RPZ-2/2023

tel. 61 852 15 17, 61 852 77 50 < faks 61 851 86 44 poznan@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Poznaniu ul. Zielona 8, 61 - 851 Poznań P REZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSU MENTÓW TOMASZ CHRÓSTNY Poznań, dnia 27 czerwca 202 3 r. RPZ.610. 1 . 202 3 .PG DECYZJA Nr RPZ 2/ 2023 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 16 lutego 2007 r. ( Dz. U. z 2021 r. , poz. 275 , ze zm. ) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania Jakuba Brożyn y , prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą J&J Jakub Brożyna w Rzeszowie polegające na wprowadzaniu konsumentów w błąd co do sytuacji gospodarczej swoich zleceniodawców, w tym ich renomy lub jakości świadczonych przez nich usług lub oferowanych towarów, poprzez tworzenie i zamieszczanie w wizytówkach Google Maps nieprawdziwych opinii i ocen na temat tych zleceniodawców lub na temat oferowanych przez nich towarów lub usług , co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w ar t. 5 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 pkt 1 oraz art. 5 ust. 3 pkt 2 i 6 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2070 ze zm.) oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym narusza art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 31 marca 2022 r. II. Na podstawie art. 26 ust. 2 w zw. z art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r. , poz. 275 , ze zm. ) , Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na Jakuba Brożyn ę , prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą J&J Jakub Brożyna w Rzeszowie środek usunięcia trwających skutków praktyk i stwierdzon ej w pkt I niniejszej decyzji , w postaci obowiązku opublikowania na oficjalnej stronie internetowej Jakuba Brożyny, prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą J&J Jakub Brożyna w Rzeszowie (w dacie wydania niniejszej decyzji jest to strona internetowa zn ajdująca się pod adresem https://seosklep24.pl/ ) , w terminie 7 (siedmiu) dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji , oświadczenia o treści: Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w decyzji nr RPZ 2 / 202 3 z dnia 27 czerwca 202 3 r. , uznał za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów 2 działania Jakuba Brożyny, prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą J&J Jakub Brożyna w Rzeszowie polegające na wprowadzaniu konsumentów w błąd co do sytuacji gospodarczej swoich zleceniodawców, w tym ich renomy lub jakości świadczonych przez nich usług lub oferowanych towarów, poprzez tworzenie i zamieszczanie w wizytówkach Google Maps nieprawdziwych opinii i ocen na temat tych zleceniodawców lub na temat oferowanych przez nich towarów lub usług , c o stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 pkt 1 oraz art. 5 ust. 3 pkt 2 i 6 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2070 ze zm.) i stwie rdził zaniechanie jej stosowania z dniem 31 marca 2022 r. Treść decyzji nr RPZ 2/ 2023 dostępna jest na stronie www.uokik.gov.pl; w ten sposób, że ww. oświadczenie powinno zostać umieszczone na stronie głównej i być utrzymywane przez okres 3 (trzech) miesięcy od daty opublikowania na stronie internetowej oraz powinno być: a) napisane z zastosowaniem czarnej czcionki (kod szesnastkowy RGB - #000000) ARIAL na białym tle (kod szesnastkowy RGB - #ffffff), b) zamieszczone w ramce o rozmiarze nie mniejszym niż 1150 px x 350 px, tak aby wielkość czcionki była dostosowana do wielkości ramki, tj. ramka była w całości wypełniona oświadczeniem, o którym mowa w niniejszym punkcie, z zachowaniem marginesu co najmniej 10 px pomiędzy tekstem a ramką, c) zamieszczone w górnej c zęści strony głównej domeny https://seosklep24.pl/ z możliwością zamknięcia informacji przez użytkownika, d) widoczne przez cały czas, gdy użytkownik jest na stronie (także w przypadku przewijania strony) , e) zamieszczone na każdej innej stronie internetowej zastępującej adres https://seosklep24.pl/ , w przypadku zmiany adresu strony internetowej Jakuba Brożyny, prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą J&J Jakub Brożyna w Rzeszowie , f) opublikowane przez lub za pośrednictwem Jakuba Brożynę, prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą J&J Jakub Brożyna w Rzeszowie lub następcy prawnego, ze wskazaniem nazw dawnej i nowej, w przypadku zmiany nazwy Jakuba Brożyny, prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą J&J Jakub Brożyna w Rzeszowie jego przekształcenia lub przejścia praw i obowiązków na inny podmiot pod jakimkolwiek tytułem. III. Na podstawie art. 26 ust. 2 w zw. z art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r., poz. 275, ze zm.) , Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na Jakuba Brożynę, prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą J&J Jakub Brożyna w Rzeszowie środek usunięcia trwających skutków praktyki stwierdzonej w pkt I niniejszej decyzji , w postaci obowiązku zamieszczenia na publicznie dostępnym profilu Przedsiębiorcy prowadzonym w serwisie Facebook, w terminie 7 (siedmiu) dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji, komunikatu o treści (dale j: „komunikat”): 3 Konsumencie, w związku z decyzją Prezesa #UOKiK wydaną w dniu 27 czerwca 2023 r., nr RPZ 2 / 2023 # JakubBrozynaJ&J informuje, że stosował praktyk ę naruszając ą zbiorowe interesy konsumentów. #decyzjaUOKiK # JakubBrozynaJ&J otrzymał karę pieniężną za stosowanie nieuczciwej praktyki rynkowej polegające j na wprowadzaniu konsumentów w błąd co do sytuacji gospodarczej swoich zleceniodawców, w tym ich renomy lub jakości świadczonych przez nich usług lub oferowanych towarów, poprz ez tworzenie i zamieszczanie w wizytówkach Google Maps nieprawdziwych opinii i ocen na temat tych zleceniodawców lub na temat oferowanych przez nich towarów lub usług . Szczegółowe informacje na temat praktyki # JakubBrozynaJ&J dostępne są w decyzji Prezesa #UOKiK nr RPZ 2/ 202 3 z dnia 27 czerwca 202 3 r. opublikowanej na stronie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod adresem [tutaj zostanie dodane hiperłącze (link) odsyłające do wersji jawnej decyzji w bazie decyzji dostępnej pod adr esem www.uokik.gov.pl ] ; w ten sposób, że ww. k omunikat Jakub Brożyn a , prowadząc y działalność gospodarczą pod firmą J&J Jakub Brożyna w Rzeszowie opublikuje na swój koszt, na swoim publicznie dostępnym profilu w serwisie Facebook (na dzień wydania decyzji serwis ten jest dostępny pod adresem https://www.facebook.com/SeoSklep24pl/ ) w ten sposób, że: a) komunikat będzie dostępny i utrzymywany na publicznie dostępnym profilu Przedsiębiorc y prowadzonym w języku polskim (na dzień wydania decyzji profil ten jest dostępny pod adresem https://www.facebook.com/SeoSklep24pl/ ) przez okres 3 (trzech) miesięcy od dnia zamieszczenia przedmiotowej informacji na ww. profilu, b) komunikat zostanie zamiesz czony na ww. profilu w serwisie Facebook w sposób umożliwiający stałe zapoznanie się użytkownika z jego treścią, tj. tak by tekst komunikatu został umieszczony na tablicy (osi czasu) tego profilu jako najbardziej aktualna informacja (post) wyświetlona przez użytkownika ww. serwisu (komunikat powinien zostać przypięty), c) komunikat (post) nie może mieć zablokowanej opcji dodawania komentarzy i udostępniania, d) komunikat zostanie zamieszczony tak by był dostępny dla wszystkich użytkowników serwi su Facebook, tj. by w ustawieniach prywatności miał status „publiczny”, e) wielkość i rodzaj czcionki powinna odpowiadać wielkości i rodzajowi czcionki zwyczajowo używanej w serwisie Facebook, f) w przypadku zmiany profilu Przedsiębiorcy do czasu zakończenia re alizacji obowiązku, komunikat zostanie opublikowany na innym polskojęzycznym profilu w serwisie Facebook prowadzonym przez Przedsiębiorcę , g) w przypadku zmiany nazwy działalności Jakuba Brożyny, prowadząc ego działalność gospodarczą pod firmą J&J Jakub Brożyna w Rzeszowie , jego przekształcenia lub przejścia praw i obowiązków na inny podmiot pod jakimkolwiek tytułem, publikacja zostanie zrealizowana odpowiednio przez lub za pośrednictwem Jakuba Brożyny, prowadz ącego działalność gospodarczą pod firmą J&J Jakub Brożyna w Rzeszowie lub następcy prawnego, ze wskazaniem nazw dawnej i nowej. IV. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 275), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji 4 i Konsumentów nakłada na Jakuba Brożyn ę , prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą J&J Jakub Brożyna w Rzeszowie w związku z naruszeniem zakazu, o k tórym mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt I sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 35. 814,00 zł (słownie: trzydzieści pięć tysięcy osiemset czternaście złotych ) , płatną do budżetu państwa, V. N a podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r. , poz. 275 , zm. ) w zw. z art. 83 tej ustawy w zw. z art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania a dministracyjnego (Dz. U. z 202 3 r. , poz. 775 , ze zm. ) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów obciąża Jakuba Brożyn ę prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą J&J Jakub Brożyna w Rzeszowie kosztami postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w kwocie 25,40 zł (słownie: dwadzieścia pięć złotych 4 0/100 ) oraz zobowiązuje tego Przedsiębiorcę do ich zwrot u Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów . Uzasadnienie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes Urzędu lub Prezes UOKiK) na podstawie art. 48 ust. 1 i ust. 2 pkt 1a i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r., poz. 275 ze zm. - d alej: u.o.k.k.), przeprowadził postępowanie wyjaśniające mające na celu wstępne ustalenie czy działania Jakuba Brożyny prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą J&J Jakub Brożyna w Rzeszowie (dalej: Przedsiębiorca) oraz innych podmiotów, a także podmi otów z nimi powiązanych , dotyczące świadczenia usług związanych z opiniami i komentarzami w Internecie mogą stanowić naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone lub postępowania w sprawie pra ktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Analiza materiałów uzyskanych w toku postępowania wyjaśniającego dała podstawę do wszczęcia, postanowieniem z dnia 10 lutego 2023 r., postępowania w sprawie stosowania przez Przedsiębiorcę praktyk i narusza jącej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na wprowadzaniu konsumentów w błąd co do sytuacji gospodarczej swoich zleceniodawców, w tym ich renomy lub jakości świadczonych przez nich usług lub oferowanych towarów, poprzez tworzenie i zamieszczanie w wi zytówkach Google Maps nieprawdziwych opinii i ocen na temat tych zleceniodawców lub na temat oferowanych przez nich towarów lub usług, co mogło stanowić nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 pkt 1 oraz art. 5 us t. 3 pkt 2 i 6 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2070 ze zm. – dalej: u.p.n.p.r. ) oraz godzić w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym naruszać art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 u.o.k.k. Przedsiębiorca został zawiadomiony o wszczęciu postępowania pismem z dnia 10 lutego 2023 r. W odpowiedzi z dnia 20 marca 2023 r. Przedsiębiorca podniósł, że nie było jego intencją wytworzenia błędnego przekonania u potencjalnego konsumenta co do okoliczności, które miałby wpływ na jego decyzje. Wskazał, że oferta była skierowana do innych niż konsumenci podmiotów, zwłaszcza do lokalnych firm, które chciały wyr óżnić się na rynku. Podkreślił, że s k ala zakwestionowanej praktyki była niewielka – w 2021 r. zamówiono u niego 3379 różnego rodzaju usług, w tym 381 usług publikowania opinii w wizytówkach Google. 5 Przedsiębiorca w swym piśmie zwrócił uwagę, że nie każda opinia była ostatecznie widoczna, bowiem Google usuwało te opinie, w związku z czym zmuszony był zwracać środki swoim klientom. N a dowód tej okoliczności Przedsiębiorca załączył do pisma przykładowe wiadomości elektroniczne informujące o zwrocie. Przedsięb iorca zaznaczył także, że w 2021 r. czasowo wstrzymał oferowanie usługi dotyczącej publikacji opinii w m apach Google. Jednocześnie wskazał, że znaczna część publikowanych opinii pochodziła od klientów zamawiających usługę, z czego wywodzi, że nie można mu przypisać odpowiedzialności za ewentualne wprowadzenie konsumentów w błąd. Na tę okoliczność do odpowiedzi na zawiadomienie Przedsiębiorca nie załączył jednak żadnych dowodów. Zdaniem Przedsiębiorcy, zawarte w postanowieniu o wszczęciu postępowania sformu łowania są ogól n e i nie odnoszą się do rzeczywistej sytuacji. Zarzucił przy tym, że w postanowieniu nie wskazano, które z opinii wywołały błędne wyobrażenie lub miały wywołać błędne wyobrażenie konsumentów oraz że wprowadzenie w błąd miało związek z działa niem Przedsiębiorcy. Przedsiębiorca zaznaczył jednocześnie, że żaden z jego kontrahentów nie był podmiotem wirtualnym, nie oferował fikcyjnych i nierzetelnych usług i towarów ani nie oszukiwał klientów . Pismem z dnia 25 maja 2023 r. Przedsiębiorca został zawiadomion y o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w niniejszym postępowaniu oraz o możliwości złożenia dodatkowych wyjaśnień w sprawie . W odpowiedzi, pismem z dnia 30 maja 2023 r., Przedsiębiorca wniósł o udostępnienie akt sprawy oraz wyrażenie zg ody na wykonanie ich fotokopii. Następnie, pismem z dnia 5 czerwca 2023 r. wniósł o przedłużenie terminu na przedstawienie stanowiska w sprawie o 14 dni. Prezes Urzędu uwzględnił wnioski Przedsiębiorcy. Przedsiębiorca zapoznał się z aktami sprawy osobiście w dniu 5 czerwca 2023 r., jednak do dnia wydania niniejszej decyzji nie przedłożył dodatkowych wyjaśnień w sprawie. Prezes Urzędu ustalił, co następuje: Jakub Brożyna prowadzi działalność gospodarczą w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej pod nazwą J&J w Rzeszowie . Zgodnie z wpisem do Centralnej Ewidencji i Informacji o D ziałalności G ospodarczej, przeważającym przedmiotem tej działalności jest działalność agencji reklamowych . (Dowód: wydruk wpisu Przedsiębiorcy z CEIDG, k . 476 - 477 akt adm .) Na podstawie informacji zawartych na stronie internetowej Przedsiębiorcy prowadzonej pod adresem https://seosklep24.pl/ oraz oświadczeń Przedsiębiorcy ustalono, że Przedsiębiorca zajmuje się świadczeniem usług SEO (z angielskiego Search Engine Optimizat ion) , związanych z pozycjonowaniem stron internetowych. Pełna oferta Przedsiębiorcy prezentowana jest na wskazanej stronie internetowej (z oświadczenia Przedsiębiorcy wynika, że świadczy on łącznie 140 usług tego rodzaju). (Dowód: wydruki oraz zrzuty stro ny internetowej Przedsiębiorcy, k. 356 - 360 akt adm.; pismo Przedsiębiorcy z dnia 25 lutego 2022 r., k. 13 - 17 akt adm.) Z przekazanych przez Przedsiębiorcę informacji wynika, że w 2021 r. wykonał on 3379 usług SEO dla swoich zleceniodawców. 