RWA-16/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-41-1/05/GM Warszawa, dn. 11 maja 2007 r. DECYZJA nr RWA – 16/2007 I. Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) w zw. z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18 poz. 172 ze zm.) w zw. z art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego na wniosek Burmistrza Miasta Józefów: – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów; nie stwierdza si ę nadu ż ywania przez Otwocki Zak ł ad Wodoci ą gów i Kanalizacji w Otwocku pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku odprowadzania z terenu Miasta Józefów ś cieków do oczyszczenia: 1. w sposób skutkuj ą cy naruszeniem art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) w wyniku narzucania Miastu Józefów nieuczciwych, nadmiernie wygórowanych op ł at z tytu ł u odprowadzania ś cieków poprzez obci ąż anie Miasta Józefów w taryfie op ł at za odprowadzanie ś cieków kosztami modernizacji oczyszczalni ś cieków ju ż rozliczonymi na podstawie zawartego przez Miasto Józefów i Miasto Otwock porozumienia komunalnego z dnia 4 kwietnia 1995 r.; 2. w sposób powoduj ą cy naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy poprzez narzucanie Miastu Józefów uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych Otwockiemu Zak ł adowi Wodoci ą gów i Kanalizacji nieuzasadnione korzy ś ci poprzez obci ąż anie Miasta Józefów w taryfie op ł at za odprowadzanie ś cieków kosztami modernizacji oczyszczalni ś cieków ju ż rozliczonymi na podstawie zawartego przez Miasto Józefów i Miasto Otwock porozumienia komunalnego dnia 4 kwietnia 1995 r.; 3. w sposób skutkuj ą cy naruszeniem art. 8 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy w wyniku narzucania Miastu Józefów nieuczciwych, nadmiernie wygórowanych op ł at z tytu ł u odprowadzania ś cieków poprzez ustalenie dla dostawcy hurtowego ś cieków, jakim jest Miasto Józefów, op ł at za odprowadzanie ś cieków w takiej samej wysoko ś ci, jak dla gospodarstw indywidualnych; II. Na podstawie art. 105 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks post ę powania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 80 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów w zw. z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w zw. z art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego na wniosek Burmistrza Miasta Józefów; – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów umarza si ę post ę powania antymonopolowe w sprawie podejrzenia nadu ż ywania przez Otwocki Zak ł ad Wodoci ą gów i Kanalizacji w Otwocku pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku odprowadzania z terenu Miasta Józefów ś cieków do oczyszczenia w sposób powoduj ą cy naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów poprzez narzucanie Miastu Józefów uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych Otwockiemu Zak ł adowi Wodoci ą gów i Kanalizacji nieuzasadnione korzy ś ci poprzez ustalenie dla dostawcy hurtowego ś cieków, jakim jest Miasto Józefów, op ł at za odprowadzanie ś cieków w takiej samej wysoko ś ci, jak dla gospodarstw indywidualnych. UZASADNIENIE Do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury UOKiK w Warszawie wp ł yn ął w dniu 5 stycznia 2005 r. wniosek Burmistrza Miasta Józefów (dalej tak ż e: Wnioskodawca) o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko Otwockiemu Zak ł adowi Wodoci ą gów i Kanalizacji w Otwocku (dalej: OZWiK). We wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego (uzupe ł nionym pismami z dnia 25 lutego 2005 r. i z dnia 14 kwietnia 2005 r.) Wnioskodawca zarzuci ł OZWiK stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym wskutek stosowania wobec dostawcy hurtowego, jakim jest Miasto Józefów, takich samych stawek op ł at za odprowadzanie ś cieków do oczyszczenia jak dla klientów indywidualnych oraz podwójnego pobierania zwrotu kosztów z tytu ł u modernizacji oczyszczalni ś cieków. Zdaniem Wnioskodawcy opisane dzia ł ania OZWiK naruszaj ą zakaz bezpo ś redniego narzucania ra żą co wygórowanych cen (art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów; tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.), oraz zakaz narzucania uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci (art. 8 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy). Swój zarzut nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej w opisany powy ż ej sposób Wnioskodawca uzasadni ł sprzeczno ś ci ą dzia ł ania OZWiK z art. 20 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzeniu ś cieków (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858) oraz § 11 i § 13-15 Rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz. U. Nr 26 poz. 257). 2 Wnioskodawca podniós ł , i ż w dniu 4 kwietnia 1995 r. Miasto Józefów oraz Miasto Otwock zawar ł y porozumienie komunalne w przedmiocie odprowadzania ś cieków sanitarnych z sieci kanalizacji ś ciekowej Miasta Józefów do istniej ą cego systemu kanalizacji sanitarnej i stacji zlewnej Miasta Otwock. Na mocy tego porozumienia strony ustali ł y, i ż Miasto Otwock przyjmie do miejskiego systemu kanalizacji ś ciekowej oraz oczy ś ci w oczyszczalni OZWiK ś cieki sanitarne od Miasta Józefów w ilo ś ci 5600 m 3 /db, natomiast Miasto Józefów b ę dzie partycypowa ć w kosztach rozbudowy i modernizacji tej oczyszczalni w wysoko ś ci 23% ponoszonych na ten cel kosztów. Umow ą nr 5026 z dnia 7 wrze ś nia 1998 r. zawart ą z zak ł adem bud ż etowym Miasta Józefów dzia ł aj ą cym pod nazw ą Zak ł ad Gospodarki Komunalnej i Budownictwa, OZWiK, zobowi ą za ł si ę do przyj ę cia ś cieków do systemu kanalizacji Miasta Otwocka, zapewnienia ich przep ł ywu do oczyszczalni ś cieków oraz ich oczyszczenia. Uchwa łą nr VII/66/03 z dnia 3 czerwca 2003 r. Rada Miasta Otwocka zatwierdzi ł a taryfy dla zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków. Dla zbiorowego odprowadzania ś cieków odbiorców podzielono na trzy grupy taryfowe: gospodarstwa domowe, przemys ł oraz hurt. Ustalono dla niech jedn ą stawk ę w wysoko ś ci 2,60 z ł /m 3 . Zdaniem Wnioskodawcy przy opracowywaniu tej taryfy nie uwzgl ę dniono faktu, i ż przy hurtowej dostawie ś cieków przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne ponosi znacznie ni ż sze koszty przesy ł u, co wynika z grawitacyjnego sposobu odprowadzania ś cieków oraz z ni ż szych kosztów zwi ą zanych z ich oczyszczeniem. Wnioskodawca podniós ł , ż e Miasto Józefów, odmiennie ni ż odbiorcy indywidualni, poza taryf ą pokrywa koszty rozbudowy i modernizacji oczyszczalni ś cieków. Wnioskodawca w pi ś mie z dnia 25 lutego 2005 r. przedstawi ł wykaz kosztów poniesionych na rozbudow ę i modernizacj ę oczyszczalni. Z informacji w nim zawartych wynika, i ż w latach 1993-2004 Miasto Józefów ponios ł o koszt rozbudowy oczyszczalni ś cieków w wysoko ś ci 4.165.020,70 z ł . Wnioskodawca przedstawi ł informacj ę , z których wynika ł o, ż e w dniu 4 maja 2004 r. zwraca ł si ę do Prezydenta Miasta Otwocka z wnioskiem o wprowadzenie taryfy dla hurtowych dostawców ś cieków oraz uwzgl ę dnienia w niej kosztów rozbudowy i modernizacji oczyszczalni ś cieków ponoszonych przez miasto Józefów. Z dniem 1 lipca 2004 r. z mocy prawa wesz ł y w ż ycie taryfy opracowane przez OZWiK, na podstawie których utrzymany zosta ł podzia ł na trzy grupy taryfowe, tj. gospodarstwa domowe, przemys ł i hurt. Równocze ś nie ustalono ponownie jednakow ą stawk ę dla wszystkich odbiorców w wysoko ś ci 2,73 z ł /m 3 . W przedmiotowej sprawie Rada Miasta Otwocka nie zaj ęł a stanowiska. Tym samym nie zosta ł o uwzgl ę dnione ww. stanowisko Burmistrza Miasta Józefowa, w którym Burmistrz wnosi ł o opracowanie taryfy w innej wysoko ś ci dla odbiorców ś cieków dostarczanych hurtowo, w tym uwzgl ę dnienie w taryfie kosztów rozbudowy i modernizacji oczyszczalni ś cieków ponoszonych przez Miasto Józefów. Zdaniem Wnioskodawcy, zastosowanie takich samych stawek w odniesieniu do odbiorców hurtowych jak do odbiorców indywidualnych powoduje, ż e mieszka ń cy Miasta Józefów p ł ac ą znacznie wi ę ksze op ł aty za odprowadzanie ś cieków ni ż mieszka ń cy Otwocka, bowiem taryfa obowi ą zuj ą ca na terenie Miasta Józefów obejmuje zarówno koszty zrzutu ś cieków do Otwocka, koszty eksploatacji i utrzymania sieci kanalizacyjnej na terenie Miasta Józefów oraz b ę d ą ce cz ęś ci ą taryfy koszty z tytu ł u utrzymania i eksploatacji sieci kanalizacyjnej Otwocka. Tym samym mieszka ń cy Miasta Józefów p ł ac ą podwójnie za koszty eksploatacji i utrzymania sieci kanalizacyjnej. Zdaniem Wnioskodawcy, obci ąż enie 3 mieszka ń ców Miasta Józefów podwójnymi kosztami pozwala OZWiK stosowa ć wobec pozosta ł ych grup odbiorców stawki taryfowe na niskim poziomie. W opinii Wnioskodawcy koszty ponoszone przez mieszka ń ców Miasta Józefów, stanowi ą de facto ukryt ą dop ł at ę do stawek. Na podstawie zgromadzonych informacji i dokumentów Prezes UOKiK uzna ł , ż e okoliczno ś ci badanej sprawy stwarzaj ą podejrzenie naruszenia przez OZWiK okre ś lonych w art. 8 ust. 2 pkt 1 i pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazów praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . W zwi ą zku z powy ż szym, postanowieniem z dnia 21 wrze ś nia 2005 r., zosta ł o wszcz ę te w imieniu Prezesa UOKiK post ę powanie antymonopolowe w sprawie podejrzenia nadu ż ywania przez OZWiK pozycji dominuj ą cej poprzez: 1. narzucanie Miastu Józefów nieuczciwych, nadmiernie wygórowanych op ł at z tytu ł u odprowadzania ś cieków poprzez obci ąż anie Miasta Józefów w taryfie op ł at za odprowadzanie ś cieków kosztami modernizacji oczyszczalni ś cieków ju ż rozliczonymi na podstawie zawartego przez Miasto Józefów i Miasto Otwock porozumienia komunalnego z dnia 4 kwietnia 1995 r. – co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy, 2. narzucanie Miastu Józefów uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych Otwockiemu Zak ł adowi Wodoci ą gów i Kanalizacji nieuzasadnione korzy ś ci poprzez obci ąż anie Miasta Józefów w taryfie op ł at za odprowadzanie ś cieków kosztami modernizacji oczyszczalni ś cieków ju ż rozliczonymi na podstawie zawartego przez Miasto Józefów i Miasto Otwock porozumienia komunalnego dnia 4 kwietnia 1995 r. – co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy, 3. narzucanie Miastu Józefów nieuczciwych, nadmiernie wygórowanych op ł at z tytu ł u odprowadzania ś cieków poprzez ustalenie dla dostawcy hurtowego ś cieków, jakim jest Miasto Józefów, op ł at za odprowadzanie ś cieków w takiej samej wysoko ś ci, jak dla gospodarstw indywidualnych – co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy, 4. narzucanie Miastu Józefów uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych Otwockiemu Zak ł adowi Wodoci ą gów i Kanalizacji nieuzasadnione korzy ś ci poprzez ustalenie dla dostawcy hurtowego ś cieków, jakim jest Miasto Józefów, op ł at za odprowadzanie ś cieków w takiej samej wysoko ś ci, jak dla gospodarstw indywidualnych – co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania OZWiK uzna ł kierowany pod jego adresem zarzut nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej za bezpodstawny. W trakcie post ę powania antymonopolowego Prezes UOKiK zebra ł od OZWiK i od Wnioskodawcy dokumenty i informacje niezb ę dne do ustalenia stanu faktycznego oraz do oceny sprawy w aspekcie stawianego zarzutu. Strony zosta ł y zawiadomione o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego w niniejszym post ę powaniu oraz o mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z materia ł em zgromadzonym w aktach sprawy w siedzibie Delegatury UOKiK w Warszawie. Strony nie skorzysta ł y z prawa do zapoznania si ę z materia ł em zgromadzonym w aktach sprawy. 