RWA-30/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-6/08/GM Warszawa, dn. 10 wrze ś nia 2008 r. DECYZJA nr RWA-30/2008 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 w zwi ą zku z art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z pó ź n. zm.) oraz § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę Miasta Zielonka polegaj ą c ą na stosowaniu wzorca umownego pod nazw ą Umowa o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków, który bezprawnie, wbrew dyspozycji art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z pó ź n. zm.) uprawnia ś wiadczeniodawc ę do rozwi ą zania umowy bez zachowania terminu wypowiedzenia przy nieterminowym uiszczaniu przez ś wiadczeniobiorc ę op ł at za wod ę , ś cieki oraz op ł at abonamentowych, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania ; 2. uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę Miasta Zielonka polegaj ą c ą na stosowaniu wzorca umownego pod nazw ą Umowa o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków, który bezprawnie, wbrew dyspozycji art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków uprawnia ś wiadczeniodawc ę do rozwi ą zania umowy bez zachowania terminu wypowiedzenia w przypadku niedope ł nienia przez ś wiadczeniobiorc ę obowi ą zku nieodprowadzania do urz ą dze ń kanalizacyjnych substancji, które wskutek swojego sk ł adu chemicznego lub temperatury mog ł yby uszkodzi ć te urz ą dzenia, powodowa ć zagro ż enie po ż arowe lub wybuchowe, oddzia ł ywa ć szkodliwie na bezpiecze ń stwo i zdrowie osób obs ł uguj ą cych lub powodowa ć zagro ż enie ś rodowiska naturalnego, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania ; 3. uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę Miasta Zielonka polegaj ą c ą na stosowaniu wzorca umownego pod nazw ą Umowa o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków, który bezprawnie, wbrew dyspozycji art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków przewiduje mo ż liwo ść rozwi ą zania przez ś wiadczeniodawc ę umowy bez zachowania terminu wypowiedzenia w przypadku niedope ł nienia przez ś wiadczeniobiorc ę nast ę puj ą cych obowi ą zków: (a) utrzymania, eksploatacji i remontów posiadanych przy łą czy, w tym tak ż e usuwania ich awarii, (b) powierzenia usuwania awarii osobom posiadaj ą cym odpowiednie uprawnienia i kwalifikacje, (c) natychmiastowego powiadomienia ś wiadczeniodawcy o awarii posiadanych przy łą czy, (d) niewykonywania jakichkolwiek czynno ś ci mog ą cych wp ł yn ąć na zmian ę stanu technicznego urz ą dze ń i przyrz ą dów nale żą cych do ś wiadczeniodawcy, a w szczególno ś ci wodomierza g ł ównego i jego usytuowania, (e) zapewnienia ś wiadczeniodawcy mo ż liwo ś ci wykonania niezb ę dnych napraw urz ą dze ń posiadanych przez ś wiadczeniodawc ę , (f) zapewnienia ś wiadczeniodawcy mo ż liwo ś ci wykonania niezb ę dnych napraw urz ą dze ń posiadanych przez ś wiadczeniodawc ę , (g) zainstalowania i utrzymania antyska ż eniowych zaworów zwrotnych zgodnie z obowi ą zuj ą cymi Polskimi Normami, (h) nieodprowadzanie wód opadowych do kolektora kanalizacji sanitarnej – co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania ; 4. uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę Miasta Zielonka polegaj ą c ą na stosowaniu wzorca umownego pod nazw ą Umowa o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków, który bezprawnie, wbrew dyspozycji § 18 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz. U. Nr 127, poz. 886) przewiduje, ż e w przypadku niesprawno ś ci wodomierza lub okresowego braku mo ż liwo ś ci odczytu, ilo ść pobranej wody ustala si ę na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w okresie ostatnich 6 miesi ę cy przed stwierdzeniem niesprawno ś ci wodomierza, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów– i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania . II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 w zw. z art. 33 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę Miasta Zielonka polegaj ą c ą na bezprawnym pobieraniu od osób chc ą cych przy łą czy ć swoje nieruchomo ś ci do sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej op ł at za wydanie warunków technicznych z tytu ł u przy łą czenia do tej sieci, które nie zosta ł y uwzgl ę dnione w katalogu warunków przy łą czenia nieruchomo ś ci do sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej wynikaj ą cym z art. 15 ust. 4 w zwi ą zku z art. 19 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 16 kwietnia 2008 r. 2 III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do jej art. 33 ust. 6 i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów: – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nak ł ada si ę na Miasto Zielonka kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 20.000 z ł (s ł ownie: dwadzie ś cia tysi ę cy z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa w zwi ą zku ze stosowaniem okre ś lonych w pkt I i II sentencji praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. UZASADNIENIE W zwi ą zku ze skarg ą konsumenck ą dotycz ą c ą ś wiadczenia na terenie Miasta Zielonka us ł ug wodoci ą gowo-kanalizacyjnych, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu wst ę pne ustalenie zasad ś wiadczenia us ł ug zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków na terenie Miasta Zielonka (RWA-401-01/07/GM). W wyniku tego post ę powania ustalono, ż e Miasto Zielonka realizuje na swoim terenie zadania w ł asne z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków – Wodoci ą gowo-Kanalizacyjne Gospodarstwo Pomocnicze przy Urz ę dzie Miasta Zielonka (dalej: WKGP). WKGP ś wiadczy odbiorcom us ł ugi wodoci ą gowo-kanalizacyjne zawieraj ą c umowy na podstawie wzorca umownego pod nazw ą „WKGP.7035-…/06 Umowa o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków”. Umowa okre ś la warunki dostawy wody z urz ą dze ń wodoci ą gowych b ę d ą cych w posiadaniu WKGP, warunki odprowadzania ś cieków do urz ą dze ń kanalizacyjnych b ę d ą cych w posiadaniu WKGP oraz zasady prowadzenia rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (§ 1 umowy). W trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego ustalono tak ż e, ż e od osób chc ą cych przy łą czy ć swoje nieruchomo ś ci do sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej pobierana jest op ł ata za wydanie warunków technicznych z tytu ł u przy łą czenia do sieci wodoci ą gowej i kanalizacyjnej w wysoko ś ci, odpowiednio: 1226 z ł oraz 613 z ł . Jako podstaw ę prawn ą ich pobierania Miasto wskaza ł o Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, stanowi ą cego za łą cznik do uchwa ł y nr XXXVIII/443/06 Rady Miasta Zielonka z dnia 30 stycznia 2006 r. oraz zgod ę Burmistrza Miasta, udzielon ą na wniosek WKGP z dnia 6 lutego 2006 r. „w trybie nadzoru”. Informacje uzyskane w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym stanowi ł y podstaw ę stwierdzenia, ż e niektóre postanowienia stosowanego wobec konsumentów z terenu Miasta Zielonka wzorca umownego pod nazw ą „WKGP.7035-…/06 Umowa o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków” oraz warunki przy łą czenia nieruchomo ś ci do sieci wodoci ą gowo- kanalizacyjnej mog ą wyczerpywa ć znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 3 W zwi ą zku z tym zosta ł o wszcz ę te, postanowieniem z dnia 21 lutego 2008 r., post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Miasto Zielonka praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na: 1. stosowaniu wzorca umownego pod nazw ą Umowa o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków, który wbrew dyspozycji art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków uprawnia ś wiadczeniodawc ę do rozwi ą zania umowy bez zachowania terminu wypowiedzenia przy nieterminowym uiszczaniu przez ś wiadczeniobiorc ę op ł at za wod ę , ś cieki oraz op ł at abonamentowych, co mo ż e stanowi ć praktyk ę okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 2. stosowaniu wzorca umownego pod nazw ą Umowa o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków, który wbrew dyspozycji art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków uprawnia ś wiadczeniodawc ę do rozwi ą zania umowy bez zachowania terminu wypowiedzenia w przypadku niedope ł nienia przez ś wiadczeniobiorc ę obowi ą zku nieodprowadzania do urz ą dze ń kanalizacyjnych substancji, które wskutek swojego sk ł adu chemicznego lub temperatury mog ł yby uszkodzi ć te urz ą dzenia, powodowa ć zagro ż enie po ż arowe lub wybuchowe, oddzia ł ywa ć szkodliwie na bezpiecze ń stwo i zdrowie osób obs ł uguj ą cych lub powodowa ć zagro ż enie ś rodowiska naturalnego, co mo ż e stanowi ć praktyk ę okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 3. stosowaniu wzorca umownego pod nazw ą Umowa o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków, który wbrew dyspozycji art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków przewiduje mo ż liwo ść rozwi ą zania przez ś wiadczeniodawc ę umowy bez zachowania terminu wypowiedzenia w przypadku niedope ł nienia przez ś wiadczeniobiorc ę obowi ą zków: (a) utrzymania, eksploatacji i remontów posiadanych przy łą czy, w tym tak ż e usuwania ich awarii, (b) powierzenia usuwania awarii osobom posiadaj ą cym odpowiednie uprawnienia i kwalifikacje, (c) natychmiastowego powiadomienia ś wiadczeniodawcy o awarii posiadanych przy łą czy, (d) niewykonywania jakichkolwiek czynno ś ci mog ą cych wp ł yn ąć na zmian ę stanu technicznego urz ą dze ń i przyrz ą dów nale żą cych do ś wiadczeniodawcy, a w szczególno ś ci wodomierza g ł ównego i jego usytuowania, (e) zapewnienia ś wiadczeniodawcy mo ż liwo ś ci wykonania niezb ę dnych napraw urz ą dze ń posiadanych przez ś wiadczeniodawc ę , (f) zapewnienia ś wiadczeniodawcy mo ż liwo ś ci wykonania niezb ę dnych napraw urz ą dze ń posiadanych przez ś wiadczeniodawc ę , (g) zainstalowania i utrzymania antyska ż eniowych zaworów zwrotnych zgodnie z obowi ą zuj ą cymi Polskimi Normami, (h) nieodprowadzanie wód opadowych do kolektora kanalizacji sanitarnej – co mo ż e stanowi ć praktyk ę okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 4. stosowaniu wzorca umownego pod nazw ą Umowa o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków, który wbrew dyspozycji § 18 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków przewiduje, ż e w przypadku niesprawno ś ci wodomierza lub okresowego braku mo ż liwo ś ci odczytu, ilo ść pobranej wody ustala si ę na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w okresie ostatnich 6 miesi ę cy przed 4 stwierdzeniem niesprawno ś ci wodomierza, co mo ż e stanowi ć praktyk ę okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 5. pobieraniu od osób chc ą cych przy łą czy ć swoje nieruchomo ś ci do sieci wodoci ą gowo- kanalizacyjnej op ł at za wydanie warunków technicznych z tytu ł u przy łą czenia do tej sieci, które nie zosta ł y uwzgl ę dnione w katalogu warunków przy łą czenia nieruchomo ś ci do sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej wynikaj ą cym z art. 15 ust. 4 w zw. z art. 19 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, co mo ż e stanowi ć praktyk ę okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania i w pismach kierowanych do Prezesa UOKiK w trakcie tego post ę powania Miasto zakwestionowa ł o istnienie podstaw do kierowania pod jego adresem zarzutu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wnosz ą c o umorzenie post ę powania. Odnosz ą c si ę do zarzutów dotycz ą cych postanowie ń wzorca umownego pod nazw ą Umowa o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków Miasto Zielonka stwierdzi ł o, ż e wzorzec ten zosta ł opracowany zgodnie z obowi ą zuj ą cym wówczas stanem prawnym i literatur ą przedmiotu na podstawie wzoru przygotowanego przez prawnika specjalizuj ą cego si ę w problematyce sektora gospodarki komunalnej. Miasto podnios ł o tak ż e, ż e w praktyce nie stosowa ł o zakwestionowanych postanowie ń umownych. Nie by ł o przypadku rozwi ą zania umowy z uwagi na okoliczno ś ci przewidziane w § 9 ust. 3 zakwestionowanego wzorca umownego. W praktyce nie stosowano wynikaj ą cej z umowy zasady, i ż w przypadku niesprawno ś ci wodomierza lub okresowego braku mo ż liwo ś ci odczytu ilo ść pobranej wody ustala si ę na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w okresie ostatnich 6 miesi ę cy przed stwierdzeniem niesprawno ś ci wodomierza. W jedynym przypadku, w którym istnia ł a potrzeba zastosowania tych regu ł , uwzgl ę dniono okres 3-miesi ę czny (pismo Miasta z dnia 10 marca 2008 r., s. 1-2 oraz za ł . 