6 (Dowód: pismo Przedsiębiorcy z dnia 25 lutego 2022 r., k. 13 - 17 akt adm.) Z początkiem 2020 r. Przedsiębiorca, w ramach świadczonych usług SEO, rozpoczął oferowanie usługi „Opinie w Google Maps”. Ze zgromadzonych danych wynika, że w 2021 r. Przedsiębiorca świadczył tę u sługę [usunięto] razy. Z treści oferty zamieszczonej na stronie Przedsiębiorcy wynikało, że obejmowała ona możliwość wykupienia określonej liczby opinii powiązanych z ocenami (gwiazdkami) w ramach portalu Google Maps ( w wizytówk ach Google Maps danego z amawiającego). (Dowód: wydruki oraz zrzuty strony internetowej Przedsiębiorcy, k. 356 - 359 akt adm.; pismo Przedsiębiorcy z dnia 25 lutego 2022 r., k. 13 - 17 akt adm.; pismo Przedsiębiorcy z dnia 19 grudnia 2022 r., k. 473 - 474 akt adm.) Na stronie przedsięb iorcy zakres usługi „Opinie w Google Maps” był przedstawiony w sposób następujący: [Zrzut ze strony https://seosklep24.pl/ z dnia 1 lutego 2022 r. , k. 357 i 359 akt adm. ] W opisie oferty można było odnaleźć m.in. następujące informacje zachęcające do sk orzystania z tej usługi: 7 [zrzut ze strony https://seosklep24.pl/ z dnia 1 lutego 2022 r. , k. 356 - 359 akt adm. ] Ze zgromadzonego materiału wynika, że wystawieniu opinii towarzyszyło wystawienie oceny (gwiazdki). Zgodnie z oświadczeniem Przedsiębiorcy, w przypadku wystawiania komentarzy 8 gwiazdki były przydzielane przez Przedsiębiorcę losowo w skali od 3 do 5 (w portalu Google Maps możliwe jest wystawienie od 1 do 5 gwiazde k, gdzie 5 to najwyższa ocena). (Dowód: wydruki oraz zrzuty strony internetowej Przedsiębiorcy, k. 356 - 360 akt adm.; pismo Przedsiębiorcy z dnia 19 grudnia 2022 r., k. 473 - 474 akt adm. ; przykłady opinii przygotowywanych przez klientów Przedsiębiorcy, k. 177 , 475 akt adm. ) Usługa „Opinie w Google Maps” obejmowała tworzenie treści opini i, co wprost wynika z oferty, która była dostępna na stronie Przedsiębiorcy, przy czym zamawiający miał możliwość przesłania własnej treści opinii, które mają być opublikowane. Na podstawie treści oferty można przy tym stwierdzić, że zasadą było tworzenie treści opinii przez Przedsiębiorcę , a ich przesyłanie bezpośrednio przez zamawiającego miało charakter fakultatywny. [usunięto] . Zaznaczyć należy, że zamawiający nie udostępniali Przedsiębiorcy towarów oraz usług w celu ich przetestowania przed wystawieniem opinii . (Dowód: wydruki oraz zrzuty strony internetowej Przedsiębiorcy, k. 356 - 359 akt adm.; pismo Przedsiębiorcy z dnia 25 lutego 2022 r., k. 13 - 17 akt adm.; pismo Przedsiębiorcy z dnia 19 grudnia 2022 r., k. 473 - 474 akt adm.; przykłady opinii przygotowywanych przez klientów Prz edsiębiorcy, k. 177, 475 akt adm.; korespondencja elektroniczna Przedsiębiorcy z klientami, k. 403 - 428, 431 - 432,443 - 458, 475 akt adm.) Na podstawie treści zgromadzonych w toku postępowania raportów oraz oferty Przedsiębiorcy ustalono, że Przedsiębiorca w r amach wizytówki Google zamawiającego, prócz opinii połączonych z ocenami, wystawiał same oceny (gwiazdki). W takich sytuacjach Przedsiębiorca [usunięto] . (Dowód: wydruki oraz zrzuty strony internetowej Przedsiębi orcy, k. 356 - 359 akt adm.; raporty, k. 146, 164, 253, 284 - 286, 294 - 295, 317 - 318, 475 akt adm.) Zainteresowane podmioty składały zamówienia na zakup kwestionowanej usługi za pośrednictwem prowadzonego przez Przedsiębiorcę serwisu seosklep24. Po wykonaniu z lecenia Przedsiębiorca przedstawiał zleceniodawcom raport z działań, obejmujący treść wystawionych opinii oraz nazwę konta, z którego została wystawiona opinia. Przykładowy raport ma następującą treść: [usunięto] (Dowód: wydruki oraz zrzuty strony internetowej Przedsiębiorcy, k. 356 - 359 akt adm.; raporty, k. 146, 164, 253, 284 - 286, 294 - 295, 317 - 318, 475 akt adm.) Z poczynionych ustaleń wynika, że Przedsiębiorca zaniechał oferowania usługi „Opinie w Google Maps” . Na podstawie powszechnie dostępnych archiwalnych t reści strony internetowej Przedsiębiorcy można przy tym stwierdzić, że przedmiotowa usługa nie była przez Przedsiębiorcę oferowana w dniu 31 marca 2022 r. Zgromadzony materiał dowodowy ostatecznie nie potwierdził przy tym stanowiska Przedsiębiorcy w przedm iocie zaniechania oferowania usługi „Opinie w Google Maps” jeszcze w lutym 2022. (Dowód: wydruki oraz zrzuty strony internetowej Przedsiębiorcy, k. 356 - 359 akt adm.; pismo Przedsiębiorcy z dnia 25 lutego 2022 r., k. 13 - 17 akt adm.; pismo Przedsiębiorcy z dnia 19 grudnia 2022 r., k. 473 - 474 akt adm. ) 9 Z przekazanych przez Przedsiębiorcę wydruków księgi przychodów i rozchodów wynika, że w 2022 r. osiągnął on łączny przychód w kwocie [usunięto] . (Dowód: wydruk z księgi przychodów i rozchodów za rok 2022 , k. 580 akt adm.) Prezes Urzędu zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ust. 1 u.o.k.k. , ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana jest w ramach działań Prezesa Urzędu w interesie publicznym . Ingerencja Prezesa Urzędu ma na c elu ochronę interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzględny warunek uznania kompetencji Prezesa Urzędu do rozstrzygnięcia określonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy działania przedsiębiorcy godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku, zaburzając jego prawidłowe funkcjonowanie. W ocenie Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny. Wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów , do których kontrahenci Przedsiębiorcy kierowali bądź kierują swoją ofertę . Działania Przedsiębiorcy nie dotyczą więc interesów poszczególnych osób, których sprawy miały by charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, ale szerszego kręgu konsumentów, tj. wszystkich potencjalnych klientów kontrahentów Przedsiębiorcy . Naruszenie interesu publicznoprawnego przejawia się tym samym w naruszeniu zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie istnieje więc możliwość poddania zachowania Przedsiębiorcy dalszej ocenie pod kątem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Ocenę tę poprzedzić należy stwierdzeniem, że Jakub Brożyna jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 u.o.k.k . Prowadzi bowiem działalność gospodarczą wpisaną do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. W konsekwencji powyższego, zachowania Przedsiębiorcy podlegają kontro li z punktu widzenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Zgodnie z art. 24 ust. 1 u.o.k.k. , zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z dyspozycją art. 24 ust. 2 ww. ustawy, przez praktykę naru szającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami zachowanie przedsiębiorcy , w szczególności: naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji (pkt 2), nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji (pkt 3), proponowanie konsumentom nabycia usług finansowych, które nie odpowiadają potrzebom tych konsumentów ustalonym z uwzględnieniem dostępnych przedsiębiorcy informacji w zakresie cech tych konsumentó w lub proponowanie nabycia tych usług w sposób nieadekwatny do ich charakteru (pkt 4). Dla stwierdzenia, iż zachowanie przedsiębiorcy spełnia przesłanki ww. praktyk niezbędne jest, aby zachowanie przedsiębiorcy było bezprawne i naruszało zbiorowy interes konsumentów. Jako bezprawne należy kwalifikować zachowania sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego lub dobrymi obyczajami, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia bezprawności działania wystarczy, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa. Zbiorowe interesy konsumentów to prawa nieograniczonej liczby konsumentów. 