RLU-60/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Delegatura w Lublinie 20-012 Lublin, ul. Ochotnicza 10 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, 743-77-30, Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin, dnia 23 grudnia 2008 r. RLU – 61 – 17/08/PZ/RD Decyzja RLU Nr 60/08 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50 poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ż e ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania administracyjnego, wszcz ę tego z urz ę du, w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, przeciwko Biuro Turystyki ,,Bial - Tur” Sp. z o.o. z siedzib ą w Bia ł ymstoku - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę w/w przedsi ę biorcy, polegaj ą c ą na stosowaniu, w obrocie z konsumentami, zamieszczonych w ,, Warunkach uczestnictwa organizatorów imprez turystycznych ”, zapisów o tre ś ci: 1 . pkt I 11. ,,...Je ż eli cena wzro ś nie powy ż ej 10%, klient ma prawo odst ą pi ć od umowy bez ponoszenia kosztów w terminie 3 dni od zawiadomienia”, 2 . pkt III 3. ,, Je ż eli w trakcie imprezy turystycznej Klient stwierdza wadliwe wykonywanie umowy powinien niezw ł ocznie zawiadomi ć o tym wykonawc ę us ł ugi oraz organizatora a tak ż e wspó ł dzia ł a ć w celu unikni ę cia ewentualnych dalszych szkód. Je ż eli usterka w realizacji umowy nie zostanie naprawiona klient ma prawo wnie ść pisemn ą reklamacj ę w terminie 7 dni od zako ń czenia imprezy. Winna ona by ć z ł o ż ona w formie pisemnej, w miejscu zawarcia umowy lub przes ł ana bezpo ś rednio do siedziby organizatora. Do reklamacji Klient do łą cza zg ł oszenie wadliwego wykonywania umowy w miejscu jego powstania, potwierdzone przez pilota lub rezydenta organizatora, a w przypadku imprez indywidualnych – lokalnego przedstawiciela organizatora”, stanowi ą cych postanowienia wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego pod numerem: 1. 1131, 2. 1 319, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza si ę zaniechanie ich stosowania, z dniem od 13 maja 2008 r. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50 poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ż e ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939) - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów : nak ł ada si ę na: 2 Biuro Turystyki ,,Bial - Tur” Sp. z o.o. z siedzib ą w Bia ł ymstoku kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 1 867 z ł (s ł ownie: jeden tysi ą c osiemset sze ść dziesi ą t siedem z ł otych) p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, w zwi ą zku z dopuszczeniem si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w pkt I sentencji niniejszej decyzji. Uzasadnienie Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów dokona ł analizy wzorów umów i regulaminów stosowanych przez przedsi ę biorców ś wiadcz ą cych us ł ugi turystyczne. Takim us ł ugodawc ą jest: Biuro Turystyki ,,Bial – Tur” Sp. z o.o. z siedzib ą w Bia ł ymstoku (dalej Bialtur). Analiza dokumentów w postaci wzorca ,, Warunki uczestnictwa organizatorów imprez turystycznych ” (dalej: Warunki) wykaza ł a, ż e Warunki zawieraj ą postanowienia, które mog ą stanowi ć niedozwolone postanowienia umowne wpisane do Rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych prowadzonego przez Prezesa UOKiK. W zwi ą zku z tym, Postanowieniem Nr 1116/08 z dnia 11 kwietnia 2008 r. zosta ł o wszcz ę te z urz ę du post ę powanie administracyjne przeciwko Biuro Turystyki ,,Bial – Tur” Sp. z o.o. z siedzib ą w Bia ł ymstoku, pod zarzutem stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów