RPZ-7/2013

1 Poznań, dnia 7 maja 2013r. RPZ-430/1/13/AS DECYZJA nr RPZ 7/2013 Na podstawie art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada się na Sun Energy Sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku karę pieniężną w wysokości 4.000 zł (słownie: cztery tysiące złotych), stanowiącą równowartość 978,43 euro (słownie: dziewięćset siedemdziesiąt osiem euro 43/100), za nieudzielenie informacji żądanych na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w postępowaniu wyjaśniającym o sygn. akt RPZ-401/1/12/AS. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 15 maja 2012r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wszczął z urzędu postępowanie wyjaśniające mające na celu zbadanie rynku dystrybucji pomp ciepła w Polsce oraz zachowań przedsiębiorców prowadzących działalność na tym rynku wraz z określeniem jego struktury i stopnia koncentracji o sygn. akt RPZ- 401/1/12/AS. W toku tego postępowania pismem z dnia 6.07.2012r. Prezes Urzędu skierował do przedsiębiorców, w tym Sun Energy Sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku (dalej: „Spółka”, „Przedsiębiorca”), na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wezwanie do nadesłania, w terminie 21 dni od daty jego otrzymania, wypełnionej ankiety stanowiącej załącznik do tego wezwania, dotyczącej badania rynku dystrybucji pomp ciepła w Polsce. Wobec braku odpowiedzi, Prezes Urzędu pismem z dnia 24.08.2012r. powtórnie wezwał Przedsiębiorcę do udzielenia żądanych informacji - pismo zostało prawidłowo doręczone w dniu 27.08.2012r. Wobec kolejnego braku odpowiedzi, Prezes Urzędu ponownie wezwał Przedsiębiorcę do udzielenia żądanych informacji pismem z dnia 21.12.2012r., które zostało prawidłowo doręczone w dniu 02.01.2013r. Wszystkie ww. wezwania zawierały pouczenie, iż w przypadku nieudzielenia informacji albo udzielenia informacji nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd na podstawie art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów może nałożyć na niego karę pieniężną w wysokości stanowiącej równowartość do 50.000.000 euro. Pomimo skierowania trzech wezwań i upływu wyznaczonych terminów, Przedsiębiorca nie przesłał żądanych informacji, ani nie udzielił informacji o istnieniu jakichkolwiek przeszkód w ich przekazaniu. PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Poznań Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl 2 W związku z powyższym, w dniu 7.02.2013r. Prezes Urzędu wszczął postępowanie w sprawie nałożenia na Sun Energy Sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku kary pieniężnej za nieudzielenie informacji żądanych przez Prezesa Urzędu na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w postępowaniu wyjaśniającym o sygn. akt: RPZ–401/1/12/AS. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, Przedsiębiorca ostatecznie przedłożył wypełnioną ankietę, która została doręczona do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Poznaniu w dniu 8.03.2013r. Przedsiębiorca nie ustosunkował się jednak w żaden sposób do postawionego zarzutu. Pismem z dnia 17 kwietnia 2013 roku, Prezes Urzędu zawiadomił stronę o zakończeniu postępowania oraz pouczył o prawie do zapoznania się z całością zebranego w sprawie materiału i prawie do złożenia dodatkowych wyjaśnień. Prezes Urzędu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przedsiębiorcy są obowiązani do przekazywania wszelkich koniecznych informacji i dokumentów na żądanie Prezesa Urzędu. Ust. 2 art. 50 ustawy stanowi, że ww. żądanie powinno zawierać: wskazanie zakresu informacji, wskazanie celu żądania, wskazanie terminu udzielenia informacji oraz pouczenie o sankcjach za nieudzielanie informacji lub za udzielenie informacji nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd. Obowiązkiem każdego przedsiębiorcy, do którego Prezes Urzędu zwróci się z żądaniem udzielenia informacji jest przekazanie informacji w sposób pełny. Informacje te powinny być prawdziwe i rzetelne oraz przekazane w terminie wskazanym przez Prezesa Urzędu. Przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kładą nacisk przede wszystkim na przydatność żądanych przez Prezesa Urzędu informacji na potrzeby prowadzonego przez niego postępowania (por. E. Modzelewska-Wąchal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz. Warszawa 2002r., str. 339- 340; wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 19 listopada 1992r. sygn. akt XVII Amr 24/92). Zakres informacji wymaganych od przedsiębiorców określa Prezes Urzędu, przy czym podmioty te zasadniczo nie mogą kwestionować zakresu żądanych informacji. Ocena, czy żądane materiały są niezbędne do realizacji zadań przez Prezesa Urzędu należy bowiem do tego organu (tak np. wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 16 grudnia 1998r. sygn. akt XVII Ama 62/98). Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 kwietnia 2004r. sygn. akt III SK 31/2004 podkreślił, iż obowiązek udzielania informacji jest możliwy do zrealizowania tylko wówczas, gdy skierowane do przedsiębiorcy żądanie określa wszystkie elementy, o których mowa w art. 45 ust. 2 (obecnie w art. 50 ust. 2) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W myśl art. 4 pkt 1 in initio ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów za przedsiębiorcę uważa się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2010r. nr 220, poz. 1447 ze zm.). Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy, za przedsiębiorcę uznaje się osobę fizyczną, osobę prawną, i jednostkę organizacyjną nie będącą osobą prawną wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą. W myśl zaś art. 2 tej ustawy, działalnością gospodarczą jest m.in. zarobkowa działalność handlowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Sun Energy Sp. z o.o. jest spółką prawa handlowego wpisaną do Rejestru Przedsiębiorców pod numerem KRS 0000100051. Sun Energy Sp. z o.o. działa na rynku energii odnawialnej, w szczególności zajmuje się dystrybucją pomp ciepła. Spółka ma (…) wspólników, w tym jeden z nich ma (…) udziałów. Posiadając status przedsiębiorcy na gruncie przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, Sun Energy Sp. z o.o. jest jednocześnie przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Na Przedsiębiorcy spoczywa tym samym 3 obowiązek przekazywania wszelkich niezbędnych informacji i dokumentów żądanych przez Prezesa Urzędu na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Obowiązek udzielenia informacji powstaje po stronie przedsiębiorcy, gdy żądanie skierowane przez Prezesa Urzędu spełnia wymagania określone w art. 50 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a zatem zawiera wskazanie zakresu żądanych informacji, celu żądania, terminu udzielenia informacji oraz pouczenie o sankcjach za nieudzielanie informacji lub za udzielenie informacji nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd. (wyrok Sądu Najwyższego z 7 kwietnia 2004 r. sygn. akt III SK 31/04, OSNP 2005 nr 4, poz. 60). Trzykrotnie kierowane przez Prezesa Urzędu wezwania zawierały wszystkie ww. elementy, dlatego po stronie Przedsiębiorcy powstał prawny obowiązek udzielenia odpowiedzi na nie. Wezwania określały zakres żądanych informacji poprzez odniesienie do załączonej do wezwania ankiety dotyczącej badania rynku dystrybucji pomp ciepła w Polsce. Podkreślić należy, iż Prezes Urzędu może domagać się od Przedsiębiorcy aby ten wypełnił przesłany mu kwestionariusz, zawierający pytania dotyczące podstawowych danych i informacji obrazujących jego działalność, niezbędnych dla wykonywania swych ustawowych zadań zarówno orzeczniczych, jak i pozaorzeczniczych (wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 28 czerwca 1995 r., sygn. akt XVII Amr 14/95). Przedsiębiorca zobowiązany jest do udzielenia wszelkich koniecznych informacji i dokumentów na żądanie Prezesa Urzędu, do którego należy ocena, czy żądane materiały są wystarczające do realizacji jego ustawowych zadań (wyrok Sądu Antymonopolowego z 16 grudnia 1998 r., sygn. akt XVII Ama 62/98, Wokanda 2000, nr 4, s. 52). Cel skierowanego żądania został przez Prezesa Urzędu jasno określony w wezwaniach poprzez wskazanie, w związku z jakim postępowaniem żądane są od przedsiębiorcy informacje, a mianowicie, że są one żądane w związku z prowadzonym postępowaniem wyjaśniającym mającym na celu zbadanie rynku dystrybucji pomp ciepła w Polsce oraz zachowań przedsiębiorców prowadzących działalność na tym rynku wraz z określeniem jego struktury i stopnia koncentracji. Wezwania wyznaczały terminy, w których Przedsiębiorca winien udzielić informacji oraz zawierały pouczenie, że w przypadku gdy, przedsiębiorca choćby nieumyślnie nie udzieli żądanych informacji, bądź udzieli informacji nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd, Prezes Urzędu może nałożyć na takiego przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości stanowiącej równowartość do 50.000.000 euro. Dokonując analizy niniejszej sprawy, Prezes Urzędu zważył również na stanowisko Sądu Najwyższego, wyrażone w cytowanym wyroku z dnia 7 kwietnia 2004 r., zgodnie z którym kara pieniężna jest sankcją nakładaną na przedsiębiorcę za niedopełnienie obowiązku udzielenia na żądanie Prezesa Urzędu informacji niezbędnych do wszczęcia i sprawnego prowadzenia postępowania także wówczas, gdy żądana informacja została udzielona z opóźnieniem, już po wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej (III SK 31/2004, OSNP 2005 nr 4, poz. 60). Przepisy dotyczące nakładania przez Prezesa Urzędu kary