4-5 do tego pisma). Miasto Zielonka nie zgodzi ł o si ę tak ż e z zarzutem bezprawno ś ci pobierania od osób chc ą cych przy łą czy ć swoje nieruchomo ś ci do sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej op ł at za wydanie warunków technicznych. Miasto podnios ł o, ż e w ś wietle art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorz ą dzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z pó ź n. zm.) zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, w szczególno ś ci w zakresie zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków, nale ż y do zada ń w ł asnych gminy. Stosownie za ś do art. 15 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne jest obowi ą zane zapewni ć budow ę urz ą dze ń wodoci ą gowych i urz ą dze ń kanalizacyjnych, ustalonych przez gmin ę w studium uwarunkowa ń i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, w zakresie uzgodnionym w wieloletnim planie rozwoju i modernizacji. Nie przes ą dza to jednak, jak wskaza ł o Miasto, by po stronie mieszka ń ców ka ż dej gminy nie móg ł istnie ć obowi ą zek partycypacji w kosztach budowy urz ą dze ń wodoci ą gowych lub kanalizacyjnych. Miasto podnios ł o, ż e w obowi ą zuj ą cym stanie prawnym kwesti ę uczestnictwa w ł a ś ciciela nieruchomo ś ci w kosztach budowy urz ą dzenia infrastruktury technicznej normuje art. 144 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomo ś ciami (tekst jedn. Dz. U. z 2004 Nr 261, poz. 2603 z pó ź n. zm.), wprowadzaj ą c obowi ą zek wnoszenia na rzecz gminy op ł aty adiacenckiej. Zarazem Miasto doda ł o, ż e niekiedy „budowa urz ą dze ń wodoci ą gowych 5 i kanalizacyjnych odbywa si ę z pomini ę ciem stosowania wprost instytucji op ł at adiacenckiej”. Taka sytuacja ma miejsce w sprawie zakwestionowanej przez Prezesa UOKiK. Zdaniem Miasta Zielonka taka sytuacja „nie stanowi naruszenia obowi ą zuj ą cego porz ą dku prawnego, gdy ż okre ś la ona wy łą cznie dobrowolne zasady partycypacji przez mieszka ń ców gminy w kosztach budowy urz ą dze ń wodoci ą gowo-kanalizacyjnych. Takie stanowisko znajduje, zdaniem Miasta Zielonka, potwierdzenie w wyroku NSA z dnia 13 grudnia 2000 r. (sygn. akt II SA 2320/00). Niezale ż nie od powy ż szego, w celu unikni ę cia stawiania jej zarzutów naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Miasto Zielonka podj ęł o dzia ł ania w celu zaprzestania pobierania tej op ł aty (pismo Miasta z dnia 10 marca 2008 r., s. 2-3). Ponadto Miasto Zielonka wnios ł o w trakcie post ę powania o umorzenie w stosunku do niego post ę powania z uwagi na brak przymiotu strony. W uzasadnieniu tego wniosku podniesione zosta ł o, ż e podmiotem prawa jest gmina i tylko ona posiada osobowo ść prawn ą , natomiast „ Miasto Zielonka jako jednostka administracyjna nie zosta ł o wyposa ż one w odr ę bn ą osobowo ść prawn ą ”. Konieczno ść umorzenia post ę powania zosta ł a wywiedziona z uzasadnienia wyroku NSA z dnia 19 stycznia 1999 r. (sygn. akt I SA 267/98). NSA stwierdzi ł w powo ł ywanym wyroku, ż e „ podmiotem prawa w ustawowym systemie organizacji samorz ą du terytorialnego jest gmina i tylko ona posiada osobowo ść prawn ą . Miasto jako jednostka administracyjna, terytorialnie w ł a ś ciwa dla okre ś lonej gminy, nie zosta ł o wyposa ż one w odr ę bn ą osobowo ść prawn ą , a to oznacza, ż e z mocy ustawy o samorz ą dzie terytorialnym i przepisów wprowadzaj ą cych t ę ustaw ę ani z mocy ewentualnego upowa ż nienia statutowego nie mo ż e wyst ę powa ć w stosunkach administracyjnych i cywilnoprawnych jako odr ę bny od gminy podmiot prawny ” (pismo Miasta z dnia 10 marca 2008 r., s. 1). Zdaniem Miasta Zielonka nie posiada ono przymiotu strony w post ę powaniu w niniejszej sprawie tak ż e z uwagi na to, ż e dzia ł alno ść kwestionowana przez Prezesa UOKiK jest dzia ł alno ś ci ą Wodoci ą gowo-Kanalizacyjnego Gospodarstwa Pomocniczego przy Urz ę dzie Miasta Zielonka. Ono jest bowiem umocowane do prowadzenia na terenie Miasta Zielonka dzia ł alno ś ci z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków, w ramach której zawiera umowy, wed ł ug wzorców, których tre ść zosta ł a przez Prezesa UOKiK zakwestionowana (pismo Miasta z dnia 10 marca 2008 r., s. 1). W trakcie post ę powania Prezes UOKiK zebra ł od Miasta dokumenty i informacje niezb ę dne do ustalenia stanu faktycznego oraz do oceny sprawy w aspekcie stawianych zarzutów. W poczet dowodów w niniejszym post ę powaniu Prezes UOKiK zaliczy ł nast ę puj ą ce dokumenty uzyskane w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym o sygn. RWA-401-01/07/GM: (1) pismo Miasta Zielonka z dnia 26 wrze ś nia 2007 r. (B.01143-251/07) wraz z za łą cznikami: (a) zarz ą dzenie Burmistrza Miasta Zielonka nr 66/02, (b) uchwa ł a zarz ą du Miasta Zielonka nr 240/283/02, (c) za ś wiadczenie o nadaniu nr. REGON, (d) potwierdzenie zg ł oszenia rejestracyjnego NIP, (e) wzorzec umowy o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków, (f) uchwa ł a Rady Miasta nr XXXVIII/443/06, (g) uchwa ł a Rady Miasta nr XX/199/04, (h) uchwa ł a Rady Miasta nr XXX/345/05, (i) uchwa ł a Rady Miasta nr XLII/489/06, (j) uchwa ł a Rady Miasta nr VII/63/07, (k) wniosek o zatwierdzenie taryf wraz z za ł . z dnia 20 kwietnia 2004 r., (l) wniosek o zatwierdzenie taryf wraz z za ł . z dnia 11 kwietnia 2005 r., (m) wniosek o zatwierdzenie taryf wraz z za ł . z dnia 28 marca 2007 r., (n) uchwa ł a Zarz ą du 6 Miasta Zielonka nr 362/97, (o) wniosek dot. op ł at za warunki techniczne, (p) wzór umowy za warunki techniczne przy łą cza wodoci ą gowego, (r) wzór umowy za warunki techniczne przy łą cza kanalizacyjnego, (s) uchwa ł a Rady Miasta nr VII/49/03); (2) pismo Miasta Zielonka z dnia 12 listopada 2007 r. (B.01143-278/07), (3) pismo Miasta Zielonka z dnia 12 grudnia 2007 r. (B.01143-312/07). Prezes UOKiK zawiadomi ł stron ę post ę powania o zako ń czeniu zbierania dowodów w przedmiotowej sprawie i mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z ca ł o ś ci ą materia ł u dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. Strona nie skorzysta ł a jednak z przys ł uguj ą cego jej uprawnienia. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje Stron ą post ę powania w niniejszej sprawie jest Miasto Zielonka, b ę d ą ce gmin ą o statusie miasta w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt. 2 ustawy o samorz ą dzie gminnym 1 . Na swoim terenie Miasto Zielonka realizuje zadania w ł asne okre ś lone w ww. ustawie, w szczególno ś ci okre ś lone w jej art. 7 ust. 1 pkt 3 sprawy z zakresu wodoci ą gów i zaopatrzenia w wod ę , kanalizacji, usuwania i oczyszczania ś cieków komunalnych, które jest zadaniem w ł asnym gminy tak ż e w ś wietle art. 3 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Ww. zadania w ł asne Miasto Zielonka realizuje poprzez WKGP – gospodarstwo pomocnicze utworzone na mocy Zarz ą dzenia Burmistrza Miasta nr 66/02 z dnia 26 marca 2002 r. W dacie wszcz ę cia post ę powania w niniejszej sprawie WKGP ś wiadczy ł o odbiorcom us ł ugi wodoci ą gowo-kanalizacyjne zawieraj ą c umowy na podstawie wzorca umownego pod nazw ą „WKGP.7035-…/06 Umowa o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków”. Wzorzec umowny zawiera m.in. nast ę puj ą ce postanowienia: § 1 Umowa okre ś la warunki dostawy wody z urz ą dze ń wodoci ą gowych b ę d ą cych w posiadaniu Przedsi ę biorstwa, warunki odprowadzania ś cieków do urz ą dze ń kanalizacyjnych b ę d ą cych w posiadaniu Przedsi ę biorstwa oraz zasady prowadzenia rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków. (…) § 3 ust. 1 Przedsi ę biorstwo zapewnia zdolno ść posiadanych urz ą dze ń wodoci ą gowych i urz ą dze ń kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilo ś ci i pod odpowiednim ci ś nieniem oraz dostawy wody i odprowadzania ś cieków w sposób ci ą g ł y i niezawodny, a tak ż e zapewnia nale ż yt ą jako ść dostarczanej wody. 1 Por. obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 czerwca 2001 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodz ą cych w sk ł ad województw. (M.P. Nr 20, poz. 325); za łą cznik do ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podzia ł u terytorialnego pa ń stwa (Dz. U. Nr 96, poz. 603 z pó ź n. zm.), pkt. 7.320. 7 § 6 ust. 1 Odbiorca zapewnia zdolno ść niezawodnego dzia ł ania posiadanych instalacji i przy łą czy wodoci ą gowych oraz instalacji i przy łą czy kanalizacyjnych z urz ą dzeniem pomiarowym w łą cznie. § 6 ust. 2 Do obowi ą zków Odbiorcy nale ż y w szczególno ś ci: 1) utrzymanie, eksploatacja i remonty posiadanych przy łą czy, w tym tak ż e usuwanie ich awarii, 2) powierzenie usuwania awarii osobom posiadaj ą cym odpowiednie uprawnienia i kwalifikacje, 3) natychmiastowe powiadomienie Przedsi ę biorstwa o awarii posiadanych przy łą czy, 4) niewykonywania jakichkolwiek czynno ś ci mog ą cych wp ł yn ąć na zmian ę stanu technicznego urz ą dze ń i przyrz ą dów nale żą cych do Przedsi ę biorstwa, a w szczególno ś ci wodomierza g ł ównego i jego usytuowania, 5) zapewnienia Przedsi ę biorstwu mo ż liwo ś ci wykonania niezb ę dnych napraw urz ą dze ń posiadanych przez Przedsi ę biorstwo, 6) w przypadku braku natychmiastowego dzia ł ania i nie przyst ą pienia do natychmiastowego usuwania awarii Przedsi ę biorstwo zastrzega sobie prawo usuni ę cia awarii na koszt Odbiorcy, 7) zapewnienia Przedsi ę biorstwu mo ż liwo ś ci wykonania niezb ę dnych napraw urz ą dze ń posiadanych przez Przedsi ę biorstwo, 8) zainstalowania i utrzymania antyska ż eniowych zaworów zwrotnych zgodnie z obowi ą zuj ą cymi Polskimi Normami, 9) nie odprowadzania do urz ą dze ń Przedsi ę biorstwa substancji, które wskutek swojego sk ł adu chemicznego lub temperatury mog ł yby uszkodzi ć urz ą dzenia kanalizacyjne Przedsi ę biorstwa, powodowa ć zagro ż enie po ż arowe lub wybuchowe, oddzia ł ywa ć szkodliwie na bezpiecze ń stwo i zdrowie osób obs ł uguj ą cych lub powodowa ć zagro ż enie ś rodowiska naturalnego, 10) nie odprowadzanie wód opadowych do kolektora kanalizacji sanitarnej, 11) terminowe uiszczanie op ł at za wod ę , ś cieki oraz op ł at abonamentowych (…) § 7 ust. 3 W przypadku niesprawno ś ci wodomierza lub okresowego braku mo ż liwo ś ci odczytu, ilo ść pobranej wody ustala si ę na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w okresie ostatnich 6 miesi ę cy przed stwierdzeniem niesprawno ś ci wodomierza, a gdy nie jest to mo ż liwe, na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w analogicznym okresie roku ubieg ł ego lub iloczynu ś redniomiesi ę cznego zu ż ycia wody w roku ubieg ł ym i liczby miesi ę cy niesprawno ś ci wodomierza (…) § 9 ust. 1 Umowa zostaje zawarta na czas nieokre ś lony. 8 § 9 ust. 2 Umowa mo ż e by ć rozwi ą zana przez ka ż d ą ze stron: a) z zachowaniem trzymiesi ę cznego okresu wypowiedzenia, b) na mocy porozumienia stron § 9 ust. 3 W razie naruszenia przez Przedsi ę biorstwo § 3 lub przez Odbiorc ę postanowie ń § 6 niniejszej umowy, strona mo ż e rozwi ą za ć umow ę bez zachowania okresu wypowiedzenia W post ę powaniu w niniejszej sprawie ustalono tak ż e obowi ą zuj ą ce na terenie Miasta Zielonka zasady przy łą czania nieruchomo ś ci do sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej. Postanowienia dotycz ą ce warunków przy łą czenia zawarto w Regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, stanowi ą cym za łą cznik do uchwa ł y nr XXXVIII/443/06 Rady Miasta Zielonka z dnia 30 stycznia 2006 r. W ś wietle § 22 ust. 1, Przedsi ę biorstwo okre ś la warunki przy łą czenia i przekazuje wnioskodawcy. W powo ł ywanym Regulaminie przewidziano zasady odp ł atno ś ci za nieruchomo ś ci do sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej. Zgodnie z jego § 22 ust. 5, odp ł atno ść za wydanie warunków technicznych przy łą cza: (1) kanalizacji sanitarnej, (2) wodoci ą gowego, (3) kanalizacji deszczowej – b ę d ą ustalane w umowach cywilno-prawnych zawieranych z inwestorem przed wydaniem warunków technicznych przy łą czy. Cytowany przepis przewiduje kilka wyj ą tków (zwolnie ń ) od ww. zasady. Osoby chc ą ce przy łą czy ć nieruchomo ść do znajduj ą cej si ę na terenie tej gminy sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej zobowi ą zane zosta ł y do uiszczania op ł aty za wydanie warunków technicznych z tytu ł u przy łą czenia do sieci wodoci ą gowej i kanalizacyjnej w wysoko ś ci, odpowiednio: 1226 z ł oraz 613 z ł . Jako podstaw ę prawn ą pobierania tych op ł at Miasto wskaza ł o § 22 ust. 5 pkt 1, 2 i 3 ww. regulaminu oraz zgod ę Burmistrza Miasta, udzielon ą na wniosek WKGP z dnia 6 lutego 2006 r. „w trybie nadzoru”. W trakcie post ę powania Miasto Zielonka wprowadzi ł o zmiany do stosowanego wzoru umowy, na podstawie którego zawierane s ą umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Przygotowano wzorzec umowny „WKGP.7035-…/…. Umowa o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków”. W stosunku do powo ł ywanych wy ż ej postanowie ń wzorca umownego pod nazw ą „WKGP.7035-…/06 Umowa o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków” w nowym wzorcu okre ś laj ą cym zasady ś wiadczenia us ł ug zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków wprowadzono nast ę puj ą ce zmiany: § 7 ust. 3 W przypadku niesprawno ś ci wodomierza lub okresowego braku mo ż liwo ś ci odczytu, ilo ść pobranej wody ustala si ę na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w okresie ostatnich 3 miesi ę cy przed stwierdzeniem niesprawno ś ci wodomierza, a gdy nie jest to mo ż liwe, na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w analogicznym okresie roku ubieg ł ego lub iloczynu ś redniomiesi ę cznego zu ż ycia wody w roku ubieg ł ym i liczby miesi ę cy niesprawno ś ci wodomierza (…) 9 § 9 ust. 2 Umowa mo ż e by ć rozwi ą zana z zachowaniem trzymiesi ę cznego okresu wypowiedzenia, przez Przedsi ę biorstwo w przypadkach okre ś lonych w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. „o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków”. § 9 ust. 3 Umowa mo ż e by ć rozwi ą zana przez Odbiorc ę us ł ug: a) z zachowaniem trzymiesi ę cznego okresu wypowiedzenia, b) na mocy porozumienia stron WKGP przyst ą pi ł o do aneksowania oko ł o czterech tysi ę cy obowi ą zuj ą cych umów (pismo Miasta z dnia 25 kwietnia 2008 r.). Na dzie ń 15 lipca 2008 r. WKGP sporz ą dzi ł o 3416 tekstów aneksowanych umów uwzgl ę dniaj ą cych zarzuty stawiane Miastu, z których 2626 przes ł a ł o do klientów celem podpisania aneksowanych umów, a pozosta ł e planowa ł o przes ł a ć do 30 wrze ś nia 2008 r. (pismo z dnia 15 lipca 2008 r.). W toku post ę powania Miasto zmieni ł o tak ż e zakwestionowane przez Prezesa UOKiK zasady przy łą czania nieruchomo ś ci do sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej. Z dniem 16 kwietnia 2008 r. Burmistrz Miasta wycofa ł zgod ę z dnia 13 lutego 2006 r. na pobieranie przez WKGP op ł at na podstawie umów cywilnoprawnych, za wydanie warunków technicznych z tytu ł u przy łą czenia do sieci wodoci ą gowej i kanalizacyjnej. Z tym dniem WKGP zaprzesta ł o w zwi ą zku z tym pobierania od odbiorców wskazanych wy ż ej op ł at. Obecnie mieszka ń cy Miasta Zielonka partycypuj ą natomiast w budowie sieci wodoci ą gowo- kanalizacyjnej wy łą cznie w zwi ą zku z uiszczanymi op ł atami adiacenckimi, o których mowa w ustawie o gospodarce nieruchomo ś ciami (pismo Miasta z dnia 25 kwietnia 2008 r. i za łą czniki do niego). Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje I. Naruszenie zakazu z art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zakazuje przedsi ę biorcom stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów (art. 24 ust. 1). Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy (art. 24 ust. 2). Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów (art. 24 ust. 3). Przy czym poj ę cie konsumenta odnosi si ę do osoby fizycznej dokonuj ą cej czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą (art. 4 pkt 12 ww. ustawy w zw. z art. 22 1 k.c.). Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą ochronie przed dzia ł aniami przedsi ę biorców, które s ą sprzeczne z prawem, tj. przepisami okre ś lonych aktów prawnych oraz zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrymi obyczajami. Uznanie okre ś lonego dzia ł ania przedsi ę biorcy za niezgodne z zakazem stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wymaga wykazania, ż e spe ł nione zosta ł y kumulatywnie nast ę puj ą ce przes ł anki: • kwestionowane dzia ł anie jest dzia ł aniem przedsi ę biorcy; • dzia ł anie to jest bezprawne; 10 • dzia ł anie to godzi w zbiorowe interesy konsumentów. II Strona post ę powania jako przedsi ę biorca Adresatem zarzutów stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów jest Miasto Zielonka (gmina miejska Zielonka). Zakwestionowane praktyki dotycz ą postanowie ń wzorca umowy stosowanego wobec odbiorców us ł ug wodoci ą gowo- kanalizacyjnych przez WKGP oraz pobierania przez WKGP op ł at za przy łą czenie przysz ł ych klientów do sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej. Podmiotem bezpo ś rednio stosuj ą cym zarzucane praktyki jest WKGP: gospodarstwo pomocnicze Miasta Zielonka. Powy ż sza okoliczno ść nie przes ą dzaj ą jednak – wbrew stanowisku Miasta (pismo z dnia 10 marca 2008 r.) – o tym, ż e WKGP mo ż e by ć stron ą w niniejszym post ę powaniu. Decyduj ą ce o statusie strony w post ę powaniu w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów jest natomiast to, czy dany podmiot ma cechy przedsi ę biorcy w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ustawa zakazuje bowiem stosowania ww. praktyk przedsi ę biorcom. Tylko podmiotom maj ą cym taki status mog ą by ć stawiane zarzuty stosowania tych praktyk. Poj ę cie przedsi ę biorcy zosta ł o zdefiniowane w art. 4 pkt 1 ww. ustawy. Na potrzeby przepisów dotycz ą cych praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przez przedsi ę biorc ę rozumie si ę przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej 2 (art. 4 pkt 1), a tak ż e osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, której ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (art. 4 pkt 1 lit. a); osob ę fizyczn ą wykonuj ą c ą zawód we w ł asnym imieniu i na w ł asny rachunek lub prowadz ą c ą dzia ł alno ść w ramach wykonywania takiego zawodu (art. 4 pkt 1 lit. b); zwi ą zek przedsi ę biorców 3 (art. 4 pkt 1 lit. d). Miasto Zielonka ma status przedsi ę biorcy w rozumieniu art. 4 pkt 1 lit. a ww. ustawy. Odpowiada bowiem okre ś lonym w tym przepisie kryteriom: podmiotowemu i przedmiotowemu (funkcjonalnemu). Miasto Zielonka jest bowiem osob ą prawn ą i ś wiadczy us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. Miasto Zielonka jest osob ą prawn ą . Jest to gmina o statusie miasta w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt. 2 ustawy o samorz ą dzie gminnym. Okoliczno ść ta znajduje potwierdzenie w obwieszczeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 czerwca 2001 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodz ą cych w sk ł ad województw. (M.P. Nr 20, poz. 325) oraz w pkt. 7.320 za łą cznika do ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podzia ł u terytorialnego pa ń stwa (Dz. U. Nr 96, poz. 603 z pó ź n. zm.). Miasto Zielonka dzia ł a na podstawie „Statutu Miasta Zielonka” (za ł . do uchwa ł y nr VIII/69/03 Rady Miasta Zielonka 2 Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 z pó ź n. zm.) przedsi ę biorc ą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nieb ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą – wykonuj ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą (ust. 1). Za przedsi ę biorców uznaje si ę tak ż e wspólników spó ł ki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich dzia ł alno ś ci gospodarczej (ust. 2). 3 Zwi ą zki przedsi ę biorców definiowane s ą jako izby, zrzeszenia i inne organizacje zrzeszaj ą ce przedsi ę biorców, o których mowa w pkt 1, jak równie ż zwi ą zki tych organizacji (art. 4 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). 11 z dnia 14 maja 2003 r.). Jako gmina, Miasto Zielonka ma osobowo ść prawn ą , zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o samorz ą dzie gminnym. Odrzuci ć nale ż y stanowisko strony maj ą ce, w jej ocenie, uzasadnia ć tez ę o konieczno ś ci umorzenia post ę powania w tej sprawie. W ś wietle tego stanowiska to nie Miasto Zielonka jest podmiotem prawa, tylko gmina Zielonka i tylko ona posiada osobowo ść prawn ą , za ś „ Miasto Zielonka jako jednostka administracyjna nie zosta ł o wyposa ż one w odr ę bn ą osobowo ść prawn ą ”. Zdaniem Prezesa UOKiK, Miasto Zielonka b łę dnie wywiod ł o wnioski co do swojego statusu w post ę powaniu przed Prezesem UOKiK z uzasadnienia wyroku NSA z dnia 19 stycznia 1999 r. 4 W wyroku tym stwierdzono, ż e „ podmiotem prawa w ustawowym systemie organizacji samorz ą du terytorialnego jest gmina i tylko ona posiada osobowo ść prawn ą . Miasto jako jednostka administracyjna, terytorialnie w ł a ś ciwa dla okre ś lonej gminy, nie zosta ł o wyposa ż one w odr ę bn ą osobowo ść prawn ą , a to oznacza, ż e z mocy ustawy o samorz ą dzie terytorialnym i przepisów wprowadzaj ą cych t ę ustaw ę ani z mocy ewentualnego upowa ż nienia statutowego nie mo ż e wyst ę powa ć w stosunkach administracyjnych i cywilnoprawnych jako odr ę bny od gminy podmiot prawny ” (pismo Miasta z dnia 10 marca 2008 r., s. 1). Nie kwestionuj ą c przywo ł anego fragmentu orzeczenia NSA nale ż y zarazem zauwa ż y ć , ż e Miasto Zielonka b łę dnie odnosi je do swojej sytuacji prawnej. Formu ł uj ą c ww. wnioski Miasto Zielonka nie uwzgl ę dni ł o, ż e przepisy o samorz ą dzie gminnym pos ł uguj ą si ę poj ę ciem „miasto” w dwóch znaczeniach. W pierwszym znaczeniu, u ż ytym w art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o samorz ą dzie gminnym, oznacza ono „gmin ę ”, której nadano status miasta (gmina miejska). W drugim znaczeniu, u ż ytym w art. 5 ust. 1 tej ustawy, oznacza ono jednostk ę pomocnicz ą gminy. Powo ł ywany przepis przewiduje, ż e w granicach terytorialnych danej jednostki samorz ą du terytorialnego (gminy) mog ą by ć tworzone pod nazw ą miasta (a tak ż e so ł ectwa, dzielnicy, osiedla) jednostki pomocnicze niewyposa ż one w osobowo ść prawn ą . Powo ł ywane przez Miasto wywody NSA odnosz ą si ę do miasta w drugim z podanych wy ż ej znacze ń (w sprawie przed NSA rozpatrywane by ł y kwestie zwi ą zane z decyzj ą Wojewody dotycz ą c ą „Miasta i gminy”). Natomiast Zielonka jest miastem w pierwszym podanym wy ż ej znaczeniu (gmin ą miejsk ą ). Podkre ś lenia zarazem wymaga, ż e na terenie gminy Zielonka w powiecie wo ł omi ń skim nie istnieje inny desygnat nazwy „Miasto Zielonka”. W ramach tej gminy nie zosta ł a utworzona niewyposa ż ona w osobowo ść prawn ą jednostka pomocnicza o takiej nazwie. Tym bardziej nie powinno budzi ć w ą tpliwo ś ci, ż e stron ą post ę powania okre ś lana przez Prezesa UOKiK jako „Miasto Zielonka” jest gmina miejska Zielonka w Zielonce, w powiecie wo ł omi ń skim. Nie istnieje zreszt ą inny desygnat nazwy „Miasto Zielonka” w postaci niewyposa ż onej w osobowo ść prawn ą jednostki pomocniczej innej jednostki samorz ą du terytorialnego na terenie Zielonki, co potwierdzaj ą udzielone przez Burmistrza Miasta Zielonka informacje i przekazane przez niego dokumenty (por. pismo z dnia 10 kwietnia 2008 r. w zw. z pismem UOKiK z dnia 1 kwietnia 2008 r.). Doda ć nale ż y tak ż e, ż e strona post ę powania dzia ł a na podstawie na podstawie „Statutu Miasta Zielonka”, w którym jest okre ś lana mianem „Miasta Zielonka” i nie ma w ą tpliwo ś ci, ż e jest to statut jednostki samorz ą du terytorialnego (gminy), a nie jednostki pomocniczej, która nie posiada osobowo ś ci prawnej (por. za ł . do pisma Miasta z dnia 10 kwietnia 2008 r.). 4 Wyrok NSA z dnia 19 stycznia 1999 r. (sygn. akt I SA 267/98). 12 Miasto Zielonka ś wiadczy us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. Jako gmina realizuje na swoim terenie zadania w ł asne okre ś lone w ustawie o samorz ą dzie gminnym, w szczególno ś ci sprawy z zakresu wodoci ą gów, zaopatrzenia w wod ę , kanalizacji, usuwania i oczyszczania ś cieków komunalnych (art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy), które do zada ń w ł asnych gminy nale żą tak ż e w ś wietle art. 3 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Miasto Zielonka ś wiadczy us ł ugi wodoci ą gowo- kanalizacyjne poprzez swoj ą jednostk ę organizacyjn ą WKGP, maj ą c ą status gospodarstwa pomocniczego utworzonego na mocy Zarz ą dzenia Burmistrza Miasta nr 66/02 z dnia 26 marca 2002 r. Wbrew stanowisku zaj ę temu przez Miasto Zielonka za stron ę post ę powania nie mo ż e by ć uznane WKGP. W ś wietle ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów gospodarstwo pomocnicze nie ma bowiem odr ę bnej od Miasta podmiotowo ś ci prawnej. Na potrzeby przepisów dotycz ą cych praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przymiot przedsi ę biorcy maj ą bowiem tylko jednostki organizacyjne, które ustawa wyposa ż a w zdolno ść prawn ą (art. 4 pkt 1 in initio , art. 4 pkt 1 lit. a, art. 4 pkt 1 lit. b) oraz zwi ą zki przedsi ę biorców. Gospodarstwo pomocnicze niew ą tpliwie nie jest zwi ą zkiem przedsi ę biorców, gdy ż nie jest izb ą , zrzeszeniem lub inn ą organizacj ą zrzeszaj ą c ą przedsi ę biorców, o których mowa w pkt 1, lub zwi ą zkiem tych organizacji (art. 4 pkt 2). Gospodarstwo pomocnicze nie ma osobowo ś ci prawnej. Nie jest tak ż e jednostk ą organizacyjn ą , której ustawa przyznawa ł aby zdolno ść prawn ą . Gospodarstwa pomocnicze to pa ń stwowe lub komunalne jednostki organizacyjne, którym ustawa nie przyznaje zdolno ś ci prawnej nie maj ą statusu odr ę bnego przedsi ę biorcy. Jednostki te stanowi ą odpowiednio – staciones fisci Skarbu Pa ń stwa b ą d ź staciones municipi jednostki samorz ą du terytorialnego. W sprawach dotycz ą cych dzia ł alno ś ci staciones , za przedsi ę biorc ę uznaje si ę odpowiedni ą osob ę prawn ą reprezentowan ą przez dan ą jednostk ę organizacyjn ą 5 . Z ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 z pó ź n. zm.) wynika, ż e gospodarstwo pomocnicze jest wyodr ę bnione organizacyjnie, maj ą tkowo i finansowo. Nie przes ą dza to jednak o przyznaniu mu zdolno ś ci prawnej 6 . Uprawnienia gospodarstwa pomocniczego w zakresie czynno ś ci prawnych pochodz ą od jednostki macierzystej 7 (w tym wypadku: jednostki samorz ą du terytorialnego, jak ą jest Miasto Zielonka). Powy ż szego stanowiska nie zmienia podniesiona przez Miasto Zielonka okoliczno ść , i ż WKGP jest przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo-kanalizacyjnym w rozumieniu ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków i jest „umocowane do prowadzenia dzia ł alno ś ci na terenie gminy Zielonka w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków, zawieraj ą c pisemne umowy pomi ę dzy nim a odbiorc ą us ł ug” (pismo Miasta z dnia 10 marca 2008 r.). Wbrew stanowisku Miasta (pismo z dnia 10 marca 2008 r.) nie mo ż na przyj ąć , aby uregulowania zawarte w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, w szczególno ś ci 5 Por. J. Brol [w:] K. Piasecki (red.): Kodeks post ę powania cywilnego. Komentarz do artyku ł ów 1-505 14 . Tom I, Warszawa 2006, s. 1785; M. Manowska: Post ę powanie s ą dowe w sprawach gospodarczych, Warszawa 2007, s. 21; G. Bieniek: Reprezentacja Skarbu Pa ń stwa i jednostek samorz ą du terytorialnego w post ę powaniu cywilnym. Wydanie 3., Warszawa 2004. Por. równie ż np.: wyrok SN z dnia 30 stycznia 1967 r. (sygn. akt II PR 558/66), OSNCP 1967/10/175; uchwa ł a 7 s ę dziów SN z dnia 14 pa ź dziernika 1994 r. (sygn. akt III CZP 16/94), OSNC 1995/3/40. 6 L. Lipiec: Komentarz do art. 26 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U.05.249.2104), LEX/el. 2007; wyrok WSA w W-wie z dnia 6 lipca 2005 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2083/04). 7 Uchwa ł a SN z dnia 28 wrze ś nia 1995 r. (sygn. akt III CZP 123/95). 