RLU-4/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW CEZARY BANASI Ń SKI Delegatura w Lublinie 20-079 Lublin, ul. Dolna 3-go Maja 5 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin, dnia 10 lutego 2005 r. RLU – 61 – 59/04/PZ Decyzja RLU Nr 4/2005 Na podstawie art. 23c ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86 poz. 804, zmiany: Dz. U. Nr 170 poz. 1652, Dz. U. z 2004 r. Nr 93 poz. 891, Nr 96 poz. 959), stosownie do art. 28 ust. 6 w/w ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U z 2002 r. Nr 18 poz. 172 ze zmianami), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, praktyk ę Grupy Kapita ł owo Budowlanej EUROGROUP Sp. z o.o. z siedzib ą w K., polegaj ą c ą na prowadzeniu przez w/w Spó ł k ę reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d, poprzez: 1. zamieszczenie w „Bezp ł atnym Tygodniku Pozna ń skim”, w wydaniach z dnia 27 pa ź dziernika 2003 r. oraz z dnia 3 listopada 2003 r., reklam zawieraj ą cych wprowadzaj ą ce w b łą d informacje: „Rozwi ą zanie lepsze ni ż KREDYT”, „SFINANSUJEMY TWOJE POTRZEBY”, „zatwierdzenie umowy do 24 godzin – szybka realizacja”, „NASZ DORADCA FINANSOWY POMO Ż E CI WYBRA Ć ODPOWIEDNI PAKIET”, oraz niepe ł ne oznaczenie przedsi ę biorcy lub jego brak; 2. zamieszczanie – w miesi ą cu grudniu 2003 r. – w „Dzienniku Wschodnim”, reklam zawieraj ą cych wprowadzaj ą ce w b łą d informacje: „Rozwi ą zanie lepsze ni ż KREDYT”, „FINANSUJEMY TWOJE POTRZEBY”, „zatwierdzenie 2 umowy do 24 godzin – szybka realizacja”, oraz brak oznaczenia przedsi ę biorcy; 3. zamieszczenie w dzienniku „S ł owo Polskie-Gazeta Wroc ł awska”, w wydaniach z dnia 18 grudnia 2003 r. oraz z dnia 19 stycznia 2004 r., reklam zawieraj ą cych wprowadzaj ą ce w b łą d informacje: „Rozwi ą zanie lepsze ni ż KREDYT”, „zatwierdzenie umowy do 24 godzin – szybka realizacja”, „NASZ DORADCA FINANSOWY POMO Ż E CI WYBRA Ć ODPOWIEDNI PAKIET”, oraz brak oznaczenia przedsi ę biorcy; 4. zamieszczanie w dzienniku „metro”, w wydaniach z dnia 28 stycznia 2004 r. oraz z dnia 5 lutego 2004 r., rozprowadzanym na terenie Warszawy, reklam zawieraj ą cych wprowadzaj ą c ą w b łą d informacj ę : „POTRZEBUJESZ GOTÓWKI? Mamy dla Ciebie now ą ofert ę na zakup domu, mieszkania lub samochodu!”, oraz brak oznaczenia przedsi ę biorcy; 5. zamieszczanie – w miesi ą cu czerwcu 2004 r. – w dzienniku „Kurier Lubelski”, reklam zawieraj ą cych wprowadzaj ą ce w b łą d informacje: „GOTÓWKA dla ka ż dego”, „Nareszcie w Polsce EuroProgram”, „…europejskie pieni ą dze dla ka ż dego, przeznaczone na cele inwestycyjne, jak równie ż na zakup, remont domu mieszkania, samochodu”, „raty 0%”, oraz brak oznaczenia przedsi ę biorcy; 6. zamieszczenie w wydawnictwie „Echo”, w wydaniach z dnia 16 czerwca 2004 r. i 23 czerwca 2004 r., reklam zawieraj ą cych wprowadzaj ą ce w b łą d informacje: „GOTÓWKA dla ka ż dego”, „szybkie procedury, europejskie standardy”, „minimum formalno ś ci”, oraz brak oznaczenia przedsi ę biorcy; co stanowi naruszenie art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, praktyk ę Grupy Kapita ł owo Budowlanej EUROGROUP Sp. z o.o. z siedzib ą w K., polegaj ą c ą na naruszaniu przez w/w Spó ł k ę obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji o ś wiadczonych us ł ugach i warunkach zawieranej przez konsumentów z w/w przedsi ę biorc ą umowy, w szczególno ś ci dotycz ą cych przyst ą pienia do grupy samofinansuj ą cej, co stanowi naruszenie art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. III. Nakazuje si ę Grupie Kapita ł owo Budowlanej EUROGROUP Sp. z o.o. z siedzib ą w K. publikacj ę sentencji niniejszej decyzji, na koszt 3 w/w Spó ł ki, w wydaniu pi ą tkowym