pieniężnej obejmują swym zakresem nie tylko nieudzielanie, ale i zwłokę w udzielaniu Prezesowi Urzędu żądanych przez niego danych. Przemawiają za tym przede wszystkim względy racjonalności, wyrażające się sprzeciwem wobec blokowania przez przedsiębiorcę wykonywania zadań organu antymonopolowego. Przekazywanie przez przedsiębiorcę odpowiednich danych służyć ma przede wszystkim sprawnemu i efektywnemu przeprowadzeniu postępowania administracyjnego. Celem kary pieniężnej nakładanej na podstawie art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest zdyscyplinowanie uczestników i ekonomia postępowania prowadzonego w interesie publicznym. Kary pieniężne nakładane przez Prezesa Urzędu w związku z nieudzieleniem informacji mają charakter represyjny - stanowią sankcję za naruszenie ustawowego obowiązku udzielania informacji na żądanie Prezesa Urzędu oraz prewencyjny - zapobiegający podobnym naruszeniom w przyszłości i zniechęcający do takiego naruszenia. Zagrożenie zaś karami, czyli potencjalna możliwość ich nałożenia, nadaje karom pieniężnym charakter dyscyplinujący. W interesie Prezesa Urzędu leży zapobieganie sytuacjom, w których 4 przedsiębiorcy poprzez nieudzielenie informacji opóźniają lub uniemożliwiają realizację jego zadań ustawowych. W niniejszej sprawie próby uzyskania żądanych informacji od Przedsiębiorcy doprowadziły do przedłużenia postępowania wyjaśniającego prowadzonego pod sygnaturą RPZ- 401/1/12/AS. Zgodnie z art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości stanowiącej równowartość do 50.000.000 euro za naruszenia proceduralne. Nałożenie kary na podstawie tego przepisu odbywa się w trybie uznania administracyjnego, co oznacza, że o ich wysokości decyduje w konkretnej sprawie Prezes Urzędu w oparciu m.in. o kryteria wskazane w art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Stosownie do tego uregulowania, przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych należy uwzględnić w szczególności okres, stopień oraz okoliczności obecnego i uprzedniego naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ustalając wysokość kary dla Przedsiębiorcy Prezes Urzędu wziął przede wszystkim pod uwagę stopień jego zawinienia. Przedsiębiorca, mimo trzykrotnego kierowania do niego wezwań, nie udzielił żadnej odpowiedzi. Informacje zostały złożone dopiero w odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Mając na względzie brak reakcji Przedsiębiorcy na kierowane do niego kolejne wezwania, zawierające pouczenia o sankcjach prawnych za niezastosowanie się do nich, Prezes Urzędu ocenił, że Przedsiębiorca umyślnie uchylał się od obowiązku udzielenia informacji, tj. co najmniej przewidywał możliwość naruszenia art. 50 ust. 1 ustawy i godził się z tym. Całkowite ignorowanie wezwań kierowanych przez Prezesa Urzędu oraz nie wskazanie terminu, w którym Przedsiębiorca mógłby udzielić odpowiedzi, odczytać można jedynie jako wyraźnie lekceważący stosunek do Prezesa Urzędu oraz wykonywanych przez niego zadań. Ustalając wymiar kary Prezes Urzędu wziął także pod uwagę fakt, że jest to pierwsze naruszenie przepisów przedmiotowej ustawy przez Sun Energy Sp. z o.o., w związku z czym należy położyć nacisk głównie na rolę prewencyjną wymiaru kary. W związku z powyższym, Prezes Urzędu nałożył na Przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 4 000,00 zł (słownie: cztery tysiące złotych), co stanowi równowartość 978,43 euro (słownie: dziewięćset siedemdziesiąt osiem euro 43/100). Wartość euro została przeliczona na złote według kursu średniego walut obcych ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu 31 grudnia 2012 roku, zgodnie z którym kurs euro wynosił 4,0882 zł. Stosownie bowiem do art. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wartość euro, o której mowa w przepisach ustawy, podlega przeliczeniu na złote według kursu średniego walut obcych ogłoszonego przez NBP w ostatnim dniu roku kalendarzowego poprzedzającego rok zgłoszenia zamiaru koncentracji lub nałożenia kary. W ocenie Prezesa Urzędu wymierzona kara pieniężna jest adekwatna do stopnia zawinienia, zaś jej wysokość jest na tyle dolegliwa dla Przedsiębiorcy, że skutecznie zapobiegnie naruszeniom ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez ten podmiot w przyszłości. Nałożona kara spełnia równocześnie funkcję prewencji ogólnej, zniechęcając do naruszania prawa również przez innych przedsiębiorców. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51 1010 10100078 7822 31000 000. Stosownie do art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji służy odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej 5 doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatura w Poznaniu. Otrzymuje: Sun Energy Sp. z o.o. ul. Narwicka 2G 80-557 Gdańsk