13 wskazywane przez Miasto art. 2 pkt 4, art. 5 i art. 6, mog ł y uzasadnia ć przyznanie WKGP statusu przedsi ę biorcy w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z art. 2 pkt 4 ustawy wynika tylko tyle, ż e status przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjnego mog ą mie ć gminne jednostki organizacyjne nieposiadaj ą ce osobowo ś ci prawnej (a wi ę c np. WKGP) prowadz ą ce dzia ł alno ść gospodarcz ą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę lub zbiorowego odprowadzania ś cieków. Natomiast w art. 5 okre ś lono obowi ą zki takiego przedsi ę biorstwa i odbiorcy jego us ł ug, a w art. 6 m.in. wymóg dostarczania wody i odprowadzanie ś cieków na podstawie pisemnej umowy mi ę dzy przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo-kanalizacyjnym a odbiorc ą us ł ug, elementy konieczne takiej umowy oraz postanowienia dotycz ą ce zawierania umów o dostaw ę wody lub odprowadzanie ś cieków z budynku wielolokalowego lub budynków wielolokalowych. Na podstawie powo ł ywanych przepisów, ani na podstawie innych przepisów ww. ustawy nie mo ż na wnioskowa ć , by gospodarstwa pomocnicze prowadz ą ce dzia ł alno ść gospodarcz ą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę lub zbiorowego odprowadzania ś cieków mog ł y we w ł asnym imieniu nabywa ć prawa i zaci ą ga ć zobowi ą zania, pozywa ć i by ć pozwane. Jako jednostki organizacyjne, którym ustawa nie przyzna ł a zdolno ś ci prawnej, nieb ę d ą ce te ż zwi ą zkami przedsi ę biorców, nie mog ą by ć uznane za przedsi ę biorców w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W ś wietle wszystkich wskazanych okoliczno ś ci post ę powanie w niniejszej sprawie powinno by ć prowadzone przeciwko Miastu Zielonka. III. Bezprawno ść dzia ł a ń Miasta Zielonka Drug ą z przes ł anek koniecznych dla stwierdzenia naruszenia art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest bezprawno ść dzia ł a ń podejmowanych przez przedsi ę biorc ę . Bezprawno ść ujmowana jest jako sprzeczno ść z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa. Praktyki przedsi ę biorcy, by zakwalifikowa ć je jako naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów „musz ą by ć zatem wymierzone w uprawnienia, jakie konsumentom przyznaj ą obowi ą zuj ą ce przepisy prawa” 8 . Porz ą dek prawny, którego naruszenie mo ż e wype ł nia ć dyspozycj ę art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, obejmuje normy prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego, a tak ż e nakazy i zakazy wynikaj ą ce z zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów 9 . Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Art. 24 tej ustawy nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien by ć interpretowany oraz stosowany w okre ś lonym kontek ś cie normatywnym. W zwi ą zku z tym, w celu konkretyzacji przes ł anki bezprawno ś ci nale ż y si ę gn ąć do przepisów innych ustaw. Na ich podstawie mo ż liwe jest dokonanie oceny dzia ł a ń przedsi ę biorcy w aspekcie ich zgodno ś ci z prawem 10 . W art. 24 ust. 2 ustawodawca wskaza ł przyk ł adowe rodzaje praktyk, które naruszaj ą zbiorowe interesy konsumentów, zaliczaj ą c do nich stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania 8 Uchwa ł a SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. Por. równie ż : M. Szyd ł o: Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów, Monitor Prawniczy nr 2004/17/791. 9 Wyrok SOKiK z dnia 13 listopada 2007 r. (sygn. akt XVII AmA 45/07). 10 Por. wyrok SOKiK z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. akt XVIII AmA 32/05). 14 konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Katalog ten nie jest jednak wyczerpuj ą cy. Oprócz praktyk wskazanych bezpo ś rednio przez ustawodawc ę w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów „za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów mo ż na uzna ć zachowania naruszaj ą ce przepisy innych ustaw, które nak ł adaj ą na przedsi ę biorc ę okre ś lone obowi ą zki wzgl ę dem konsumenta. Zdaniem S ą du Najwy ż szego zachowania takie (…) stanowi ą bowiem jednocze ś nie zachowania bezprawne i skutkuj ą zniesieniem, ograniczeniem lub zniekszta ł ceniem praw konsumentów, wp ł ywaj ą c tym samym na chronion ą przez przepis obowi ą zuj ą cego prawa sfer ę ich interesów” 11 . W tym miejscu nale ż y tak ż e podkre ś li ć , ż e bezprawno ść jest kategori ą obiektywn ą . Rozwa ż enia przy ocenie bezprawno ś ci wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przedsi ę biorcy by ł o zgodne, czy te ż niezgodne z obowi ą zuj ą cymi zasadami porz ą dku prawnego. O bezprawno ś ci dzia ł ania decyduje ca ł okszta ł t okoliczno ś ci konkretnego stanu faktycznego 12 . Dla stwierdzenia bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu (wina przedsi ę biorcy, stopie ń tej winy i ś wiadomo ść istnienia naruszonych norm prawnych). W niniejszej sprawie ź ród ł em bezprawno ś ci dzia ł a ń Miasta Zielonka, powoduj ą cej naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, s ą postanowienia ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków oraz rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków. W ocenie Prezesa UOKiK Miasto naruszy ł o: 1. art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków wskutek stosowania wzorca umownego pod nazw ą Umowa o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków, który wbrew dyspozycji uprawnia ś wiadczeniodawc ę do rozwi ą zania umowy bez zachowania terminu wypowiedzenia przy nieterminowym uiszczaniu przez ś wiadczeniobiorc ę op ł at za wod ę , ś cieki oraz op ł at abonamentowych; 2. art. 8 ust. 1 pkt 3 tej ustawy wskutek stosowania ww. wzorca umownego, który uprawnia ś wiadczeniodawc ę do rozwi ą zania umowy bez zachowania terminu wypowiedzenia w przypadku niedope ł nienia przez ś wiadczeniobiorc ę obowi ą zku nieodprowadzania do urz ą dze ń kanalizacyjnych substancji, które wskutek swojego sk ł adu chemicznego lub temperatury mog ł yby uszkodzi ć te urz ą dzenia, powodowa ć zagro ż enie po ż arowe lub wybuchowe, oddzia ł ywa ć szkodliwie na bezpiecze ń stwo i zdrowie osób obs ł uguj ą cych lub powodowa ć zagro ż enie ś rodowiska naturalnego; 3. art. 8 ust. 1 tej ustawy wskutek stosowania ww. wzorca umownego, który przewiduje mo ż liwo ść rozwi ą zania przez ś wiadczeniodawc ę umowy bez zachowania terminu wypowiedzenia w przypadku niedope ł nienia przez ś wiadczeniobiorc ę obowi ą zków: utrzymania, eksploatacji i remontów posiadanych przy łą czy, w tym tak ż e usuwania ich awarii, powierzenia usuwania awarii osobom posiadaj ą cym odpowiednie uprawnienia i kwalifikacje, natychmiastowego powiadomienia ś wiadczeniodawcy o awarii 11 Uchwa ł a SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. 12 Wyrok SN z dnia 8 maja 2002 r. (sygn. akt I PKN 267/2001). 15 posiadanych przy łą czy, niewykonywania jakichkolwiek czynno ś ci mog ą cych wp ł yn ąć na zmian ę stanu technicznego urz ą dze ń i przyrz ą dów nale żą cych do ś wiadczeniodawcy, a w szczególno ś ci wodomierza g ł ównego i jego usytuowania, zapewnienia ś wiadczeniodawcy mo ż liwo ś ci wykonania niezb ę dnych napraw urz ą dze ń posiadanych przez ś wiadczeniodawc ę , zapewnienia ś wiadczeniodawcy mo ż liwo ś ci wykonania niezb ę dnych napraw urz ą dze ń posiadanych przez ś wiadczeniodawc ę , zainstalowania i utrzymania antyska ż eniowych zaworów zwrotnych zgodnie z obowi ą zuj ą cymi Polskimi Normami, nieodprowadzanie wód opadowych do kolektora kanalizacji sanitarnej; 4. § 18 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków, skutek stosowania ww. wzorca umownego, który wbrew dyspozycji przewiduje, ż e w przypadku niesprawno ś ci wodomierza lub okresowego braku mo ż liwo ś ci odczytu, ilo ść pobranej wody ustala si ę na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w okresie ostatnich 6 miesi ę cy przed stwierdzeniem niesprawno ś ci wodomierza; 5. art. 15 ust. 4 w zw. z art. 19 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków wskutek pobierania od osób chc ą cych przy łą czy ć swoje nieruchomo ś ci do sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej op ł at za wydanie warunków technicznych z tytu ł u przy łą czenia do tej sieci, które nie zosta ł y uwzgl ę dnione w katalogu warunków przy łą czenia nieruchomo ś ci do sieci wodoci ą gowo- kanalizacyjnej wynikaj ą cym. Ad 1 Zdaniem Prezesa UOKiK, postanowienia zawarte w § 9 ust. 3 w zw. z § 6 ust. 2 pkt 11 wzorca umownego „WKGP.7035-…/06 Umowa o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków” s ą sprzeczne z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Omawiany wzorzec umowny przewiduje w § 6 ust. 2 pkt 11, ż e do obowi ą zków ś wiadczeniobiorcy nale ż y terminowe uiszczanie op ł at za wod ę , ś cieki oraz op ł at abonamentowych. Natomiast jego § 9 ust. 3 przewiduje, ż e w razie naruszenia przez odbiorc ę § 6 umowy, przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne mo ż e rozwi ą za ć umow ę bez zachowania terminu wypowiedzenia. Stosowanie takich postanowie ń w umowach przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo- kanalizacyjnego z konsumentami nale ż y uzna ć za sprzeczne z powszechnie obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa, które ograniczaj ą uprawnienia tego przedsi ę biorstwa do swobodnego kszta ł towania tre ś ci umów w zakresie, w jakim dotycz ą mo ż liwo ś ci rozwi ą zania przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne umowy ze ś wiadczeniobiorc ą . Us ł ugi zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków maj ą szczególny charakter. Jako us ł ugi niezb ę dne do prawid ł owego funkcjonowania zarówno gospodarstw domowych, jak podmiotów prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą , us ł ugi tego rodzaju zaliczane s ą do us ł ug o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, których ś wiadczenie nale ż y do zada ń w ł asnych gminy. Szczególny (publicznie u ż yteczny) charakter tych us ł ug, wyra ż aj ą cy si ę w ich niezb ę dno ś ci dla ś wiadczeniobiorców, wymaga tego, by by ł y one ś wiadczone w sposób powszechny i ci ą g ł y. W tym celu w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym 16 odprowadzaniu ś cieków wprowadzono m.in. szczególne unormowanie dotycz ą ce zawierania umów z odbiorcami tych us ł ug oraz okre ś lono warunki, w których przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne mo ż e zaprzesta ć ś wiadczenia swoich us ł ug. W tym ś wietle przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjne powinny ś wiadczy ć swoje us ł ugi w sposób powszechny i ci ą g ł y, zapewniaj ą c wolny dost ę p do tych us ł ug ka ż demu takiemu odbiorcy, który spe ł nia wymagania okre ś lone w przepisach prawa. Przedsi ę biorstwa s ą obowi ą zane zawrze ć umow ę o zaopatrzenie w wod ę lub odprowadzanie ś cieków z ka ż d ą osob ą , której nieruchomo ść zosta ł a przy łą czona do sieci i która wyst ą pi ł a z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy (art. 6 ust. 2 ustawy). Przywo ł ywana ustawa nie odnosi si ę wprawdzie bezpo ś rednio do kwestii rozwi ą zania umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Przewiduje tylko, ż e umowa mi ę dzy przedsi ę biorstwem a odbiorc ą powinna zawiera ć postanowienia dotycz ą ce warunków wypowiedzenia umowy (art. 6 ust. 3 pkt 6). Ustawa okre ś la tak ż e przypadki, w których przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne mo ż e odci ąć dostaw ę wody lub zamkn ąć przy łą cze kanalizacyjne. Art. 8 ust. 1 zawiera katalog takich przypadków, który ma charakter zamkni ę ty 13 . Do tych przypadków zaliczono sytuacje, w których: (1) przy łą cze wodoci ą gowe lub przy łą cze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; (2) odbiorca us ł ug nie ui ś ci ł nale ż no ś ci za pe ł ne dwa okresy obrachunkowe, nast ę puj ą ce po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaleg ł ej op ł aty; (3) jako ść wprowadzanych ś cieków nie spe ł nia wymogów okre ś lonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pomini ę cie urz ą dzenia pomiarowego; (4) zosta ł stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ś cieków, to jest bez zawarcia umowy, jak równie ż przy celowo uszkodzonych albo pomini ę tych wodomierzach lub urz ą dzeniach pomiarowych. Maj ą c na wzgl ę dzie charakter rozpatrywanych us ł ug (które powinny by ć ś wiadczone powszechnie i w sposób ci ą g ł y) oraz cele ustawy (która ma m.in. chroni ć interes odbiorców us ł ug), powy ż sze uregulowanie nale ż y rozumie ć jako ograniczenie prawa przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjnego do wypowiedzenia umowy o zaopatrzenie w wod ę lub odprowadzanie ś cieków w ka ż dym momencie. Tak te ż zosta ł y one zinterpretowane w literaturze przedmiotu 14 . W ś wietle tej argumentacji ś wiadczeniodawca dzia ł a bezprawnie, je ż eli w umowach z konsumentami o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków przewiduje – dla stanów faktycznych wymienionych w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków – postanowienia mniej wzgl ę dne dla konsumenta ni ż to wynika z ww. przepisu. Taka sytuacja zachodzi w rozpatrywanym przypadku. Zgodnie z ustaw ą , w sytuacji pozostawiania przez ś wiadczeniobiorc ę w zw ł oce w uiszczaniu op ł at za us ł ugi wodoci ą gowo- kanalizacyjne, ustawodawca przewidzia ł uprawnienie przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo- kanalizacyjnego do odci ę cia dostawy wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego. W ś wietle ustawy uprawnienie to powstaje jednak dopiero wówczas, gdy odbiorca us ł ug nie ui ś ci ł nale ż no ś ci za pe ł ne dwa okresy obrachunkowe, nast ę puj ą ce po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaleg ł ej op ł aty (art. 8 ust. 1 pkt 2). Art. 8 ust. 2 stanowi za ś , ż e przedsi ę biorstwo, które z ww. przyczyny odci ęł o dostaw ę wody jest obowi ą zane do równoczesnego udost ę pnienia zast ę pczego punktu poboru wody przeznaczonej do spo ż ycia 13 B. Rakoczy: Charakterystyka umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, Radca Prawny nr 4/2005, s. 94 i n. 14 Por. B. Rakoczy: Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, Warszawa 2007, s. 199. 