wybranego dziennika o zasi ę gu ogólnopolskim, na stronie drugiej, w wyró ż nionej ramce, drukiem o wymiarze czcionki nie mniejszym ni ż 5 mm, w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Uzasadnienie W miesi ą cu grudniu 2003 r. w Dzienniku Wschodnim, kolportowanym na obszarze województwa lubelskiego, opublikowano reklam ę us ł ug ś wiadczonych przez Grup ę Kapita ł owo Budowlan ą EUROGROUP Sp. z o.o. z siedzib ą w K. (dalej w tek ś cie EUROGROUP albo Spó ł ka). W wyniku analizy reklamy stwierdzono, i ż jest ona niepe ł na i mo ż e wprowadza ć w b łą d odno ś nie charakteru us ł ug ś wiadczonych przez EUROGROUP. Reklama nie zawiera ł a jakiejkolwiek informacji wskazuj ą cej na fakt, i ż EUROGROUP prowadzi dzia ł alno ść w zakresie organizowania grup samofinansuj ą cych, za ś rodzaj ś wiadczonych przez przedsi ę biorc ę us ł ug okre ś lony zosta ł jako „Rozwi ą zanie lepsze ni ż KREDYT”, przy czy cz ł on „Rozwi ą zanie lepsze ni ż ” drukowany by ł drobn ą , ma ł o czyteln ą czcionk ą w porównaniu do cz ł onu „KREDYT”. W efekcie reklama mog ł a sugerowa ć , i ż dotyczy ona us ł ug w zakresie udzielania kredytów, lub us ł ug podobnych. Ponadto w tre ś ci reklamy znalaz ł a si ę wzmianka „zatwierdzenie umowy do 24 godzin – szybka realizacja”, co mog ł o wprowadza ć w b łą d odno ś nie terminu spe ł nienia przez EUROGROUP ś wiadczenia na rzecz konsumenta, niejasne by ł o tak ż e samo poj ę cie „zatwierdzenie umowy”, a wskazany termin – w ą tpliwy. Opisana reklama nie zawiera ł a informacji na temat rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, odniesionej do ca ł kowitego kosztu, jaki ponosi konsument zawieraj ą c umow ę ze Spó ł k ą , zachwala ł a jedynie o najni ż szym oprocentowaniu na rynku, co nasuwa w ą tpliwo ś ci, nie zawiera ł a tak ż e oznaczenia przedsi ę biorcy. Podobne zastrze ż enia wzbudzi ł y reklamy Spó ł ki, jakie publikowano w „Bezp ł atnym Tygodniku Pozna ń skim” w miesi ą cach pa ź dzierniku i listopadzie 2003 r. oraz w dzienniku „S ł owo Polskie – Gazeta Wroc ł awska” w miesi ą cach grudniu 2003 r. i styczniu 2004 r. Wcze ś niej, w dniach od 15 do 17 listopada 2003 r. przeprowadzono kontrol ę w biurze Spó ł ki w L. W toku kontroli, dzia ł aj ą cy incognito pracownik Delegatury UOKiK w L. uzyska ł w dniu 17 listopada informacj ę , i ż EUROGROUP udziela po ż yczek. Nie udzielono informacji, ż e Spó ł ka prowadzi dzia ł alno ść w zakresie organizowania grup samofinansuj ą cych, do których przyst ę puj ą konsumenci, pracownik Biura zaprzeczy ł , jakoby przedsi ę biorca dzia ł a ł w systemie argenty ń skim. Niemo ż liwe by ł o 4 otrzymanie formularza zawieraj ą cego ogólne warunki umów, co pracownik Spó ł ki uzasadni ł tym, i ż s ą to druki ś cis ł ego zarachowania. Niemo ż liwe by ł o tak ż e uzyskanie innych informacji, w szczególno ś ci dotycz ą cych terminu otrzymania przez konsumenta wnioskowanego „kredytu”. Z kolei dnia 6 lutego 2004 r. w biurze EUROGROUP we W. zjawi ł si ę dzia ł aj ą cy incognito pracownik tamtejszej Delegatury UOKiK. Jak wynika ze sporz ą dzonej przeze ń notatki s ł u ż bowej, w w/w biurze Spó ł ki nie jest mo ż liwe otrzymanie wzorca umowy kredytowej przed podpisaniem umowy, gdy ż ka ż dy egzemplarz jest oznaczony kolejnym numerem ewidencyjnym, z którego pracownik biura jest rozliczany, odmówiono tak ż e wykonania kserokopii warunków umowy. Maj ą c na wzgl ę dzie opisane wy ż ej okoliczno ś ci, w dniu 18 lutego 2004 r. Prezes UOKiK wszcz ął z urz ę du wobec Spó ł ki post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na stosowaniu przez EUROGROUP reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d, jak równie ż