opisanej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, poprzez zamieszczenie w stosowanych w obrocie z konsumentami wzorcu umowy ,,Warunki” postanowie ń , które zosta ł y wpisane do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. W odpowiedzi na wszcz ę cie post ę powania administracyjnego przedsi ę biorca odpowiedzia ł , ż e przeanalizowa ł stosowany wzorzec Warunki i zmieni ł b łę dne zapisy, wskazane w postanowieniu wszczynaj ą cym post ę powanie. Prezes UOKiK ustali ł , co nast ę puje: Biuro Turystyki ,,Bial – Tur” Sp. z o.o. z siedzib ą w Bia ł ymstoku jest wpisane do Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000165673, tym samym jako spó ł ka prawa handlowego jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1) cytowanej wy ż ej ustawy o ochronie (…). Bialtur prowadzi dzia ł alno ść polegaj ą c ą m.in. na ś wiadczeniu us ł ug turystycznych. W zwi ą zku z t ą dzia ł alno ś ci ą stosuje wzorzec umowny: „Warunki uczestnictwa organizatorów imprez turystycznych”. W oparciu o ten wzorzec zawiera umowy cywilnoprawne. Z us ł ug tego przedsi ę biorcy korzystaj ą osoby fizyczne- konsumenci, którzy decyduj ą si ę na wzi ę cie udzia ł u jako uczestnik w imprezach turystycznych, organizowanych przez Bialtur. W stosunku do wszystkich tych osób stosowane by ł y, kwestionowane przez organ antymonopolowy, nast ę puj ą ce zapisy wzorca ,, Warunki uczestnictwa organizatorów imprez turystycznych”: 1. pkt I 11 Warunków „…Je ż eli cena wzro ś nie powy ż ej 10%, klient ma prawo odst ą pi ć od umowy bez ponoszenia kosztów w terminie 3 dni od zawiadomienia”; 2. pkt III 3 Warunków „Je ż eli w trakcie imprezy turystycznej Klient stwierdza wadliwe wykonywanie umowy powinien niezw ł ocznie zawiadomi ć o tym wykonawc ę us ł ugi oraz organizatora a tak ż e wspó ł dzia ł a ć w celu unikni ę cia ewentualnych dalszych szkód. Je ż eli usterka w realizacji umowy nie zostanie naprawiona klient ma prawo wnie ść pisemn ą reklamacj ę w terminie 7 dni od zako ń czenia imprezy. Winna ona by ć z ł o ż ona w formie pisemnej, w miejscu zawarcia umowy lub przes ł ana bezpo ś rednio do siedziby organizatora. Do reklamacji Klient do łą cza zg ł oszenie wadliwego wykonywania umowy w miejscu 3 jego powstania, potwierdzone przez pilota lub rezydenta organizatora, a w przypadku imprez indywidualnych – lokalnego przedstawiciela organizatora”. Ad. 1. Wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 27 lutego 2006 r. sygn. akt. XVII Amc 100/04 zapis o tre ś ci: „W przypadku, gdy podwy ż ka cen wyniesie mniej ni ż 10% pierwotnej ceny imprezy, Klient jest zobowi ą zany do dop ł aty ś rodków pieni ęż nych, bez prawa do bezkosztowego odst ą pienia od umowy (ewentualna rezygnacja mo ż e nast ą pi ć zgodnie z punktem 4.3). W przypadku, gdy podwy ż ka wynios ł aby wi ę cej ni ż 10% ceny wykupionych ś wiadcze ń , Klient jest uprawniony do odst ą pienia od umowy bez uiszczania dodatkowych op ł at (w takim przypadku JET TOURISTIC POLAND Sp. z o.o. jest zobowi ą zana do zwrotu uprzednio wp ł aconych przez klienta ś rodków pieni ęż nych w ci ą gu 7 dni) lub skorzystania z innej imprezy porównywalnej cenowo, oczywi ś cie je ś li b ę dziemy w stanie Pa ń stwu takow ą imprez ę zaoferowa ć ” zosta ł uznany za niedozwolone postanowienie umowne i wpisany do Rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone z dniem 10 kwiecie ń 2007r. pod nr 1131. Ad. 2 Wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 29 listopada 2007 r. sygn. akt. XVII Amc 225/07 zapis o tre ś ci: „ Je ż eli wada nie zosta ł a usuni ę ta, po powrocie uwagi winny by ć wniesione pisemnie w oparciu o skarg