17 przez ludzi i poinformowania o mo ż liwo ś ciach korzystania z tego punktu. Ponadto, stosownie do tre ś ci ust. 3 tego artyku ł u, przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne o zamiarze odci ę cia dostawy lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego oraz o miejscach i sposobie udost ę pniania zast ę pczych punktów poboru wody zawiadamia powiatowego inspektora sanitarnego, wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oraz odbiorc ę us ł ug co najmniej na 20 dni przed planowanym terminem odci ę cia dostaw wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego. W kwestionowanym wzorcu umownym okre ś lono zatem szerzej uprawnienie WKGP ni ż wynika to z art. 8 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy. W § 9 ust. 3 w zw. z § 6 ust. 2 pkt 11 umowy WKGP uprawniono do rozwi ą zania umowy z odbiorc ą w przypadku ka ż dorazowego nieterminowego uiszczenia op ł at za wod ę , ś cieki oraz op ł at abonamentowych. Oznacza to, ż e w analizowanym wzorcu umownym WKGP unormowano prawa i obowi ą zki odbiorcy us ł ug wodoci ą gowo-kanalizacyjnych (konsumenta) w sposób dla niego mniej korzystny ni ż wynika to z powszechnie obowi ą zuj ą cych przepisów prawa. Maj ą c powy ż sze na uwadze, nale ż y zauwa ż y ć , ż e przewidziana przez ustaw ę sankcja wzgl ę dem odbiorcy, który w terminie nie reguluje swoich nale ż no ś ci polega na przyznaniu przedsi ę biorstwu wodoci ą gowo-kanalizacyjnemu uprawnienia do wstrzymania ś wiadczenia us ł ug tj. odci ę cia dostaw wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego, z którego przedsi ę biorstwo mo ż e, przy zaistnieniu okoliczno ś ci okre ś lonych w art. 8 ust. 1, skorzysta ć . Zastrze ż onej dla przedsi ę biorstwa mo ż liwo ś ci odci ę cia dostawy wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego w ż aden sposób nie mo ż na uto ż samia ć z przyznaniem mu uprawnienia do rozwi ą zania umowy z odbiorc ą , w tym w szczególno ś ci do jej rozwi ą zania w trybie natychmiastowym. Abstrahuj ą c od rozbie ż no ś ci skutków, jakie dla konsumenta nast ą pi ą w przypadku wstrzymania ś wiadczenia us ł ug oraz w przypadku rozwi ą zania zawartej umowy, wskaza ć nale ż y, ż e w przypadku wstrzymywania ś wiadczenia us ł ug z powodu nie uiszczenia przez odbiorc ę nale ż no ś ci ustawa nak ł ada na przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo- kanalizacyjne okre ś lone obowi ą zki. Jest ono zobligowane do równoczesnego udost ę pnienia zast ę pczego punktu poboru wody, poinformowania o mo ż liwo ś ciach korzystania z tego punktu, a tak ż e zawiadomienia o zamiarze odci ę cia dostawy wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego odbiorcy us ł ug oraz innych podmiotów wskazanych w ustawie (powiatowego inspektora sanitarnego, wójta, burmistrza, prezydenta miasta) na co najmniej 20 dni przed planowanym terminem odci ę cia dostaw wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego (art. 8 ust. 2 i 3 ustawy). Sankcja polegaj ą ca na natychmiastowym rozwi ą zaniu z odbiorc ą umowy nie uwzgl ę dnia obowi ą zków na ł o ż onych na przedsi ę biorc ę w ust. 2 i 3 art. 8 ustawy. Powy ż sze okoliczno ś ci uzasadniaj ą wniosek o bezprawno ś ci stosowania – w ww. zakresie – wzorca umownego WKGP. Ad 2 Zdaniem Prezesa UOKiK bezprawne, gdy ż sprzeczne z art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, jest tak ż e stosowanie we wzorcu umowy o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków postanowie ń § 9 ust. 3 w zw. z § 6 ust. 2 pkt 9. Omawiany wzorzec umowny przewiduje w § 6 ust. 2 pkt 9, ż e do obowi ą zków ś wiadczeniobiorcy, których naruszenie mo ż e stanowi ć podstaw ę rozwi ą zania umowy bez 18 zachowania terminu wypowiedzenia, nale ż y nieodprowadzanie do urz ą dze ń wodoci ą gowo- kanalizacyjnych substancji, które wskutek swojego sk ł adu chemicznego lub temperatury mog ł yby uszkodzi ć te urz ą dzenia, powodowa ć zagro ż enie po ż arowe lub wybuchowe, oddzia ł ywa ć szkodliwie na bezpiecze ń stwo i zdrowie osób obs ł uguj ą cych lub powodowa ć zagro ż enie ś rodowiska naturalnego. W ś wietle § 9 ust. 3 omawianego wzorca, naruszenie ww. obowi ą zku uprawnia WKGP do rozwi ą zania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia. Przyznanie przedsi ę biorstwu uprawnienia do rozwi ą zania umowy w opisanym wy ż ej przypadku, narusza ustaw ę o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Rozwi ą zanie ww. umowy przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne wi ąż e si ę z odci ę ciem dostawy wody i zamkni ę ciem przy łą cza kanalizacyjnego. Katalog przypadków, w których jest to mo ż liwe, zosta ł sformu ł owany w powo ł ywanym ju ż art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Katalog ma charakter zamkni ę ty, zatem w innych ni ż wymienione w nim przypadkach przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne nie mo ż e odci ąć dostawy wody i zamkn ąć przy łą cza kanalizacyjnego. W ww. katalogu wymieniono m.in. sytuacj ę , kiedy jako ść wprowadzanych ś cieków nie spe ł nia wymogów okre ś lonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pomini ę cie urz ą dzenia pomiarowego (pkt 3). Przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne mo ż e powo ł ywa ć si ę na jako ść ś cieków wprowadzanych przez ś wiadczeniobiorc ę jako na powód odci ę cia dostawy wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego. Przepis ten okre ś la ponadto przes ł anki odci ę cia dostawy wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego. Przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne mo ż e odst ą pi ć od wykonywania umowy o zaopatrzenie w wod ę lub odprowadzanie ś cieków z uwagi na jako ść wprowadzanych ś cieków w sytuacji, gdy „jako ść wprowadzanych ś cieków nie spe ł nia wymogów okre ś lonych w przepisach prawa”. Odwo ł uje si ę zatem do obiektywnego kryterium sprzeczno ś ci z prawem. W stosunku do powo ł ywanego przepisu prawa, zakwestionowany wzorzec umowny okre ś la uprawnienie WKGP do rozwi ą zania umowy szerzej i mniej precyzyjnie. W § 6 ust. 2 pkt 9 tego wzorca, cho ć równie ż dotyczy on kwestii jako ś ci wprowadzanych ś cieków, odwo ł ano si ę do kryteriów subiektywnych, takich jak „mo ż liwo ść uszkodzenia urz ą dze ń ”, „mo ż liwo ść powodowania zagro ż e ń ” i „mo ż liwo ść szkodliwego oddzia ł ywania”. Omawiane postanowienia umowne umo ż liwiaj ą WKGP rozwi ą zanie umowy w wyniku zakwestionowania jako ś ci wprowadzanych ś cieków w oparciu o kryteria inne ni ż przyj ął ustawodawca. Postanowienia wzorca umownego WKGP normuj ą t ę kwesti ę nie tylko inaczej ni ż ustawa, ale tak ż e mniej korzystnie dla odbiorcy us ł ug wodoci ą gowo-kanalizacyjnych (konsumenta) ni ż wynika to z ustawy. Art. 8 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy odwo ł uje si ę bowiem do kryterium obiektywnego i sprawdzalnego, jakim jest naruszenie przez ś wiadczeniobiorc ę takich wymogów co do jako ś ci wprowadzanych ś cieków, które zosta ł y okre ś lone w przepisach prawa. Natomiast § 6 ust. 2 pkt 9 wzorca umownego odwo ł uje si ę do niemaj ą cych oparcia w ustawie kryteriów subiektywnych. Pos ł uguje si ę takimi poj ę ciami jak: „mo ż liwo ść uszkodzenia urz ą dze ń ”, „mo ż liwo ść powodowania zagro ż e ń ” i „mo ż liwo ść szkodliwego oddzia ł ywania”. Brak jest jednocze ś nie kryteriów, wed ł ug których WKGP b ę dzie decydowa ć , czy w konkretnym przypadku jako ść ś cieków wprowadzana przez ś wiadczeniobiorc ę mog ł a np. „szkodliwie oddzia ł ywa ć na bezpiecze ń stwo i zdrowie osób 19 obs ł uguj ą cych” lub „powodowa ć zagro ż enie po ż arowe lub wybuchowe”. Daje to ś wiadczeniodawcy mo ż liwo ść dowolnej interpretacji tego, czy zachodz ą okoliczno ś ci uzasadniaj ą ce rozwi ą zanie umowy z konsumentem. Powy ż sze okoliczno ś ci uzasadniaj ą wniosek o bezprawno ś ci § 9 ust. 3 w zw. z § 6 ust. 2 pkt 9 wzorca umownego WKGP. Ad 3 Bezprawno ść dzia ł a ń Miasta Zielonka wi ąż e si ę równie ż z tre ś ci ą § 9 ust. 3 w zw. z § 6 ust. 2 pkt 1-8 i 10 analizowanego wzorca umowy, wed ł ug którego WKGP zawiera z konsumentami umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. W tym bowiem zakresie wzmiankowana umowa jest sprzeczna z art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. W § 6 ust. 2 pkt 1-8 i 10 umowy WKGP nak ł ada na ś wiadczeniobiorc ę szereg obowi ą zków. Nale żą do nich: utrzymanie, eksploatacja i remonty posiadanych przy łą czy, w tym tak ż e usuwanie ich awarii (pkt 1), powierzenie usuwania awarii osobom posiadaj ą cym odpowiednie uprawnienia i kwalifikacje (pkt 2), natychmiastowe powiadomienie Przedsi ę biorstwa o awarii posiadanych przy łą czy (pkt 3), niewykonywania jakichkolwiek czynno ś ci mog ą cych wp ł yn ąć na zmian ę stanu technicznego urz ą dze ń i przyrz ą dów nale żą cych do Przedsi ę biorstwa, a w szczególno ś ci wodomierza g ł ównego i jego usytuowania (pkt 4), zapewnienia Przedsi ę biorstwu mo ż liwo ś ci wykonania niezb ę dnych napraw urz ą dze ń posiadanych przez Przedsi ę biorstwo (pkt 5), w przypadku braku natychmiastowego dzia ł ania i nie przyst ą pienia do natychmiastowego usuwania awarii Przedsi ę biorstwo zastrzega sobie prawo usuni ę cia awarii na koszt Odbiorcy (pkt 6), zapewnienia Przedsi ę biorstwu mo ż liwo ś ci wykonania niezb ę dnych napraw urz ą dze ń posiadanych przez Przedsi ę biorstwo (pkt 7), zainstalowania i utrzymania antyska ż eniowych zaworów zwrotnych zgodnie z obowi ą zuj ą cymi Polskimi Normami (pkt 8), nie odprowadzanie wód opadowych do kolektora kanalizacji sanitarnej (pkt 10). Zarazem, w ś wietle § 9 ust. 3 umowy, naruszenie ka ż dego z tych obowi ą zków uprawnia WKGP do rozwi ą zania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia. Zdaniem Prezesa UOKiK, przyznanie WKGP uprawnienia do tego, by mog ł o rozwi ą za ć umow ę z konsumentem w przypadku niedope ł nienia przez konsumenta ww. obowi ą zków narusza ustaw ę o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Nale ż y zauwa ż y ć , ż e rozwi ą zanie umowy z konsumentem przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne w oczywisty sposób wi ąż e si ę z odci ę ciem dostawy wody oraz zamkni ę ciem przy łą cza kanalizacyjnego. Przypadki, w których przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne mo ż e odci ąć dostaw ę wody lub zamkn ąć przy łą cze kanalizacyjne zosta ł y tymczasem wymienione w powo ł ywanym ju ż wielokrotnie art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Katalog tych przypadków ma charakter zamkni ę ty. Ż adna z okoliczno ś ci wymienionych w § 6 ust. 2 pkt 1-8 i 10 analizowanego wzorca umownego WKGP nie zosta ł a uwzgl ę dniona w art. 8 ust. 1 ww. ustawy. Wobec tego istniej ą podstawy do stwierdzenia bezprawno ś ci art. § 9 ust. 3 w zw. z § 6 ust. 2 pkt 1-8 i 10 ww. umowy. W ś wietle bowiem tych postanowie ń umownych nale ż y stwierdzi ć , ż e jednostka organizacyjna Miasta Zielonka (WKGP) unormowa ł a w stosowanych umowach spraw ę 20 odst ą pienia od ś wiadczenia us ł ug wodoci ą gowo-kanalizacyjnych nie tylko inaczej ni ż powszechnie obowi ą zuj ą ce przepisy prawa, ale tak ż e w sposób mniej korzystny dla odbiorcy us ł ug wodoci ą gowo-kanalizacyjnych (konsumenta) ni ż wynika to z tych przepisów. Umowy, które zawar ł a z konsumentami, przewiduj ą bowiem niewymienione w art. 8 ust. 1 ww. ustawy przes ł anki rozwi ą zania umowy z konsumentem bez zachowania terminu wypowiedzenia. Powy ż sze okoliczno ś ci uzasadniaj ą wniosek o bezprawno ś ci § 9 ust. 3 w zw. z § 6 ust. 2 pkt 1-8 i 10 wzorca umownego WKGP. Ad 4 Bezprawno ść dzia ł a ń Miasta Zielonka polega tak ż e na naruszeniu § 18 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków. Sprzeczne z tym przepisem postanowienia zawiera § 7 ust. 3 umowy o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków, w oparciu o któr ą zosta ł o wszcz ę te post ę powanie w niniejszej sprawie. Kwestionowane postanowienie umowne przewiduje, ż e „w przypadku niesprawno ś ci wodomierza lub okresowego braku mo ż liwo ś ci odczytu, ilo ść pobranej wody ustala si ę na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w okresie ostatnich 6 miesi ę cy przed stwierdzeniem niesprawno ś ci wodomierza, a gdy nie jest to mo ż liwe, na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w analogicznym okresie roku ubieg ł ego lub iloczynu ś redniomiesi ę cznego zu ż ycia wody w roku ubieg ł ym i liczby miesi ę cy niesprawno ś ci wodomierza”. Natomiast tre ść § 7 ust. 3 ww. umowy zawiera odmienne uregulowanie ni ż powo ł ywane rozporz ą dzenie. Zgodnie z § 18 ust. 1 tego rozporz ą dzenia „w przypadku stwierdzenia nieprawid ł owego dzia ł ania wodomierza g ł ównego ilo ść pobranej wody ustala si ę na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w okresie 3 miesi ę cy przed stwierdzeniem niesprawno ś ci dzia ł ania wodomierza, a gdy nie jest to mo ż liwe – na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w analogicznym okresie roku ubieg ł ego lub iloczynu ś redniomiesi ę cznego zu ż ycia wody w roku ubieg ł ym i liczby miesi ę cy nieprawid ł owego dzia ł ania wodomierza”. Powy ż sze okoliczno ś ci uzasadniaj ą wniosek o naruszeniu przez Miasto Zielonka przepisów powszechnie obowi ą zuj ą cego prawa, co oznacza, ż e jego dzia ł ania nale ż y uzna ć za bezprawne w rozumieniu art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad 5 Za bezprawne nale ż y uzna ć wprowadzenie odp ł atno ś ci za wydanie warunków technicznych z tytu ł u przy łą czenia do sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej Miasta Zielonka. Zdaniem Prezesa UOKiK, ustanowienie takiego warunku narusza art. 15 ust. 4 w zw. z art. 19 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Art. 15 ust. 4 ww. ustawy okre ś la wyczerpuj ą cy katalog warunków, jakie nale ż y spe ł ni ć , by przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne przy łą czy ł o nieruchomo ść do swojej sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej. Przedsi ę biorstwo jest obowi ą zane przy łą czy ć do sieci nieruchomo ść osoby ubiegaj ą cej si ę o to, je ż eli s ą spe ł nione warunki przy łą czenia okre ś lone w regulaminie, o którym mowa w art. 19, oraz istniej ą