RWA-19/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA– 61/7/2003/MB Warszawa, dn. 28 listopada 2003 r. DECYZJA NR RWA - 19/2003 I. Na podstawie art. 23 c ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r. Nr 18 poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje si ę , i ż stosowanie przez Biuro Podró ż y NIL – POL TOUR s.c. z siedzib ą w Warszawie zapisów zawartych w „ Ogólnych warunkach uczestnictwa w imprezach turystycznych organizowanych przez Biuro Podró ż y Nil – Pol Tour” o nast ę puj ą cej tre ś ci: 3.7 „Zmiany kursów walut oraz cen transakcyjnych stanowi ą cych podstawy kalkulacji ceny imprez mog ą spowodowa ć wzrost ceny imprezy nie wy ż szy ni ż 10 %.” 3.8 „Wzrost ceny b ę dzie skuteczny w stosunku do Uczestnika wy łą cznie po dostarczeniu Uczestnikowi pisemnego zawiadomienia co najmniej 14 dni przed dat ą imprezy.” stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , o której mowa w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą c ą na pos ł ugiwaniu si ę w „Ogólnych warunkach uczestnictwa (...)” zapisami niezgodnymi z art. 17 ust. 1, a tak ż e art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 55, poz. 578) i nakazuje zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 23d ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r. Nr 18 poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów stwierdza si ę , i ż podawanie przez Biuro Podró ż y NIL – POL TOUR s.c. w Warszawie w cenniku znajduj ą cym si ę w katalogu, a tak ż e na stronach internetowych cen za oferowane przez Biuro Podró ż y NIL – POL TOUR us ł ugi w walucie obcej (dolarach USA) nie narusza zbiorowych interesów konsumentów . U Z A S A D N I E N I E Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeprowadzi ł analizy wzorców umownych stosowanych przez organizatorów turystyki (biura podró ż y) w zakresie ich zgodno ś ci z prawem. W ramach tych dzia ł a ń Delegatura UOKiK w Warszawie przeprowadzi ł a m.in. analiz ę „Ogólnych warunkach uczestnictwa (...)” Biura Podró ż y NIL – POL TOUR s.c. z siedzib ą w Warszawie ( dalej: Biuro), które stanowi ą integraln ą cz ęść umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych Biura. W ww. „Ogólnych warunkach uczestnictwa (...)” Biuro stosowa ł o zapisy, których tre ść by ł a niezgodna z ustaw ą z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 55, poz. 578), co - zdaniem Prezesa Urz ę du - stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Jednocze ś nie na stronach internetowych, a tak ż e w katalogu, Biuro podawa ł o ceny za oferowane przez siebie us ł ugi w walucie obcej (dolarach USA). W zwi ą zku z powy ż szym, postanowieniem z dnia 30 czerwca 2003 r., Prezes Urz ę du wszcz ął post ę powanie w sprawie uznania, i ż stosowanie przez Biuro Podró ż y NIL - POL TOUR zapisów zawartych w „Ogólnych warunkach uczestnictwa (...)” pkt 3.7 i 3.8 , a tak ż e podawanie cen za oferowane przez Biuro us ł ugi w walucie obcej stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą c ą na pos ł ugiwaniu si ę w „Ogólnych warunkach uczestnictwa (...)” zapisami niezgodnymi z art. 17 ust. 1, a tak ż e art. 17 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych, a tak ż e na naruszeniu „zasady walutowo ś ci” wyra ż onej w art. 358 § 1 Kodeksu cywilnego. W przedmiotowym postanowieniu Prezes Urz ę du wskaza ł , i ż kwestionowane przez niego zapisy 3.7 i 3.8 zawarte w „Ogólnych warunkach uczestnictwa (...)” stosowanych przez Biuro maj ą charakter bezprawny, poniewa ż s ą sprzeczne z ustaw ą o us ł ugach turystycznych, a tak ż e maj ą charakter dzia ł a ń godz ą cych w zbiorowy interes konsumentów. Prezes Urz ę du wskaza ł tak ż e, i ż podawanie cen w walucie obcej mo ż e narusza ć zasad ę walutowo ś ci wyra ż on ą w art. 358 § 1 Kodeksu cywilnego. Jednocze ś nie, postanowieniem z dnia 30 czerwca 2003 r. Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet dowodów katalog prezentuj ą cy ofert ę Biura Podró ż y NIL – POL TOUR s.c., zawieraj ą cy „Ogólne warunki uczestnictwa (...)” oraz „Cennik imprez Nr 1/2003.” W odpowiedzi na zawiadomienie Prezesa Urz ę du o wszcz ę ciu post ę powania administracyjnego, Biuro, odnios ł o si ę do zarzutów postawionych w postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania w tym do kwestii podawania cen w walucie obcej. W pi ś mie z dnia 8 sierpnia 2003 r., Biuro przedstawi ł o zmienione brzmienie zapisów 3.7 i 3.8 . Uzupe ł nieniem przedmiotowych wyja ś nie ń by ł y przes ł ane przez Biuro, pismem z dnia 11 wrze ś nia 2003 r. zmienione „Warunki uczestnictwa” wraz z „Umow ą o ś wiadczenie us ł ug turystycznych”. W pi ś mie z dnia 29 pa ź dziernika 2003 r., Biuro zobowi ą za ł o si ę do skre ś lenia zapisu pkt 3.6 ” zakwestionowanego przez Prezesa Urz ę du w toku post ę powania. Potwierdzeniem powy ż szego by ł o przes ł anie przez Biuro pismem z dnia 6 listopada 2003 r. „Warunków uczestnictwa”, w których pkt 3.6 zosta ł skre ś lony. Pismem z dnia 13 listopada 2003 r., Prezes Urz ę du zawiadomi ł Biuro o zako ń czeniu post ę powania dowodowego w przedmiotowej sprawie. Jednocze ś nie, zosta ł wyznaczony 2 termin na zapoznanie si ę strony z aktami niniejszej sprawy. Biuro nie skorzysta ł o z prawa do zapoznania si ę z ca ł o ś ci ą akt sprawy. W toku post ę powania dowodowego Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje. Przedmiotem dzia ł alno ś ci Biura Podró ż y NIL – POL TOUR s.c. z siedzib ą w Warszawie jest organizowanie imprez turystycznych. Biuro jest organizatorem turystyki w rozumieniu art. 3 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych. Ww. ustawa okre ś la warunki ś wiadczenia przez przedsi ę biorców i przedsi ę biorców zagranicznych w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. z 1999 r. Nr 101, poz. 1178 z pó ź n zm.), us ł ug turystycznych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a tak ż e za granic ą , je ż eli umowy z klientami o ś wiadczenie tych us ł ug s ą zawierane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ww. ustawy). Przedmiotowa ustawa w rozdziale trzecim zawiera kompleks przepisów dotycz ą cych ochrony klienta. Powy ż sze przepisy w zakresie dotycz ą cym zawierania umów mi ę dzy organizatorami turystyki a konsumentami maj ą stanowi ć lex specialis w stosunku do przepisów kodeksu cywilnego. 1 Dopiero w przypadkach nieuregulowanych ww. ustaw ą do umów z klientami zawieranych przez organizatorów turystyki i po ś redników turystycznych stosuje si ę przepisy kodeksu cywilnego oraz inne przepisy dotycz ą ce ochrony konsumentów (art. 11 ww. ustawy). Ustawa o us ł ugach turystycznych w rozdziale trzecim okre ś la w szczególno ś ci: - zakres informacji, które organizator turystyki jest obowi ą zany poda ć klientowi, a tak ż e skutki nie dope ł nienia tego obowi ą zku, - obligatoryjn ą tre ść umowy, - obowi ą zek ubezpieczenia NNW i KL na rzecz konsumenta, - form ę umowy, - przes ł anki i warunki umo ż liwiaj ą ce zmian ę przez organizatora ceny, - odpowiedzialno ść za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy o us ł ug ę turystyczn ą . 2 Cech ą specyficzn ą umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych jest fakt, i ż informacje pisemne udost ę pniane klientom przez organizatorów turystyki lub po ś redników turystycznych zawarte w szczególno ś ci w broszurach, folderach, i katalogach staj ą si ę elementem umowy je ż eli umowa z klientem nie zawiera odmiennych postanowie ń . Biuro w „Ogólnych warunkach uczestnictwa (...)” stosowa ł o nast ę puj ą ce zapisy odno ś nie zmiany ceny: Pkt 3.7 „Zmiany kursów walut oraz cen transakcyjnych stanowi ą cych podstawy kalkulacji ceny imprez mog ą spowodowa ć wzrost ceny imprezy nie wy ż szy ni ż 10 %.” Pkt 3.8 „Wzrost ceny b ę dzie skuteczny w stosunku do Uczestnika wy łą cznie po dostarczeniu Uczestnikowi pisemnego zawiadomienia co najmniej 14 dni przed dat ą imprezy.” Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych „Cena ustalona w umowie nie mo ż e by ć podwy ż szona, chyba, ż e Umowa wyra ź nie przewiduje mo ż liwo ść podwy ż szenia 1 E. Łę towska, Prawo umów konsumenckich, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2002, s.499. 2 E. Łę towska, Prawo umów..., s.501- 505. 3 ceny, a organizator turystyki udokumentuje wp ł yw na podwy ż szenie ceny jednej z nast ę puj ą cych okoliczno ś ci: 1) wzrostu kosztów transportu, 2) wzrostu op ł at urz ę dowych, podatków lub op ł at nale ż nych za takie us ł ugi, jak lotniskowe, za ł adunkowe lub prze ł adunkowe w portach morskich i lotniczych, 3) wzrostu kursów walut. Takie sformu ł owanie art. 17 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych oznacza, i ż przyczyny mog ą ce mie ć wp ł yw na wzrost ceny wymienione w powy ż szym artykule stanowi ą katalog zamkni ę ty co powoduje, i ż wzrost ceny us ł ugi turystycznej po podpisaniu umowy mo ż e nast ą pi ć tylko z przyczyn wymienionych w art. 17 ust. 1. Jednak ż e, zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych cena ustalona w umowie nie mo ż e by ć podwy ż szona w okresie 20 dni przed dat ą wyjazdu. Biuro ustosunkowuj ą c si ę do zarzutu wyja ś ni ł o, i ż trwaj ą prace nad nowym katalogiem Biura, w którym zostan ą naniesione stosowne poprawki sugerowane przez Urz ą d. Biuro zadeklarowa ł o jednocze ś nie, i ż w punkcie 3.8 termin czternastodniowy zostanie zast ą piony terminem dwudziestodniowym. W pi ś mie z dnia 8 sierpnia 2003 r. Biuro przedstawi ł o zmienione brzmienie kwestionowanych przez Prezesa Urz ę du zapisów. Zapis 3.7 otrzyma ł brzmienie: „W przypadku cen imprez podanych w USD (lub w innej walucie obcej) ich przeliczanie na z ł otówki nast ę puje wed ł ug kursu USD (lub innej waluty obcej/sprzeda ż pieni ą dza) B.P.H. P.B.K. S.A. (Bank kredytowy) z dnia dop ł aty do ca ł ej nale ż no ś ci wed ł ug kwoty ofertowej p ł atnej w biurze.” Natomiast zapis 3.8 otrzyma ł nast ę puj ą ce brzmienie: „Cena ustalona w umowie mo ż e by ć podwy ż szona nie pó ź niej ni ż 20 dni przed dat ą wyjazdu na imprez ę turystyczn ą , je ż eli jest to uzasadnione: a) wzrostem kosztów transportu, b) wzrostem op ł at urz ę dowych, podatków lub op ł at nale ż nych za takie us ł ugi jak: lotniskowe, za ł adunkowe, lub prze ł adunkowe w portach morskich i lotniczych, c) wzrostem kursów walut. Uzupe ł nieniem przedmiotowych wyja ś nie ń by ł y przes ł ane przez Biuro, pismem z dnia 11 wrze ś nia 2003 r. zmienione „Warunki uczestnictwa” wraz z „Umow ą o ś wiadczenie us ł ug turystycznych”. Nale ż y zauwa ż y ć , i ż kwestionowana przez Prezesa Urz ę du w postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania tre ść zapisów 3.7 i 3.8 zosta ł a zamieszczona w pkt 3.6 zmienionych „Warunków uczestnictwa”. Na wezwanie Prezesa Urz ę du Biuro skre ś li ł o z „Warunków uczestnictwa” zapis pkt. 3.6. Stosownie do art. 358 § 1 Kodeksu cywilnego, gdzie wyra ż ona zosta ł a „zasada walutowo ś ci” „z zastrze ż eniem wyj ą tków w ustawie przewidzianych, zobowi ą zania pieni ęż ne na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej mog ą by ć wyra ż one tylko w pieni ą dzu polskim.”, Nale ż y zaznaczy ć , i ż zobowi ą zanie pieni ęż ne jest szczególnym rodzajem zobowi ą zania, w którym przedmiotem ś wiadczenia jest okre ś lona suma pieni ęż na. ( vide : „Kodeks cywilny. Komentarza” pod redakcj ą K. Pietrzykowskiego Tom I, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 1997, str. 603). Biuro ustosunkowuj ą c si ę do zarzutu, i ż podawanie cen w walucie obcej mo ż e stanowi ć praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą c ą na naruszeniu „zasady walutowo ś ci” wyja ś ni ł o, ż e podanie ceny w dolarach USD z wyra ź nym wskazaniem wg 4 jakiego kursu jest przeliczany na PLN w dniu dop ł aty klienta do imprezy, wydaje si ę by ć uczciwym rozwi ą zaniem wobec klientów Biura. Biuro wyja ś ni ł o, i ż ceny jakie otrzymuje np. z linii lotniczych, ambasad (wizy) s ą podawane w ł a ś nie w dolarach USD. W opinii Biura, podawanie cen w PLN wi ą za ł o by si ę z ryzykiem skoku kursu dolara niekiedy nawet wi ę cej ni ż 10% Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje. Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Zatem przes ł ankami zastosowania normy wyinterpretowanej z art. 23a ust. 1 powo ł anej ustawy w przedmiotowej sprawie jest wykazanie: bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy, godzenia tych dzia ł a ń w interes konsumenta, naruszania zbiorowego interesu konsumentów. Tworz ą c w art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów katalog dzia ł a ń , które b ę d ą uznawane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca pos ł u ż y ł si ę zwrotem „w szczególno ś ci”. Oznacza to, ż e wskazany w przedmiotowym zapisie katalog ma charakter przyk ł adowy. Zgodnie z uzasadnieniem projektu rz ą dowego ustawy z dnia 5 lipca 2002 r., nowelizuj ą cej ustaw ę o ochronie konkurencji i konsumentów „Same przepisy art. 23a – 23d nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Dzia ł ania te mog ą okaza ć si ę bezprawne w razie ustalenia, ż e dosz ł o do naruszenia przepisów innych ustaw, ale tak ż e zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów” (druk sejmowy nr 366, s. 20). Przepisy reguluj ą ce post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w przewa ż aj ą cej mierze maj ą charakter procesowy. Normy materialnoprawne istotne z punktu widzenia wydania decyzji znajduj ą si ę w innych ustawach, poza ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urz ę du, wydaj ą c decyzj ę , o jakiej mowa w art. 23c ustawy, musi zatem zastosowa ć inne ustawy i na podstawie ich przepisów oceni ć , czy dzia ł anie przedsi ę biorcy by ł o bezprawne. Odno ś nie pkt I decyzji. Przes ł ankami zastosowania art. 23a ust. 1 powo ł anej ustawy w przedmiotowej sprawie jest wykazanie: bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy, polegaj ą cych na stosowaniu przez Biuro zapisów sprzecznych z ustaw ą o us ł ugach turystycznych. W opinii Prezesa Urz ę du, wprowadzanie przez Biuro w punkcie 3.7 „Ogólnych warunków uczestnictwa (...)” zapisu umo ż liwiaj ą cego podwy ż szenie ceny z powodu wzrostu tzw. cen transakcyjnych by ł o sprzeczne z dyspozycj ą art. 17 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych. Nale ż y zauwa ż y ć , i ż nie wiadomo co organizator rozumie pod poj ę ciem „cen transakcyjnych.” Takie sformu ł owanie mog ł o powodowa ć du żą dowolno ść je ś li chodzi o interpretacj ę przedmiotowego zapisu, a tak ż e stwarza ł o mo ż liwo ść podwy ż szenia tej ceny z przyczyn innych ni ż zosta ł y wymienione w artykule 17 ust. 1, co by ł o dzia ł aniem bezprawnym. Zdaniem Prezesa Urz ę du, jako przyk ł ad nale ż y tutaj poda ć sytuacje, gdy us ł ugodawca zagraniczny, podnosi cen ę ze wzgl ę du na inflacje w swoim kraju czy wzrost cen hotelowych, ryzyko takiego dzia ł ania ponosi wtedy organizator turystyczny. Nie mo ż e on obci ąż a ć tymi kosztami klienta. Wprowadzenie przez Biuro do pkt 3.7 zapisu umo ż liwiaj ą cego podwy ż szenie ceny w przypadku zmiany tzw. „cen transakcyjnych”, stwarza ł o – w opinii Prezesa Urz ę du - tak ą mo ż liwo ść . 