ę z ł o ż on ą u rezydenta nie pó ź niej ni ż w ci ą gu siedmiu dni od daty zako ń czenia imprezy” zosta ł uznany za niedozwolone postanowienie umowne i wpisany do Rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone z dniem 24 stycznia 2008 r. pod nr 1319. Bezpo ś rednio po wszcz ę ciu post ę powania administracyjnego Bialtur poinformowa ł o zaprzestaniu, od dnia 29.04.2008r. stosowania, zakwestionowanych przez Prezesa UOKiK postanowie ń . Ponadto Bialtur przes ł a ł w dniu 3.07.2008r. kopie umów- zg ł oszenia i do łą czonych do nich nowych Warunków, podpisanych przez kontrahentów, którymi zast ę powane by ł y Warunki w brzmieniu zakwestionowanym przez Prezesa UOKiK. Analiza przes ł anych dokumentów (5 umów zg ł oszenia z okresu 13.05 – 30.06.2008 r. ) pozwoli ł a na ustalenie, i ż data zmiany nowych Warunków , to 13.05.2008 r., i przes ł ane kopie umów wskazuj ą na stosowanie wy łą cznie Warunków w nowym brzmieniu, nie zawieraj ą cym zakwestionowanych postanowie ń . Biuro Turystyki ,,Bial - Tur” Sp. z o.o. w Bia ł ymstoku, osi ą gn ęł a w 2007 r. przychód, w wysoko ś ci (tajemnica przedsi ę biorcy) z ł . Prezes UOKiK zwa ż y ł , co nast ę puje: Wszczynaj ą c wobec Biuro Turystyki ,,Bial - Tur” Sp. z o.o. w Bia ł ymstoku, post ę powanie administracyjne, Prezes UOKiK postawi ł przedsi ę biorcy zarzuty naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (…). Zgodnie z tre ś ci ą art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…), zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Art. 24 ust. 2 pkt 1 stanowi, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. W niniejszej sprawie postawione Bialtur zarzuty, aby mog ł y by ć skutecznie ocenione w ramach art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1, musz ą spe ł nia ć poni ż sze przes ł anki: 1. narusza ć zbiorowy interes konsumentów, 2. by ć dzia ł aniem bezprawnym, Pierwsza przes ł anka jest spe ł niona, gdy dane dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów, jako zbiorowo ś ci, gdy ż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów 4 chroni interesy nieograniczonej z góry liczby konsumentów, których nie da si ę zidentyfikowa ć , jest to zjawisko o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszym post ę powaniu administracyjnym. Dzia ł ania Bialtur skierowane s ą do nieokre ś lonej z góry liczby osób poprzez skierowanie do nich oferty us ł ugowej organizowania i wykonania imprez turystycznych. W tym celu przedsi ę biorca pos ł uguje si ę przygotowanym przez siebie wzorcem „Warunki uczestnictwa organizatorów imprez turystycznych”, które wi ążą strony - przedsi ę biorc ę i konsumenta, okre ś laj ą c wzajemne prawa i obowi ą zki stron. Z oferty tej skorzysta ł y ju ż osoby bior ą ce udzia ł w imprezach turystycznych, organizowanych przez Bialtur, a ponadto z us ł ug tych w ka ż dej chwili mog ą skorzysta ć tak ż e inni konsumenci, nie b ę d ą cy do tej pory jego kontrahentami. W zwi ą zku z tym kr ą g osób, który zosta ł ju ż dotkni ę ty stosowan ą praktyk ą i który tak ą praktyk ą mo ż e zosta ć dotkni ę ty jest formalnie nieograniczony, nie mo ż liwy z góry do okre ś lenia. Nale ż y zatem uzna ć , ż e w niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem zbiorowych interesów konsumentów. Spe ł niona zosta ł a zatem pierwsza przes ł anka warunkuj ą ca ocen ę tej sprawy pod k ą tem art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Drug ą przes ł ank ą jest bezprawno ść , tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczno ść z obowi ą zuj ą cym porz ą dkiem prawnym. Poj ę cie porz ą dek prawny obejmuje nakazy i