techniczne mo ż liwo ś ci ś wiadczenia us ł ug. 21 Zgodnie natomiast z art. 19 ust. 2 ustawy, regulamin powinien okre ś la ć prawa i obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców us ł ug, w tym: (1) minimalny poziom us ł ug ś wiadczonych przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo- kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ś cieków; (2) szczegó ł owe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami us ł ug; (3) sposób rozlicze ń w oparciu o ceny i stawki op ł at ustalone w taryfach; (4) warunki przy łą czania do sieci; (5) techniczne warunki okre ś laj ą ce mo ż liwo ś ci dost ę pu do us ł ug wodoci ą gowo-kanalizacyjnych; (6) sposób dokonywania odbioru przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne wykonanego przy łą cza; (7) sposób post ę powania w przypadku niedotrzymania ci ą g ł o ś ci us ł ug i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ś cieków; (8) standardy obs ł ugi odbiorców us ł ug, a w szczególno ś ci sposoby za ł atwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotycz ą cych w szczególno ś ci zak ł óce ń w dostawie wody i odprowadzaniu ś cieków; (9) warunki dostarczania wody na cele przeciwpo ż arowe. W ś wietle ustalonego orzecznictwa s ą dowego, art. 19 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków nie mo ż e by ć podstaw ą wprowadzenia op ł at za wydanie warunków technicznych przy łą czenia. Naczelny S ą d Administracyjny wielokrotnie wypowiada ł si ę , ż e z przepisów tej ustawy nie wynika mo ż liwo ść ustanowienia obowi ą zku ponoszenia op ł at za przy łą czenie do sieci, a ustawa „nie stwarza radzie gminy uprawnienia do wprowadzenia odp ł atno ś ci za przy łą czenie poszczególnych nieruchomo ś ci do sieci wodoci ą gowej i kanalizacyjnej” 15 oraz, ż e „jedyn ą legaln ą drog ą uzyskania ś rodków do bud ż etu gminy zwi ą zanych z uczestnictwem w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci w kosztach budowy urz ą dze ń infrastruktury technicznej, m.in. wodoci ą gów (…) zwi ę kszaj ą cych warto ść nieruchomo ś ci, s ą przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomo ś ciami (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), w szczególno ś ci reguluj ą ce kwestie op ł at adiacenckich (art. 143-148)” 16 . Z kolei Wojewódzki S ą d Administracyjny w Warszawie stwierdzi ł , ż e postanowienia regulaminu dotycz ą ce ustalania w umowie o ś wiadczenie us ł ug op ł aty za wydanie warunków technicznych przy łą czy nie znajduje podstawy prawnej w art. 19 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków 17 . Zbie ż ne stanowisko reprezentuj ą organy administracji, rozstrzygaj ą ce w sprawach ww. regulaminów w trybie nadzoru. Wojewoda mazowiecki stwierdzi ł , ż e nie mo ż na uzale ż nia ć przy łą czenia do gminnej sieci wodoci ą gowej od spe ł nienia innych warunków ni ż okre ś lone w ustawie 18 . Z kolei wojewoda ma ł opolski uzna ł , ż e art. 19 ust. 2 pkt 4 o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu nie daje radzie gminy uprawnienia do wprowadzania odp ł atno ś ci za przy łą czenie poszczególnych nieruchomo ś ci do sieci wodoci ą gowej i kanalizacyjnej. Nie mo ż na uzale ż nia ć przy łą czenia do gminnej sieci wodoci ą gowej od wniesienia stosownej op ł aty za w łą czenie przy łą cza do tej sieci 19 . Wojewoda dolno ś l ą ski wypowiedzia ł si ę , ż e art. 19 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu 15 Wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2006 r. (sygn. akt II OSK 730/06). Por. tak ż e: wyrok WSA w W-wie z dnia 31 pa ź dziernika 2006 r. (sygn. akt III SA/Wa 2230/06); 16 Wyrok NSA z dnia 17 maja 2002 r. (sygn. akt I SA 2793/01). 17 Wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 pa ź dziernika 2007 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1116/06). 18 Rozstrzygni ę cie nadzorcze wojewody mazowieckiego z dnia 11 marca 2004 r. (PN-I-0911/32/2004). Por. tak ż e: rozstrzygni ę cie nadzorcze wojewody ma ł opolskiego z dnia 20 wrze ś nia 2002 r. (PN.VI.0911/16/02,23); rozstrzygni ę cie nadzorcze wojewody ł ódzkiego z dnia 11 marca 2004 r. (PN-I-0911/32/2004). 19 Rozstrzygni ę cie nadzorcze wojewody ma ł opolskiego z dnia 31 sierpnia 2007 r. (PN.II.0911-125/07). 22 w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków nie zawiera upowa ż nienia do nak ł adania jakichkolwiek op ł at na odbiorców us ł ug 20 . Pogl ą d to ż samy z przywo ł anymi rozstrzygni ę ciami s ą dów i organów administracji wyra ż ono w literaturze przedmiotu. Stwierdzono bowiem, ż e ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków nie kreuje uprawnienia gminy do wprowadzania odp ł atno ś ci za przy łą czenie poszczególnych nieruchomo ś ci do sieci wodoci ą gowej i kanalizacyjnej 21 . W obowi ą zuj ą cym stanie prawnym kwesti ę pobierania op ł at w zwi ą zku z przy łą czeniem nieruchomo ś ci do sieci komunalnej wodoci ą gowo-kanalizacyjnej uregulowana zosta ł a w powo ł ywanym ju ż rozporz ą dzeniu Ministra Budownictwa w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków. W jego ś wietle, w taryfie mog ą zosta ć ustanowione op ł aty za przy łą czenie do urz ą dze ń wodoci ą gowo-kanalizacyjnych, b ę d ą cych w posiadaniu przedsi ę biorstwa” (§ 5 pkt 7). Op ł aty te powinny by ć jednak okre ś lone w taryfach za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków, a ich wysoko ść skalkulowana na podstawie kosztów przeprowadzenia prób technicznych przy łą cza wybudowanego przez odbiorc ę us ł ug. Tymczasem op ł aty pobierane przez Miasto nie maj ą takiego charakteru i nie s ą pobierane na podstawie taryfy zatwierdzonej w trybie okre ś lonym w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Powy ż sze okoliczno ś ci uzasadniaj ą wniosek o bezprawno ś ci zakwestionowanych dzia ł a ń . Zdaniem Prezesa UOKiK, na stanowisko zaj ę te w rozpatrywanej sprawie nie mog ą mie ć wp ł ywu argumenty Miasta Zielonka, które wniosek o legalno ś ci jego dzia ł a ń wywodzi z uzasadnienia wyroku NSA z dnia 13 grudnia 2000 r. (sygn. akt II SA 2320/00), legalizuj ą cego – zdaniem Miasta – pobieranie od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci dobrowolnych op ł at z tytu ł u uczestnictwa w kosztach budowy urz ą dzenia infrastruktury technicznej. Miasto dowodzi zarazem, ż e op ł aty przez nie pobierane maj ą w ł a ś nie charakter op ł at dobrowolnych. Odnosz ą c si ę do tych argumentów nale ż y w pierwszym rz ę dzie podnie ść , ż e przywo ł any przez Miasto wyrok, zosta ł wydany w nieaktualnym stanie prawnym, sprzed wej ś cia w ż ycie ustawy o zbiorowym zaopatrzenie w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Istotne w ą tpliwo ś ci budzi zatem powo ł ywanie si ę przez Miasto na tezy tego wyroku, skoro Miastu zarzuca si ę naruszenie przepisów ustawy, która wesz ł a w ż ycie po jego wydaniu. Niezale ż nie od powy ż szego, powa ż ne w ą tpliwo ś ci budzi tak ż e stanowisko Miasta, w ś wietle którego op ł aty od osób chc ą cych przy łą czy ć nieruchomo ść do sieci wodoci ą gowo- kanalizacyjnej za wydanie warunków technicznych z tytu ł u przy łą czenia do tej sieci pobierane s ą przez Miasto na zasadzie dobrowolno ś ci. W pi ś mie do Prezesa UOKiK z dnia 26 wrze ś nia 2006 r. w ś ród warunków, jakie musz ą spe ł ni ć mieszka ń cy Miasta chc ą cy przy łą czy ć nieruchomo ś ci do komunalnej sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej, Miasto wymieni ł o „przedstawienie warunków przy łą czenia do sieci wydane przez WKGP” (ad 9). Z powy ż szego wynika, ż e ka ż da osoba chc ą ca przy łą czy ć swoj ą nieruchomo ść do sieci Miasta musi ponie ść koszt wydania warunków przy łą czenia do sieci. Skoro tak i skoro 20 Rozstrzygni ę cie nadzorcze wojewody dolno ś l ą skiego z dnia 16 stycznia 2006 r. (PN.II.0911-10/14/06). 21 W. Chró ś cielewski, J.P. Tarno: Glosa do wyroku NSA z dnia 13 grudnia 2000 r., II SA 2320/00, Orzecznictwo S ą dów Polskich 2002/6/75. 23 ich wydanie jest odp ł atne, to znaczy ż e op ł aty kwestionowane przez Prezesa UOKiK nie s ą pobierane dobrowolnie. W uzupe ł nieniu, jedynie na marginesie, mo ż na powo ł a ć si ę zreszt ą na wyrok NSA, z którego Miasto Zielonka wywodzi korzystne dla siebie wnioski. S ą d stwierdzi ł , ż e wprowadzeniu przez gmin ę jednorazowej op ł ata za pod łą czenie nieruchomo ś ci do istniej ą cej gminnej sieci kanalizacyjnej towarzyszy niew ą tpliwie „pewien przymus ‘ ż yciowy’. Korzystanie przez mieszka ń ca z takich urz ą dze ń komunalnych jest bowiem do ść oczywist ą konieczno ś ci ą . Z tego powodu op ł aty tej nie mo ż na uzna ć za ś wiadczenie zupe ł nie dobrowolne” 22 . IV. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów Dla stwierdzenia, ż e przedsi ę biorca stosuje praktyki okre ś lone w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, niezb ę dne jest wykazanie, ż e kwestionowane w toku post ę powania dzia ł ania przedsi ę biorcy godz ą w zbiorowy interes konsumentów. Ustawa antymonopolowa nie obja ś nia znaczenia poj ęć „godzenia w interesy konsumentów” oraz „zbiorowego interesu konsumentów”. Nale ż y przyj ąć , ż e interesem, który podlega ochronie na podstawie art. 24 ustawy jest interes prawny, rozumiany jako okre ś lone potrzeby konsumenta uznane przez ustawodawc ę za godne ochrony. Dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywo ł uje negatywne skutki w sferze ich praw i obowi ą zków. Natomiast interesem chronionym nie jest interes ekonomiczny konsumentów, który podlega ochronie przewidzianej przez przepisy prawa antymonopolowego, zapewniaj ą ce istnienie mechanizmu konkurencji na rynku 23 . Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Przez interes zbiorowy nale ż y rozumie ć interes dotycz ą cy konsumentów jako okre ś lonej zbiorowo ś ci. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów ma miejsce wówczas, gdy negatywnymi skutkami dzia ł a ń przedsi ę biorcy dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, maj ą cych status konsumentów. Do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów konieczne jest, ż eby dzia ł anie przedsi ę biorcy by ł o skierowane nie do konkretnej osoby, lecz do adresata, którego nie sposób z góry indywidualnie oznaczy ć . Dzia ł anie o takim charakterze jest w stanie wywo ł a ć niekorzystne nast ę pstwa nie tylko w odniesieniu do konkretnych konsumentów, lecz wobec ka ż dego z cz ł onków zbiorowo ś ci. Przy tym zaistnienie przes ł anki naruszenia zbiorowego interesu konsumenta nie jest bezpo ś rednio uzale ż nione od liczby konsumentów, których interesy zosta ł y rzeczywi ś cie naruszone wskutek dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Istotne jest to, ż e przedmiotowe dzia ł anie mo ż e zagrozi ć , przynajmniej potencjalnie, interesom szerokiego kr ę gu nieprofesjonalnych uczestników rynku. W ś wietle przedstawionych powy ż ej okoliczno ś ci kwestionowane dzia ł ania Miasta Zielonka nale ż y uzna ć za szkodliwe dla konsumentów i godz ą ce w ich chronione prawem interesy. W wyniku tych dzia ł a ń prawa i obowi ą zki konsumentów s ą kszta ł towane w sposób sprzeczny z przepisami prawa. Jak zosta ł o ustalone w toku niniejszego post ę powania, postanowienia umów zawieranych z konsumentami przez jednostk ę organizacyjn ą Miasta Zielonka rozszerza uprawnienie ś wiadczeniodawcy (WKGP) do zaprzestania ś wiadczenia us ł ug dostawy wody i odprowadzania ś cieków w sytuacjach, które nie zosta ł y przewidziane w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Sytuacja prawna tych konsumentów zosta ł a zatem ukszta ł towana mniej korzystnie ni ż dla tego rodzaju 22 Wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2000 r. (sygn. akt II SA 2320/00). 23 Uchwa ł a SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. 24 stosunków prawnych przewidzia ł to ustawodawca (pkt I.1-3 sentencji decyzji) . Naruszenie przez Miasto Zielonka zbiorowego interesu konsumentów przejawia si ę te ż w tym, ż e jego jednostka organizacyjna przyj ęł a inny ni ż w powszechnie obowi ą zuj ą cych przepisach prawa sposób ustalania ilo ś ci pobranej wody w przypadku niesprawno ś ci wodomierza lub okresowego braku mo ż liwo ś ci odczytu. Tymczasem to rozwi ą zania przyj ę te w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków oraz w aktach wykonawczych do niej (tak ż e we wspomnianym rozporz ą dzeniu) uwzgl ę dniaj ą zasady ochrony interesów odbiorców us ł ug (art. 1 ustawy). Przyj ę cie przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne rozwi ą zania odmiennego od przewidzianych w ww. przepisach nie zapewnia w ł a ś ciwej ochrony interesu odbiorców (pkt I.4 sentencji decyzji) . Nie ulega tak ż e w ą tpliwo ś ci, ż e interes konsumentów narusza obci ąż anie ich op ł atami za wydanie za wydanie warunków technicznych z tytu ł u przy łą czenia do tej sieci, które nie zosta ł y przewidziane przez przepisy prawa. Takie dzia ł anie skutkuje dla konsumentów uszczerbkiem finansowym w wyniku konieczno ś ci ponoszenia przez nich dodatkowych kosztów o znacznej wysoko ś ci, które odbiorcy us ł ug wodoci ą gowo-kanalizacyjnych nie powinni ponosi ć (pkt II sentencji decyzji). W ocenie Prezesa UOKiK, interesy konsumentów, w które – jak zosta ł o wykazane powy ż ej – godz ą kwestionowane praktyki, maj ą charakter zbiorowy. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż s ą one kierowane do nieoznaczonego kr ę gu konsumentów – obecnych i potencjalnych odbiorców us ł ug wodoci ą gowo-kanalizacyjnych. Odbiorców tych nie mo ż na z góry zindywidualizowa ć . Adresatem kwestionowanych praktyk potencjalnie mo ż e sta ć si ę zatem ka ż dy, kto mieszka w zasi ę gu sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej obs ł ugiwanej przez WKGP. Przes ą dza to o uznaniu, i ż kwestionowane przez Prezesa UOKiK dzia ł ania naruszaj ą interes nieograniczonej liczby konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym zasadnym jest stwierdzenie, ż e kwestionowane przez Prezesa UOKiK praktyki naruszaj ą zbiorowy interes konsumentów. V. Brak zaniechania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów W przypadku stwierdzenia stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów Prezes UOKiK wydaje, na podstawie art. 26 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania. W przypadku nie stwierdzenia ww. praktyk, Prezes UOKiK umarza post ę powanie. Je ż eli natomiast przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania tych praktyk Prezes UOKiK wydaje, na podstawie art. 27 ww. ustawy, decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. W tym kontek ś cie, rozstrzygaj ą c w niniejszej sprawie Prezes UOKiK wzi ął pod uwag ę okoliczno ść , i ż po wszcz ę ciu post ę powania w sprawie podejrzenia stosowania przez Miasto Zielonka praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, zmodyfikowano postanowienia zawieranych przez WKGP umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, a tak ż e warunki przy łą czenia nieruchomo ś ci do sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej Miasta Zielonka. 25 Ad 1-4 W trakcie post ę powania Miasto Zielonka przygotowa ł o i zacz ęł o stosowa ć nowy wzorzec umowny „WKGP.7035-…/…. Umowa o zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków” (za łą cznik do pisma Miasta z dnia 25 kwietnia 2008 r.). W stosunku do wcze ś niejszego wzorca umownego, nowy wzorzec zawiera zmiany dotycz ą ce m.in. postanowie ń umownych, na podstawie których zosta ł y Miastu Zielonka postawione zarzuty z pkt I.1-4 sentencji niniejszej decyzji. W nowym wzorcu umowy niezmieniony pozosta ł katalog obowi ą zków ś wiadczeniobiorcy (§ 6). Nie ma natomiast odpowiednika § 9 ust. 3 poprzedniego wzorca umowy, który przewidywa ł , ż e „w razie naruszenia przez Przedsi ę biorstwo § 3 lub przez Odbiorc ę postanowie ń § 6 niniejszej umowy, strona mo ż e rozwi ą za ć umow ę bez zachowania okresu wypowiedzenia”. Nowoprzyj ę ty wzorzec nie przewiduje ju ż zatem mo ż liwo ś ci rozwi ą zania przez WKGP umowy bez zachowania terminu wypowiedzenia w przypadku naruszenia obowi ą zków umownych. Zarazem jednak w § 9 ust. 2 nowego wzorca umowy przewidziano mo ż liwo ść rozwi ą zania umowy „z zachowaniem trzymiesi ę cznego okresu wypowiedzenia, przez Przedsi ę biorstwo w przypadkach okre ś lonych w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków”. W nowym wzorcu umownym zmodyfikowano tak ż e postanowienie § 7 ust. 3 dotycz ą ce sposobu ustalania ilo ś ci pobranej wody w przypadku niesprawno ś ci wodomierza lub okresowego braku mo ż liwo ś ci odczytu. Stanowi on obecnie, ż e ilo ść t ę „ustala si ę na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w okresie ostatnich 3 miesi ę cy przed stwierdzeniem niesprawno ś ci wodomierza, a gdy nie jest to mo ż liwe, na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w analogicznym okresie roku ubieg ł ego lub iloczynu ś redniomiesi ę cznego zu ż ycia wody w roku ubieg ł ym i liczby miesi ę cy niesprawno ś ci wodomierza”. W ocenie Prezesa UOKiK, nowy wzorzec umowny w dalszym ci ą gu narusza art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (pkt I.1 sentencji decyzji). Umowa bowiem w dalszym ci ą gu, wbrew dyspozycji wskazanego przepisu, wi ąż e nieterminowe uiszczanie przez ś wiadczeniobiorc ę nale ż no ś ci za us ł ugi dostawy wody i odprowadzania ś cieków z sankcj ą rozwi ą zania umowy, nie za ś , jak przewiduje to ustawa, z czasowym odci ę ciem dostawy wody lub zamkni ę ciem przy łą cza kanalizacyjnego. Wobec ś wiadczeniobiorcy, który w terminie nie reguluje swoich nale ż no ś ci, umowa zawierana przez WKGP przewiduje zatem sankcj ę nie przewidzian ą w art. 8 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, a zarazem mniej dla niego wzgl ę dn ą . W okre ś lonych w nim okoliczno ś ciach ustawodawca przyzna ł bowiem przedsi ę biorstwu wodoci ą gowo- kanalizacyjnemu uprawnienie do wstrzymania ś wiadczenia us ł ug. Takiej sankcji w ż aden sposób nie mo ż na natomiast uto ż samia ć z przyznaniem mu alternatywnego uprawnienia do rozwi ą zania – w tych samych okoliczno ś ciach – umowy ze ś wiadczeniobiorc ą . Ka ż da z tych sankcji ma bowiem inne skutki dla konsumenta. Sankcja wskazana w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy powoduje czasowe wstrzymanie ś wiadczenia us ł ug wodoci ą gowych i kanalizacyjnych. Natomiast rozwi ą zanie umowy rodzi dla odbiorcy dodatkowe, poza samym faktem niemo ż no ś ci korzystania z tych us ł ug, uci ąż liwo ś ci. Odbiorca us ł ug ponownie wyst ą pi ć musi bowiem z wnioskiem o zawarcie umowy i dope ł ni ć zwi ą zanych z zawarciem umowy formalno ś ci. 26 Nie ulega wprawdzie w ą tpliwo ś ci, ż e przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne ma prawo rozwi ą za ć umowy ze ś wiadczeniobiorc ą . Odmienne stanowisko przeczy ł oby tre ś ci art. 6 ust. 3 ww. ustawy, który w ś ród postanowie ń , które powinna zawiera ć umowa o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków expressis verbis wymienia tak ż e postanowienia dotycz ą ce „odpowiedzialno ś ci stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia” (pkt 6). Okoliczno ś ci uprawniaj ą ce do wypowiedzenia umowy nie mog ą jednak by ć nast ę pstwem naruszenia dowolnego warunku umowy przez ś wiadczeniobiorc ę . Zgodzi ć nale ż y si ę z pogl ą dem wyra ż onym w doktrynie, ż e skoro „w wymienionych enumeratywnie [w art. 8 ust. 1 ustawy] przypadkach przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo- kanalizacyjne mo ż e odci ąć wod ę lub zamkn ąć przy łą cze kanalizacyjne, to te ż (…) w tych samych przypadkach mo ż na umow ę wypowiedzie ć ” 24 , a tak ż e, ż e „w przypadku przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjnego sytuacje, w których mo ż liwe jest skuteczne wypowiedzenie umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, s ą to ż same z wymienionymi w art. 8 ustawy” 25 . Zarazem nale ż y przyj ąć , ż e stosowanie sankcji rozwi ą zania umowy nie mo ż e modyfikowa ć skutków naruszenia warunków umowy przez odbiorc ę , z którym ustawodawca wi ąż e inn ą sankcj ę . Odnosi si ę to do przypadków okre ś lonych w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Sankcja w postaci rozwi ą zania umowy nie powinna (co ma miejsce w przedmiotowej sprawie) by ć stosowana równolegle z sankcj ą ustawow ą (przewidzian ą w art. 8 ust. 1 ustawy), tylko ewentualnie po uprzednim odci ę ciu wody lub zamkni ę ciu przy łą cza kanalizacyjnego, gdy sankcja ta oka ż e si ę nieskuteczna. W ww. przepisie nieprzypadkowo zosta ł o przewidziane uprawnienie ś wiadczeniodawcy do czasowego ograniczenia odbiorcy dost ę pu do us ł ug, nie za ś do ostatecznego rozwi ą zania z nim umowy. Nale ż y to odczytywa ć przez pryzmat celów tej ustawy i charakteru us ł ug wodoci ą gowo-kanalizacyjnych. Us ł ugi te maj ą charakter us ł ug u ż yteczno ś ci publicznej, co oznacza, ż e powinny by ć one ś wiadczone w sposób powszechny i ci ą g ł y, a ka ż dy odbiorca powinien mie ć zapewniony wolny dost ę p do tych us ł ug, o ile spe ł nia okre ś lone w przepisach prawa wymagania. Art. 8 ust. 1 ustawy ma zapewni ć , by we wskazanych w nim przypadkach odbiorca mia ł tylko czasowo ograniczony dost ę p do us ł ug u ż yteczno ś ci publicznej. Bardziej dla niego uci ąż liwa sankcja rozwi ą zania umowy mog ł aby natomiast by ć stosowana dopiero w przypadku, gdy odci ę cie dostawy wody lub zamkni ę cie przy łą cza kanalizacyjnego oka ż e si ę nieskuteczne. Natomiast równoleg ł e zastosowanie obu tych sankcji de facto prowadzi ł oby do skutku odmiennego, ni ż przewidziany przez ustawodawc ę . Odnosz ą c powy ż szy wywód do rozpatrywanej sprawy nale ż y stwierdzi ć , ż e skoro w przypadku gdy odbiorca nie ui ś ci ł nale ż no ś ci za pe ł ne dwa okresy obrachunkowe, nast ę puj ą ce po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaleg ł ej op ł aty ustawodawca uprawni ł p rzedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne do odci ę cia dostawy wody lub zamkni ę cia przy łą cze kanalizacyjne (art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy), to w przypadku zaistnienia takiej okoliczno ś ci przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne nie mo ż e równocze ś nie stosowa ć dalej id ą cej sankcji rozwi ą zania umowy. 24 B. Rakoczy: Charakterystyka umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, Radca Prawny nr 4/2005, s. 94 i n. Por. równie ż : G. Ga ł abuda: Zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków, Zielona Góra 2003, s. 35, w ś wietle którego przypadki, w których przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo- kanalizacyjne mo ż e odci ąć dostaw ę wody lub zamkn ąć przy łą cze kanalizacyjne, okre ś la art. 8 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. 25 B. Rakoczy: Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, Warszawa 2007, s. 203. 27 Prezes UOKiK uzna ł tak ż e, ż e postanowienia nowego wzorca umownego nie naruszaj ą ju ż art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków w zakresie praktyk okre ś lonych w pkt I.2-3 sentencji decyzji. Nowa umowa nie uprawnia WKGP do rozwi ą zania umowy z konsumentem w przypadku niedope ł nienia obowi ą zku nieodprowadzania do urz ą dze ń kanalizacyjnych substancji, które wskutek swojego sk ł adu chemicznego lub temperatury mog ł yby uszkodzi ć te urz ą dzenia, powodowa ć zagro ż enie po ż arowe lub wybuchowe, oddzia ł ywa ć szkodliwie na bezpiecze ń stwo i zdrowie osób obs ł uguj ą cych lub powodowa ć zagro ż enie ś rodowiska naturalnego (pkt I.2 sentencji decyzji). Nie przewiduje tak ż e mo ż liwo ś ci rozwi ą zania przez ś wiadczeniodawc ę umowy w przypadku niedope ł nienia przez ś wiadczeniobiorc ę obowi ą zków: (a) utrzymania, eksploatacji i remontów posiadanych przy łą czy, w tym tak ż e usuwania ich awarii, (b) powierzenia usuwania awarii osobom posiadaj ą cym odpowiednie uprawnienia i kwalifikacje, (c) natychmiastowego powiadomienia ś wiadczeniodawcy o awarii posiadanych przy łą czy, (d) niewykonywania jakichkolwiek czynno ś ci mog ą cych wp ł yn ąć na zmian ę stanu technicznego urz ą dze ń i przyrz ą dów nale żą cych do ś wiadczeniodawcy, a w szczególno ś ci wodomierza g ł ównego i jego usytuowania, (e) zapewnienia ś wiadczeniodawcy mo ż liwo ś ci wykonania niezb ę dnych napraw urz ą dze ń posiadanych przez ś wiadczeniodawc ę , (f) zapewnienia ś wiadczeniodawcy mo ż liwo ś ci wykonania niezb ę dnych napraw urz ą dze ń posiadanych przez ś wiadczeniodawc ę , (g) zainstalowania i utrzymania antyska ż eniowych zaworów zwrotnych zgodnie z obowi ą zuj ą cymi Polskimi Normami, (h) nieodprowadzanie wód opadowych do kolektora kanalizacji sanitarnej (pkt I.3 sentencji decyzji). Postanowienia nowego wzorca umownego nie naruszaj ą równie ż § 18 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków w zakresie praktyk okre ś lonych w pkt I.4 sentencji decyzji. Nale ż y bowiem podnie ść , ż e § 7 ust. 3 nowego wzorca umownego, który okre ś la sposób ustalania ilo ś ci pobranej wody w przypadku niesprawno ś ci wodomierza lub okresowego braku mo ż liwo ś ci odczytu, powtarza tre ść § 18 ust. 1 tego rozporz ą dzenia. Zaznaczenia wymaga, ż e pomimo wprowadzenia nowej umowy i przyst ą pienia do aneksowania obowi ą zuj ą cych umów, nadal niektórych klientów WKGP wi ążą umowy zawarte wed ł ug poprzedniego wzoru. Zako ń czenie procesu ich aneksowania planowane jest na 30 wrze ś nia 2008 r. Oznacza to, ż e w dacie wydania decyzji nie zosta ł y aneksowane wszystkie umowy zawarte z konsumentami na podstawie wzorca wcze ś niejszego. Tym samym bezprawne praktyki wynikaj ą ce z tego wzorca s ą kontynuowane. Nadal obowi ą zuj ą bowiem ś wiadczeniobiorców, którzy zawarli wcze ś niej umowy o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków. Pozostawienie tym konsumentom, z którymi WKGP zawar ł o umowy na starych zasadach, a które nie zosta ł y aneksowane, jako jedynej mo ż liwo ś ci dochodzenia swych praw na drodze cywilnoprawnej, czyni ł oby ochron ę jak ą zapewnia ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów iluzoryczn ą . W konsekwencji prowadzi ł oby to do zniweczenia funkcji, jak ą maj ą do spe ł nienia zawarte w tej ustawie uregulowania. Konsumenci, którzy zawarli umowy 28 na podstawie wcze ś niejszego wzorca nadal zwi ą zani s ą postanowieniami umownymi, których tre ść zosta ł a zakwestionowana w przedmiotowym post ę powaniu. Z uwagi na wszystkie ww. okoliczno ś ci nale ż y uzna ć , i ż w przedmiotowej sprawie nie zaistnia ł y przes ł anki do stwierdzenia zaniechania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonych w pkt 1-4 sentencji decyzji. Ad 5 Miasto Zielonka poinformowa ł o, ż e z dniem 16 kwietnia 2008 r. zmieni ł o zakwestionowane przez Prezesa UOKiK zasady przy łą czania nieruchomo ś ci do sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej, o których mowa w pkt II sentencji decyzji. Burmistrz Miasta Zielonka wycofa ł bowiem wcze ś niejsz ą zgod ę na pobieranie przez WKGP op ł at na podstawie umów cywilnoprawnych, za wydanie warunków technicznych z tytu ł u przy łą czenia do sieci wodoci ą gowej i kanalizacyjnej, w zwi ą zku z czym WKGP zaprzesta ł o od tego dnia pobierania od odbiorców wskazanych wy ż ej op ł at. Bior ą c pod uwag ę ustalony w sprawie stan faktyczny, nale ż y zatem uzna ć , ż e obecnie Miasto nie okre ś la zasad przy łą czania nieruchomo ś ci do swojej sieci wodoci ą gowo- kanalizacyjnej w sposób, który Prezes UOKiK zakwestionowa ł . Okoliczno ść zaprzestania stosowania zarzucanej przedsi ę biorcy praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów stanowi podstaw ę wydania decyzji o uznaniu tej praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. W ś wietle okoliczno ś ci sprawy w niniejszym post ę powaniu istniej ą postawy do tego, by w odniesieniu do rozpatrywanej praktyki wydana zosta ł a, na podstawie art. 27 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, decyzja o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą ca zaniechanie jej stosowania. Prezes UOKiK uznaje, ż e, momentem zaniechania stosowania przez Miasto Zielonka zarzucanej jej bezprawnej praktyki jest dzie ń 16 kwietnia 2008 r. Wówczas w ł a ś ciwy organ Miasta Zielonka wycofa ł zgod ę na pobieranie przez jego jednostk ę organizacyjn ą (WKGP) kwestionowanych op ł at, a jednostka ta ostatecznie zaprzesta ł a stosowania tych op ł at. Maj ą c na wzgl ę dzie wszystkie powy ż sze okoliczno ś ci, w niniejszej sprawie nale ż a ł o wyda ć decyzj ę uznaj ą c ą , ż e Miasto Zielonka stosowa ł o praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów pobieraj ą c od osób chc ą cych przy łą czy ć swoje nieruchomo ś ci do sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej op ł aty za wydanie warunków technicznych z tytu ł u przy łą czenia do tej sieci, które nie zosta ł y uwzgl ę dnione w katalogu warunków przy łą czenia nieruchomo ś ci do sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej wynikaj ą cym z art. 15 ust. 4 w zw. z art. 19 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków – i zaniecha ł o jej stosowania z dniem 16 kwietnia 2008 r. VI. Kara pieni ęż na Stosownie do art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes UOKiK mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu, osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24. 