5 Natomiast wprowadzanie przez Biuro w punkcie 3.8 „Ogólnych warunków uczestnictwa (...)” zapisu umo ż liwiaj ą cego podwy ż szenie ceny imprezy do 14 dni przed jej rozpocz ę ciem by ł o – w opinii Prezesa Urz ę du - sprzeczne z dyspozycj ą art. 17 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych. Zgodnie z art. 17 ust. 2 cena ustalona w umowie nie mo ż e by ć podwy ż szona w okresie 20 dni przed dat ą wyjazdu. W opinii Prezesa Urz ę du, takie sformu ł owanie przedmiotowego artyku ł u oznacza równie ż , i ż klient powinien by ć poinformowany o zmianie ceny nie pó ź niej ni ż w okresie 20 dni przed rozpocz ę ciem imprezy turystycznej. W opinii Prezesa Urz ę du, zakwestionowane w przedmiotowej decyzji, dzia ł ania Biura godz ą w zbiorowy interes konsumentów. Do stwierdzenia stosowania przedmiotowej praktyki, niezb ę dne jest wykazanie, i ż bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy godz ą ce w interes konsumentów, dotycz ą tzw. zbiorowego interesu konsumentów. Zgodnie z art. 23a ust. 1 zd. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zbiorowym interesem konsumentów nie jest suma indywidualnych interesów konsumentów. Dzia ł ania przedsi ę biorcy musz ą zatem dotyka ć ogó ł u konsumentów naruszaj ą c ich prawa na szerok ą skal ę . W opinii Prezesa Urz ę du, w przedmiotowej sprawie, mamy do czynienia z naruszeniem zbiorowego interesu konsumentów, bowiem kwestionowane zachowanie Biura dotyczy z góry nieokre ś lonej liczby konsumentów. W ś wietle powy ż szych ustale ń faktycznych oraz analizy obowi ą zuj ą cego stanu prawnego nale ż y stwierdzi ć , ż e w przedmiotowej sprawie zosta ł naruszony zbiorowy interes konsumentów, poprzez bezprawne dzia ł anie Biura polegaj ą ce na stosowaniu zapisów niezgodnych z ustaw ą o us ł ugach turystycznych. W zwi ą zku z powy ż szym stosowanie przez Biuro zapisów niezgodnych z przepisami ustawy o us ł ugach turystycznych, zdaniem Prezesa Urz ę du stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Jednocze ś nie wobec wycofania si ę przez Biuro ze stosowania zapisów sprzecznych z ustaw ą o us ł ugach turystycznych nale ż y stwierdzi ć , i ż praktyka ta zosta ł a zaprzestana. Zgodnie z art. 23c ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, elementem koniecznym decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów musi by ć nakaz zaniechania stosowania takich praktyk. Zaprzestanie stosowania praktyk przez przedsi ę biorc ę przed wszcz ę ciem post ę powania nie uzasadnia odmowy wszcz ę cia post ę powania. Zgodnie z art. 100g ww. ustawy nie wszczyna si ę post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, je ż eli od ko ń ca roku, w którym zaprzestano ich stosowania up ł yn ął rok. Na tej podstawie nale ż y zatem wnioskowa ć , ż e intencj ą ustawodawcy jest prowadzenie post ę powania nawet wówczas, gdy przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania przedmiotowych praktyk. Post ę powanie powinno zosta ć zako ń czone wydaniem decyzji na podstawie art. 23c ustawy, je ż eli uznaje si ę praktyki za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, lub na podstawie art. 23d ustawy, w razie stwierdzenia, ż e dana praktyka nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. Brak w ustawie wyra ź nego przepisu (analogicznego do art. 10 ww. ustawy w stosunku do praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę ), który pozwala ł by na uznanie stosowanej praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i jednocze ś nie stwierdzaj ą cej zaniechanie jej stosowania. Zgodnie z powy ż szym nawet je ż eli zaprzestano praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów mo ż e na podstawie art. 23c ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wyda ć decyzj ę , w której 6 uzna praktyki