zakazy wynikaj ą ce z normy prawnej, a tak ż e nakazy i zakazy wynikaj ą ce z norm moralnych i obyczajowych okre ś lanych, jako zasady wspó łż ycia spo ł ecznego. Bezprawno ść jest kategori ą obiektywn ą . Rozwa ż enia przy ocenie bezprawno ś ci wymaga kwestia, czy czyn sprawcy by ł zgodny, czy te ż niezgodny z obowi ą zuj ą cymi zasadami porz ą dku prawnego. Ź ród ł em tych zasad s ą normy prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego oraz nakazy i zakazy wynikaj ą ce z zasad wspó łż ycia spo ł ecznego (dobre obyczaje). O bezprawno ś ci dzia ł ania decyduje ca ł okszta ł t okoliczno ś ci konkretnego stanu faktycznego. Zakwestionowanym dzia ł aniem Bialtur w ramach prowadzonego post ę powania administracyjnego w niniejszej sprawie jest: pos ł ugiwanie si ę w stosunku do konsumentów zapisanymi we wzorcu umowy ,,Warunki” zapisami to ż samymi pod wzgl ę dem tre ś ci z zapisami uznanymi ju ż przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie - S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone klauzule umowne i wpisanymi do Rejestru niedozwolonych klauzul umownych prowadzonego przez Prezesa UOKiK. Z tre ś ci art. 479 42 k.p.c. wynika, ż e S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w razie uwzgl ę dnienia powództwa o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone w sentencji wyroku przytacza tre ść postanowienia wzorca uznanego za niedozwolony i zakazuje jego stosowania. Z brzmienia art. 479 43 k.p.c. wynika równie ż , ż e wyrok prawomocny ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Stanowisko Prezesa Urz ę du zawarte w niniejszej decyzji zosta ł o poparte orzecznictwem SOKiK. Z wyroku SOKiK z dnia 25.03.2004 r. – sygn. akt XVII AmA 51/03 wynika, ż e wprowadzenie przez przedsi ę biorc ę do obrotu wzorca umownego zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci ju ż wpisanej do rejestru klauzul abuzywnych stanowi przes ł ank ę uznania bezprawno ś ci dzia ł ania tego przedsi ę biorcy, o czym stanowi art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Oznacza to, ż e bezprawnym dzia ł aniem jest stosowanie w obrocie z konsumentami postanowie ń , które zosta ł y wpisane do rejestru, nawet je ż eli postanowienia te stosuj ą przedsi ę biorcy nie pozwani w procesie przed SOKiK na podstawie art. 479 36-45 k.p.c. W niniejszej sprawie kwestionowane by ł o stosowanie przez Bialtur w Warunkach nast ę puj ą cych zapisów: z pkt I 11. odnosz ą cego si ę do odst ą pienia przez klienta od umowy w zwi ą zku ze zmian ą 5 ceny imprezy , to ż samego z tre ś ci ą klauzuli ju ż wpisanej do Rejestru pod numerem 1 1312, z pkt III.3. ustalaj ą cego zasady z ł o ż enia reklamacji przez klienta, zapisu to ż samego z tre ś ci ą klauzuli ju ż wpisanej do Rejestru pod numerem 1 319, a wi ę c dzia ł a ń bezprawnych. Kwestia rozszerzonej prawomocno ś ci wyroku SOKiK na podstawie którego dokonany zosta ł wpis postanowienia do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. zosta ł a ostatecznie rozstrzygni ę ta w uchwale S ą du Najwy ż szego z dnia 13 lipca 2006 r. w sprawie o sygn. akt III SZP 3/06. W ś lad za tym nale ż y przyj ąć , ż e orzeczenie s ą du w danej sprawie ma skutek równie ż wobec osób trzecich, czyli w przypadku, gdy zakazana jest ju ż jedna klauzula, jako niezgodna z prawem, a w obrocie gospodarczym w stosunku do konsumentów funkcjonuje zapis o tre ś ci analogicznej, jak ten w klauzuli zakazanej, celowe jest uznanie, ż e zapis stosowany przez przedsi ę biorców innych ani ż eli ci, których dotyczy ł wyrok b ę d ą cy podstaw ą wpisu do Rejestru, stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w