na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, co stanowi ć mog ł o naruszenie art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania za żą dano od Spó ł ki udzielenia informacji, co pozosta ł o bez odpowiedzi. Na powtórne wezwanie z dnia 14 kwietnia 2004 r., Spó ł ka tak ż e nie odpowiedzia ł a. Skutkiem tego w dniu 23 czerwca 2004 r. zosta ł o wszcz ę te post ę powanie w sprawie na ł o ż enia na Spó ł k ę kary pieni ęż nej z powodu nieudzielania informacji na żą danie Prezesa Urz ę du, zako ń czone decyzj ą RLU Nr 36/2004 z dnia 10 grudnia 2004 r., nak ł adaj ą c ą na EUROGROUP kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 10 000 z ł . W mi ę dzyczasie zako ń czono zbieranie materia ł u dowodowego w sprawie, o czym stron ę poinformowano pismem. Spó ł ka nie skorzysta ł a z wyznaczonego terminu do zapoznania si ę z materia ł em dowodowym zgromadzonym w sprawie. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje: Grupa Kapita ł owo Budowlana EUROGROUP jest spó ł k ą z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą z siedzib ą w K. Za pomoc ą biur rozmieszczonych na terenie ca ł ego kraju, Spó ł ka prowadzi ł a dzia ł alno ść polegaj ą c ą na organizowaniu konsorcjów – grup samofinansuj ą cych. Spó ł ka reklamowa ł a swoje us ł ugi w prasie kolportowanej w miastach, w których posiada ł a biura. Wed ł ug ustale ń Prezesa UOKiK, w okresie od miesi ą ca pa ź dziernika 2003 r. do czerwca 2004 r. reklamy EUROGROUP publikowane by ł y w nast ę puj ą cych tytu ł ach prasowych: 1. „Bezp ł atny Tygodnik Pozna ń ski”; 2. „Dziennik Wschodni”; 3. „S ł owo Polskie-Gazeta Wroc ł awska”; 4. „metro” (Warszawa); 5 5. „Kurier Lubelski”; 6. „Echo” (Tychy). Ad. 1. W dniach 27 pa ź dziernika 2003 r. i 3 listopada 2003 r. ukaza ł y si ę reklamy Spó ł ki w „Bezp ł atnym Tygodniku Pozna ń skim” (dalej w tek ś cie: „BTP”). Reklamy te zawiera ł y m.in. informacj ę „Rozwi ą zanie lepsze ni ż KREDYT”, przy czym cz ł on „Rozwi ą zanie lepsze ni ż ” umieszczony by ł powy ż ej cz ł onu „KREDYT” oraz drukowany znacznie mniejsz ą czcionk ą , przez co by ł s ł abo czytelny. W efekcie przeci ę tny konsument obserwuj ą c reklam ę mo ż e odnie ść wra ż enie, i ż dotyczy ona us ł ug w zakresie udzielania kredytów. Ponadto w reklamach znajdowa ł y si ę informacje „zatwierdzenie umowy do 24 godzin – szybka realizacja”. W tej sytuacji konsument zainteresowany ofert ą firmy móg ł oczekiwa ć szybkiego wyp ł acenia przez Spó ł k ę „kredytowanej” kwoty pieni ęż nej. Tymczasem stosowany naonczas przez EUROGROUP wzorzec umowy nie pos ł ugiwa ł si ę w ż adnym miejscu okre ś leniem „zatwierdzenia umowy”, nie wyst ę powa ł tak ż e w relacjach Spó ł ki z konsumentem termin 24 godzin, w którym – zgodnie ze wzorcem – Spó ł ka zobowi ą zywa ł a si ę do dokonania jakiejkolwiek czynno ś ci na rzecz konsumenta. Reklamy Spó ł ki zawiera ł y tak ż e informacj ę : „SFINANSUJEMY TWOJE POTRZEBY”, co sugeruje wybitnie, i ż reklamodawca jest przedsi ę biorc ą udzielaj ą cym z w ł asnych kapita ł ów kredytów lub po ż yczek, co wszak Spó ł ki EUROGROUP nie dotyczy. Wreszcie zawarta w reklamach informacja „NASZ DORADCA FINANSOWY POMO Ż E CI WYBRA Ć ODPOWIEDNI PAKIET” sugeruje, i ż Spó ł ka zatrudnia pracowników legitymuj ą cych si ę szczególnymi, fachowymi kwalifikacjami w okre ś lonej dziedzinie. W reklamie z dnia 3 listopada 2003 r. brak by ł o tak ż e oznaczenia przedsi ę biorcy, co jest podstawow ą cech ą pozwalaj ą c ą konsumentowi na zidentyfikowanie potencjalnego kontrahenta. Ad. 2. Podobne reklamy Spó ł ki opublikowane zosta ł y w „Dzienniku Wschodnim”, w miesi ą cu grudniu 2003 r. W reklamie tej wyst ą pi ł y elementy znane z reklam publikowanych