4 Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje Niniejsza sprawa dotyczy zarzutu nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez OZWiK, który jest zak ł adem bud ż etowym Miasta Otwock. OZWiK zosta ł utworzony na podstawie uchwa ł y Rady Miejskiej w Otwocku nr XXVI/116/92 z dnia 24 marca 1992 r. OZWiK dzia ł a na podstawie regulaminu organizacyjnego (statutu), zatwierdzonego przez Rad ę Miejsk ą w Otwocku w uchwale nr XLIV/215/93 z dnia 27 lipca 1993 r. (pismo OZWiK z dnia 19 kwietnia 2006 r.). OZWiK jest przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo-kanalizacyjnym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858). Zgodnie z art. 2 pkt 4 tej ustawy, pod poj ę ciem przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjnego nale ż y rozumie ć przedsi ę biorc ę w rozumieniu ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, je ż eli prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę lub zbiorowego odprowadzania ś cieków, oraz gminne jednostki organizacyjne nieposiadaj ą ce osobowo ś ci prawnej, prowadz ą ce tego rodzaju dzia ł alno ść . OZWiK prowadzi dzia ł alno ść polegaj ą c ą na zaspokajaniu zbiorowych potrzeb spo ł eczno ś ci lokalnej Miasta Otwock z zakresu wodoci ą gów i zaopatrzenia w wod ę , kanalizacji, usuwania i oczyszczania ś cieków komunalnych. Realizuje tym samym zadanie w ł asne Miasta Otwock okre ś lone w art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorz ą dzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Ponadto OZWiK przyjmuje do systemu kanalizacji ś ciekowej na terenie Otwocka ś cieki z sieci kanalizacyjnych znajduj ą cych si ę na terenie Gminy Karczew, Gminy Celestynów i Gminy Józefów, w oparciu o porozumienia mi ę dzygminne zawarte przez Miasto Otwock z tymi gminami. Zasady, na jakich OZWiK odbiera do oczyszczenia ś cieki z terenu Miasta Józefów zosta ł y okre ś lone w porozumieniu komunalnym zawartym w dniu 4 kwietnia 1995 r. pomi ę dzy Miastem Józefów a Miastem Otwock , przy wspó ł udziale OZWiK (dalej: porozumienie) (za ł . nr 4 do pisma OZWiK z dnia 6 pa ź dziernika 2005 r., pismo Prezydenta Miasta Otwock z dnia 19 kwietnia 2006 r.). Przedmiotem porozumienia by ł o zobowi ą zanie Miasta Otwock do przyjmowania ś cieków komunalnych z terenu Józefowa do sieci kanalizacyjnej OZWiK, ustalenie docelowej ilo ś ci tych ś cieków, a tak ż e ustalenie warunków, na jakich zostan ą wykonane i sfinansowane inwestycje umo ż liwiaj ą ce dostarczanie do OZWiK ś cieków z terenu Józefowa. Miasto Otwock zobowi ą za ł o si ę , na warunkach okre ś lonych w porozumieniu, do przyjmowania ś cieków pochodz ą cych z sieci kanalizacyjnej Miasta Józefów (w ilo ś ci docelowo 5600 m 3 /dob ę ) do miejskiego systemu kanalizacji OZWiK i oczyszczenia w oczyszczalni ś cieków (§ 1 ust. 1 porozumienia). Porozumienie precyzowa ł o, ż e przyjmowanie ś cieków z terenu Józefowa b ę dzie si ę odbywa ć na jednakowych zasadach dla wszystkich dostawców (§ 1 ust. 2 porozumienia). W § 4 przewidziano, ż e ś cieki z Józefowa kierowane do kanalizacji w Otwocku b ę d ą poddane kontroli OZWiK. Strony porozumia ł y si ę tak ż e co do ceny odbioru przez OZWiK do oczyszczenia ś cieków z terenu Józefowa, uzgadniaj ą c, ż e cena 1m 3 ś cieków sanitarnych i ł adunek zanieczyszcze ń skierowanych do kanalizacji ustalana b ę dzie przez OZWiK w oparciu o ponoszone koszty zatwierdzone 5 przez Rad ę Miejsk ą w Otwocku (§ 5 ust. 1 porozumienia). Ustalono, ż e op ł aty te b ę d ą jednakowe dla wszystkich dostawców ś cieków (§ 5 ust. 2 porozumienia). Miasto Otwock i Miasto Józefów sporz ą dzi ł y tak ż e Protokó ł uzgodnie ń zawieraj ą cy postanowienia w kwestii do partycypacji Miasta Józefów w budowie infrastruktury niezb ę dnej do po łą czenia sieci kanalizacyjnych w obu gminach. Miasto Józefów zobowi ą za ł o si ę ponie ść koszty budowy przewodu t ł ocznego, 80% kosztów budowy kolektora grawitacyjnego (§ 1 ust. 2 Protoko ł u uzgodnie ń ), a tak ż e 50% kosztów realizacji kolektora „ Łą kowa” (§ 2 ust. 2 Protoko ł u uzgodnie ń ). Ustalono tak ż e udzia ł finansowy Miasta Józefów w budowie przed ł u ż enia kolektora w wysoko ś ci 35% (§ 3 ust. 4 Protoko ł u uzgodnie ń ). W dniu 31 sierpnia 1998 r. Miasto Otwock i Miasto Józefów sporz ą dzi ł y dodatkowe Ustalenia do porozumienia komunalnego z dnia 4 kwietnia 1995 r., okre ś laj ą ce udzia ł Miasta Józefów w finansowaniu rozbudowy i modernizacji oczyszczalni ś cieków w Otwocku w wysoko ś ci 23,3% kosztów ponoszonych na ten cel przez gminy korzystaj ą ce z tej oczyszczalni, a tak ż e zasady rozliczenia mi ę dzy gminami z tytu ł u wspó ł finansowania w budowie infrastruktury kanalizacyjnej na terenie Otwocka (§ 1 ust. 1). Miasto Otwock i Miasto Józefów zadeklarowa ł y tak ż e zawarcie umowy w sprawie odprowadzania ś cieków z terenu Miasta Józefów do sieci OZWiK (§ 4 ust. 1). Umowa, o której mowa w Ustaleniach do porozumienia komunalnego zosta ł a zawarta w dniu 7 wrze ś nia 1998 r. pomi ę dzy Zak ł adem Gospodarki Komunalnej i Budownictwa Miasta Józefów a OZWiK, okre ś laj ą c szczegó ł owe zasady odbioru ś cieków z terenu Miasta Józefów („ Umowa nr 5026 na odbiór ś cieków” , za ł . nr 1 do pisma Wnioskodawcy z dnia 14 kwietnia 2005 r.). W umowie OZWiK zobowi ą za ł si ę do przyjmowania do systemu kanalizacyjnego Miasta Otwocka ś cieków pochodz ą cych z terenu Miasta Józefów, zapewnienia ich przep ł ywu do oczyszczalni ś cieków oraz ich oczyszczenia. Strony ustali ł y, ż e nale ż no ś ci za odprowadzane ś cieki b ę d ą ustalane na podstawie odczytu urz ą dze ń pomiarowych wed ł ug aktualnie obowi ą zuj ą cych stawek op ł at zatwierdzonych przez Rad ę Miejsk ą w Otwocku za wprowadzanie ś cieków do zbiorczych urz ą dze ń kanalizacyjnych, a pochodz ą cych: (a) z gospodarstw domowych, (b) od pozosta ł ych dostawców (§ 6 ust. 1 umowy). Udzia ł procentowy ś cieków od obu ww. grup w ich globalnej ilo ś ci mia ł by ć ustalany na podstawie pisemnej deklaracji Miasta Józefów (§ 6 ust. 2 umowy). Strony jednoznacznie ustali ł y ponadto, ż e op ł aty za 1m 3 ś cieków „okre ś laj ą cen ę ich odbioru loco komora rozpr ęż na i nie zawieraj ą kosztów eksploatacji urz ą dze ń kanalizacyjnych Miasta Józefów, ponoszonych przez dostawc ę ” (§ 6 ust. 3 umowy). W umowie okre ś lono tak ż e zasady odp ł atno ś ci za przekroczenie norm odnosz ą cych si ę do zanieczyszczonych ś cieków. W § 7 ust. 2 umowy strony przyj ęł y, ż e „w razie stwierdzenia przekrocze ń dopuszczalnych norm ł adunku zanieczyszcze ń w ś ciekach ponad warto ś ci norm podanych w za łą czniku nr 1, za ka ż dy 1m 3 ś cieków naliczana b ę dzie dodatkowa op ł ata, ustalana wed ł ug stawek i zasad wymienionych w rozporz ą dzeniu Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 1995 (Dz. U. nr 79 z dnia 11.07.1995 poz. 400 z pó ź niejszymi zmianami), która to op ł ata obowi ą zywa ć b ę dzie do dnia pobrania nast ę pnej próbki ś cieków do analizy”. Zgodnie z § 7 ust. 3 umowy „koszt analizy ś cieków wykazuj ą cych przekroczenie norm wymienionych w za łą czniku nr 1, pokrywa Dostawca”. W dniu 1 lipca 2003 r. strony przyj ęł y aneks nr 1 do umowy nr 5026 (za ł . nr 2 do pisma Wnioskodawcy z dnia 14 kwietnia 2005 r.), którym m.in. wprowadzono now ą tre ść § 7 ust. 2 umowy: „w przypadku stwierdzenia analiz ą przekrocze ń dopuszczalnych warto ś ci 6 wska ź ników zanieczyszcze ń w ś ciekach wprowadzonych przewodowo, ustanowionych przez odbiorc ę , za ka ż dy 1m 3 ś cieków, naliczana b ę dzie dodatkowa op ł ata wed ł ug cen netto i zasad uchwalonych przez rad ę Miasta Otwock, która to op ł ata obowi ą zywa ć b ę dzie do dnia pobrania nast ę pnej próbki ś cieków do analizy. Obowi ą zuj ą ce warto ś ci dopuszczalnych warto ś ci wska ź ników zanieczyszczenia ś cieków okre ś lane b ę d ą kolejnym za łą cznikiem do umowy, za ś zmiany stawek i zasad naliczania dodatkowej op ł aty nie wymagaj ą zmiany umowy”. Aneksem zmieniono tak ż e tre ść § 7 ust. 3 umowy, stanowi ą c, ż e „koszt analizy ś cieków wykazuj ą cych przekroczenie dopuszczalnej warto ś ci wska ź ników zanieczyszczenia w ś ciekach wprowadzanych przewodowo pokrywa Dostawca”. Natomiast w § 6 ust. 4 aneksowanej umowy powtórzono postanowienia jej § 6 ust. 3 w wersji przed przyj ę ciem aneksu, w ś wietle których uiszczana na rzecz OZWiK cena odbioru ś cieków z terenu Józefowa nie obejmuje kosztów eksploatacji urz ą dze ń kanalizacyjnych znajduj ą cych si ę na terenie Józefowa, które zobowi ą zana jest ponosi ć Miasto Józefów. Stosowane przez OZWiK wysoko ś ci op ł at za odprowadzane ś cieki wynika ł y z taryf op ł at dla zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków zatwierdzanych przez Rad ę Miejsk ą w Otwocku. W pocz ą tkowym okresie obowi ą zywania mi ę dzy OZWiK i Miastem Józefów umowy na odbiór ś cieków, taryfy op ł at obowi ą zuj ą ce na terenie Miasta Otwocka uwzgl ę dnia ł y zró ż nicowane wysoko ś ci op ł at za odprowadzane ś cieki pochodz ą ce od gospodarstw domowych i od pozosta ł ych dostawców (por. dokument „Taryfy op ł at za ś cieki w latach 2000-2005 w z ł /m 3 ”, uchwa ł a nr XXII/229/2000 Rady Miasta Otwocka z dnia 4 lipca 2000 r., uchwa ł a nr XXXVII/429/01 Rady Miasta Otwocka z dnia 16 pa ź dziernika 2001 r., w łą czone do akt sprawy postanowieniem Prezesa Urz ę du z dnia 24 listopada 2006 r.). Od dnia 1 lutego 2002 r., na mocy uchwa ł y nr XLII/468/02 Rady Miejskiej w Otwocku z dnia 10 stycznia 2002 r. wprowadzona zosta ł a jednolita op ł ata za ś cieki odprowadzane do sieci kanalizacyjnej znajduj ą cej si ę na terenie Miasta Otwock w wysoko ś ci netto 2,60 z ł /m 3 . W taryfie nie wyodr ę bniono kategorii dostawców. Ww. wysoko ść op ł aty za odprowadzanie ś cieków zosta ł a zmieniana uchwa łą z dnia 3 czerwca 2003 r. nr VII/66/03 Rady Miejskiej w Otwocku. Ww. uchwa łą zatwierdzono taryf ę op ł at dla zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków, w której dostawców ś cieków podzielono na trzy grupy taryfowe: gospodarstwa domowe, przemys ł i hurt, ustalaj ą c dla wszystkich grup jedn ą stawk ę w wysoko ś ci 2,60 z ł /m 3 . Z dniem 1 lipca 2004 r. ww. op ł aty zosta ł y zast ą pione opracowan ą przez OZWiK taryf ą , które podobnie jak poprzednia, wprowadza ł a podzia ł odbiorców na trzy grupy taryfowe: gospodarstwa domowe, przemys ł i hurt, ustalaj ą c zarazem wspóln ą dla wszystkich tych grup stawk ę w wysoko ś ci netto 2,73 z ł /m 3 . Taryfa opracowana przez OZWiK obowi ą zywa ł a na terenie Otwocka mimo jej niezatwierdzenia przez Rad ę Miasta. Jak bowiem stanowi ł obowi ą zuj ą cy wówczas art. 24 ust. 8 ww. ustawy, je ż eli rada gminy nie podejmie uchwa ł y w terminie 45 dni, wchodz ą one w ż ycie po up ł ywie 70 dni od dnia z ł o ż enia wniosku o zatwierdzenie taryf okre ś lonych przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne (por. pismo Wnioskodawcy z dnia 30 grudnia 2004 r. i za łą czniki do pisma Wnioskodawcy z dnia 25 lutego 2005 r.) 1 . 