postaci stosowania klauzul umownych wpisanych do rejestru klauzul uznanych za niedozwolone. Nie jest przy tym konieczne by tre ść badanego postanowienia wzorca umowy by ł a literalnie identyczna jak tre ść postanowienia wpisanego do rejestru. Wystarczy by kwestionowane i porównywane postanowienie mie ś ci ł o si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, by mog ł o korzysta ć z jej rozszerzonej prawomocno ś ci. Zatem, dla stwierdzenia stosowania praktyki polegaj ą cej na bezprawnym naruszeniu zbiorowych interesów konsumentów poprzez stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń umowy uznanych za niedozwolone, konieczne jest wykazanie, ż e stosowane przez przedsi ę biorc ę w obrocie z konsumentami postanowienia wzorca umownego s ą to ż same (mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru) z tre ś ci ą wpisanego do rejestru postanowienia wzorca umowy uznanego za niedozwolony na mocy stosownego orzeczenia SOKiK. Ad pkt I sentencji decyzji: Zakwestionowane przez organ antymonopolowy w niniejszym post ę powaniu zapisy, zawarte by ł y we wzorcu umownym, stosowanym w obrocie z konsumentami przez Bialtur, tj. „Warunki uczestnictwa organizatorów imprez turystycznych ”. Ad. 1 Prezes UOKiK ocenia ł zapis pkt I 11. Warunków „…Je ż eli cena wzro ś nie powy ż ej 10%, klient ma prawo odst ą pi ć od umowy bez ponoszenia kosztów w terminie 3 dni od zawiadomienia”. Wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 27 lutego 2006r. sygn. akt. XVII Amc 100/04 zapis o tre ś ci: „W przypadku, gdy podwy ż ka cen wyniesie mniej ni ż 10% pierwotnej ceny imprezy, Klient jest zobowi ą zany do dop ł aty ś rodków pieni ęż nych, bez prawa do bezkosztowego odst ą pienia od umowy (ewentualna rezygnacja mo ż e nast ą pi ć zgodnie z punktem 4.3). W przypadku, gdy podwy ż ka wynios ł aby wi ę cej ni ż 10% ceny wykupionych ś wiadcze ń , Klient jest uprawniony do odst ą pienia od umowy bez uiszczania dodatkowych op ł at (w takim przypadku JET TOURISTIC POLAND Sp. z o.o. jest zobowi ą zana do zwrotu uprzednio wp ł aconych przez klienta ś rodków pieni ęż nych w ci ą gu 7 dni) lub skorzystania z innej imprezy porównywalnej cenowo, oczywi ś cie je ś li b ę dziemy w stanie Pa ń stwu takow ą imprez ę zaoferowa ć ” zosta ł uznany za niedozwolone postanowienie umowne i wpisany do Rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone z dniem 10 kwietnia 2007r. pod nr 1 131. Wed ł ug Prezesa UOKiK w/w zapis jest sprzeczny z dobrymi obyczajami i ra żą co narusza interes konsumenta. Tak bowiem zgodnie z tre ś ci ą przepisu art. art.385 1 § 1 k.c. i 6 art.385 3 pkt 20 k.c. dozwolone jest stosowanie klauzul przewiduj ą cych mo ż liwo ść podniesienia ustalonej pierwotnie ceny wy łą cznie je ś li konsument ma zagwarantowane prawo odst ą pienia od umowy. Ograniczanie prawa odst ą pienia w takich przypadkach jest niedopuszczalne. Analogicznie, tre ść postanowienia zawartego w pkt I 11. Warunków zastrzega dla konsumenta uprawnienie do odst ą pienia od umowy jedynie w przypadku, gdy wzrost cen przekroczy ł by poziom 10%. Jednocze ś nie postanowienie to ogranicza – w sposób sprzeczny z obowi ą zuj ą cymi przepisami – mo ż liwo ść odst ą pienia konsumentów od umowy. Art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych przyznaje bowiem klientom, w przypadku zmiany przez organizatora turystyki istotnych warunków umowy, uprawnienie do: - przyj ę cia proponowanej zmiany umowy albo - odst ą pienia od umowy za natychmiastowym zwrotem wszystkich wniesionych ś wiadcze ń i bez obowi ą zku zap ł aty kary umownej. Postanowienie, w ś wietle