w „BTP”, tj. informacje: „rozwi ą zanie lepsze ni ż KREDYT” (podobnie jak w opisanym wy ż ej przypadku, uwypuklone zosta ł o s ł owo „KREDYT”, pozosta ł a cz ęść – w linii powy ż ej, znacznie drobniejsz ą i jednocze ś nie nieproporcjonaln ą czcionk ą , co czyni wyra ż enie „Rozwi ą zanie lepsze ni ż ” s ł abo czytelnym), „FINANSUJEMY TWOJE POTRZEBY” (ró ż nica jedynie „kosmetyczna” w stosunku do przypadku opisanego powy ż ej), „zatwierdzenie umowy do 24 godzin – szybka realizacja”. W reklamie nie wyst ę powa ł o oznaczenie przedsi ę biorcy. Ad. 3. W dniach 18 grudnia 2003 r. i 19 stycznia 2004 r. EUROGROUP reklamowa ł si ę w dzienniku „S ł owo Polskie-Gazeta Wroc ł awska” (dalej w tek ś cie: „SP-GW”). Podobnie jak w wy ż ej opisanych reklamach, tak ż e w reklamach publikowanych w tym dzienniku 6 wyst ę powa ł y informacje: „Rozwi ą zanie lepsze ni ż KREDYT”, „zatwierdzenie umowy do 24 godzin – szybka realizacja”, „NASZ DORADCA FINANSOWY POMO Ż E CI WYBRA Ć ODPOWIEDNI PAKIET”, oraz brak oznaczenia przedsi ę biorcy. Ad. 4. Z kolei w dniach 28 stycznia i 5 lutego 2004 r. Spó ł ka reklamowa ł a swoje us ł ugi w bezp ł atnym dzienniku warszawskim „metro”. W reklamach zamieszczono informacj ę „POTRZEBUJESZ GOTÓWKI? Mamy dla Ciebie now ą ofert ę na zakup domu, mieszkania lub samochodu!”. Tre ść tej informacji, w szczególno ś ci w zestawieniu z innymi elementami reklamy, tj. wzmiankami dotycz ą cymi sta ł ego oprocentowania, d ł ugo ś ci okresu sp ł aty czy wysoko ś ci rat, sprawia ł a wra ż enie, i ż us ł ugi reklamowane to udzielanie po ż yczek gotówkowych, czy te ż kredytów. Podobnie jak w powy ż ej wspomnianych przypadkach, w reklamie nie wyst ę powa ł o oznaczenie przedsi ę biorcy. Ad. 5. W miesi ą cu czerwcu 2004 r. reklamy EUROGROUP kilkakrotnie publikowane by ł y w „Kurierze Lubelskim”. Zawarta w reklamie Spó ł ki informacja „GOTÓWKA dla ka ż dego” sugeruje, i ż przedsi ę biorca udziela kredytów lub po ż yczek. Natomiast informacje „Nareszcie w Polsce EuroProgram” oraz „…europejskie pieni ą dze dla ka ż dego, przeznaczone na cele inwestycyjne, jak równie ż na zakup, remont domu mieszkania, samochodu” mog ą wywo ł ywa ć wra ż enie, i ż reklamodawca dysponuje ś rodkami finansowymi udzielanymi przez oficjalne instytucje Unii Europejskiej. Myl ą ca jest tak ż e informacja „raty 0%”. Przy informacji tej umieszczono gwiazdk ę – niewidoczn ą wskutek tego, i ż sama informacja umieszczona jest w pier ś cieniu gwiazdek, co ma zapewne imitowa ć symbolik ę stosowan ą przez Uni ę Europejsk ą – odwo ł uj ą c ą si ę do wzmianki „dotyczy ostatnich 12 rat”, drukowanej bardzo drobnym drukiem, w linii odwróconej o 90 stopni w stosunku do pozosta ł ego tekstu zamieszczonego w reklamie. Wzmianka ta jest niewidoczna, natomiast informacja i ż bez odsetek „sp ł acane” jest jedynie 12 ostatnich rat, mo ż e mie ć niebagatelne znaczenie dla konsumentów, którzy umawiaj ą si ę z organizatorem konsorcjum na d ł ugookresowe uczestnictwo w systemie. W reklamie brak jest oznaczenia przedsi ę biorcy. Ad. 6. Spó ł ka reklamowa ł a si ę tak ż e w wydawnictwie „Echo” w Tychach, w wydaniach z dnia 16 czerwca 2004 r. i 23 czerwca 2004 r. Podobnie jak w „Kurierze Lubelskim”, w reklamie znalaz ł a si ę informacja „GOTÓWKA dla ka ż dego”, wywieraj ą ca wra ż enie, i ż reklamowane s ą us ł ugi udzielania kredytów lub po ż yczek. Natomiast zapewnienia „Szybkie procedury, europejskie standardy” oraz „minimum formalno ś ci” sugerowa ł y, i ż konsument mo ż e spodziewa ć si ę ze strony Spó ł ki szybkiej wyp ł aty ś rodków pieni ęż nych. Reklamy nie zawiera ł y oznaczenia przedsi ę biorcy. 