1 Obecnie w przypadku, gdy rada gminy nie podejmie w terminie uchwa ł y o zatwierdzeniu taryfy, taryfy zweryfikowane przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) wchodz ą w ż ycie po up ł ywie 70 dni od dnia z ł o ż enia wniosku o zatwierdzenie taryf (art. 24 ust. 8 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków). 7 W taryfach op ł at za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków wprowadzonych na terenie Miasta Otwock z dniem 1 lipca 2006 r. ponownie zró ż nicowano wysoko ś ci op ł at za odprowadzane ś cieki pochodz ą ce od gospodarstw domowych i od dostawców przemys ł owych. Ró ż nic ę w wysoko ś ci 0,23 z ł /m 3 mi ę dzy op ł atami pobieranymi od tych grup taryfowych OZWiK uzasadni ł ró ż nic ą w wysoko ś ci op ł at uiszczanych w zwi ą zku z niezachowanymi wymogami ochrony ś rodowiska wynikaj ą cymi z przepisów rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 20 lipca 2002 r. w sprawie sposobu realizacji obowi ą zków dostawców ś cieków przemys ł owych oraz warunków wprowadzania ś cieków do urz ą dze ń kanalizacyjnych (Dz. U. Nr 129, poz. 1108) 2 , gdzie umieszczone s ą dopuszczalne wska ź niki zanieczyszczenia w ś ciekach przemys ł owych wprowadzanych do urz ą dze ń kanalizacyjnych (por. pismo OZWiK z dnia 28 kwietnia 2006 r., s. 3, w łą czone do akt sprawy postanowieniem Prezesa Urz ę du z dnia 24 listopada 2006 r.). Przedmiotem wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego Wnioskodawca uczyni ł stosowanie przez OZWiK ceny za ś cieki odprowadzane hurtowo z terenu Miasta Józefów wed ł ug stawek op ł at to ż samych ze stawkami dla klientów indywidualnych oraz obci ąż anie Miasta Józefów w taryfie op ł at za odprowadzanie ś cieków kosztami modernizacji oczyszczalni ś cieków ju ż rozliczonymi na podstawie zawartego przez Miasto Józefów i Miasto Otwock porozumienia komunalnego z dnia 4 kwietnia 1995 r. Zdaniem Wnioskodawcy, OZWiK nies ł uszne stosuje jednolit ą stawk ę op ł at za odprowadzane ś cieków dla wszystkich grup taryfowych, podczas gdy w przypadku dostawców hurtowych, takich jak Miasto Józefów, OZWiK ponosi w rzeczywisto ś ci ni ż sze koszty ni ż w przypadku klientów indywidualnych. Jeszcze przed wyst ą pieniem przez Wnioskodawc ę do Prezesa UOKiK, Miasto Józefów zakwestionowa ł o obci ąż anie go w taryfie op ł at za odprowadzanie ś cieków kosztami modernizacji oczyszczalni ś cieków ju ż rozliczonymi w ww. porozumieniu komunalnym oraz ustalenie jednolitej op ł aty za dostarczane ś cieki dla wszystkich grup taryfowych w oficjalnym wyst ą pieniu z dnia 4 maja 2004 r. do Prezydenta Miasta Otwocka. W ww. wyst ą pieniu Burmistrz Miasta Józefów zwróci ł si ę o wprowadzenie odr ę bnej taryfy dla hurtowych dostawców ś cieków oraz uwzgl ę dnienie w taryfach ww. kosztów poniesionych przez Miasto Józefów kosztów modernizacji i rozbudowy oczyszczalni ś cieków na terenie Otwocka. W uzasadnieniu Burmistrz Miasta Józefów podniós ł , ż e przy dostawie hurtowej ś cieków pochodz ą cych z terenu Miasta Józefów OZWiK ponosi wy łą cznie koszty ich oczyszczenia. Miasto Józefów ponosi natomiast koszty odbioru ś cieków z terenu poszczególnych nieruchomo ś ci i koszty transportu ś cieków przez jej teren do sieci kanalizacyjnej Miasta Otwock, w tym m.in. koszty obs ł ugi technicznej, remontów, napraw, energii elektrycznej, monitoringu, ochrony centralnej przepompowni, a tak ż e koszty pracy inkasenta oraz koszty ogólnozak ł adowe (za ł . nr 4 do pisma Wnioskodawcy z dnia 25 lutego 2005 r.). W uzasadnieniu zarzutów postawionych OZWiK we wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego Wnioskodawca podniós ł , ż e ustalenie przez OZWiK jednej stawki op ł at dla wszystkich grup odbiorców oznacza, ż e OZWiK ponosi jednakowe koszty odbioru i oczyszczenia ś cieków pochodz ą cych zarówno od gospodarstw domowych, od przedsi ę biorców jak i od dostawców hurtowych. Tymczasem wed ł ug Wnioskodawcy 2 Obecnie rozporz ą dzenie to ju ż nie obowi ą zuje. Zast ą pi ł o je rozporz ą dzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz. U. Nr 127, poz. 886). 8 z hurtowego charakteru us ł ugi odbioru ś cieków do oczyszczenia od takiego dostawcy jak Miasto Józefów wynika, ż e to tego rodzaju dostawca hurtowy ponosi cz ęść kosztów, które w relacjach z klientami detalicznymi ponosi OZWiK. Wniosek o ni ż szych kosztach odbioru ś cieków od hurtowych dostawców, takich jakim jest Miasto Józefów, Wnioskodawca popar ł nast ę puj ą cymi argumentami: • OZWiK nie ponosi kosztów eksploatacji sieci kanalizacyjnej na terenie Miasta Józefów. Sieci ą t ą administruje Zak ł ad Gospodarki Komunalnej w Józefowie, który w zwi ą zku z tym ponosi koszty obs ł ugi technicznej, remontów i napraw, energii elektrycznej, monitoringu, ochrony centralnej przepompowni, a tak ż e koszty zatrudnienia inkasenta i koszty ogólnozak ł adowe (pismo Wnioskodawcy z dnia 30 grudnia 2004 r.); • w zwi ą zku z powy ż szym mieszka ń cy Józefowa ponosz ą – jak twierdzi Wnioskodawca – podwójnie koszty utrzymania sieci kanalizacyjnej, za pomoc ą której odprowadzane s ą ich ś cieki (pismo Wnioskodawcy z dnia 30 grudnia 2004 r.); • ś cieki z terenu Józefowa p ł yn ą grawitacyjnie, co zmniejsza koszt przesy ł u i w zwi ą zku z czym OZWiK ponosi wy łą cznie koszty oczyszczania tych ś cieków (pismo Wnioskodawcy z dnia 30 grudnia 2004 r.); • na podstawie porozumienia z 1995 r. Miasto Józefów w latach 1995-2004 przekaza ł o tytu ł em udzia ł u w kosztach modernizacji oczyszczalni OZWiK kwot ę w łą cznej wysoko ś ci 4.259.084 z ł na rzecz Miasta Otwock. Natomiast w obecnie obowi ą zuj ą cych taryfach OZWiK liczy amortyzacj ę w kwocie 1.752.754 z ł . rocznie (pismo Wnioskodawcy z dnia 30 grudnia 2004 r. wraz z za łą cznikiem pn. „Tabela nr 3”, pismo Wnioskodawcy z dnia 25 lutego 2005 r. wraz z za łą cznikami do niego); • poczynione w porozumieniu z 1995 r. za ł o ż enia, na odstawie których ustalono stopie ń partycypacji Miasta Józefów w budowie infrastruktury OZWiK okaza ł y si ę zawy ż one. Zamiast planowanych wówczas 5600 m 3 /dob ę ś cieków z terenu Józefowa, OZWiK przyjmuje jedynie ok. 500 m 3 /dob ę (pismo Wnioskodawcy z dnia 30 grudnia 2004 r.). Obecnie ś cieki z terenu Józefowa stanowi ą jedynie 6,7% łą cznej obj ę to ś ci ś cieków oczyszczanych przez OZWiK (por. pismo Wnioskodawcy z dnia 25 lutego 2005 r. wraz z za łą cznikami do niego). Oznacza to, ż e OZWiK ponosi ni ż sze koszty odbioru ś cieków z terenu Józefowa, ni ż te, na których podstawie Miasto Józefów zgodzi ł o si ę na okre ś lone warunki finansowe porozumienia; • Wnioskodawca zakwestionowa ł wspó ł czynnik alokacji kosztów odprowadzania ś cieków w okresie od 1 lipca 2004 r. do 1 lipca 2005 r.. Wed ł ug Wnioskodawcy OZWiK b łę dnie zaplanowa ł , ż e dostawcy hurtowi dostarcz ą do sieci kanalizacyjnej na terenie Otwocka 200.000 m 3 ś cieków. Jest to wielko ść z samego tylko Józefowa, nie uwzgl ę dniaj ą ca dostawy ś cieków od pozosta ł ych dostawców hurtowych, Gminy Celestynów (pismo Wnioskodawcy z dnia 25 lutego 2005 r., za łą cznik nr 7 do pisma Wnioskodawcy z dnia 30 grudnia 2004 r.). Zdaniem Wnioskodawcy, w ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci nieuzasadnione jest zastosowanie przez OZWiK w odniesieniu do Miasta Józefów, b ę d ą cego dostawc ą hurtowym, identycznych stawek jak w odniesieniu do odbiorców indywidualnych. Powoduje to, ż e mieszka ń cy Józefowa p ł ac ą wi ę ksze op ł aty za odprowadzanie ś cieków, albowiem taryfa obowi ą zuj ą ca na terenie tej gminy obejmuje koszty zrzutu ś cieków do Otwocka oraz koszty eksploatacji i utrzymania sieci kanalizacyjnej ponoszone przez Miasto Józefów. 9 OZWiK uzna ł kierowany pod jego adresem zarzut nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej za bezpodstawny. W uzasadnieniu przedstawi ł nast ę puj ą ce argumenty. • W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania OZWiK podkre ś li ł , i ż wszelkie inwestycje zwi ą zane z funkcjonowaniem OZWiK, w tym tak ż e rozbudow ę i modernizacj ę oczyszczalni, prowadzi bezpo ś rednio Miasto Otwock. Sprawy te pozostaj ą poza w ł a ś ciwo ś ci ą OZWiK. To Miasto Otwock jest bezpo ś rednim w ł a ś cicielem sieci kanalizacyjnej, któr ą OZWiK eksploatuje na podstawie uchwa ł Rady Miasta Otwocka (pismo OZWiK z dnia 6 pa ź dziernika 2005 r. oraz za ł . nr 3 do tego pisma). • OZWiK stwierdzi ł ponadto, ż e w obowi ą zuj ą cych taryfach nie uwzgl ę dnia kosztów modernizacji oczyszczalni ś cieków, co znajduje potwierdzenie w kalkulacjach taryf. S ą to bowiem inwestycje Miasta Otwock, a nie OZWiK. Poniewa ż OZWiK obs ł uguje cztery gminy, koszty rozbudowy oczyszczalni ś cieków pokrywaj ą wszystkie gminy korzystaj ą ce z us ł ug OZWiK. Partycypacja w rozbudowie oczyszczalni odbywa si ę na podstawie odr ę bnie zawartych porozumie ń gminnych, których OZWiK nie jest stron ą . Porozumienia zawiera ł y procentowy udzia ł poszczególnych gmin w kosztach inwestycji, które musia ł y by ć zrealizowane do 31 grudnia 2004 r. (pismo z dnia 6 pa ź dziernika 2005 r.). Dodatkowo OZWiK podniós ł , ż e nie jest w ł adny do prowadzenia z Miastem Józefów rozlicze ń , w stosunku do których nast ę puj ą rozliczenia na p ł aszczy ź nie jednostek samorz ą du terytorialnego. Poniewa ż inwestorem modernizacji otwockiej oczyszczalni ś cieków by ł Urz ą d Miasta Otwocka, OZWiK nie prowadzi ewidencji nak ł adów z t ą modernizacj ą zwi ą zanych. Dlatego za niezrozumia ł y OZWiK uzna ł zarzut, ż e w taryfie op ł at za zrzut ś cieków umieszcza koszty modernizacji oczyszczalni (pismo OZWiK z dnia 17 lipca 2006 r., s. 1). • Na wysoko ść taryf za odprowadzenie ś cieków maj ą natomiast wp ł yw bie żą ce inwestycje w infrastruktur ę kanalizacyjn ą w Otwocku, b ę d ą ce konsekwencj ą normalnego funkcjonowania OZWiK, takie jak adaptacja szkieletu budynku na terenie oczyszczalni na wiat ę do przetrzymywania pojazdów specjalistycznych, zakup aparatów do automatycznego poboru prób laboratoryjnych, zakup komputerów, wymiana pomp na przepompowni g ł ównej ś cieków, przepompowni osadu czynnego, zakup oprogramowania do monitorowania procesu oczyszczania. Koszty te obci ąż aj ą proporcjonalnie wszystkich