10 1 . Bezprawność Bezprawność tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym. Jest kategorią obiektywną. Rozważenia przy ocenie bezprawności wymaga kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. Źródłem tych zasad są normy prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów (wyrok Sąd u Okręgow ego w Warszawie – Sąd u Ochrony Konkurencji i Konsumentów - dalej: SOK iK – z 13 listopada 2007 r., sygn. XVII AmA 45/07). O bezprawności działania decyduje w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego (wyrok SN z 8 maja 2002 r., sygn. I PKN 267/2001). Zarzucona Przedsiębiorcy praktyka stanowi ła nieuczciwą praktyk ę rynkową . Zgodnie z art. 3 u.p.n.p.r., stosowanie nieuczciwych praktyk rynkowych jest zakazane. Definicję praktyki rynkowej zawiera art. 2 pkt 4 przedmiotowej ustawy wskazując, iż za taką uznaje się działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, sposób postępowania, oświadczenie lub informację handlową, w szczególności reklamę i marketing, bezpośrednio związane z promocją lub nabyciem produktu przez konsumenta. Pojęcie produktu ma znaczenie szerokie i obejmuje również pojęcie usługi (art. 2 pkt 3 u.p.n.p.r.) . Mając to na względzie wskazać należy, że zakwestionowan a niniejszą decyzją praktyk a wprowadzając a konsumentów w błąd była związan a bezpośrednio z promocją oferowanych przez kontrahentów Przedsiębiorcy produktów . Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.n.p.r., praktyka rynkowa stosowana przez przedsiębiorców wobec konsumentów jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsum enta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym dokonuje równocześnie podziału nieuczciwych praktyk rynkowych na te stypizowane w ustawie, niepodlegające ocenie w świetle przesłanek określonych w art. 4 ust. 1 u.p.n.p.r. oraz te w ustawie niewskazane, zakazane po spełnieniu przesłanek określonych w art. 4 ust. 1 tej ustawy. Artykuł 4 ust. 2 u.p.n.p.r. stanowi równocześnie, że z a nieuczciwą praktykę rynkową uznaje się w szczególności praktykę rynkową wprowadzającą w błąd oraz agresywną praktykę rynkową, a także stosowanie sprzecznego z prawem kodeksu dobrych praktyk. Praktyki te nie podlegają ocenie w świetle przesłanek określonych w art. 4 ust. 1 u.p.n.p. r. Zaznaczyć należy, że dokonanie oceny, czy dana praktyka ma charakter działania bądź zaniechania wprowadzającego w błąd, wymaga odniesienia do adresata, którym jest przeciętny konsument. Jednocześnie u.p.n.p.r. definiując pojęcie przeciętnego konsumenta nakazuje przez nie rozumieć konsumenta, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny, przy czym oceny powyższych cech dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa (art. 2 pkt 8 u.p.n.p.r.) . 11 Należy jednocześnie podkreślić, że wskazanie na takie cechy jak dostateczne poinformowanie, uwaga i ostrożność określa pewien zespół cech mentalnych konsumenta (jego przeciętność ) znajdujących wyraz w tym, że z jednej strony możemy wymagać od niego pewnego stopnia wiedzy i orientacji w rzeczywistości, a z drugiej – nie możemy uznać, że jego wiedza jest kompletna i profesjonalna i że konsument nie ma prawa pewnych rzeczy nie wiedz ieć. Przeciętny konsument nie posiada bowiem wiedzy specjalistycznej w danej dziedzinie. Rozumie kierowane do niego informacje i potrafi je wykorzystać do podjęcia świadomej decyzji dotyczącej produktu. Nie jest naiwny, ale nie potrafi też ocenić sytuacji tak jak profesjonalista. Co istotne, z badań społecznych przeprowadzonych na zle cenie Prezesa Urzędu wynika, że obecnie aż 93% społeczeństwa deklaruje, że kupuje p rodukty online. Spośród tych osób aż 93% wskazuje, że dokonując wyboru przy zakupie kieruje się opiniami o produkcie wystawionymi w Internecie przez innych jego użytkowników, a 86% kupujących online kieruje się także publikowanymi w Internecie opiniami o sprzedawcy, z którym zamierzają zawrzeć transakcję 1 . Przeciętny konsument w niniejszej sprawie to zatem taki, który posiada co najmniej podstawowe umiejętności informatyczne, wystarczające do korzystania z Internetu i pozwalające na wyszukiwanie w nim informacji, a także podstawową, ogólnie dostępną wiedzę o zasadach umieszczania informacji na stronach internetowych przedsiębiorców lub ich wizytówkach w różnych serwisach, w tym zwłaszcza jeśli chodzi o publikowanie na nich opinii, ocen, recenzji o produktach, usługach lub przedsiębiorcach. Od takiego konsum enta, nawet jeśli jest świadom, że nie wszystkie informacje dostępne w Internecie są prawdziwe, nie można wymagać, aby dysponował wiedzą lub narzędziami pozwalającymi mu na rozpoznanie, które z opinii o produktach, usługach lub przedsiębiorcach zostały na pisane przez innych konsumentów w oparciu o ich osobiste doświadczenie w korzystaniu z produktu lub usługi, a które z nich są nieprawdziwe, kupione przez przedsiębiorcę oferującego dany produkt czy usługę. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 5 ust. 1 u.p .n.p.r., praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Jednocześnie, zgodn ie z art. 5 ust. 2 pkt 1 u.p.n.p.r. , w prowadzającym w błąd działaniem może być w szczeg ólności rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji , które stosownie do art. 5 ust. 3 pkt 2 i 6 u.p.n.p.r. może w szczególności dotyczyć: - cech produktu, w szczególnośc i jego pochodzenia geograficznego lub handlowego, ilości, jakości, sposobu wykonania, składników, daty produkcji, przydatności, możliwości i spodziewanych wyników zastosowania produktu, wyposażenia doda tkowego, testów i wyników badań lub kontroli przeprowadzanych na produkcie, zezwoleń, nagród lub wyróżnień uzyskanych przez produkt, ryzyka i korzyści związanych z produktem ; - r odzaju sprzedaży, powodów stosowania przez przedsiębiorcę praktyki rynkowej, oświadczeń i symboli dotyczących bezpośrednie go lub pośredniego sponsorowania, informacji dotyczących sytuacji gospodarczej lub prawnej przedsiębiorcy lub jego przedstawiciela, w tym jego imienia i nazwiska (nazwy) i majątku, kwalifikacji, statusu, posiadanych zezwoleń, 1 Raport „Fałszowane opinii w Internecie” przygotowany na podstawie badania PBS sp. z o.o. na zlecenie UOKiK, s. 5 - 6, z ródło: https://www.uokik.gov.pl/aktualnosci.php?news_id=17411 . 12 członkostwa lub powiązań oraz praw własności przemysłowej i intelektualnej lub nagród i wyróżnień . Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że Przedsiębiorca dopuścił się niedozwolonej praktyki rynkowej z art. 5 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 pkt 1 i art. 5 ust. 3 pkt 2 i 6 u.p.n.p.r. polegającej na wprowadzaniu konsumentów w błąd co do sytuacji gospodarczej zleceniodawców Przedsiębiorcy w tym ich renomy lub jakości świadczonych przez nich usług lub oferowanych towarów, poprzez tworzenie i zamieszczanie w wizytówkach Google Maps nieprawdziwych opinii i ocen na temat tych zleceniodawców lub na temat oferowanych przez nich towarów lub usług . W niniejszej sprawie należy zauważyć, że Przedsiębiorca za pośrednictwem strony https://seosklep24.pl/ oferował usługę „ Opinie w Google Maps” , która obejmowała publikowanie za pośrednictwem znajdujących się w jego dyspozycji kont użytkowników pozytywnych opinii i ocen na temat swoich zleceniodawców w ramach wizytówek Google Maps wskazanych przez tych zleceniodawców . Treść publikowanych opinii była przy tym generowana automatycznie, tworzona przez osoby współpracujące z Przedsiębiorcą lub dostarczana przez zamawiających usługę. Na podstawie treści samej oferty można jednocześnie stwierdzić (wbrew twierdzeniom Przedsiębiorcy zawartym w odpowiedzi na stawiany zarzut), że zasadą było tworzenie przez Przedsiębiorcę treści publikowanych opinii. Z poczynionych ustaleń wynika, że publikowanie zamawianych opinii miało przede wszystkim na celu uzyskanie lepszego pozycjonowania w Inter necie poszczególnych zamawiających . Na podstawie powyższego można uznać, że opinie i oceny publikowane przez Przedsiębiorcę w wizytówkach Google miały fałszywy charakter, w tym znaczeniu, że nie był y one publikowane przez k lientów podmiotów zlecających wyk onanie zakwestionowanej usł ugi (publikowane przez Przedsiębiorcę opinie pozorowały opinie rzeczywistych klientów ). Dla możliwości stwierdzania nieprawdziwego charakteru publikowanych przez Przedsiębiorcę opinii nie ma zatem znaczenia (wbrew twierdzeniom Pr zedsiębiorcy) to, czy zleceniodawca Przedsiębiorcy był podmiotem rzeczywistym oraz rzetelnym, a jakość jego usług w praktyce odpowiadały publikowanym przez Przedsiębiorcę ocenom. W ocenie Prezesa Urzędu, opisana praktyka mogła mieć wpływ na podejmowane pr zez konsumentów decyzje dotyczące umowy. Wyżej opisane działania Przedsiębiorcy mogły bowiem wpłynąć na zachowanie przeciętnych konsumentów, którzy rozważają c zakup towarów lub usług oferowan ych przez kontrahentów Przedsiębiorcy , byli wprowadzani w błąd co do rzeczywistej renomy danego przedsiębiorcy, czy też jakości jego towarów lub usług. Co znamienne, Przedsiębiorca doskonale zdawał sobie z tego sprawę . Na swojej stronie internetowej prezentując swoją ofertę wskazywał bowiem, że „ Zasada jest prosta – c zym wyżej wizytówka firmy w wynikach wyszukiwania czy też w aplikacjach i usługach typu Google Maps (dotyczy zarówno wyszukiwania lokalnego, na komputerach lub mobilnie), tym więcej Klientów dla Twojej firmy, co bezpośrednio przekłada się na wyższe przycho dy i możliwość rozwoju przedsiębiorstwa . ” Podkreślić należy, że dla stwierdzenia stosowania zakwestionowanej niniejszą decyzją praktyki nie ma znaczenia (wbrew twierdzeniom Przedsiębiorcy) fakt, że Google moderowało wystawiane przez niego opinie i tym samym nie wszystkie z nich były ostatecznie widoczne. Istotne natomiast jest, że Przedsiębiorca oferował usługę publikowania opinii i w praktyce usługę tę wykonywał, a opublikowane opinie były choćby czasowo dostępne dla innych 13 użytkowników Internetu. Zazn aczyć przy tym należy, że stosowanie praktyki znajduje potwierdzenie nie tylko w składanych Przedsiębiorcy zleceniach, korespondencji Przedsiębiorcy z kontrahentami ale przede wszystkim w raportach z wykonanej usługi. Nie ma również znaczenia fakt, że swą ofertę kierował do innych podmiotów, które „chciały przebić się na rynku” a nie bezpośrednio do konsumentów. Zwrócić bowiem należy uwagę, że odbiorcami publikowanych przez Przedsiębiorcę opinii, byli także konsumenci . Przy ocenie działa ń Przedsiębiorcy ni e należy przy tym zapominać, że doskonale zdawał on sobie sprawę z faktu, że publikowanie fałszywych opinii jest praktyką zwalczaną przez firmę Google. Z załączonej do pisma z dnia 20 marca 2023 r. korespondencji elektronicznej z jednym z kontrahentów wyni ka bowiem, że Przedsiębiorca czasowo wstrzymał w 2021 r. świadczenie kwestionowanej usługi z uwagi na aktualizację serwisu Google Maps. Równocześnie, z korespondencji tej wynika, że usługę zamierza ł wznowić po potwierdzeniu „nowych sposobów i metod na skut eczną publikację opinii”. Z tego można wywodzić, że wykonując omawianą usługę, Przedsiębiorca doskonalił swoje metody działania w celu omijania zabezpieczeń określanych przez firmę Google i zapewnienia pełnej skuteczności podejmowanych bezprawnych działań . Przedsiębiorca również doskonale zdawał sobie sprawę z faktu, że jego działania będą miały wpływ na postrzeganie poszczególnych zleceniodawców w oczach konsumentów. W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że konsument nie mógł się w łatwy sposób zorientować, że opinie wystawiane przez Przedsiębiorcę są nieprawdziwe . Wystawiane przez Przedsiębiorcę opinie miały bowiem treść sugerującą ich wystawienie przez rzeczywistych klientów zleceniodawcy lub firmy współpracujące z danym zleceniodawcą. W ocenie Prezesa Urzędu, renoma i prestiż przedsiębiorców powinny opierać się na prawdziwych informacjach i kształtować w ramach uczciwej gry rynkowej. Konsekwencją skorzystania z usług Przedsiębiorcy było natomiast zakłócenie powyższych zasad , bowiem kon trahenci Przedsiębiorcy zyskiwali renomę na skutek fikcyjnych opinii. Opinie, komentarze, recenzje oraz oceny publikowane przez Przedsiębiorcę mogły wywoływać u konsumentów błędne wrażenie, że są one opiniami osób, które skorzystały z usługi danego przedsi ębiorcy lub nabyły oferowany przez niego towar i następnie, w sposób indywidual ny , dokonały oceny przedsiębiorcy, towaru czy usługi. Co istotne, n ieprawdziwe pozytywne opinie w sposób oczywisty sztucznie zawyżały oceny i rankingi kontrahentów Przedsiębiorc y , a tym samym wprowadzały potencjalnych kupujących w błąd i mogły skłaniać ich do podjęcia decyzji zakupowych, które nie są oparte na uczciwych kryteriach i których konsumenci mogliby nie podjąć, gdyby wiedzieli, że ww. opinie są nieprawdziwe . Wystawiane przez Przedsiębiorcę opinie miały również wpływ na pozycjonowanie poszczególnych kontrahentów Przedsiębiorcy w Internecie, tym samym informacje o tych kontrahentach mogły pojawiać się wyżej w wynikach wyszukiwania przeglądarki Google i dotrzeć do szerszeg o kręgu odbiorców. Na marginesie można też zaznaczyć, że przez zakwestionowane działanie Przedsiębiorcy tracą również przedsiębiorcy, którzy w sposób zgodny z prawem zbierają komentarze oraz oceny i nie kształtują sztucznie swojej pozycji rynkowej . W związku z powyższym, praktykę Przedsiębiorcy opisaną w pkt I sentencji decyzji należy uznać za nieuczciwą praktykę rynkową wprowadzającą konsumentów w błąd , o której mowa w art. 5 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 pkt 1 i art. 5 ust. 3 pkt 2 i 6 u.p.n.p.r. , a jej stosowanie w obrocie konsumenckim za bezprawne. 14 2 . Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 10 kwietnia 2008 r. (sygn. akt III SK 27/07) wyjaśnił, że gramatyczna wykładnia pojęcia zbiorowy interes konsumentów prowadzi do wniosku, że chodzi o zachowanie przedsiębiorcy, które godzi w interesy grupy osób stanow iących określony zbiór. Rezultaty tej wykładni modyfikuje zastrzeżenie, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma interesów indywidualnych. Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że przy konstruowaniu pojęcia „zbiorowy interes konsumentów” nie można op ierać się tylko i wyłącznie na tym, czy oceniana praktyka skierowana jest do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Zdaniem Sądu, wystarczające powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych kon sumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów), wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Sąd Najwyższy uznał, że praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest (...) takie zachowa nie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą tak iego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy . Interes konsumentów należy rozumieć jako interes prawny (a nie faktyczny), a więc uznany przez ustawodawcę jako zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. Poj ęcie to obejmuje swym zakresem prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych, zapewniających konsumentom możliwość dokonywania transakcji przy całkowitym zrozumieniu, jaki jest ich rzeczywisty sens ekonomiczny i prawny na etapie przedkontraktowym i w czasie wykonywania umowy. Efektem naruszenia interesu prawnego może być naruszenie również stricte ekonomicznych interesów konsumentów (o wymiarze majątkowym). Godzenie w zbiorowe interesy konsumen tów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. Nie jest zatem konieczne ustalenie, że którykolwiek z konsumentów został rzeczywiście poszkodowany wskutek stosowanej przez przedsiębiorcę praktyki. W niniejszej sprawie skutka mi działań Przedsiębiorcy dotknięty mógł zostać nieoznaczony z góry krąg konsumentów – wszyscy konsumenci, do których kontrahenci Przedsiębiorcy kierowali bądź kierują swoją ofertę. Stosowana przez Przedsiębiorcę praktyka nie dotyczy zindywidualizowanego k ręgu osób. Na praktykę Przedsiębiorcy był bowiem narażony każdy konsument, który szukając w Internecie informacji o określonych sprzedawcach lub usługodawcach, przed podjęciem decyzji zakupowej, zapoznał się z fikcyjnymi opiniami i ocenami wystawionymi przez Przedsiębiorcę . Działanie Przedsiębiorcy nie dotyczy zatem interesów poszczególnych osób, lecz naruszenia uprawnień szerokiego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej grupy ww. konsumentów. Zaznaczyć nal eży, że zarzucona Przedsiębiorcy praktyka wprowadzająca w błąd, narusza ła bezpośrednio prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych warunkach rynkowych. Stosowana przez Przedsiębiorcę praktyka ogranicza ła bowiem konsumentom możliwoś ć podjęcia decyzji o dokonaniu zakupu towaru lub usługi kontrahenta Przedsiębiorcy przy całkowitym zrozumieniu, jaki jest jej rzeczywisty sens ekonomiczny i prawny. Konsumenci pozbawieni możliwości dokonania w pełni świadomego wyboru towaru 15 lub usługi, byli narażeni na stres i uciążliwości, w sytuacji, gdy zakupiony towar lub usługa okazał się nie mieć cech, których konsumenci spodziewali się po zapoznaniu się z fikcyjnymi opiniami. Zwrócić również należy uwagę, że konsumenci pod wpływem zamieszczanych przez Przedsiębiorcę fikcyjnych opinii mogli podejmować decyzje o zakupie określonych towarów lub o skorzystaniu z określonych usług i tym samym praktyka Przedsiębiorcy godzi ła bezpośrednio w ich interesy ekonomiczne . Nie ma zatem wątpliwości, że działani a Przedsiębiorcy naruszały zbiorowe interesy konsumentów. Mając powyższe na względzie, Prezes Urzędu przyjął, że w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały przesłanki niezbędne do przypisania Przedsiębiorcy stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów opisanej w sentencji niniejszej decyzji : wykazana została bezprawność działań oraz naruszenie zbiorowego interesu konsumentów. Mając na względzie zaprzestanie przez Przedsiębiorcę oferowania zakwestionowanej usługi , Prezes Urzędu stwierdził zaniechanie stosowania zarzuconej Przedsiębiorcy praktyki z dniem 3 1 marca 2022 r. Prezes Urzędu uznał przy tym za niewiarygodne oświadczenie Przedsiębiorcy, że zaniechał oferowania usługi „Opinie w Google Maps” między 15 a 20 lu tego 2022 r., mając na względzie, że w piśmie z dnia 25 lutego 2022 r. Przedsiębiorca wyjaśniał, że nadal tę usługę oferuje. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, orzeczono jak w pkt I sentencj i. 3 . Obowiązek usunięcia trwających skutków naruszeń określone w punkcie II sentencji decyzji Zgodnie z art. 26 ust. 2 u.o.k.k. w zw. art. 27 ust. 4, w decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającej zaniechanie jej stosowania Prezes Urzędu może określić środki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, w szczególności może zobowiązać przedsiębiorcę do złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia o treści i w formie określon ej w decyzji. Z uwagi na wystawienie przez Przedsiębiorcę licznych fikcyjnych opinii dotyczących jego kontrahentów, Prezes Urzędu zdecydował o nałożeniu na Przedsiębiorcę obowiązku opublikowania na oficjalnej stronie internetowej Przedsiębiorcy (w dacie wydania niniejszej decyzji jest to strona internetowa znajdująca się pod adresem https://seosklep24.pl/ ), w terminie 7 (siedmiu) dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji, oświadczenia o treści: Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsume ntów, w decyzji nr RPZ 2 / 2023 z dnia 27 czerwca 202 3 r. , uznał za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania Jakuba Brożyny, prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą J&J Jakub Brożyna w Rzeszowie polegające na wprowadzaniu konsumentów w błąd co do sytuacji gospodarczej swoich zlecenioda wców, w tym ich renomy lub jakości świadczonych przez nich usług lub oferowanych towarów, poprzez tworzenie i zamieszczanie w wizytówkach Google Maps nieprawdziwych opinii i ocen na temat tych zleceniodawców lub na temat oferowanych przez nich towarów lub usług, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 pkt 1 oraz art. 5 ust. 3 pkt 2 i 6 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2070 16 ze zm. ) i stwierdził zaniechanie jej stosowania z dniem 31 marca 2022 r. Treść decyzji nr RPZ 2/ 2023 dostępna jest na stronie www.uokik.gov.pl Nadto, nałożył na Przedsiębiorcę obowiązek zamieszczenia na publicznie dostępnym profilu prowadzonym w serwisie Facebook, w terminie 7 (siedmiu) dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji, komunikatu o treści: Konsumencie, w związku z decyzją Prezesa #UOKiK wydaną w dniu 27 czerwca 202 3 r., nr RPZ 2 / 2023 # JakubBrozynaJ&J informuje, że stosował praktyk ę naru szając ą zbiorowe interesy konsumentów. #decyzjaUOKiK # JakubBrozynaJ&J otrzymał karę pieniężną za stosowanie nieuczciwej praktyki rynkowej polegające j na wprowadzaniu konsumentów w błąd co do sytuacji gospodarczej swoich zleceniodawców, w tym ich renomy lub jakości świadczonych przez nich usług lub oferowanych towarów, poprzez tworzenie i zamieszczanie w wizytówkach Google Maps nieprawdziwych opinii i o cen na temat tych zleceniodawców lub na temat oferowanych przez nich towarów lub usług. Szczegółowe informacje na temat praktyki # JakubBrozynaJ&J dostępne są w decyzji Prezesa #UOKiK nr RPZ 2/ 2023 z dnia 27 czerwca 2023 r. opublikowanej na stronie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod adresem [tutaj zostanie dodane hiperłącze (link) odsyłające do wersji jawnej decyzji w bazie decyzji dostępnej pod adresem www.uokik.gov.pl]; Nałożon e środ ki , w ocenie Prezesa Urzędu, pozwolą zrealizować przede wszystkim cele informacyjne decyzji. Publikacja spełni również funkcję edukacyjną. Dzięki określonym decyzją komunikato m , wiedza o rozstrzygnięciu będzie mogła bowiem dotrzeć do konsumentów, a także innych przedsiębiorców działających w branży. Zaproponowan e środ ki mogą mieć równocześnie znaczenie prewencyjne, zniechęcając przedsiębiorcę, któremu zarzucono stosowanie zakwestionowanej w sentencji decyzji praktyki oraz innych przedsiębiorców do stosowania podobnego rodzaju praktyk. Nałożon e na Przedsiębiorcę obowiązk i są proporcjonaln e do rodzaju i wagi stwierdzonego naruszenia. Są to obowiąz ki , któr ych realizacja nie będzie dla Przedsiębiorcy nadmiernie uciążliwa, a jednocześnie przyczyni się do zrealizowania funkcji informacyjnej, edukacy jnej i prewencyjnej decyzji. W związku z powyższym, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt II i III sentencji decyzji. 