RŁO-45/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI Ul. Piotrkowska 120 90-006 Ł ód ź Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O/61-25( )/08/TD- Ł ód ź , dnia 17 wrze ś nia 2008 r. DECYZJA Nr R Ł O 45/2008 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, zm. Dz. U. Nr 99, poz. 660, Nr 171, poz. 1206) – zwana dalej: „ustawa o okik”, stosownie art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko El ż biecie Raczy ń skiej zam. w Ł odzi prowadz ą cej Przedszkole Prywatne w Ł odzi, ul. Rodakowskiego 1a, 93-277 Ł ód ź , – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po uprawdopodobnieniu stosowania przez tego przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cej na stosowaniu postanowienia wzorców umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z pó ź n. zm.), we wzorcu umowy pn. „Umowa o ucz ę szczanie dziecka do przedszkola w roku szkolnym…” o nast ę puj ą cej tre ś ci: Umowa mo ż e zosta ć rozwi ą zana przez przedszkole bez wypowiedzenia w przypadku zalegania z zap ł at ą czesnego przez okres dwóch miesi ę cy” , i przyj ę ciu zobowi ą zania ww. przedsi ę biorcy do zaniechania zarzucanej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów poprzez usuni ę cie ze wzorca umowy kwestionowanego postanowienia umownego oraz wprowadzenie stosownych aneksów do umów obowi ą zuj ą cych, nak ł ada si ę na El ż biet ę Raczy ń sk ą zam. w Ł odzi, prowadz ą c ą Przedszkole Prywatne w Ł odzi, ul. Rodakowskiego 1a, 93-277 Ł ód ź obowi ą zek wykonania tego zobowi ą zania do dnia 29 wrze ś nia 2008 r. poprzez: a) wprowadzenie zmian we wzorcu pn. „Umowa o ucz ę szczanie dziecka do przedszkola w roku szkolnym…” zgodnie z przyj ę tym zobowi ą zaniem wyra ż onym w pi ś mie z dnia 19 maja 2008 r. (data wp ł ywu do Urz ę du: 28 maja 2008 r.) w zakresie obj ę tym zarzutem w niniejszym post ę powaniu, oraz b) wycofanie z istniej ą cych ju ż w obrocie prawnym umów postanowienia kwestionowanego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w niniejszym post ę powaniu. II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm. Dz. U. Nr 99, poz. 660, Dz. U. Nr 171, poz. 2 1206) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939) – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nak ł ada si ę na El ż biet ę Raczy ń sk ą zam. w Ł odzi, prowadz ą c ą Przedszkole Prywatne w Ł odzi, ul. Rodakowskiego 1a, 93-277 Ł ód ź , obowi ą zek z ł o ż enia sprawozdania o stopniu realizacji przyj ę tego zobowi ą zania oraz dor ę czenia dowodów na okoliczno ść poinformowania rodziców lub prawnych opiekunów dzieci ucz ę szczaj ą cych do Przedszkola Prywatnego w Ł odzi, ul. Rodakowskiego 1a, 93-277 Ł ód ź , o wynikaj ą cych z przyj ę tego zobowi ą zania zmianach w obowi ą zuj ą cych umowach lub na okoliczno ść podpisywania nowych umów zgodnie z nowym wzorcem umowy, do dnia 6 pa ź dziernika 2008 r. Uzasadnienie Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes Urz ę du) w ramach planowanego badania wzorców umów stosowanych przez przedsi ę biorców prowadz ą cych dzia ł alno ść polegaj ą c ą na ś wiadczeniu us ł ug przedszkolnych przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce, w trakcie którego uzyska ł wzorzec „Umowa o ucz ę szczanie dziecka do przedszkola w roku szkolnym…” stosowany w obrocie z konsumentami przez El ż biet ę Grzelakowsk ą zam. w Ł odzi prowadz ą c ą Przedszkole Prywatne w Ł odzi, ul. Rodakowskiego 1a, 93-277 