odbiorców us ł ug OZWiK. • OZWiK wyja ś ni ł ponadto, ż e z inicjatyw ą zrzutu ś cieków do miejskiej sieci kanalizacyjne Miasta Otwock wyst ą pi ł o Miasto Józefów, a nast ę pnie Gmina Celestynów (por. równie ż pismo Prezydenta Miasta Otwock z dnia 19 kwietnia 2006 r.). Uzasadnieniem takiego rozwi ą zania by ł brak argumentów za budow ą odr ę bnej oczyszczalni ś cieków. W wyniku zawartego z Miastem Otwock porozumienia mi ę dzygminnego, Miasto Józefów – w zamian za mo ż liwo ść odprowadzania ś cieków do oczyszczalni w Otwocku – zobowi ą za ł o si ę do partycypowania w jej rozbudowie. Wysoko ść jego udzia ł u w kosztach budowy oczyszczalni zosta ł a ustalona proporcjonalnie do planowanej docelowej ilo ś ci ś cieków odprowadzanych przez Miasto Józefów. • OZWiK podniós ł , ż e zasady przyjmowania ś cieków z terenu Józefowa, w tym równie ż zasady odp ł atno ś ci, okre ś lone zosta ł y w porozumieniu mi ę dzygminnym, którego OZWiK nie jest stron ą . To na mocy tego porozumienia op ł aty zwi ą zane z przyj ę ciem ś cieków z terenu Józefowa musz ą by ć jednakowe z op ł atami stosowanymi wobec mieszka ń ców Otwocka. W ww. porozumieniu Miasto zaakceptowa ł o, ż e zgodnie z jego § 5 ust. 2 op ł aty za ś cieki b ę d ą jednakowe dla wszystkich dostawców ś cieków. W zwi ą zku z jednoznaczn ą tre ś ci ą ww. 10 porozumienia, OZWiK nie widzia ł potrzeby odr ę bnego rejestrowania kosztów zwi ą zanych z przesy ł em ś cieków z wyodr ę bnieniem kosztów dotycz ą cych wy łą cznie ś cieków z terenu Józefowa (pisma OZWiK z dnia 6 pa ź dziernika 2005 r. i z dnia 20 kwietnia 2006 r., s. 1). • OZWiK nie zgodzi ł si ę z argumentacj ą Wnioskodawcy, ż e w przypadku ś cieków z terenu Miasta Józefów OZWiK ponosi mniejsze koszty przesy ł u, a w praktyce – wy łą cznie koszty oczyszczania ś cieków. Zdaniem OZWiK koszty zwi ą zane z odbiorem ś cieków z terenu Józefowa s ą elementem sk ł adowym ca ł o ś ci kosztów ponoszonych przez OZWiK w zwi ą zku z eksploatacj ą istniej ą cej infrastruktury technicznej z zakresu kanalizacji (pismo z dnia 20 kwietnia 2006 r.). • OZWiK podniós ł , ż e w zwi ą zku z przyjmowaniem ś cieków z terenu Józefowa narazi ł sie ć kanalizacyjn ą na zwi ę kszon ą awaryjno ść . Niemal do ko ń ca 2004 r. ś cieki te by ł y bowiem doprowadzane do oczyszczalni starym przewodem w ul. Zacisznej i Kraszewskiego, mimo i ż powodowa ł o to niedogodno ś ci eksploatacyjne. W zwi ą zku z tym rzeczywiste koszty przejmowania ś cieków z terenu Józefowa obejmowa ł y tak ż e dodatkowe koszty zwi ą zane z eksploatacj ą tych przewodów, m.in. sta ł y (wykonywany 2-3 razy w tygodniu) przegl ą d i czyszczenie komory prze łą czeniowej, koszty ekip eksploatacyjnych itp. (pismo OZWiK z dnia 20 kwietnia 2006 r.). W uzasadnieniu tych deklaracji OZWiK nie by ł jednak w stanie wskaza ć , jakie dodatkowe koszty poniós ł w latach 2000-2004 w zwi ą zku z odbiorem ś cieków z terenu Józefowa. Z uwagi na postanowienia porozumienia mi ę dzygminnego OZWiK nie rejestrowa ł odr ę bnie kosztów zwi ą zanych z przesy ł em ś cieków z terenu Józefowa (pismo z dnia 17 lipca 2006 r.). W toku post ę powania na rzecz OZWiK wypowiada ł si ę tak ż e Prezydent Miasta Otwocka. Stwierdzi ł m.in., ż e na wniosek Miasta Józefów rozwa ż ano negocjacje co do zmiany porozumienia komunalnego z 1995 r., w tym okre ś lonych w nim zasad odp ł atno ś ci za ś cieki odprowadzane z terenu Józefowa do sieci OZWiK. Uzale ż niono to jednak od rozliczenia przez Miasto Józefów zaleg ł o ś ci w sp ł acie kosztów rozbudowy oczyszczalni ś cieków, wynikaj ą cych z tego porozumienia (pismo Prezydenta Miasta Otwock z dnia 19 kwietnia 2006 r., s. 2 oraz za ł . nr 7-8 do tego pisma). Tak ż e OZWiK stwierdzi ł , ż e niewywi ą zywanie si ę Miasta Józefów z postanowie ń porozumienia w ł a ś nie w cz ęś ci dotycz ą cej warunków regulowania nale ż no ś ci, by ł o przyczyn ą , dla której Rada Miasta Otwock nie wyrazi ł a zgody na zmian ę zapisanych w porozumieniu warunków ustalania ceny odbioru ś cieków. Stanowisko takie znajduje oparcie równie ż w tre ś ci protoko ł u nr 43/04 z posiedzenia Komisji Gospodarki Miejskiej z dnia 22 czerwca 2004 r., na którym by ł rozpatrywany wniosek Burmistrza Miasta Józefowa dotycz ą cy ulg w taryfach za wod ę i ś cieki. Komisja wskazuje, i ż renegocjacja umowy i zmiana warunków porozumienia z 1995 r. b ę dzie mo ż liwa z chwil ą uregulowania przez Miasto Józefów zaleg ł o ś ci, jakie powsta ł y w zwi ą zku z nieterminowymi wp ł atami rat zwi ą zanych z partycypacj ą Miasta Józefów w kosztach modernizacji i rozbudowy oczyszczalni ś cieków w Otwocku. Z pisma OZWiK wynika, i ż kwota zaleg ł o ś ci Miasta Józefów na dzie ń 28 wrze ś nia 2005 r. si ę ga ł a 1 477 331,83 z ł . (pismo OZWiK z dnia 6 pa ź dziernika 2005 r.). Wnioskodawca potwierdzi ł , ż e Miasto Józefów nie zawsze w terminie dokonywa ł o wp ł at tytu ł em partycypacji w kosztach budowy otwockiej infrastruktury kanalizacyjnej. Stwierdzi ł jednocze ś nie, ż e na dzie ń 18 kwietnia 2006 r. nie ma ju ż zaleg ł o ś ci z tytu ł u rozlicze ń z Miastem Otwock (pismo Wnioskodawcy z dnia 18 kwietnia 2006 r.). 11 Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje Post ę powanie w niniejszej sprawie zosta ł o wszcz ę te na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.). Wnioskodawca postawi ł OZWiK zarzut nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku odprowadzania z terenu Miasta Józefowa ś cieków do oczyszczenia poprzez bezpo ś rednie narzucanie Miastu Józefów nieuczciwych, nadmiernie wygórowanych op ł at z tytu ł u odprowadzania ś cieków (art. 8 ust. 2 pkt. 1 ww. ustawy) oraz narzucanie uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych OZWiK nieuzasadnione korzy ś ci (art. 8 ust. 2 pkt. 6 ww. ustawy). W dniu 21 kwietnia 2007 r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331). Zgodnie z art. 131 ust. 1 tej ustawy, do post ę powa ń wszcz ę tych na podstawie ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i niezako ń czonych do dnia wej ś cia w ż ycie niniejszej ustawy stosuje si ę przepisy dotychczasowe. W zwi ą zku z powy ż szym, decyzja w niniejszej sprawie zosta ł a wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Interes publiczny Zgodnie z art. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, celem przyj ę tej w niej regulacji jest zapewnienie rozwoju konkurencji, ochrona przedsi ę biorców nara ż onych na stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę i ochrona konsumentów. Tak wi ę c dzia ł ania podejmowane na jej podstawie musz ą by ć podejmowane w interesie publicznoprawnym. Podstaw ą do zastosowania przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest jednak uprzednie stwierdzenie przez Prezesa UOKiK, ż e w danej sprawie dosz ł o do naruszenia interesu publicznoprawnego (wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 7 lipca 2001 r., sygn. akt XVII 82/00). Tak ukszta ł towany zakres ustawy przes ą dza o wy łą czeniu mo ż liwo ś ci podejmowania przez Prezesa UOKiK dzia ł a ń w celu ochrony interesów indywidualnych. Wyk ł adni ę tak ą potwierdza orzecznictwo S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: SOKiK). W wyroku z dnia 28 maja 2001 r. SOKiK stwierdzi ł , i ż „post ę powanie antymonopolowe nie mo ż e dotyczy ć spraw jednostkowych” (sygn. akt XVII Ama 82/00). W podobnym ś wietle wypowiedzia ł si ę S ą d Antymonopolowy w przytoczonym ju ż wy ż ej wyroku z dnia 7 lipca 2001 r. S ą d stwierdzi ł w nim mianowicie, i ż „interes publicznoprawny w post ę powaniu administracyjnym nie jest poj ę ciem sta ł ym i jednolitym. W ka ż dej sprawie winien by ć on ustalony i konkretyzowany.(...) Publicznoprawny znaczy dotycz ą cy ogó ł u, dostrze ż ony przez nieokre ś lon ą z góry liczb ę osób, a nie jednostki, czy te ż okre ś lon ą grup ę .” Stanowisko to potwierdzi ł równie ż S ą d Najwy ż szy w wyroku z dnia 29 maja 2001 r., stwierdzaj ą c, i ż ustawa antymonopolowa ma charakter publicznoprawny, a zatem jej celem jest s ł u ż enie interesom publicznym. Ingeruje, gdy w wyniku pewnych ogólnych zjawisk zagro ż ona jest sama instytucja konkurencji. Nie odnosi si ę do ochrony roszcze ń indywidualnych (...)”(sygn. akt I CKN 1217/98). 12 Przedmiotem niniejszej sprawy jest spór dotycz ą cy odp ł atno ś ci za ś cieki odprowadzane z terenu Józefowa do sieci kanalizacyjnej Miasta Otwock. W zwi ą zku z tym, i ż zadania z zakresu zbiorowego odprowadzania ś cieków s ą ś wiadczone w interesie publicznym mieszka ń ców gminy, kr ą g podmiotów, których dotykaj ą skar ż one przez Wnioskodawc ę dzia ł ania OZWiK obejmuje mieszka ń ców Miasta Józefów. Nie budzi zatem w ą tpliwo ś ci, i ż Wnioskodawca żą daj ą c wszcz ę cia post ę powania w sprawie z zakresu zada ń w ł asnych jednostek samorz ą du terytorialnego, wyst ę powa ł w interesie wspólnoty gminnej. Oznacza to, ż e na etapie wszczynania post ę powania antymonopolowego w niniejszej sprawie Prezes Urz ę du mia ł podstawy, by przyj ąć , i ż niniejsza sprawa dotyczy naruszenia interesu publicznego. Strony post ę powania Post ę powanie antymonopolowe toczy si ę z udzia ł em osób maj ą cych przymiot strony. Zgodnie z art. 86 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stron ą post ę powania jest ka ż dy, kto wnosi o wydanie decyzji w sprawie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę lub wobec kogo zosta ł o wszcz ę te post ę powanie o stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę lub naruszenie innych przepisów ustawy. Przy pomocy norm prawa antymonopolowego realizowana jest ochrona uczestników rynku przed antykonkurencyjnymi praktykami ze strony innych przedsi ę biorców. Przepisy okre ś laj ą ce zakaz stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , zawarte w art. 5 i 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stosuje si ę zatem jedynie do przedsi ę biorców i ich zwi ą zków. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 86 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. – Przepisy wprowadzaj ą ce ustaw ę o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1808), pod poj ę ciem „przedsi ę biorcy” nale ż y rozumie ć przedsi ę biorc ę w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807), a tak ż e: a) osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej, b) osob ę fizyczn ą wykonuj ą c ą zawód we w ł asnym imieniu i na w ł asny rachunek lub prowadz ą c ą dzia ł alno ść w ramach wykonywania takiego zawodu, c) osob ę fizyczn ą , posiadaj ą c ą akcje lub udzia ł y zapewniaj ą ce jej co najmniej 25% g ł osów w organach co najmniej jednego przedsi ę biorcy lub posiadaj ą c ą kontrol ę , w rozumieniu pkt 13, nad co najmniej jednym przedsi ę biorc ą , cho ć by nie prowadzi ł a dzia ł alno ś ci gospodarczej w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej, je ż eli podejmuje dalsze dzia ł ania podlegaj ą ce kontroli koncentracji, o której mowa w art. 