za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów oraz naka ż e przedsi ę biorcy zaniechania ich stosowania. St ą d nie mo ż na uzna ć ż e zaprzestanie przez Biuro stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów powodowa ł oby bezprzedmiotowo ść post ę powania w sprawie, skutkuj ą c ą jego umorzeniem. Odno ś nie pkt II decyzji. Zdaniem Prezesa Urz ę du, podawanie w walucie obcej (dolarach USA) cen za oferowane przez Biuro us ł ugi nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. Zgodnie z „zasad ą walutowo ś ci” wyra ż on ą w art. 358 § 1 k.c. „z zastrze ż eniem wyj ą tków w ustawie przewidzianych, zobowi ą zania pieni ęż ne na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej mog ą by ć wyra ż one tylko w pieni ą dzu polskim.”. Nale ż y zaznaczy ć , i ż zobowi ą zanie jest stosunkiem prawnym, w którym jedna osoba (wierzyciel) mo ż e żą da ć od drugiej (d ł u ż nik) ś wiadczenia, a ta ostatnia powinna to ś wiadczenie spe ł ni ć . Zobowi ą zanie jest przede wszystkim stosunkiem stwarzaj ą cym wi ęź , która ma charakter prawny. W przypadku zobowi ą za ń pieni ęż nych przedmiotem ś wiadczenia jest okre ś lona warto ść ekonomiczna pod postaci ą sumy pieni ęż nej wyra ż onej w jaki ś jednostkach pieni ęż nych. Maj ą c na wzgl ę dzie przedstawion ą powy ż ej „zasad ę walutowo ś ci" Prezes Urz ę du zakwestionowa ł dzia ł ania Biura polegaj ą ce na podawaniu cen w walucie obcej (dolarach USA). Ustosunkowuj ą c si ę do przedstawionego zarzutu Biuro wyja ś ni ł o, i ż ceny w USD podawane s ą z wyra ź nym wskazaniem wg jakiego kursu dolar jest przeliczany na PLN w dniu dop ł aty klienta do imprezy. Jednocze ś nie Biuro podkre ś li ł o, i ż ceny jakie Biuro otrzymuje np. z linii lotniczych, ambasad (wizy) s ą podawane w USD. Biuro zaznaczy ł o, i ż podawanie cen w walucie polskiej wi ąż e si ę z ryzykiem skoku kursu dolara niekiedy wi ę cej ni ż 10%. Maj ą c na wzgl ę dzie wyja ś nienia Biura, a tak ż e analiz ę materia ł u dowodowego zgromadzonego w aktach przedmiotowego post ę powania, Prezes Urz ę du zwa ż y ł , i ż podawana przez Biuro cena stanowi „ofert ę ”, a dopiero zawarcie umowy reguluje zobowi ą zania mi ę dzy stronami, w tym zobowi ą zania pieni ęż ne. Prezes Urz ę du stwierdzi ł równie ż , i ż podawanie przez Biuro w „Umowie” informacji, i ż dop ł ata do ca ł ej nale ż no ś ci nast ę puje w pieni ą dzu polskim po kursie sprzeda ż y (dolar USA b ą d ź inna waluta) z dnia dokonywania dop ł aty, mo ż na uzna ć za wprowadzenie „klauzuli waloryzacyjnej”, która jest odst ę pstwem od „zasady walutowo ś ci”, wyra ż onej w art. 358 § 1 k.c. Zgodnie z art. 358 1 § 2 k.c. gdzie wyra ż ona jest „klauzula waloryzacyjna” - „strony mog ą zastrzec w umowie, ż e wysoko ść ś wiadczenia pieni ęż nego zostanie ustalona wed ł ug innego ni ż pieni ą dz miernika warto ś ci.” Pomimo u ż ytego w omawianej regulacji sformu ł owania „(...) wed ł ug innego ni ż pieni ą dz (...)”, nie budzi w ą tpliwo ś ci, ż e stosowanym miernikiem warto ś ci mog ą by ć tak ż e waluty obce. 3 W zwi ą zku z powy ż szym „miernikiem warto ś ci” w umowie zawieranej przez Biuro z konsumentem jest kurs dolara ameryka ń skiego (b ą d ź kurs innej waluty obcej) z dnia dokonywania dop ł aty do ca ł kowitej kwoty imprezy. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du uzna ł , i ż podawanie przez Biuro cen w walucie obcej nie stanowi praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na naruszeniu „zasady walutowo ś ci” wyra ż onej w art. 358 § 1 k.c. 3 W. Czachórski, „ Zobowi ą zania” , Wydawnictwo Prawnicze PWN, Warszawa 1999, s. 88. 7 Wobec powy ż szego orzeka si ę , jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie. Otrzymuje: BIURO PODRÓ Ż Y NIL – POL TOUR ul. Marsza ł kowska 138/56 00 – 004 Warszawa 8 9 10