4 . Kar a nakładan a na Przedsiębiorcę Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 u.o.k.k. , Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębior ca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się naruszenia zakazu określonego w art. 24 u.o.k.k . Art. 106 ust. 3 ww. ustawy , wskazujący sposób obliczania obrotu, przewiduje m.in. w pkt 3 , że obrót oblicza się jako sumę udokumentowanych przychodów uzyskanych w roku obrotowym w szczególności ze sprzedaży produktów, towarów lub materiałów, przychodów finansowych oraz przychodów z działalności realizowanej na podstawie statutu lub innego dokumentu określającego zakres działalności przedsiębiorcy, a także wartości uzyskanych przez przedsiębiorcę dotacji przedmiotowych - w przypadku braku dokumen tów, o których mowa w 17 pkt 1 i 2. Art. 106 ust. 5 u.o.k.k. stanowi przy tym, że w przypadku gdy przedsiębiorca w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary nie osiągnął obrotu lub osiągnął obrót w wysokości nieprzekraczającej równowartości 100.000 euro, Prezes Urzędu nakładając karę pieni ężną na podstawie ust. 1 uwzględnia średni obrót osiągnięty przez przedsiębiorcę w trzech kolejnych latach obrotowych poprzedzających rok nałożenia kary. Z kolei art. 106 ust. 6 ustawy przewiduje, że w przypadku, gdy przedsiębiorca nie osiągnął obrotu w o kresie trzyletnim, o którym mowa w ust. 5, lub gdy obrót przedsiębiorcy obliczony na podstawie tego przepisu nie przekracza równowartości 100.000 euro, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nieprzekracza jącej równowartości 10.000 euro. [usunięto] Kara pieniężna za naruszenie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o którym mowa w art. 24 u.o.k.k. , ma charakter fakultatywny. O tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ramach uznania administracyjnego, Prezes Urzędu. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, przede wszystkim charakter zarzuconej Przedsiębiorcy praktyk i naruszającej zbiorowe interesy konsumentów oraz skalę naruszeń, Prezes Urzędu uznał, że uzasadnione jest nałożenie na Przedsiębiorcę kar y pieniężnej za jej stosowanie. Należy zwrócić uwagę, że przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie określają jakichkolwiek przesłanek, od których uzależnione byłoby podjęcie decyzji o nałożeniu kary. Ustawodawca wskazał jedynie w art. 111 u.o.k.k. te okolicznoś ci, które Prezes Urzędu ma obowiązek uwzględnić decydując o wymiarze kary pieniężnej. Są to w szczególności okoliczności naruszenia przepisów ustawy oraz uprzednie naruszenie przepisów ustawy, a także: okres, stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisó w ustawy, przy czym stopień naruszenia Prezes Urzędu ocenia biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące natury naruszenia i działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia (art. 111 ust. 1 pkt 1 u.o.k.k. ). Ustalając wysokość kar pieniężnych Prezes Urzędu bierze również pod uwagę okoliczności łagodzące oraz obciążające, które wystąpiły w sprawie. Zgodnie z art. 111 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, okolicznościami łagodzącymi są w szczególności: dobrowolne usunięcie skutków naruszenia, zaniechanie stosowania zakazanej praktyki przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczęciu, podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków oraz współpraca z Prezesem Urzęd u w toku postępowania, w szczególności przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania. Wśród zamkniętego katalogu okoliczności obciążających art. 111 ust. 4 pkt 2 ustawy wymien ia: znaczny zasięg terytorialny naruszenia lub jego sku tków, znaczne korzyści uzyskane przez przedsiębiorcę w związku z dokonanym naruszeniem, dokonanie uprzednio podobnego naruszenia oraz umyślność naruszenia. Przy nakładaniu kar y Prezes Urzędu uwzględnił , że zarzucon a Przedsiębiorcy praktyka m iał a charakter umyślny. W toku prowadzonego postępowania Prezes Urzędu ustalił, że Przedsiębiorca w ofercie posiada ł usługę wystawiania na rzecz s wo ich kontrahentów fikcyjnych opinii w ramach wizytówek Google Maps. W y stawia ł te opinie w pełni świadomie, p rzedsiębiorca zdawał sobie 18 jednocześnie sprawę, że tego rodzaju działanie sprzyja lepszemu pozycjonowaniu kontrahentów w Internecie. Przypomnieć w tym miejscu należy, że z załączonej do pisma z dnia 20 marca 2023 r. korespondencji elektronicznej z jednym z kontrahentów wynika, że Przedsiębiorca czasowo wstrzymał w 2021 r. świadczenie kwestionowanej usługi z uwagi na aktualizację serwisu Google Maps. Równocześnie, z korespondencji tej wynika, że usługę zamierza ł wznowić po potwierdzeniu „nowych sposobów i metod na skutec zną publikację opinii”. Z tego można wywodzić, że wykonując omawianą usługę, doskonalił swoje metody działania w celu omijania zabezpieczeń określanych przez firmę Google i zapewnienia pełnej skuteczności podejmowanych bezprawnych działań. Nie może zatem u legać wątpliwości, że zakwestionowana praktyka Przedsiębiorcy była przemyślana i nakierowana na pozyskanie jak największej liczby potencjalnych klientów dla kontrahentów Przedsiębiorcy (jak najlepsze ich pozycjonowanie w Internecie). Stwierdzona umyślność przemawia za zasadnością nałożenia kary pieniężnej na Przedsiębiorcę . Równocześnie, stanowi ona okoliczność obciążającą, która zostanie uwzględniona na etapie miarkowania nakładanej na Przedsiębiorcę kary. Przy ustaleniu wysokości kary Prezes Urzędu wziął pod uwagę: okoliczności naruszenia przez Przedsiębiorcę przepisów ustawy oraz okres, stopień i skutki rynkowe naruszenia. Prezes Urzędu rozważył ponadto, czy wysokość kary powinna podlegać modyfikacjom z uwagi na okoliczności łagodzące lub obciążające. Pr zypisana Przedsiębiorcy praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów stanowi wprowadzające w błąd działanie, które polega na wprowadzaniu konsumentów (klientów kontrahentów Przedsiębiorcy ) w błąd co do renomy klientów Przedsiębiorcy oraz jakości świadczonych przez nich usług lub oferowanych towarów . Praktyka ta ujawnia się zatem na etapie przedkontraktowym, którego istotą jest zachowanie przedsiębiorcy ukierunkowane na skłonienie jak największej liczby potencjalnych klientów do zapoznania się i skorzystania z oferty kontrahentów Przedsiębiorcy . Zdaniem Prezesa Urzędu, zakwestionowaną praktykę uznać należy za wysoce szkodliwą. Godzi ona bowiem w sposób rażący w prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych warunkach rynkowych. Co istotne, wywoływane przez Przedsiębiorcę nieprawdziwe wyobrażenie o renomie jego kontrahentów oraz oferowanych przez nich towarów i usług, mogło mieć bezpośrednie przełożenie na podejmowane przez konsumentów decyzje dotyczące zawarcia kontrak tu z danym przedsiębiorcą (kontrahentem Przedsiębiorcy ). W konsekwencji, praktyka Przedsiębiorcy mogła godzić również w interesy ekonomiczne konsumentów. W tym zakresie nie można zgodzić się ze stanowiskiem Przedsiębiorcy , że s k ala zakwestionowanej praktyk i była niewielka . Przyjmując, że 2021 r. Przedsiębiorca świadczył tę usługę [usunięto] r azy , poprzez swoje działanie mógł zamieścić w sieci Internet [usunięto] fałszywych opinii (Przedsiębiorca oferował pakiety po 1, 5 lub 10 opinii, których skalę oddziaływania na konsumentów może być znacząca. Ważąc kwotę bazową omawianej praktyki, Prezes Urzędu uwzględnił także okres stosowania praktyki przez Przedsiębiorcę . N a podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego można stwierdzić, że zakwestionowana praktyka była przez Przedsiębiorcę stosowana co najmniej od początku 2020 r oku, kiedy to w ramach serwisu Przedsiębiorcy pojawiła się możliwość dokonywania zakupu świadczonych przez niego usług. Mając na 19 względzie, że Przedsiębiorca zaniechał stosowania praktyki w marcu 2022 r., uznać zatem można , że miała ona charakter długotrwały. W ocenie Prezesa Urzędu, ww. okoliczności, w tym wysoka szkodliwość opisanej praktyki, przesądzają o ustaleniu kwoty bazowej kary na poziomie [usunięto] obrotu osiągniętego przez Przedsiębiorcę w 202 2 r., tj. [usunięto] zł. W dalszym etapi e kalkulacji kary Prezes Urzędu rozważył, czy ustalona kwota bazowa powinna podlegać modyfikacjom ze względu na występujące w sprawie okoliczności łagodzące bądź obciążające. Za okoliczność łagodzącą Prezes Urzędu uznał zaniechanie kwestionowanej praktyki jeszcze na etapie postępowania wyjaśniającego, co przemawia za obniżeniem kwoty bazowej kary o [usunięto] . Natomiast za okoliczności obciążające Prezes Urzędu uznał opisaną wyżej umyślność stwierdzonego naruszenia oraz znaczny zasięg terytorialny zakazanej praktyki. W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że Przedsiębiorca świadczy usługi za pośrednictwem sieci Internet, a z w ystawionymi przez niego fikcyjnymi opiniami potencjalnie może zapoznać się każdy jego użytkownik. Zasięg terytorialny praktyki jest zatem w okolicznościach niniejszej sprawy nieograniczony. W konsekwencji, wskazane okoliczności uzasadniają podwyższenie kwo ty bazowej kary o [usunięto] (odpowiednio: [usunięto] w związku z umyślnością, i [usunięto] w związku ze znacznym zasięgiem terytorialnym praktyki ). Uwzględniając wszystkie okoliczności łagodzące i obciążające, ustaloną kwotę bazową należało podwyższyć o [usunięto] , do kwoty 35.814,14 zł. Biorąc pod uwagę powyższe , za praktykę opisaną w pkt I sentencji decyzji Prezes Urzędu, po zaokrągleniu kwoty bazowej, nałożył na Przedsiębiorcę karę w wysokośc i 35 . 814,00 zł , co stanowi [usunięto] obrotu osiągniętego przez Przedsiębiorcę w 202 2 r. oraz [usunięto] maksymalnego wymiaru kary. Zdaniem Prezesa Urzędu, orzeczona kara jest adekwatna do okresu, stopnia oraz okoliczności naruszenia przez Przedsiębiorcę przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kara ta pełni przede wszystkim funkcję represyjną, stanowiąc sankcję i dolegliwość za naruszenie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz prewencyjną, zapobiegającą ponownemu jej naruszeniu. Nie bez znaczenia jest ponadto jej walor wychowawczy, odstraszający dla innych przedsiębiorców przed stosowaniem w przyszłości tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. W związku z powyższym, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt I V sentencji decyz ji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 u.o.k.k. karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 . 5 . Koszty postępowa nia Art. 77 ust. 1 u.o.k.k. przewiduje, że jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest zobowiązany ponieść koszty postępowania. Zgodnie z art. 80 ww. ustawy, Pr ezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. Należy zauważyć, że ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera wyczerpujących regulacji dotyczących rozstrzygnięcia o koszt ach postępowania. 20 Art. 83 tej ustawy stanowi jednak, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed Prezesem Urzędu stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2023 r., poz. 775, ze zm. – dalej: k.p.a. ) , z za strzeżeniem art. 84 u.o.k.k . Stosownie do art. 264 § 1 k.p.a., jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Jednocześnie, zgodnie z art. 263 § 1 i 2 k.p.a., do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56 k.p.a., koszty spowodowane oględzinami na miejscu, koszty doręczenia stronom pism urzędow ych, a także koszty mediacji. Organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy. Do kosztów przeprowadzonego postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsume ntów zaliczono poniesione koszty doręczenia pism Przedsiębiorcy , w wysokości 25,40 zł. Koszty niniejszego postępowania przedsiębiorca obowiązany jest wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51 1010 1010 0 078 7822 3100 0000 w terminie 14 dni od uprawomocnienie się decyzji. 8 . Pouczenie Stosownie do treści art. 81 ust. 1 u.o.k.k. w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1805, ze zm. – dalej: Kpc) – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury U rzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. W przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w pkt V sentencji decyzji, na podstawie art. 264 § 2 k.p.a. w zw. z art. 83 i art. 81 ust. 5 u.o.k.k. w związku z 479 32 § 1 i § 2 Kpc, Przedsiębiorcy przysługuje prawo wniesienia zażalenia do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i K onsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 202 2 r., poz. 1125 ze zm. ), odwołanie o d decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1.000 zł. Z kolei, zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 2 tej ustawy zażalenie na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów po dlega opłacie stałej w kwocie 500 zł. Zgodnie z art. 102 ust. 1 i 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, z wolnienia od kosztów sądowych może się domagać osoba fizyczna , jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ich ponie ść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny lub ich poniesienie narazi ją na taki uszczerbek. Do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych powinno być dołączone oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o stanie 21 rodzinnym, majątku, dochodac h i źródłach utrzymania osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów. Zgodnie z art. 105 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie , w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Stosownie do treści art. 117 § 1, § 2 i § 4 Kpc strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Osoba fizyczna, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku utrzymania kon iecznego dla siebie i rodziny. Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury UOKiK w Poznaniu Jarosław Krüger