którego konsument mo ż e odst ą pi ć od zmienionej umowy tylko w sytuacji, gdy cena wzrasta powy ż ej 10%, w rzeczywisto ś ci ogranicza jego prawa wynikaj ą ce z powo ł anego przepisu. Pozbawia go bowiem uprawnienia do odst ą pienia od umowy, je ż eli wzrost ceny nie przekracza 10%, W takim zatem zakresie, w jakim przedmiotowe postanowienie wy łą cza uprawnienie konsumenta do odst ą pienia od umowy (wzrost cen na poziomie ni ż szym ni ż zastrze ż ony) na wypadek podwy ż szenia ceny umówionej us ł ugi jest ono sprzeczne z art. 385 3 pkt 20 k.c. Wobec powy ż szego nale ż y uzna ć , ż e spe ł nione zosta ł y przes ł anki warunkuj ą ce uznanie dzia ł a ń Bialtur za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, tj. bezprawne dzia ł anie polegaj ą ce na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. Wobec przedstawionych przez Bialtur dowodów w postaci kopii umów zg ł oszenia i zmienionych Warunków, zawartych umów zg ł oszenia i Warunków, oraz z ł o ż onego pod rygorem odpowiedzialno ś ci za udzielenie nieprawdziwych informacji, o ś wiadczenia o ca ł kowitym zaprzestaniu stosowania wzorca w zakwestionowanym brzmieniu, Prezes UOKiK stwierdzi ł , na podstawie art. 27 ust. 2 powo ł anej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zaniechanie stosowania przez Bialtur zakwestionowanego, w/w postanowienia Warunków, pocz ą wszy od dnia 13.05.2008r., bowiem od tej daty przes ł ane przez Bialtur kopie umów wskazuj ą na stosowanie wy łą cznie Warunków w nowym brzmieniu, nie zawieraj ą cym zakwestionowanych postanowie ń . Ad. 2 Prezes UOKiK ocenia ł zapis pkt III 3. Warunków „Je ż eli w trakcie imprezy turystycznej Klient stwierdza wadliwe wykonywanie umowy powinien niezw ł ocznie zawiadomi ć o tym wykonawc ę us ł ugi oraz organizatora a tak ż e wspó ł dzia ł a ć w celu unikni ę cia ewentualnych dalszych szkód. Je ż eli usterka w realizacji umowy nie zostanie naprawiona klient ma prawo wnie ść pisemn ą reklamacj ę w terminie 7 dni od zako ń czenia imprezy. Winna ona by ć z ł o ż ona w formie pisemnej, w miejscu zawarcia umowy lub przes ł ana bezpo ś rednio do siedziby organizatora. Do reklamacji Klient do łą cza zg ł oszenie wadliwego wykonywania umowy w miejscu jego powstania, potwierdzone przez pilota lub rezydenta organizatora, a w przypadku imprez indywidualnych – lokalnego przedstawiciela organizatora”. Wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 29 listopada 2007r. sygn. akt. XVII Amc 225/07 zapis o tre ś ci: „Je ż eli wada nie zosta ł a usuni ę ta, po powrocie uwagi winny by ć wniesione pisemnie w oparciu o skarg ę z ł o ż on ą u rezydenta nie pó ź niej ni ż w ci ą gu siedmiu dni od daty zako ń czenia imprezy ” zosta ł uznany za 7 niedozwolone postanowienie umowne i wpisany do Rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone z dniem 24 stycznia 2008r. pod nr 1 319. SOKiK w licznych wyrokach uznawa ł za niedozwolone postanowienia, w których organizator w sposób niezgodny z dobrymi obyczajami wyznaczy ł konsumentom zbyt krótki termin do z ł o ż enia reklamacji. Jednym z tych przypadków jest wyznaczenie w postanowieniu 7-dniowego terminu do jej z ł o ż enia pod rygorem niewa ż no ś ci lub nierozpatrzenia z ł o ż onej reklamacji. Tak sformu ł owane postanowienia nale ż y - w ocenie Prezesa UOKIK - uzna ć za sprzeczne z dobrymi obyczajami i ra żą co naruszaj ą ce interesy konsumentów (art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego). Przede wszystkim dlatego, ż e termin wyznaczony na z ł o ż enie reklamacji jest zbyt krótki i mo ż e pozbawi ć konsumenta mo ż liwo ś ci rozpocz ę cia procedury reklamacyjnej