29 Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadzi ł a zasad ę fakultatywno ś ci kar nak ł adanych przez Prezesa UOKiK na przedsi ę biorców, którzy dopu ś cili si ę naruszenia tego zakazu. W przypadku stwierdzenia jego naruszenia przez przedsi ę biorc ę Prezes UOKiK mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą . W niniejszej sprawie zosta ł o udowodnione, i ż dosz ł o do naruszenia przez Miasto Zielonka okre ś lonego w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazu stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w sposób okre ś lony w pkt I i II sentencji decyzji. Charakter i uci ąż liwo ść tych narusze ń uzasadniaj ą na ł o ż enie na Miasto kary pieni ęż nej. Nak ł adaj ą c kar ę pieni ęż n ą okre ś lon ą w art. 106 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy Prezes UOKiK wzi ął pod uwag ę konieczno ść spe ł nienia przes ł anek podmiotowych, tj. stwierdzenia, ż e okre ś lone w ww. przepisie naruszenie dokonane by ł o co najmniej nieumy ś lnie. Konieczno ść brania pod uwag ę przes ł anki winy w przypadku stosowania kar pieni ęż nych okre ś lonych w art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynika bezpo ś rednio nie tylko z tre ś ci tego przepisu, ale równie ż pozostaje w zgodzie z orzecznictwem Trybuna ł u Konstytucyjnego 26 . Zgodnie z art. 83 Konstytucji RP, ka ż dy ma obowi ą zek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Obowi ą zek znajomo ś ci i przestrzegania norm prawa ci ąż y tym bardziej na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego, takich jak Spó ł ka. Podmioty profesjonalnie dzia ł aj ą ce na rynku powinny mie ć mo ż liwo ść przewidzenia, ż e podejmowane przez nie dzia ł ania b ę d ą uznane przez Prezesa UOKiK za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i nie mog ą skutecznie dowodzi ć braku ś wiadomo ś ci naruszenia zakazu nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej. W ś wietle obowi ą zuj ą cych przepisów prawa nieumy ś lno ść naruszenia przepisów ustawy nie wyklucza istnienia podstaw do na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej, cho ć zarazem mo ż e stanowi ć podstaw ę do z ł agodzenia wymiaru kary. Zdaniem Prezesa UOKiK, opisane w niniejszej decyzji dzia ł ania podejmowane przez Miasto (bezpo ś rednio lub przez swoj ą jednostk ę organizacyjn ą ) powinny by ł y mu si ę kojarzy ć z nieuchronno ś ci ą naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Nale ż y zarazem przyzna ć , ż e w zgromadzonym materiale dowodowym nie ma jednoznacznych dowodów wyra ź nej intencji Miasta Zielonka naruszenia tych interesów. Zebrane wyja ś nienia i informacje mog ą (przynajmniej co do praktyk z pkt I sentencji decyzji) raczej wskazywa ć na nieumy ś lno ść dzia ł ania Miasta. Wzorzec umowny, którego postanowienia zakwestionowa ł Prezes UOKiK, by ł opracowywany na podstawie wzoru przygotowanego przez prawnika specjalizuj ą cego si ę w problematyce sektora gospodarki komunalnej. Niezale ż nie od powy ż szego, ju ż stwierdzenie nieumy ś lno ś ci zakwestionowanych praktyk daje podstaw ę do na ł o ż enia na Miasto Zielonka kary pieni ęż nej, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Art. 106 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy przewiduje mo ż liwo ść na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu, osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enie kary. Ustawa nie przes ą dza bezwzgl ę dnie wysoko ś ci kary nak ł adanej przez Prezesa UOKiK, który decyduje o tym w ka ż dym konkretnym przypadku, kieruj ą c si ę za ł o ż eniem, ż e sankcja musi spe ł nia ć zarówno funkcj ę 26 Orzeczenie Trybuna ł u Konstytucyjnego z dnia 1 marca 1994 r. (sygn. akt U 7/93). 30 represyjn ą , jak i prewencyjn ą (dyscyplinuj ą c ą ). Przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, o których mowa w art. 106-108, Prezes UOKiK powinien wzi ąć pod uwag ę w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy (art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Bior ą c pod uwag ę stopie ń naruszenia interesu publicznoprawnego w niniejszej sprawie, organ antymonopolowy postanowi ł na ł o ż y ć na Miasto kar ę pieni ęż n ą . Ustalaj ą c wysoko ść na ł o ż onej na Spó ł k ę kary pieni ęż nej, Prezes UOKiK wzi ął pod uwag ę nast ę puj ą ce okoliczno ś ci, przemawiaj ą ce za na ł o ż eniem kary i uwzgl ę dnione przy okre ś laniu jej wysoko ś ci: • w decyzji stwierdzone zosta ł o pi ęć przejawów naruszenia przez Miasto Zielonka zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów; • stwierdzone naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mia ł y charakter d ł ugotrwa ł y. Zakwestionowane praktyki by ł y stosowane od 2006 r.; • stwierdzone praktyki by ł y uci ąż liwe dla konsumentów. Konsekwencj ą stosowania praktyk okre ś lonych w pkt I sentencji decyzji by ł o ograniczenie praw odbiorców us ł ug WKGP w stosunku do re ż imu ustawowego przewidzianego dla us ł ug zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków; • praktyka z pkt II sentencji decyzji nara ż a ł a osoby chc ą ce przy łą czy ć swoj ą nieruchomo ść do sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej Miasta Zielonka na dodatkowe wydatki, których nie przewiduj ą powszechnie obowi ą zuj ą ce przepisy prawa. Tym samym przedsi ę biorca uzyskiwa ł od konsumentów dodatkowe korzy ś ci wskutek dzia ł a ń uznanych w niniejszej decyzji za bezprawne; • w trakcie post ę powania Miasto utrudnia ł o jego prowadzenie. Miasto przedstawia ł o bowiem b łę dne informacje o swoim statusie prawnym, sugeruj ą c zarazem – w oparciu o te informacje – zasadno ść umorzenia post ę powania. W pi ś mie z dnia 10 marca 2008 r. Burmistrza Miasta Zielonka wniós ł o umorzenie post ę powania argumentuj ą c to tym, ż e „ Miasto Zielonka jako jednostka administracyjna nie zosta ł o wyposa ż one w odr ę bn ą osobowo ść prawn ą ”. Z twierdze ń Burmistrza Miasta i ich uzasadnienia wynika ł o, ż e Miasto Zielona to niewyposa ż ona w osobowo ść prawn ą jednostka pomocnicza innej jednostki samorz ą du terytorialnego, utworzona zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o samorz ą dzie gminnym. Gdyby okaza ł o si ę to prawd ą , w istocie niezb ę dne by ł oby umorzenie post ę powania i wszcz ę cie go przeciwko jednostce samorz ą du terytorialnego, której jednostk ą pomocnicz ą jest Miasto Zielonka. Dalsze informacje i wyja ś nienia potwierdzi ł y jednak prawid ł owo ść stanowiska przyj ę tego przy wszczynaniu post ę powania, i ż Miasto Zielonka jest gmin ą (miejsk ą ). Równocze ś nie Prezes UOKiK wzi ął pod uwag ę nast ę puj ą ce okoliczno ś ci – odnosz ą ce si ę do charakteru naruszenia i stanowi ą ce ocen ę podmiotowej strony czynu przedsi ę biorcy – przemawiaj ą ce za ustaleniem wysoko ś ci kary na umiarkowanym poziomie: • ograniczone skutki praktyk okre ś lonych w pkt I sentencji decyzji wynikaj ą ce z faktu, i ż Miasto Zielonka zasadniczo nie korzysta ł o z uprawnie ń wynikaj ą cych z postanowie ń umownych uznanych za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów; • ograniczony terytorialnie zasi ę g oddzia ł ywania praktyk Miasta Zielonka, który ogranicza si ę do terenu Miasta. 31 • Miasto Zielonka nie by ł o dot ą d adresatem decyzji stwierdzaj ą cej stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów; • Miasto samodzielnie zmieni ł o post ę powanie b ę d ą ce ź ród ł em niedozwolonej praktyki minimalizuj ą c w ten sposób rozmiar naruszenia interesu publicznego. W przypadku jednej z zarzucanych praktyk zaowocowa ł o to stwierdzeniem zaniechania jej stosowania. W przypadku praktyk dotycz ą cych postanowie ń stosowanych w umowach z konsumentami zosta ł y podj ę te dzia ł ania, w wyniku których planowane jest usuni ę cie tych postanowie ń ze wszystkich umów z konsumentami do ko ń ca wrze ś nia 2008 r.; • okoliczno ś ci sprawy mog ą wskazywa ć na nieumy ś lny charakter naruszenia przez Miasto zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W tym ś wietle Prezes UOKiK uzna ł , ż e wadze narusze ń ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, udowodnionych Miastu Zielonka odpowiada kara pieni ęż na w wysoko ś ci 20.000 z ł . W ocenie Prezesa UOKiK ww. kara pieni ęż na w pe ł ni odpowiada stopniowi zawinienia Miasta Zielonka. Nak ł adaj ą c kar ę w ustalonej wy ż ej wysoko ś ci, Prezes UOKiK wyszed ł z za ł o ż enia, i ż kara ta powinna mie ć charakter zarówno represyjny, jak i prewencyjny, przyczyniaj ą c si ę do zapewnienia trwa ł ego zaniechania naruszania przez Miasto regu ł konkurencji w przysz ł o ś ci. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów odnosi wysoko ść kary pieni ęż nej do procentowej wielko ś ci przychodu przedsi ę biorcy. Poniewa ż niniejsza sprawa dotyczy przedsi ę biorcy b ę d ą cego jednostk ą samorz ą du terytorialnego, ustalaj ą c jego przychód nale ż a ł o wzi ąć pod uwag ę , ż e termin „przychód” w rachunkowo ś ci przedsi ę biorstw odpowiada terminowi „dochód” w rachunkowo ś ci jednostek samorz ą du terytorialnego. Problematyk ę t ę reguluj ą przepisy ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorz ą du terytorialnego (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 88, poz. 539). W jej ś wietle dochodami jednostek samorz ą du terytorialnego s ą dochody w ł asne, subwencja ogólna oraz dotacje celowe z bud ż etu pa ń stwa. Dochodami w ł asnymi jednostek samorz ą du terytorialnego s ą równie ż udzia ł y we wp ł ywach z podatku dochodowego od osób fizycznych oraz z podatku dochodowego od osób prawnych. Dochodami jednostek samorz ą du terytorialnego mog ą by ć ponadto ś rodki pochodz ą ce ze ź róde ł zagranicznych niepodlegaj ą ce zwrotowi; ś rodki pochodz ą ce z bud ż etu Unii Europejskiej; inne ś rodki okre ś lone w odr ę bnych przepisach (art. 3). Prezes UOKiK stoi na stanowisku, ż e przychodu gminy, który stanowi podstaw ę naliczania kary pieni ęż nej, nie stanowi ą dochody gminy uzyskiwane z danin o charakterze publicznoprawnym. Wobec tego Prezes UOKiK uznaje za w ł a ś ciwe okre ś lenie przychodu Miasta Zielonka na podstawie wielko ś ci: • dochodów uzyskiwanych z maj ą tku Miasta; • pozosta ł ych dochodów (obejmuj ą cych dochody uzyskiwane przez komunalne jednostki bud ż etowe gminy oraz wp ł aty od gminnych zak ł adów bud ż etowych i gospodarstw pomocniczych gminnych jednostek bud ż etowych; dochody ze spadków, zapisy i darowizny na rzecz Miasta; dochody z kar pieni ęż nych i grzywien okre ś lonych w odr ę bnych przepisach; 5,0% dochodów uzyskiwanych na rzecz bud ż etu pa ń stwa w zwi ą zku z realizacj ą zada ń z zakresu administracji rz ą dowej oraz innych zada ń zleconych ustawami, o ile odr ę bne przepisy nie stanowi ą inaczej, odsetki od po ż yczek udzielanych przez gmin ę i od nieterminowo przekazywanych nale ż no ś ci stanowi ą cych 32 dochody gminy oraz od ś rodków finansowych gromadzonych na rachunkach bankowych gminy, a tak ż e inne dochody nale ż ne gminie na podstawie odr ę bnych przepisów). W ś ród wymienionych wy ż ej dochodów znajduj ą si ę dochody zwi ą zane z dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą gminy. Wy łą czone jednocze ś nie zostaj ą dochody z danin publicznych. W oparciu o powy ż sze za ł o ż enia Prezes UOKiK stwierdzi ł , na podstawie dokumentów finansowych przekazanych przez Miasto, ż e jego przychód w 2007 r. mog ą cy stanowi ć podstaw ę wymiaru kary pieni ęż nej z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynosi 4.029.373 z ł . Oznacza to, ż e na ł o ż ona na Miasto kara pieni ęż na mie ś ci si ę w granicach wyznaczonych przez art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i jednocze ś nie stanowi ok. 5% kary maksymalnej , przewidzianej za stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W ś wietle wskazanych okoliczno ś ci, na ł o ż enie przedmiotowej kary, jak i jej wysoko ść , jest w pe ł ni uzasadniona. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie orzeczono jak w sentencji. Zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury UOKiK w Warszawie. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Warszawie Maria Mrówka Otrzymuje: Miasto Zielonka Urz ą d Miasta Zielonka ul. Lipowa 5 05-220 Zielonka 33