7 Odno ś nie zarzutu naruszania obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, Prezes UOKiK opar ł swe ustalenia na wynikach dzia ł a ń przeprowadzonych przez UOKiK w ramach kontroli w Spó ł ce. W dniu 17 listopada 2003 r., w toku kontroli prowadzonej w biurze Spó ł ki w L., pracownik tamtejszej delegatury UOKiK wyst ę powa ł incognito , podaj ą c si ę za konsumenta zainteresowanego us ł ugami Spó ł ki. Nie poinformowano go, i ż Spó ł ka zajmuje si ę organizowaniem konsorcjów. Po zapytaniu kontroluj ą cego pracownicy EUROGROUP potwierdzili natomiast, ż e Spó ł ka udziela po ż yczek. W lokalu by ł co prawda dost ę pny wzorzec umowny, ale jedynie do wgl ą du, niemo ż liwe by ł o natomiast zatrzymanie przez konsumenta egzemplarza „ogólnych warunków umowy”, albowiem stanowi ć one mia ł y „druki ś cis ł ego zarachowania”, odmówiono tak ż e wykonania ich kserokopii. Pracownicy nie byli w stanie udzieli ć dok ł adnych informacji odno ś nie terminu wyp ł acenia konsumentowi ś rodków pieni ęż nych, twierdz ą c, ż e mo ż e to nast ą pi ć najwcze ś niej z ko ń cem okresu rozliczeniowego nast ę puj ą cego po sfinalizowaniu wszystkich formalno ś ci zwi ą zanych z zawarciem umowy, przy czym termin ten uzale ż niony mia ł by ć od samego konsumenta, tj. od szybko ś ci przygotowania przez niego wszystkich niezb ę dnych do zawarcia umowy dokumentów. O dok ł adnym terminie „przydzia ł u” klient mia ł by ć informowany w pierwszych dokumentach, które otrzymuje ju ż po zawarciu umowy. Uzyskano informacj ę o konieczno ś ci wniesienia op ł aty wst ę pnej oraz o wysoko ś ci tej ż e op ł aty, a tak ż e o wymaganym zabezpieczeniu. Pracownicy Spó ł ki nie byli tak ż e w stanie rzetelnie i wyczerpuj ą co wyja ś ni ć wyst ę puj ą cych w tek ś cie wzorca umowy poj ęć . Na przyk ł ad w odniesieniu do okre ś lenia „gremium” wyja ś niono, i ż umowy zawierane przez Spó ł k ę z klientami s ą grupowane wed ł ug wysoko ś ci „kredytu” i formy zabezpieczenia. Tymczasem „gremium” stanowi utworzon ą przez EUROGROUP grup ę wzajemnie finansuj ą cych si ę osób – konsorcjum. Jednak ż e pracownicy zdecydowanie zaprzeczyli, jakoby Spó ł ka dzia ł a ł a w tzw. systemie argenty ń skim. Zbli ż ona sytuacja mia ł a miejsce we W., gdzie pracownik tamtejszej delegatury UOKiK uda ł si ę incognito do biura Spó ł ki. Ustalono, i ż nie jest mo ż liwe otrzymanie wzorca umowy przed podpisaniem umowy, co pracownik Spó ł ki t ł umaczy ł faktem, i ż ka ż dy egzemplarz jest oznaczony kolejnym numerem ewidencyjnym, z którego jest on rozliczany. Odmówiono tak ż e wykonania kserokopii wzorca, t ł umacz ą c, ż e takie procedury obowi ą zuj ą w firmie. Pracownik nie by ł tak ż e w stanie wyt ł umaczy ć , dlaczego w og ł oszeniach prasowych reklamuj ą cych dzia ł alno ść Spó ł ki nie podaje si ę nazwy przedsi ę biorcy, ani adresu siedziby. W ocenie Prezesa UOKiK mo ż na przyj ąć , i ż przedstawione wy ż ej przypadki charakteryzuj ą pewien standard udzielania konsumentom informacji, praktykowany przez Spó ł k ę . Przede wszystkim konsument nie 8 ma mo ż liwo ś ci dowiedzenia si ę od pracowników EUROGROUP, i ż Spó ł ka dzia ł a w systemie argenty ń skim. Je ż eli konsument wyra ż a przekonanie, i ż przedsi ę biorca udziela kredytów lub po ż yczek – nie wyprowadza si ę go z b łę du. Przed podpisaniem umowy konsument nie ma mo ż liwo ś ci otrzymania wzorca umowy, nie jest mo ż liwe wykonanie jego kserokopii. Pracownicy nie udzielaj ą rzetelnych, wyczerpuj ą cych wyja ś nie ń odno ś nie tre ś ci wzorca umowy. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje: Jak wynika z tre ś ci art. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, znajduje ona zastosowanie wówczas, gdy naruszony jest interes publiczny. Poj ę cia tego nie nale ż y uto ż samia ć z interesem jednostki, czy te ż grupy osób. O naruszeniu interesu publicznego mo ż emy mówi ć wówczas, gdy okre ś lone dzia ł anie dotyka szerszego, bli ż ej nieokre ś lonego kr ę gu adresatów. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż do takich dzia ł a ń zalicza si ę reklam ę publikowan ą w ś rodkach masowego przekazu, w szczególno ś ci w prasie. Natomiast ujawnione przez UOKiK post ę powanie Spó ł ki wobec konsumentów odzwierciedla pewn ą zasad ę : ka ż dy konsument – potencjalny klient EUROGROUP – mo ż e spodziewa ć si ę takiego standardu udzielania informacji, jaki stwierdzony zosta ł w opisanych wy ż ej przypadkach w biurach Spó ł ki w L. i W. Przeto nale ż y stwierdzi ć , i ż w niniejszej sprawie zosta ł naruszony interes publiczny, wobec czego ingerencja Prezesa UOKiK na podstawie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uzasadniona. Wedle art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Art. 23a ust. 2 wskazuje natomiast, ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji oraz zakaz reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d s ą ze sob ą ś ci ś le skorelowane. Reklama stanowi bowiem zaproszenie do zawarcia umowy, a zatem pierwsze stadium wymiany handlowej, w przeci ą gu za ś ca ł ego tego procesu kontrahent konsumenta jest obowi ą zany udziela ć temu ostatniemu rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. W niniejszej sprawie nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż prowadzona przez Spó ł k ę reklama nosi cechy reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d. We wszystkich zakwestionowanych w sentencji niniejszej decyzji reklamach prasowych 9 brak jest oznaczenia przedsi ę biorcy, za wyj ą tkiem reklamy w „Bezp ł atnym Tygodniku Pozna ń skim” z dnia 27 pa ź dziernika 2003 r., gdzie pos ł u ż ono si ę niepe ł nym oznaczeniem przedsi ę biorcy, ograniczonym jedynie do nazwy „EUROGROUP”, umieszczonej obok logo Spó ł ki. Nale ż y zauwa ż y ć , i ż oznaczenie przedsi ę biorcy stanowi jedn ą z jego podstawowych cech identyfikuj ą cych. Wydaje si ę , i ż dla uczynienia zado ść obowi ą zkowi udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji niezb ę dnym jest, aby przekaz reklamowy adresowany do konsumenta, zmierzaj ą cy do zach ę cenia tego ż konsumenta do nabycia reklamowanego towaru czy us ł ugi, zawiera ł oznaczenie, czy chocia ż by firm ę lub nazw ę przedsi ę biorcy oferuj ą cego dany towar lub us ł ug ę , umo ż liwiaj ą c zainteresowanemu konsumentowi identyfikacj ę potencjalnego kontrahenta. Za oczywi ś cie wprowadzaj ą ce w b łą d nale ż y uzna ć drukowanie w reklamach w „BTP”, „Dzienniku Wschodnim” i „SP-GW” informacji „Rozwi ą zanie lepsze ni ż KREDYT” w sposób uwypuklaj ą cy jedynie ostatnie s ł owo w tym wyra ż eniu. Niew ą tpliwie Spó ł ka chcia ł a w ten sposób sk ł oni ć konsumentów do skorzystania ze ś wiadczonych przez ni ą us ł ug, usi ł uj ą c wzbudzi ć przekonanie, i ż s ą to us ł ugi w zakresie udzielania kredytów. W zakwestionowanych reklamach cz ł on „Rozwi ą zanie lepsze ni ż ” by ł bardzo s ł abo widoczny. W tych samych reklamach wyst ę powa ł o tak ż e zapewnienie „SFINANSUJEMY TWOJE POTRZEBY”, co u przeci ę tnie ś wiadomego konsumenta mo ż e pog łę bia ć przekonanie, i ż reklamuj ą cy si ę przedsi ę biorca udziela – ze ś rodków w ł asnych – kredytów czy te ż po ż yczek. Tak ą sam ą funkcj ę pe ł ni ł y w reklamach publikowanych w gazetach „metro”, „Kurier Lubelski” i „Echo” informacje „GOTÓWKA dla ka ż dego” czy „POTRZEBUJESZ GOTÓWKI? Mamy dla Ciebie now ą ofert ę na zakup domu, mieszkania lub samochodu!”