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z ustaw ą o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, pod poj ę ciem przedsi ę biorcy nale ż y rozumie ć osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą i jednostk ę organizacyjn ą nieb ę d ą c ą osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą – wykonuj ą c ą we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą (art. 4 ust. 1 ww. ustawy). W ł a ś ciwa dla przedsi ę biorcy dzia ł alno ść gospodarcza to zarobkowa dzia ł alno ść wytwórcza, budowlana, handlowa, us ł ugowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze z ł ó ż , a tak ż e dzia ł alno ść zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ci ą g ł y (art. 2 ww. ustawy). 13 OZWiK jest jednostk ą organizacyjn ą – zak ł adem bud ż etowym Miasta Otwocka. Zgodnie ze statutem, stanowi ą cym za łą cznik do Uchwa ł y nr XLIV/215/93 Rady Miejskiej w Otwocku z dnia 27 lipca 1993 r., OZWiK prowadzi dzia ł alno ść z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków na terenie Miasta Otwock, a tak ż e ś wiadczy us ł ugi wodoci ą gowo-kanalizacyjne (przejmuje ś cieki do oczyszczenia) na rzecz Miasta Józefów. Powy ż sza dzia ł alno ść zwi ą zana z zaspokojeniem zbiorowych potrzeb wspólnoty w sprawach zbiorowego odprowadzania ś cieków nale ż y zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorz ą dzie gminnym, do zada ń w ł asnych gminy. Poniewa ż zadania w ł asne gminy s ą traktowane jako zadania o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, nale ż y przyj ąć , i ż dzia ł alno ść OZWiK polega na ś wiadczeniu us ł ug o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. Poj ę cie przedsi ę biorcy w prawie antymonopolowym obejmuje jednostki organizacyjne niemaj ą ce osobowo ś ci prawnej ś wiadcz ą ce us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej. W tym ś wietle, a tak ż e zgodnie z ustalonym orzecznictwem antymonopolowym, zak ł ad bud ż etowy OZWiK, który – jako jednostka organizacyjna gminy niemaj ą ca osobowo ś ci prawnej – ś wiadczy us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej nieb ę d ą c ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu ustawy o dzia ł alno ś ci gospodarczej, mie ś ci si ę niew ą tpliwie w powy ż szej definicji przedsi ę biorcy (por. m.in. wyroki SOKiK z dnia 15 stycznia 2003 r., sygn. akt XVII Ama 28/02; z dnia 1 grudnia 2004 r., sygn. akt XVII Ama 70/03; z dnia 25 maja 2006 r., sygn. akt XVII Ama 25/05). W tym stanie rzeczy nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż OZWiK posiada przymiot przedsi ę biorcy w rozumieniu cytowanego wy ż ej art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przy wykonywaniu opisanej wy ż ej dzia ł alno ś ci OZWiK podlega niew ą tpliwie rygorom prawa antymonopolowego i jego dzia ł ania mog ą podlega ć ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Nie ulega równie ż w ą tpliwo ś ci, ż e Wnioskodawca by ł legitymowany do żą dania wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego. Zgodnie z art. 84 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, z wnioskiem o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego w zwi ą zku z podejrzeniem naruszenia przepisów ustawy mo ż e wyst ą pi ć organ samorz ą du terytorialnego. Burmistrz Miasta Józefów, na wniosek którego toczy si ę post ę powanie w tej sprawie, jest organem samorz ą du terytorialnego. Jest on tym samym bez w ą tpienia uprawniony do wyst ę powania z wnioskiem o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego. Rynek w ł a ś ciwy Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej, którego dotyczy powo ł any wy ż ej przepis, ujawnia si ę zawsze na rynku w ł a ś ciwym. St ą d w sprawach o stosowanie ww. praktyk dla stwierdzenia, czy przedsi ę biorca posiada pozycj ę dominuj ą c ą , niezb ę dne jest ustalenie rynku w ł a ś ciwego w sprawie (wyroki S ą du Antymonopolowego z dnia 26 pa ź dziernika 1994 r., sygn. akt XVII Amr 24/94 oraz z dnia 21 stycznia 1998 r., sygn. akt XVII Ama 55/97). Dominacja rynkowa nie wyst ę puje przy tym na rynku traktowanym w kategoriach 14 ekonomicznych, rozumianym jako ogó ł stosunków zachodz ą cych mi ę dzy podmiotami uczestnicz ą cymi w procesach wymiany towarowej. Zgodnie z art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, rynek w ł a ś ciwy to rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci uznawane s ą przez ich nabywców za substytuty oraz oferowane s ą na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Przez towary nale ż y rozumie ć zarówno rzeczy, jak i energi ę , papiery warto ś ciowe i inne prawa maj ą tkowe, us ł ugi, a tak ż e roboty budowlane (art. 4 pkt 6 ww. ustawy). Poj ę cie rynku w ł a ś ciwego odnosi si ę przedmiotowo do wszystkich wyrobów (us ł ug) jednego rodzaju, które ze wzgl ę du na swoje szczególne w ł a ś ciwo ś ci odró ż niaj ą si ę od innych wyrobów (us ł ug) w taki sposób, ż e nie istnieje mo ż liwo ść dowolnej ich zamiany. Rynek w ł a ś ciwy produktowo obejmuje wszystkie towary, które s ł u żą zaspokajaniu tych samych potrzeb nabywców, maj ą zbli ż one w ł a ś ciwo ś ci, podobne ceny i reprezentuj ą podobny poziom jako ś ci (E. Modzelewska-W ą chal: Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002, s. 49). Niezb ę dnym elementem rynku w ł a ś ciwego jest jego wymiar geograficzny, oznaczaj ą cy konieczno ść wskazania obszaru, na którym warunki konkurencji, maj ą ce zastosowanie do okre ś lonych towarów, s ą jednakowe dla wszystkich konkurentów. Definicja ustawowa odnosi rynek geograficzny do obszaru „na którym, ze wzgl ę du na ich [towarów] rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji” (art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Rynek w ł a ś ciwy w niniejszej sprawie jest zdeterminowany poprzez zakres skar ż onej dzia ł alno ś ci OZWiK, który poza dzia ł alno ś ci ą polegaj ą c ą na zaspokajaniu zbiorowych potrzeb spo ł eczno ś ci lokalnej Otwocka z zakresu odprowadzania ś cieków, przyjmuje tak ż e do oczyszczenia w ramach eksploatowanego przez siebie systemu kanalizacji ś ciekowej na terenie Otwocka ś cieki z sieci kanalizacyjnej Miasta Józefów. Z uwagi na charakterystyk ę lokalnego systemu kanalizacji ś ciekowej na terenie Józefowa ś cieki pochodz ą ce od mieszka ń ców tej gminy s ą przez nich odprowadzane do sieci kanalizacyjnej nale żą cej do Miasta Józefów, która jednak nie ma bezpo ś redniego pod łą czenia z oczyszczalni ą ś cieków. W zwi ą zku z tym Miasto Józefów korzysta z us ł ug OZWiK, który dysponuj ą ce oczyszczalni ą ś cieków na terenie Miasta Otwock. OZWiK dysponuje jedyn ą w okolicy oczyszczaln ą i ś cieki do niej odprowadzaj ą równie ż ze swojego terenu Gmina Karczew i Gmina Celestynów. W tym ś wietle rynek w ł a ś ciwy w niniejszej sprawie stanowi lokalny rynek odprowadzania z terenu Miasta Józefów ś cieków do oczyszczenia. Pozycja dominuj ą ca W ś wietle art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przez pozycj ę dominuj ą c ą nale ż y rozumie ć pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, konsumentów i kontrahentów. Przyjmuje si ę , i ż pozycj ę tak ą posiada przedsi ę biorca, którego udzia ł w rynku przekracza 40%. Z racji charakteru sieciowego us ł ug odprowadzania ś cieków, przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjne nie spotykaj ą si ę z efektywn ą konkurencj ą na terenie gmin, na jakim ś wiadcz ą us ł ugi wodoci ą gowo-kanalizacyjne. Barier ą wej ś cia na taki rynek jest m.in. brak racjonalno ś ci w budowie drugiej sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej, która 15 umo ż liwia ł aby innemu podmiotowi ś wiadczenie takich samych us ł ug. Z ekonomicznego punktu widzenia dublowanie istniej ą cej ju ż sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej nie znajduje uzasadnienia. Dla odbiorców, w tym odbiorców potencjalnych, funkcjonuj ą cych na terenie obj ę tym dzia ł aniami takiego przedsi ę biorstwa, nie ma rzeczywistej alternatywy dla korzystania ze ś wiadczonych przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne us ł ug zbiorowego odprowadzania ś cieków. Z tych wzgl ę dów przedsi ę biorstwa tego rodzaju funkcjonuj ą w ramach monopolu naturalnego. Przes ą dza to o posiadaniu przez nie pozycji dominuj ą cej (por. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 7 pa ź dziernika 1998 r. sygn. akt XVII Ama 44/98). Odnosz ą c powy ż sze do rozpatrywanej sprawy nale ż y stwierdzi ć , ż e OZWiK ma pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym. W uzasadnieniu nale ż y podnie ść , ż e us ł ugi wodoci ą gowo-kanalizacyjne na terenie Józefowa zasadniczo ś wiadczy Miasto Józefów, jednak z uwagi na brak w ł asnej oczyszczalni ś cieków oraz z uwagi na funkcjonalne po łą czenie jej sieci kanalizacyjnej z administrowan ą przez OZWiK sieci ą kanalizacyjn ą na terenie Otwocka, to OZWiK wykonuje na rzecz Miasta Józefów us ł ugi odprowadzania z jego terenu ś cieków do oczyszczenia. OZWiK jest zatem faktycznym monopolist ą na rynku w ł a ś ciwym w sprawie. Uzasadnia to okoliczno ść , ż e to z jego sieci ą kanalizacyjn ą i z eksploatowan ą przez niego oczyszczalni ą jest po łą czona sie ć kanalizacyjna Miasta Józefów. Brak substytucyjno ś ci ś wiadczonych przez OZWiK us ł ug odprowadzania z terenu Miasta Józefów ś cieków do oczyszczenia potwierdza okoliczno ść , ż e OZWiK dysponuje jedyn ą w okolicy oczyszczaln ą ś cieków. W zwi ą zku z tym odprowadzane s ą do niej równie ż ś cieki z terenu innych gmin: Gminy Karczew i Gminy Celestynów. Nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej Sam fakt posiadania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym nie stanowi jeszcze naruszenia prawa, podobnie jak jej legalne wzmacnianie wskutek wzrostu potencja ł u ekonomicznego. Bezprawne jest dopiero nadu ż ywanie przez przedsi ę biorc ę takiej pozycji. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zakazuje nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców (art. 8 ust. 1 ww. ustawy), uznaj ą c takie dzia ł anie za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę . W przyk ł adowym katalogu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę zawartym w ust. 2 art. 8 ustawy, za przejawy nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej uznano w szczególno ś ci bezpo ś rednie lub po ś rednie narzucanie nieuczciwych cen, w tym cen nadmiernie wygórowanych albo ra żą co niskich, odleg ł ych terminów p ł atno ś ci lub innych warunków zakupu albo sprzeda ż y towarów (art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy) oraz narzucanie przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci (art. 8ust. 2 pkt 6 ustawy). W niniejszej sprawie na wniosek Burmistrza Miasta Józefów zosta ł y postawione OZWiK zarzuty naruszenia zakazu nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku odprowadzania z terenu Miasta Józefów ś cieków do oczyszczenia wskutek: 1. narzucania Miastu Józefów nieuczciwych, nadmiernie wygórowanych op ł at z tytu ł u odprowadzania ś cieków poprzez obci ąż anie Miasta Józefów w taryfie op ł at za odprowadzanie ś cieków kosztami modernizacji oczyszczalni ś cieków ju ż rozliczonymi na podstawie 16 zawartego przez Miasto Józefów i Miasto Otwock porozumienia komunalnego z dnia 4 kwietnia 1995 r. (art. 8 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy); 2. narzucania Miastu Józefów uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych Otwockiemu Zak ł adowi Wodoci ą gów i Kanalizacji nieuzasadnione korzy ś ci poprzez obci ąż anie Miasta Józefów w taryfie op ł at za odprowadzanie ś cieków kosztami modernizacji oczyszczalni ś cieków ju ż rozliczonymi na podstawie zawartego przez Miasto Józefów i Miasto Otwock porozumienia komunalnego dnia 4 kwietnia 1995 r. (art. 8 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy); 3. narzucania Miastu Józefów nieuczciwych, nadmiernie wygórowanych op ł at z tytu ł u odprowadzania ś cieków poprzez ustalenie dla dostawcy hurtowego ś cieków, jakim jest Miasto Józefów, op ł at za odprowadzanie ś cieków w takiej samej wysoko ś ci, jak dla gospodarstw indywidualnych (art. 8 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy); 4. narzucania Miastu Józefów uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych Otwockiemu Zak ł adowi Wodoci ą gów i Kanalizacji nieuzasadnione korzy ś ci poprzez ustalenie dla dostawcy hurtowego ś cieków, jakim jest Miasto Józefów, op ł at za odprowadzanie ś cieków w takiej samej wysoko ś ci, jak dla gospodarstw indywidualnych (art. 8 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy). Ad. 1 i 2. We wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego Wnioskodawca zarzuci ł OZWiK naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 1 oraz art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wskutek obci ąż ania Miasta Józefów w taryfie op ł at za odprowadzanie ś cieków kosztami modernizacji oczyszczalni ś cieków ju ż rozliczonymi na podstawie zawartego przez Miasto Józefów i Miasto Otwock porozumienia komunalnego z dnia 4 kwietnia 1995 r. Wnioskodawca zarzuci ł OZWiK, ż e w ten sposób narusza zakaz narzucania nieuczciwych, nadmiernie wygórowanych cen (art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy) oraz uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci (art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy). Oceniaj ą c zasadno ść zarzutu, Prezes Urz ę du mia ł na wzgl ę dzie, i ż w rozpatrywanym zarzucie Wnioskodawca opar ł tez ę o narzuceniu Gminie Józefów przez OZWiK nadmiernie wygórowanych op ł at za odprowadzanie ś cieków oraz uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych OZWiK nieuzasadnione korzy ś ci na fakcie wspó ł finansowania przez Gmin ę Józefów – na podstawie zawartego przez Miasto Józefów i Miasto Otwock porozumienia komunalnego z dnia 4 kwietnia 1995 r. – kosztami modernizacji oczyszczalni ś cieków na terenie Otwocka. Wnioskodawca stwierdzi ł , ż e wysoko ść op ł at za odbiór ś cieków z terenu Gminy Józefów w taryfie op ł at za odprowadzanie ś cieków nie powinna uwzgl ę dnia ć kosztów modernizacji oczyszczalni ś cieków ju ż rozliczonych na podstawie ww. porozumienia komunalnego. Uzasadniaj ą c stawian ą tez ę o nadmiernym wygórowaniu cen za ś cieki wprowadzane do sieci kanalizacyjnej OZWiK z terenu Józefowa oraz uci ąż liwo ś ci ww. warunku umownego, Wnioskodawca akcentowa ł tak ż e kwesti ę ró ż nic pomi ę dzy faktycznym a wynikaj ą cym z za ł o ż e ń poczynionych w porozumieniu z 1995 r. co do procentowego udzia ł u ś cieków z terenu Józefowa w ca ł o ś ci ś cieków OZWiK. Wnioskodawca podniós ł , ż e za ł o ż enia, na podstawie których ustalono stopie ń partycypacji Miasta Józefów w budowie infrastruktury OZWiK okaza ł y si ę zawy ż one. W konsekwencji OZWiK ponosi ni ż sze koszty odbioru 17 ś cieków z terenu Józefowa, ni ż te, na których podstawie Miasto Józefów zgodzi ł o si ę na okre ś lone warunki finansowe porozumienia. Na tym tle wysuwane przez Wnioskodawc ę żą dania obni ż enia op ł at za ś cieki mia ł o tym samym, w jego intencji, doprowadzi ć do tego, by cena dla Miasta Józefów uwzgl ę dnia ł a poniesione przez Miasto Józefów koszty partycypacji w ww. inwestycji infrastrukturalnej na terenie Otwocka. W tym kontek ś cie Prezes Urz ę du uzna ł , i ż brak jest podstaw prawnych do uznania argumentów podnoszonych przez Wnioskodawc ę , które de facto odnosz ą si ę do postanowie ń porozumienia mi ę dzygminnego zawartego przez Miasto Józefów i Miasto Otwock w dniu 4 kwietnia 1995 r. oraz sporz ą dzonych w dniu 31 sierpnia 1998 r. przez Miasto Otwock i Miasto Józefów dodatkowych „Ustale ń do porozumienia komunalnego z dnia 4 kwietnia 1995 r.”. Zdaniem Prezesa Urz ę du, nie mo ż na uzna ć za s ł uszne dochodzenie od OZWiK uwzgl ę dniania postanowie ń wynikaj ą cych z porozumie ń , których OZWiK nie by ł stron ą . To wed ł ug ustalonych w ww. porozumieniach zasad wspó ł finansowania przez Miasto Józefów inwestycji infrastrukturalnych na terenie Otwocka, Miasto Józefów zgodzi ł o si ę na partycypacj ę w kosztach budowy infrastruktury kanalizacyjnej na terenie Otwocka. W porozumieniu mi ę dzygminnym z 4 kwietnia 1995 r. ustalono warunki, na jakich zostan ą wykonane i sfinansowane inwestycje umo ż liwiaj ą ce dostarczanie do OZWiK ś cieków z terenu Józefowa. Natomiast w powo ł ywanych wy ż ej „Ustaleniach…” z dnia 31 sierpnia 1998 r. okre ś lono udzia ł Miasta Józefów w finansowaniu rozbudowy i modernizacji oczyszczalni ś cieków w Otwocku w wysoko ś ci 23,3% kosztów ponoszonych na ten cel przez gminy korzystaj ą ce z tej oczyszczalni, a tak ż e ustalono zasady rozliczenia mi ę dzy gminami z tytu ł u wspó ł finansowania w budowie infrastruktury kanalizacyjnej na terenie Otwocka (§ 1 ust. 1). W tym stanie rzeczy Wnioskodawca, który jest organem Miasta Józefów, nie mo ż e opiera ć zarzutów wysuwanych wzgl ę dem OZWiK na okoliczno ś ciach, b ę d ą cych wynikiem postanowie ń porozumie ń mi ę dzy Miastem Józefów a Miastem Otwock. W opinii Prezesa Urz ę du, powsta ł y spór strony porozumienia mog ł y rozstrzygn ąć na drodze polubownej, w drodze kompromisu i wywa ż enia wzajemnych interesów. Jako pole do jego rozwi ą zywania nie mo ż e by ć jednak postrzegane post ę powanie antymonopolowe prowadzone przed Prezesem Urz ę du w interesie publicznym. Powy ż sze stanowisko znajduje potwierdzenie w ustalonym orzecznictwie antymonopolowym. W podobnym stanie faktycznym, SOKiK rozpatruj ą c zasadno ść przeprowadzenia przez Prezesa Urz ę du post ę powania pod k ą tem oceny technicznych mo ż liwo ś ci wyodr ę bnienia z ca ł o ś ci sieci jednego uj ę cia i ustalenia kosztów eksploatacji jedynie tego uj ę cia, stwierdzi ł , i ż dzia ł ania zmierzaj ą ce do rozwi ą zania d ł ugotrwa ł ego konfliktu mog ł y podj ąć same zainteresowane Gminy w ramach negocjacji ugodowych, nie za ś Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w post ę powaniu antymonopolowym (wyrok z dnia 5 grudnia 2001 r. sygn. akt XVII Ama 8/01). Podnie ść nale ż y, ż e w swej istocie spór co do uwzgl ę dnienia w op ł atach uiszczanych OZWiK przez Miasto Józefów wzajemnych rozlicze ń mi ę dzy t ą gmin ą a Miastem Otwock ma charakter maj ą tkowy i dotyczy roszcze ń cywilnoprawnych. Miasto Józefów chc ą c wyegzekwowa ć rozliczenia w ł asnych roszcze ń , jakie – w jego opinii – przys ł ugiwa ł y mu wzgl ę dem Miasta Otwock, wykorzysta ł o post ę powanie antymonopolowe jako alternatywn ą form ę rozwi ą zania tego sporu. 18 O indywidualnym i cywilnoprawnym charakterze sporu ś wiadczy podniesiona w trakcie post ę powania przez OZWiK i Prezydenta Miasta Otwocka okoliczno ść wyst ę powania po stronie Miasta Józefów zaleg ł o ś ci w rozliczeniach z tytu ł u sp ł aty kosztów rozbudowy oczyszczalni ś cieków, wynikaj ą cych z porozumienia komunalnego z 1995 r. Na wniosek Miasta Józefów rozwa ż ano negocjacj ę warunków tego porozumienia. Uzale ż niono j ą jednak od rozliczenia przez Miasto Józefów zaleg ł o ś ci w sp ł acie kosztów rozbudowy oczyszczalni ś cieków, wynikaj ą cych z tego porozumienia. Co istotne, Wnioskodawca potwierdzi ł , ż e Miasto Józefów nie zawsze w terminie dokonywa ł o wp ł at tytu ł em partycypacji w kosztach budowy otwockiej infrastruktury kanalizacyjnej. W tym ś wietle sprawa, któr ą w intencji Wnioskodawcy powinien rozstrzygn ąć Prezes UOKiK, jawi si ę jako typowy dla stosunków rynkowych spór mi ę dzy stronami umowy, w którym jedna ze stron stara si ę wynegocjowa ć lepsze warunki finansowe zakupu us ł ug kanalizacyjnych, druga za ś stara si ę wykorzysta ć zadeklarowan ą przez kontrahenta wol ę zmiany warunków umowy do rozwi ą zania problemu opó ź nie ń w rozliczeniach nak ł adów na wspóln ą inwestycj ę . Rozpatrywanie sprawy w powy ż szym zakresie prowadzi ł oby do konieczno ś ci stwierdzenia przez Prezesa Urz ę du o istnieniu b ą d ź te ż nieistnieniu stosunku cywilnoprawnego i w konsekwencji doprowadzi ł oby do wej ś cia Prezesa Urz ę du w rol ę nale ż n ą s ą dom powszechnym. Prezes Urz ę du podziela w tym zakresie stanowisko S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który w wyroku z dnia 27 czerwca 2001 r., stwierdzi ł , ż e Prezes Urz ę du podejmuj ą c si ę rozpatrzenia sporu o charakterze cywilnoprawnym wykroczy ł by poza swoje kompetencje. Nale ż a ł oby to uzna ć za niedopuszczalne i sprzeczne z prawem, albowiem organ administracyjny nie jest powo ł any do rozpatrywania sporów o charakterze cywilnoprawnym. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów jako organ administracji publicznej zarówno w toku post ę powania, jak i przy wydawaniu decyzji, winien by ć rzecznikiem tego interesu (sygn. akt. XVII Ama 92/00). Powy ż sze stanowisko SOKiK zosta ł o potwierdzone w wyroku S ą du Najwy ż szego z dnia 27 sierpnia 2003 r. (sygn. akt. I CKN 523/01). W konsekwencji powy ż szych wywodów nale ż y stwierdzi ć , ż e brak jest podstaw do stwierdzenia stosowania przez OZWiK praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę z art. 8 ust. 2 pkt 1 oraz art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wskutek obci ąż ania Miasta Józefów w taryfie op ł at za odprowadzanie ś cieków kosztami modernizacji oczyszczalni ś cieków ju ż rozliczonymi na podstawie zawartego przez Miasto Józefów i Miasto Otwock porozumienia komunalnego z dnia 4 kwietnia 1995 r. Ad. 3 W ocenie Prezesa Urz ę du, bezpodstawny jest tak ż e kierowany wobec OZWiK zarzut naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wskutek narzucania Miastu Józefów nieuczciwych, nadmiernie wygórowanych op ł at z tytu ł u odprowadzania ś cieków poprzez ustalenie dla Miasta Józefów op ł at za odprowadzanie ś cieków w takiej samej wysoko ś ci, jak dla gospodarstw indywidualnych. Zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy, zakazane jest bezpo ś rednie lub po ś rednie narzucanie nieuczciwych cen, w tym cen nadmiernie wygórowanych albo ra żą co niskich, odleg ł ych terminów p ł atno ś ci lub innych warunków zakupu albo sprzeda ż y towarów. Praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ma – co do zasady – charakter eksploatacyjny i polega na 19 wyzyskiwaniu przez dominanta przewagi kontraktowej nad kontrahentem. Powo ł any przepis nie wi ąż e wprost skutków omawianego zakazu praktyki z wywieraniem skutków antykonkurencyjnych, cho ć skutki te mog ą wyst ą pi ć ; maj ą one jednak charakter wtórny wobec zjawiska negatywnego oddzia ł ywania na interesy kontrahentów. Stwierdzenie stosowania przez przedsi ę biorc ę wskazanej wy ż ej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę wymaga łą cznego zaistnienia dwóch nast ę puj ą cych przes ł anek: (a) narzucania cen przez podmiot dominuj ą cy; (b) nadmiernego wygórowania narzucanych cen. W rozpatrywanym przypadku brak jest podstaw do stwierdzenia, ż e op ł aty, jakie uiszcza Miasto Józefów zosta ł y mu narzucone przez OZWiK . W uzasadnieniu nale ż y stwierdzi ć , ż e narzucenie warunku – w tym równie ż warunku cenowego – ma miejsce wówczas, gdy dominant, wykorzystuj ą c przymusow ą sytuacje kontrahenta, wynikaj ą c ą z braku rzeczywistej alternatywy na rynku, wymusza na nim okre ś lone zachowania. Bez znaczenia w takim przypadku pozostaje okoliczno ść , ż e w sferze cywilnoprawnej dochodzi do z ł o ż enia zgodnych o ś wiadcze ń woli stron, co konstytuuje zawarcie umowy; istotne jest, ż e brak jest wewn ę trznej zgodno ś ci (akceptacji) stron dla tre ś ci umowy, która obiektywnie jest umow ą nierównoprawn ą . Do narzucenia warunków umowy doj ść mo ż e w drodze dzia ł ania (aktywnego narzucenia warunków w negocjacjach), jak równie ż poprzez zaniechanie (w wyniku odmowy podejmowania jakichkolwiek negocjacji w przedmiocie spornych kwestii). Co do zasady, przyjmuje si ę , ż e o narzuceniu warunków kontraktu przez dominanta mo ż na mówi ć wy łą cznie wówczas, gdy kontrahent przynajmniej podj ął prób ę negocjacji zmierzaj ą cych do zmiany zaproponowanych mu przez dominanta warunków. Wyj ą tek stanowi narzucanie warunków w tzw. umowach adhezyjnych, tj. zawieranych przez przyst ą pienie, w których nie przewiduje si ę indywidualnego negocjowania warunków – jak np. w odniesieniu do us ł ug o charakterze powszechnym, ś wiadczonych przez operatorów telekomunikacyjnych. W przypadku takich umów wystarczaj ą c ą przes ł ank ą uznania, ż e nast ę puje narzucenie warunków, jest oferowanie ich przez dominanta w stosunkach danego rodzaju (por. E. Modzelewska-W ą chal: Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002, str. 118). W niniejszej sprawie OZWiK postawiono zarzut nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej poprzez narzucanie nadmiernie wygórowanej op ł aty za odprowadzanie z terenu Miasta Józefów ś cieków do oczyszczenia. Rozstrzygni ę cie, czy OZWiK narzuca Miastu Józefów ww. op ł aty wymaga ustalenia, czy decyzja o stosowaniu zarzucanej praktyki mo ż e w praktyce by ć przypisania OZWiK. W ą tpliwo ść co do mo ż liwo ś ci przypisania OZWiK odpowiedzialno ś ci za stosowanie zarzucanej praktyki pojawia si ę w zwi ą zku ze statusem OZWiK. Ma on status niesamodzielnej jednostki organizacyjnej – zak ł adu bud ż etowego Miasta Otwocka. W imieniu Miasta OZWiK prowadzi dzia ł alno ść z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków. W zwi ą zku z tym w stosunkach z kontrahentami tylko w ograniczonym zakresie mo ż e samodzielnie decydowa ć o prowadzonych dzia ł aniach. W znacznej mierze pe ł ni natomiast w praktyce rol ę realizatora uchwa ł Rady Miejskiej w Otwocku, która zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa zatwierdza stosowane przez przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjne taryfy op ł at za zbiorowe odprowadzanie ś cieków. 20 Forma organizacyjno-prawna OZWiK przes ą dza o zakresie, w jakim mo ż na mu stawia ć zarzut stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Zgodnie z orzecznictwem antymonopolowym mo ż liwo ść przypisania, z za ł o ż enia niesamodzielnemu, zak ł adowi bud ż etowemu gminy odpowiedzialno ś ci za stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , uzale ż nia si ę od ich „autonomii woli”. SOKiK stwierdzi ł , ż e zak ł adowi bud ż etowemu nie mo ż na przypisa ć stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę polegaj ą cej na narzucaniu nadmiernie wygórowanych op ł at z powodu braku autonomii woli w zakresie kszta ł towania op ł at za ś wiadczone us ł ugi. W przypadku, gdy ceny za us ł ugi ś wiadczone przez zak ł ad bud ż etowy s ą ustalane przez organy gminy SOKiK uzna ł , i ż zak ł ad bud ż etowy nie mo ż e ponosi ć odpowiedzialno ś ci za dzia ł ania gminy (wyrok SOKiK z dnia 15 stycznia 2003 r., sygn. akt XVII Ama 28/02). W innej sprawie SOKiK uzna ł , ż e zak ł ad bud ż etowy mo ż e by ć uczyniony adresatem zakazu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , je ż eli jego umocowanie obejmuje mo ż liwo ść faktycznego decydowania o podejmowaniu b ą d ź niepodejmowaniu dzia ł a ń , które stanowi ą przedmiot zarzutu (wyrok SOKiK z dnia 1 grudnia 2004 r., sygn. akt XVII Ama 70/03). Wobec powy ż szego nale ż y zauwa ż y ć , ż e w ś wietle przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, czynno ś ci gminy w zakresie gospodarki wodno-kanalizacyjnej maj ą charakter organizatorsko-nadzorczy i sprowadzaj ą si ę jedynie do wyboru formy prawnej dla prowadzenia tej dzia ł alno ś ci, wyboru przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjnego (zak ł adu bud ż etowego lub zewn ę trznego przedsi ę biorstwa), opracowania regulaminu oraz zatwierdzania taryf. Pomimo tego, i ż zadania z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków, jako zadania o charakterze publicznym, s ą zadaniami w ł asnymi gminy, art. 5 ww. ustawy stanowi, i ż wykonuje je przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne (przedsi ę biorca w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. nr 173, poz. 1807 ze zm.) oraz gminne jednostki nieposiadaj ą ce osobowo ś ci prawnej. Jak zauwa ż y ł S ą d Najwy ż szy w wyroku z dnia 27 sierpnia 2003 r., czynno ś ci gminy, b ę d ą cej wspólnot ą samorz ą dow ą , nie odpowiadaj ą ustawowej definicji dzia ł alno ś ci gospodarczej. Tym samym wykonuj ą c opisane funkcje, gmina nie staje si ę przedsi ę biorc ą . Jak podkre ś la S ą d Najwy ż szy, gmina jako osoba prawna nie mo ż e prowadzi ć dzia ł alno ś ci gospodarczej w omawianej dziedzinie (sygn. akt I CKN 185/03). W kontek ś cie powy ż szych uwag nale ż y stwierdzi ć , ż e do kszta ł towania wysoko ś ci ceny w obrocie hurtowym nie maj ą zastosowania przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Tym samym dzia ł alno ść prowadzona przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne w zakresie zbiorowego odprowadzania ś cieków ma miejsce przede wszystkim pomi ę dzy przedsi ę biorstwem wodoci ą gowym i odbiorc ą -w ł a ś cicielem nieruchomo ś ci. Tym samym uzasadnione jest twierdzenie, i ż charakter dzia ł alno ś ci prowadzonej przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne, co do zasady wykonywanej w interesie szerszego i abstrakcyjnego odbiorcy, w istocie swej sprowadza si ę zawsze do nawi ą zania relacji z indywidualnym odbiorc ą us ł ug, z którego nieruchomo ś ci odbierane s ą ś cieki. W zwi ą zku z tym, nie b ę dzie mia ł a charakteru zbiorowego odprowadzania ś cieków dzia ł alno ść polegaj ą ca na ich przyj ę ciu od hurtowego dostawcy z terenu innej gminy niewyposa ż onej w oczyszczalni ę ś cieków. W takim przypadku odbiorca hurtowy ś cieków nie zawiera umów bezpo ś rednio z indywidualnymi klientami, b ę d ą cymi w ł a ś cicielami nieruchomo ś ci przy łą czonych do sieci, ale z przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo- kanalizacyjnym zajmuj ą cym si ę wykonywaniem zada ń zbiorowego odprowadzania ś cieków 21 na terenie innej gminy. Dzia ł alno ść taka b ę dzie wi ę c hurtowym, a nie zbiorowym odprowadzaniem ś cieków. Tym samym do umów dotycz ą cych odbioru ś cieków od hurtowego dostawcy nie znajd ą zastosowania przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, tylko przepisy kodeksu cywilnego. Pogl ą d taki jest akceptowany w doktrynie (por. M. Krzyszczak: Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Komentarz, Warszawa 2005, s. 12; J. Wi ś niewski: Zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Przepisy, komentarze, dokumenty, Warszawa 2002, s. 9-10). Prawid ł owo ść takiego rozumowania potwierdza równie ż tre ść art. 6 ust. 1a ww. ustawy, zgodnie z którym do zakupu przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne wody lub wprowadzania ś cieków do urz ą dze ń kanalizacyjnych nieb ę d ą cych w jego posiadaniu stosuje si ę przepisy k.c. Tym samym zasady i warunki hurtowego odbioru ś cieków do oczyszczenia powinny by ć okre ś lone w drodze stosownej umowy cywilnoprawnej. W konsekwencji cena odbioru od hurtowego dostawcy ś cieków do oczyszczenia nie podlega wymogom ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Nie wymaga zatem zatwierdzania w drodze uchwa ł y rady gminy i mo ż e by ć ustalona przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo-kanalizacyjne autonomicznie w trybie negocjacyjnym. Powy ż sze argumenty znajduj ą potwierdzenie w tre ś ci uzasadnienia do projektu ustawy 22 kwietnia 2005 r. zmieniaj ą cej ustaw ę o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Stwierdza si ę w nim m.in., i ż „brak takiego przepisu prowadzi ł by do obowi ą zku sprzeda ż y wody np. ze S ł owacji wg taryf ustalonych dla Wodzis ł awia. Woda ta jest kupowana wg zasad okre ś lonych w kodeksie cywilnym, w celu dalszego rozprowadzania do odbiorców przedsi ę biorstwa.” (por. druk sejmowy nr 3191 str. 25). W zwi ą zku z tym – jak wynika z powy ż szego – ustalanie op ł at za odprowadzanie ś cieków od dostawców hurtowych nie podlega re ż imowi ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. W rozpatrywanym przypadku rozstrzygni ę cie, przez kogo s ą Miastu Józefów narzucane kwestionowane przeze ń cenowe warunki odprowadzania ś cieków do oczyszczenia zale ż y od ustalenia, czy OZWiK móg ł dowolnie, poza rygorem wynikaj ą cym z ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, kszta ł towa ć wysoko ść op ł aty za przyjmowane do oczyszczenia ś cieki pochodz ą ce z terenu Miasta Józefów. Zdaniem Prezesa Urz ę du to nie OZWiK ustali ł kwestionowany przez Wnioskodawc ę warunek, zgodnie z którym dostawca hurtowy ś cieków, jakim jest Miasto Józefów, uiszcza op ł aty za odprowadzanie ś cieków w takiej samej wysoko ś ci, jak gospodarstwa indywidualne. Z materia ł u zgromadzonego w post ę powaniu antymonopolowym jednoznacznie wynika, ż e zasada ta wynika z tre ś ci porozumienia mi ę dzygminnego zawartego w dniu 4 kwietnia 1995 r. mi ę dzy Miastami Józefów i Otwock, którego OZWiK nie by ł stron ą . Porozumienie precyzowa ł o, ż e przyjmowanie ś cieków z terenu Józefowa b ę dzie si ę odbywa ć na jednakowych zasadach dla wszystkich dostawców (§ 1 ust. 