i skutecznego dochodzenia roszcze ń . Po ś rednio zapis ten prowadzi wi ę c do ograniczenia odpowiedzialno ś ci Przedsi ę biorcy za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy (art. 385 3 pkt 2 Kodeksu cywilnego). Przedsi ę biorca mo ż e bowiem, powo ł uj ą c si ę jedynie na niezachowanie wyznaczonego terminu, nie rozpatrywa ć reklamacji z ł o ż onych po jego up ł ywie, zwalniaj ą c si ę tym samym z odpowiedzialno ś ci za nale ż yte wykonanie umowy. Zdaniem Prezesa UOKiK, oceniaj ą c to postanowienie nale ż y zwróci ć uwag ę , i ż art. 11 ustawy o us ł ugach turystycznych w przedmiocie umów z klientami – w zakresie nieuregulowanym ustaw ą – odsy ł a do przepisów kodeksu cywilnego. Oznacza to, ż e do terminu z ł o ż enia reklamacji wniesionych przez klientów z powodu nienale ż ytego wykonania przez niego umowy, mog ł yby znale źć zastosowanie przepisy dotycz ą ce r ę kojmi za wady, w tym art. 563 par. 1 k.c. W ś wietle tego przepisu uprawnienia z tytu ł u r ę kojmi podlegaj ą utracie, je ż eli reklamuj ą cy nie zawiadomi o wadzie w ci ą gu 1 miesi ą ca od jej wykrycia, a zatem konsumenci powinni mie ć mo ż liwo ść reklamowania wadliwych us ł ug turystycznych przez okres 1 miesi ą ca od zako ń czenia imprezy, a nie 7 dni, który to termin uzna ć nale ż y za zbyt krótki. SOKiK w wyroku z dnia 29.01.2007r. (sygn. akt XVII Amc 160/05) uzna ł , ż e ra żą co krótki termin zniech ę ca konsumentów do sk ł adania reklamacji dotycz ą cych ś wiadczonych przez organizatora us ł ug. Umowa o us ł ugi turystyczne ma charakter mieszany, co skutkuje w jego ocenie uznaniem, ż e do zagadnie ń zwi ą zanych z obowi ą zkiem zawiadomienia po stronie konsumenta, terminem zawiadomienia i skutkami jego niezachowania czy przedawnienia roszcze ń nale ż y w drodze analogii stosowa ć przepisy dotycz ą ce umowy o dzie ł o. Do r ę kojmi za wady dzie ł a stosuje si ę na podstawie art. 638 Kodeksu cywilnego odpowiednio przepisy o r ę kojmi przy sprzeda ż y. Art. 563 Kodeksu cywilnego stanowi, ż e zawiadomienie o wadzie przez kupuj ą cego w terminie miesi ę cznym zapobiega utracie uprawnie ń z tytu ł u r ę kojmi. Z tych te ż wzgl ę dów Prezes UOKIK uzna ł zakwestionowane postanowienia za to ż same z postanowieniami wpisanymi do Rejestru, mimo pewnych odmienno ś ci wynikaj ą cych z ró ż nic w sformu ł owaniu i u ż ytych zwrotów porównywanych klauzul. Wobec powy ż szego nale ż y uzna ć , ż e spe ł nione zosta ł y przes ł anki warunkuj ą ce uznanie dzia ł a ń Bialtur za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, tj. bezprawne dzia ł anie polegaj ą ce na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. Wobec przedstawionych przez Bialtur dowodów w postaci kopii umów zg ł oszenia i zmienionych Warunków, nowo zawartych umów zg ł oszenia i Warunków, oraz z ł o ż onego pod rygorem odpowiedzialno ś ci za udzielenie nieprawdziwych informacji, o ś wiadczenia o ca ł kowitym zaprzestaniu stosowania wzorca w zakwestionowanym brzmieniu, Prezes UOKiK stwierdzi ł , na podstawie art. 27 ust. 2 powo ł anej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zaniechanie stosowania przez Bialtur zakwestionowanego, w/w postanowienia Warunków, pocz ą wszy od dnia 13.05.2008r. 8 Ad pkt II sentencji decyzji: Prezes UOKiK na ł o ż y ł na Biuro Turystyki ,,Bial - Tur” Sp. z o.o. z siedzib ą w Bia ł ymstoku kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 1 867,- z ł (s ł ownie: jeden tysi ą c osiemset sze ść dziesi ą t siedem z ł otych). W my ś l art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy antymonopolowej, Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy antymonopolowej. Stosownie do tre ś ci art. 111 ustawy antymonopolowej, przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. W pkt I sentencji niniejszej decyzji stwierdzono stosowanie przez Bialtur praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cej na pos ł ugiwaniu si ę w umowach zawieranych z konsumentami postanowieniami wzorców umów uznanymi za niedozwolone (rejestr postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone jest prowadzony przez Prezesa UOKiK i dost ę pny na stronie WWW.uokik.gov.pl ) wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, których to praktyk ustawodawca zakaza ł stosowania moc ą przepisów art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy antymonopolowej. Konsekwencj ą stosowania powy ż szych praktyk by ł o naruszanie interesów konsumentów, jako s ł abszej strony stosunku umownego. Bialtur osi ą gn ął w 2007 r. przychód w wysoko ś ci (tajemnica przedsi ę biorcy) z ł . Maksymalna wysoko ść kary, jaka mog ł aby zosta ć na ł o ż ona wynosi zatem: (tajemnica przedsi ę biorcy) z ł . Kara nak ł adana przez organ antymonopolowy na przedsi ę biorc ę , który dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów s ł u ż y podkre ś leniu naganno ś ci ocenianego zachowania. Zawodowy charakter ś wiadczonych us ł ug wymaga prowadzenia dzia ł alno ś ci w sposób zapewniaj ą cy poszanowanie dobrych obyczajów oraz s ł usznych interesów konsumentów, co wi ąż e si ę z przestrzeganiem obowi ą zuj ą cych przepisów prawa. Bialtur, jako podmiot funkcjonuj ą cy na rynku, powinien mie ć ś wiadomo ść , i ż okre ś laj ą c warunki umowne nie mo ż e stosowa ć klauzul uznanych przez SOKiK za abuzywne, godz ą c w ten sposób w interesy s ł abszych uczestników rynku. Z drugiej strony nale ż y podkre ś li ć wymiar edukacyjny i wychowawczy zastosowanego ś rodka oraz wyrazi ć nadziej ę , ż e odniesie on skutek na przysz ł o ść . Kara powinna równie ż oddzia ł ywa ć w wymiarze ogólnym, realizuj ą c funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą tak ż e w stosunku do innych uczestników rynku. Miarkuj ą c wysoko ść kary pieni ęż nej organ antymonopolowy wzi ął pod uwag ę okoliczno ść , i ż zakwestionowane postanowienia Warunków w wi ę kszej cz ęś ci nie stanowi ł y bezpo ś redniego i powa ż nego naruszenia interesów finansowych konsumentów. Ponadto Bialtur wspó ł dzia ł a ł w toku post ę powania z Prezesem UOKiK oraz bezzw ł ocznie zaprzesta ł stosowania przedmiotowych postanowie ń . Nie bez znaczenia jest równie ż fakt dopuszczenia si ę naruszenia przepisów ustawy antymonopolowej po raz pierwszy. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze okoliczno ś ci wysoko ść kary ustalono w wysoko ś ci 1 867,- z ł (z zaokr ą gleniem do pe ł nego z ł ), tj. (tajemnica przedsi ę biorcy) % przychodu. W ocenie Prezesa Urz ę du kara wymierzona w tej wysoko ś ci jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a tak ż e spe ł nia funkcj ę prewencyjn ą i wychowawcz ą , tak aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy antymonopolowej. Maj ą c powy ż sze na uwadze nale ż a ł o orzec, jak w punkcie II sentencji decyzji. 9 Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy antymonopolowej kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na rachunek Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Od niniejszej decyzji, na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c., przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie, w terminie dwóch tygodni od dnia dor ę czenia decyzji. Otrzymuje: Biuro Turystyki ,,Bial – Tur” Sp. z o.o. ul. Krakowska 17 15-875 Bia ł ystok