. Reklamy nie odnosi ł y si ę w ż aden sposób do istotnych postanowie ń umowy, jak ą konsument zawiera ł ze Spó ł k ą , a której przedmiotem by ł o, wedle § 2 pkt 1 ogólnych warunków umowy, „uczestnictwo Klienta w Programie, którego celem jest nabycie przez Uczestnika Programu produktu”. Dodatkowo tre ś ci takie, jak „zatwierdzenie umowy do 24 godzin – szybka realizacja” (reklamy w „BTP”, „Dzienniku Wschodnim”, „SP-GW”) czy „szybkie procedury, europejskie standardy” i „minimum formalno ś ci” („Echo”) powoduj ą , i ż konsumenci zainteresowani ofert ą Spó ł ki spodziewaj ą si ę rych ł ego wyp ł acenia przez EUROGROUP ś rodków pieni ęż nych. Za wprowadzaj ą ce w b łą d nale ż y równie ż uzna ć informacje „NASZ DORADCA FINANSOWY POMO Ż E CI WYBRA Ć ODPWIEDNI PAKIET” („BTP”, „SP-GW”). Pos ł ugiwanie si ę w tek ś cie reklamy okre ś leniem „doradca finansowy” mo ż e sugerowa ć , i ż Spó ł ka zatrudnia pracowników legitymuj ą cych si ę szczególnymi, fachowymi kwalifikacjami w okre ś lonej dziedzinie. Wiadomo jednak, i ż w obrocie nie wyst ę puje zawód „doradcy finansowego” – brak jest obowi ą zuj ą cych przepisów prawa, które regulowa ł yby przynale ż no ść i wykonywanie takiego zawodu. Nale ż y 10 w tym miejscu zwróci ć uwag ę na tre ść art. 14 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 1993 r. Nr 47 poz. 211 ze zmianami), sk ą d wynika, ż e pos ł ugiwanie si ę nie przys ł uguj ą cymi lub nie ś cis ł ymi tytu ł ami, stopniami albo innymi informacjami o kwalifikacjach pracowników jest czynem nieuczciwej konkurencji. Za szczególnie ra żą ce naruszenie nale ż y uzna ć pos ł ugiwanie si ę przez Spó ł k ę tre ś ciami „Nareszcie w Polsce EuroProgram” i „…europejskie pieni ą dze dla ka ż dego, przeznaczone na cele inwestycyjne, jak równie ż na zakup, remont domu mieszkania, samochodu” („Kurier Lubelski”). Zamieszczanie takich informacji sugerowa ć mo ż e zwi ą zki z oficjalnymi instytucjami Unii Europejskiej, powo ł anymi do udzielania wsparcia finansowego, w szczególno ś ci poprzez realizacj ę ró ż nego rodzaju programów pomocowych. Stosowanie reklamy zawieraj ą cej takie elementy jest przyk ł adem szczególnego nadu ż ycia zaufania konsumenta do potencjalnego kontrahenta. Nale ż y zwróci ć uwag ę , ż e zakwestionowane w niniejszej decyzji reklamy prasowe Spó ł ki wype ł niaj ą znamiona czynu nieuczciwej konkurencji okre ś lonego w art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Wedle tego przepisu, czynem nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy jest w szczególno ś ci reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. Uwzgl ę dniaj ą c – stosownie do art. 16 ust. 2 tej ustawy – wszystkie elementy zakwestionowanych reklam, nale ż y je uzna ć za wprowadzaj ą ce w b łą d. Ca ł okszta ł t zawartych w reklamach informacji, opisanych powy ż ej, sprawia ł wra ż enie, i ż reklama dotyczy us ł ug udzielania kredytów lub po ż yczek. Przekonanie takie mog ł o wzbudzi ć zestawienie informacji w rodzaju „GOTÓWKA dla ka ż dego” czy „SFINANSUJEMY TWOJE POTRZEBY”, wraz z ogólnikami dotycz ą cymi rzekomo sprawnej procedury spe ł nienia ś wiadczenia przez Spó ł k ę (np. „minimum formalno ś ci”, „zatwierdzenie umowy do 24 godzin – szybka realizacja”) oraz informacjami typowymi dla us ł ug ś wiadczonych przez banki, dotycz ą cymi m.in. wysoko ś ci rat, mo ż liwo ś ci odroczenia ich sp ł aty czy zapewnie ń o najni ż szym oprocentowaniu. Maj ą c na uwadze powy ż sze okoliczno ś ci uzasadnione jest stwierdzenie, i ż Spó ł ka naruszy ł a zbiorowe interesy konsumentów, stosuj ą c praktyk ę polegaj ą c ą na prowadzeniu reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d. Stosowanie reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d