2 porozumienia). To w tym porozumieniu uzgodniono, ż e cena odbioru przez OZWiK do oczyszczenia 1 m 3 ś cieków sanitarnych i ł adunek zanieczyszcze ń skierowanych do kanalizacji ustalana b ę dzie przez OZWiK w oparciu o ponoszone koszty zatwierdzone przez Rad ę Miejsk ą w Otwocku (§ 5 ust. 1 porozumienia). Ustalono, ż e op ł aty te b ę d ą jednakowe dla wszystkich dostawców ś cieków (§ 5 ust. 2 porozumienia). Wprawdzie postanowienia precyzuj ą ce powy ż sze zasady znajdowa ł y si ę tak ż e w umowie nr 5026 na odbiór ś cieków zawartej mi ę dzy Miastem Józefów a OZWiK. Strony 22 tej umowy sprecyzowa ł y m.in., ż e nale ż no ś ci za odprowadzane ś cieki b ę d ą ustalane wed ł ug aktualnie obowi ą zuj ą cych stawek op ł at zatwierdzonych przez Rad ę Miejsk ą w Otwocku za wprowadzanie ś cieków do zbiorczych urz ą dze ń kanalizacyjnych, a pochodz ą cych: (a) z gospodarstw domowych, (b) od pozosta ł ych dostawców (§ 6 ust. 1 umowy). Jednak umieszczaj ą c powy ż sze postanowienia w cywilnoprawnej umowie z Miastem Józefów, OZWiK by ł wy łą cznie realizatorem dyspozycji wynikaj ą cych z postanowie ń porozumienia mi ę dzygminnego. Jako jednostka organizacyjna Miasta Otwock nie mia ł autonomii pozwalaj ą cej na samodzielne ustalenie op ł at dla Miasta Józefów na innych zasadach ni ż to wynika ł o z tego porozumienia. Powy ż sze okoliczno ś ci potwierdzaj ą , ż e OZWiK nie jest, ani nie by ł , umocowany do samodzielnego kreowania i ewentualnej zmiany postanowie ń , wynikaj ą cych z porozumienia mi ę dzy Miastem Otwock a Miastem Józefów. To Miasto Otwock poprzez swoje organy zadecydowa ł o o kszta ł cie porozumienia ustalaj ą cego kwestionowane przez Wnioskodawc ę warunki, na jakich OZWiK nast ę pnie ś wiadczy ł Miastu Józefów us ł ugi kanalizacyjne. W konsekwencji nale ż y uzna ć , ż e nie ma podstaw do stwierdzenia stosowania przez OZWiK praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę z art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wskutek narzucania Miastu Józefów nieuczciwych, nadmiernie wygórowanych op ł at z tytu ł u odprowadzania ś cieków poprzez ustalenie dla Miasta Józefów op ł at za odprowadzanie ś cieków w takiej samej wysoko ś ci, jak dla gospodarstw indywidualnych. Ad. 4. Zdaniem Prezesa Urz ę du nie zas ł uguje na uwzgl ę dnienie zarzut naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy poprzez narzucanie Miastu Józefów uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych OZWiK nieuzasadnione korzy ś ci wskutek ustalenia dla Miasta Józefów op ł at za odprowadzanie ś cieków w takiej samej wysoko ś ci, jak dla gospodarstw indywidualnych. Istot ą praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej jest bezprawne zastosowanie (nadu ż ycie) si ł y rynkowej przez jednego lub kilku przedsi ę biorców, prowadz ą ce do ograniczenia samodzielno ś ci innych uczestników rynku (kontrahentów i konkurentów) oraz wymuszenia uczestnictwa w rynku na zasadach narzuconych, z regu ł y mniej korzystnych, ni ż by to wynika ł o z dzia ł ania nieskr ę powanych mechanizmów rynkowych w warunkach istnienia konkurencji. W tym ś wietle ocenie podlega zarówno tre ść , okoliczno ś ci oraz czas (moment), podj ę cia przez przedsi ę biorc ę dzia ł a ń , mog ą cych stanowi ć przejaw nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej. Obok okre ś lenia momentu, w którym dosz ł o do naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wa ż ne jest tak ż e ustalenie, kiedy zaprzestano stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , co ma istotne znaczenie z punktu widzenia mo ż liwo ś ci podj ę cia dzia ł a ń przewidzianych w ww. ustawie, w szczególno ś ci z uwagi na regulacj ę art. 93 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, który normuje instytucj ę przedawnienia wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego. Zgodnie bowiem z art. 93 ww. ustawy nie wszczyna si ę post ę powania w sprawie stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , je ż eli od ko ń ca roku, w którym zaprzestano ich stosowania, up ł yn ął rok. Instytucja przedawnienia, zakre ś laj ą c czas, w którym mo ż e by ć wszcz ę te post ę powanie antymonopolowe, s ł u ż y ochronie pewno ś ci obrotu i realnego wykonywania umów. Jest wyrazem przekonania, ż e tylko podmiot uprawniony, który wykazuje zapobiegliwo ść 23 i staranno ść w dochodzeniu i realizacji swoich praw zas ł uguje na ochron ę ze strony systemu prawnego. Prawo do ochrony przed nadu ż yciem pozycji dominuj ą cej jest zatem w sposób wyra ź ny zakre ś lony w czasie. Analizuj ą c przedmiotow ą spraw ę w aspekcie ustalenia momentu, w którym zaprzestano stosowania wobec Miasta Józefów ww. praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , nale ż y wzi ąć pod uwag ę , i ż zawarte we wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego zarzuty dotycz ą narzucanie Miastu Józefów uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych OZWiK nieuzasadnione korzy ś ci wskutek ustalenia dla dostawcy hurtowego ś cieków, jakim jest Miasto Józefów, op ł at za odprowadzanie ś cieków w takiej samej wysoko ś ci, jak dla gospodarstw indywidualnych. Wobec powy ż szego nale ż y zauwa ż y ć , ż e – jak ju ż wykazano wy ż ej – kwestionowane przez Wnioskodawc ę zasady odp ł atno ś ci za odprowadzanie z terenu Józefowa ś cieków do oczyszczania polegaj ą ce na ustalania op ł at dla Miasta Józefów w takiej samej wysoko ś ci, jak dla gospodarstw indywidualnych wynikaj ą przede wszystkim z porozumienia komunalnego zawartego w dniu 4 kwietnia 1995 r. pomi ę dzy Miastem Józefów a Miastem Otwock. Porozumienie precyzowa ł o, ż e przyjmowanie ś cieków z terenu Józefowa b ę dzie si ę odbywa ć na jednakowych zasadach dla wszystkich dostawców (§ 1 ust. 2 porozumienia). Strony porozumia ł y si ę co do ceny odbioru przez OZWiK do oczyszczenia ś cieków z terenu Józefowa, uzgadniaj ą c, ż e cena 1m 3 ś cieków ustalana b ę dzie przez OZWiK w oparciu o ponoszone koszty zatwierdzone przez Rad ę Miejsk ą w Otwocku (§ 5 ust. 1 porozumienia). Ustalono, ż e op ł aty te b ę d ą jednakowe dla wszystkich dostawców ś cieków (§ 5 ust. 2 porozumienia). Postanowienia te zosta ł y jedynie powtórzone i skonkretyzowane w umowie nr 5026 na odbiór ś cieków” z dnia 7 wrze ś nia 1998 r. w ten sposób, ż e nale ż no ś ci za odprowadzane ś cieki b ę d ą ustalane na podstawie odczytu urz ą dze ń pomiarowych wed ł ug aktualnie obowi ą zuj ą cych stawek op ł at zatwierdzonych przez Rad ę Miejsk ą w Otwocku za wprowadzanie ś cieków do zbiorczych urz ą dze ń kanalizacyjnych, a pochodz ą cych: (a) z gospodarstw domowych, (b) od pozosta ł ych dostawców (§ 6 ust. 1 umowy). Powy ż szej zasady nie zmieni ł przyj ę ty w dniu 1 lipca 2003 r. aneks nr 1 do umowy nr 5026. Umowa ta nie wprowadzi ł a zatem kwestionowanej przez Wnioskodawc ę zasady ustalenia dla dostawcy hurtowego ś cieków, jakim jest Miasto Józefów, op ł at za odprowadzanie ś cieków w takiej samej wysoko ś ci, jak innych dostawców ś cieków (tzn. gospodarstw indywidualnych). Kwestionowane przez Wnioskodawc ę ww. warunki cenowe odprowadzania ś cieków z terenu Miasta Józefów zosta ł y zatem narzucone w porozumieniu z dnia 4 kwietnia 1995 r. W zwi ą zku z tym rozpatrywanie zarzutu narzucania Miastu Józefów uci ąż liwych warunków umowy, przynosz ą cych OZWiK nieuzasadnione korzy ś ci (art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów) wi ąż e si ę z ocen ą warunków tego porozumienia. W my ś l ustalonego orzecznictwa antymonopolowego w odniesieniu do praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę polegaj ą cej na narzucaniu uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci, o jej trwaniu mo ż na mówi ć jedynie do momentu zawarcia przez strony umowy zawieraj ą cej taki warunek. Po zawarciu umowy nie mo ż na ju ż mówi ć o „narzucaniu”, bowiem w tym czasie uci ąż liwy warunek ju ż sta ł si ę tre ś ci ą umowy. W dacie zawarcia umowy wyst ą pi ł y równie ż jej skutki w postaci zobowi ą za ń powsta ł ych w maj ą tku stron, a zw ł aszcza podmiotu, któremu uci ąż liwy warunek zosta ł narzucony. Pokrzywdzony wskutek stosowania praktyk ma zatem najpó ź niej w dacie zawarcia umowy pe ł n ą ś wiadomo ść , co do ewentualnego uci ąż liwego charakteru warunków 24 zawartej umowy i ma mo ż liwo ść podj ę cia dzia ł a ń chroni ą cych jego prawa (por. m.in.: wyroki S ą du Antymonopolowego z dnia 20 wrze ś nia 2000 r., sygn. akt XVII Ama 74/99, oraz z dnia 27 wrze ś nia 2000 r., sygn. akt XVII Ama 97/99). Tym samym w odniesieniu do zarzucanej przez Wnioskodawc ę praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , zawarcie porozumienia z dnia 4 kwietnia 1995 r. , ustalaj ą cego, ż e op ł aty za ś cieki przyjmowane z terenu Miasta Józefów b ę d ą okre ś lane w takiej samej wysoko ś ci, jak dla pozosta ł ych dostawców ś cieków – stanowi moment zaprzestania stosowania tej praktyki wobec Miasta Józefów . Oznacza to, i ż w chwili zawarcia ww. porozumienia, tj. w dniu 4 kwietnia 1995 r. , nast ą pi ł pocz ą tek biegu terminu przedawnienia wszcz ę cia post ę powania dla ww. praktyki. Tym samym, zgodnie z powo ł ywanym wy ż ej art. 93 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wniosek o wszcz ę cie post ę powania w niniejszej sprawie w zwi ą zku z ww. zarzutem narzucania Miastu Józefów uci ąż liwych warunków umów powinien zosta ć przez Wnioskodawc ę z ł o ż ony najpó ź niej do dnia 31 grudnia 1996 r. Tymczasem ww. wniosek o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego wp ł yn ął do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów dopiero w dniu 5 stycznia 2005 r. Zauwa ż y ć nale ż y, ż e od chwili zawarcia kwestionowanej obecnie umowy jeszcze przez ponad rok przys ł ugiwa ł o Wnioskodawcy prawo do wyst ą pienia z wnioskiem o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przed Prezesem Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Wnioskodawca z takim wnioskiem zwróci ł si ę jednak dopiero ponad osiem lat po terminie, w jakim mia ł prawo skutecznie domaga ć si ę od Prezesa Urz ę du rozstrzygni ę cia sprawy w decyzji antymonopolowej. Powy ż sze okoliczno ś ci oznaczaj ą , i ż w przedmiotowej sprawie nast ą pi ł o przedawnienie mo ż liwo ś ci podj ę cia przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów w sprawie zarzutu naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy poprzez narzucanie Miastu Józefów uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych OZWiK nieuzasadnione korzy ś ci wskutek ustalenia dla Miasta Józefów op ł at za odprowadzanie ś cieków w takiej samej wysoko ś ci, jak dla gospodarstw indywidualnych. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , orzeka si ę jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury UOKiK w Warszawie. Otrzymuje : Burmistrz Miasta Józefów Urz ą d Miasta Józefów ul. Kardyna ł a Wyszy ń skiego 1 05-420 Józefów Otwocki Zak ł ad Wodoci ą gów i Kanalizacji ul. Karczewska 48 05-400 Otwock 25