jest naganne, jako ż e rozpowszechnianie informacji nierzetelnych, nieprawdziwych i niepe ł nych utrudnia orientacj ę konsumentów na rynku i mo ż e prowadzi ć do zawierania przez nich niekorzystnych i niepo żą danych transakcji. Wobec powy ż szego nale ż a ł o orzec, jak w punkcie I sentencji decyzji. Odno ś nie naruszania obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, raz jeszcze wskaza ć nale ż y, i ż obowi ą zek 11 ten spoczywa na przedsi ę biorcy w ka ż dym stadium procesu wymiany handlowej, w tym równie ż w fazie bezpo ś rednich kontaktów przedsi ę biorcy i konsumenta, poprzedzaj ą cych zawarcie umowy. Z tego wzgl ę du na jednoznacznie nagann ą ocen ę zas ł uguje dzia ł anie EUROGROUP, którego pracownicy nie udzielaj ą konsumentom przed zawarciem umowy informacji, i ż jej przedmiotem jest nie tyle kredyt czy po ż yczka, lecz uczestnictwo konsumenta w systemie argenty ń skim, administrowanym przez Spó ł k ę . Naruszenie interesów konsumentów jest tutaj tym bardziej ra żą ce, gdy ż z regu ł y konsument nie ma mo ż liwo ś ci wnikliwego zapoznania si ę z tre ś ci ą wzorca zawieranej umowy przed jej podpisaniem. Nie udost ę pnia si ę konsumentom kserokopii wzorca, nie maj ą oni zatem mo ż liwo ś ci przeanalizowania jego tre ś ci z pomoc ą osób dysponuj ą cych wiedz ą fachow ą . Nie mog ą tak ż e liczy ć na to, i ż pracownicy Spó ł ki udziel ą im fachowych, wyczerpuj ą cych i nie wprowadzaj ą cych w b łą d informacji odno ś nie tre ś ci wzorca. Nale ż y zatem stwierdzi ć , i ż zachodz ą przes ł anki do uznania dzia ł ania Spó ł ki za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą c ą na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej prawdziwej i pe ł nej informacji, wobec czego nale ż a ł o orzec, jak w punkcie II sentencji decyzji. Stosowane przez EUROGROUP niedozwolone praktyki – prowadzenie reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d oraz naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji – oddzia ł ywaj ą wybitnie szkodliwie w sferze interesów najs ł abszych uczestników gry rynkowej. Stosowanie takich praktyk utrudnia orientacj ę konsumentów na rynku i prowadzi do zawierania przez nich niekorzystnych i niepo żą danych transakcji. Jak wynika z informacji zawartych w zakwestionowanych reklamach, krakowska Spó ł ka posiada ł a biura praktycznie na obszarze ca ł ego kraju, a mianowicie w miastach: Pozna ń , Leszno, Wroc ł aw, Wa ł brzych, Legnica, Tychy, Katowice, Rybnik, Gliwice, Sosnowiec, Cz ę stochowa, Ostrowiec Ś wi ę tokrzyski, Warszawa (dwa biura), Siedlce, Lublin, Zamo ść , Che ł m, Stalowa Wola. Uwzgl ę dniaj ą c rozleg ł y zasi ę g dzia ł ania EUROGROUP, a tak ż e ra żą cy charakter naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, Prezes UOKiK uzna ł za zasadne – w celu zapewnienia wykonania przez Spó ł k ę nakazów, o których mowa w punktach I i II sentencji – zobowi ą za ć EUROGROUP do publikacji sentencji niniejszej decyzji, na koszt Spó ł ki, na stronie drugiej pi ą tkowego wydania wybranego dziennika o zasi ę gu ogólnopolskim. Wykonanie takiego obowi ą zku powinno uczyni ć zado ść nale ż ytemu poinformowaniu konsumentów, co jest po żą dane z punktu widzenia ochrony ich interesów zbiorowych, a tak ż e zapewni ć , i ż Spó ł ka nie b ę dzie podejmowa ł a tego rodzaju dzia ł a ń w przysz ł o ś ci. Dlatego te ż nale ż a ł o orzec, jak w punkcie III sentencji. 12 Od niniejszej Decyzji, na podstawie art. 78 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie, w terminie dwóch tygodni od dnia dor ę czenia Decyzji. Z upowa ż nienia Prezesa UOKiK decyzj ę podpisa ł a Dyrektor Delegatury UOKiK w Lublinie Ewa Wiszniowska