Ł ód ź . W pi ś mie z dnia 16 lipca 2008 r. (data wp ł ywu do Urz ę du) ww. przedsi ę biorca poinformowa ł o zmianie nazwiska z Grzelakowska na Raczy ń ska, potwierdzaj ą c powy ż sze dokumentami nades ł anymi w dniu 4 sierpnia 2008 r. (dowód: karta nr 21 oraz 27-28). W wyniku analizy ww. wzorca umowy wszcz ę to Postanowieniem Nr 1/61-25/08 z dnia 29 kwietnia 2008 r., zmienionym postanowieniem Nr 3/61-25/08 z dnia 4 sierpnia 2008 r., post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez El ż biet ę Raczy ń sk ą zam. w Ł odzi prowadz ą c ą Przedszkole Prywatne w Ł odzi, ul. Rodakowskiego 1a, 93-277 Ł ód ź (zwana dalej: „Przedsi ę biorca”), praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na stosowaniu we wzorcu umowy postanowienia wpisanego do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego, o tre ś ci: „Umowa mo ż e zosta ć rozwi ą zana przez przedszkole bez wypowiedzenia w przypadku zalegania z zap ł at ą czesnego przez okres dwóch miesi ę cy”, zamieszczonego we wzorcu umowy pn.: „Umowa o ucz ę szczanie dziecka do przedszkola w roku szkolnym…”, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Ustosunkowuj ą c si ę do postawionego zarzutu Przedsi ę biorca zauwa ż y ł , i ż w stosowanym wzorcu umowy mowa jest jedynie o mo ż liwo ś ci zastosowania uprawnienia Przedsi ę biorcy do rozwi ą zania umowy w przypadku zalegania z zap ł at ą czesnego przez okre ś lony czas. W postanowieniu wpisanym do rejestru klauzul niedozwolonych pod numerem 726, mowa jest za ś o skre ś leniu studenta z mocy ustanowionego przepisu. Przedsi ę biorca uzna ł równie ż za warte podkre ś lenia, i ż w zapisanym w rejestrze niedozwolonym postanowieniu umownym jest mowa dodatkowo o „innych op ł atach”. Z powy ż szych zatem wzgl ę dów Przedsi ę biorca uzna ł zatem stosowany przez siebie zapis za znacznie mniej dotkliwy dla konsumenta. 3 Jednocze ś nie Przedsi ę biorca poinformowa ł , i ż zaniecha stosowania spornego zapisu w ten sposób, i ż z wzorca umownego „Umowa o ucz ę szczanie dziecka do przedszkola w roku szkolnym 2008/2009” wykre ś lony zostanie zapis pkt 8, natomiast pkt 9 uzyska nast ę puj ą c ą tre ść : „Ka ż da ze stron mo ż e rozwi ą za ć umow ę z zachowaniem miesi ę cznego okresu wypowiedzenia”. Ponadto Przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , i ż w praktyce nigdy nie wykorzystano przewidzianego we wzorcu umowy uprawnienia rozwi ą zania umowy bez wypowiedzenia w przypadku zalegania z uregulowaniem nale ż no ś ci. O ś wiadczy ł równie ż , i ż niezw ł ocznie po wprowadzeniu powy ż szych zmian we wzorcu umowy, podpisane b ę d ą z rodzicami i opiekunami dzieci stosowne aneksy do umów. W zwi ą zku z powy ż szym Przedsi ę biorca wniós ł o wydanie decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania oraz o niestosowanie kary okre ś lonej w art. 106 ust. 1 ustawy o okik. Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Przedsi ę biorca El ż bieta Raczy ń ska zam. w Ł odzi prowadzi Przedszkole Prywatne w Ł odzi, ul. Rodakowskiego 1a, 93-277 Ł ód ź na podstawie wpisu do ewidencji szkó ł niepublicznych prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ł odzi (dowód: karta nr 27). Zasady dzia ł ania tej placówki zosta ł y zawarte w „Statucie Przedszkola” opracowanym przez Przedsi ę biorc ę (dowód: karty 18-16). Przedsi ę biorca zawiera z konsumentami umowy o ś wiadczenie us ł ug w oparciu o wzorzec umowy „Umowa o ucz ę szczania dziecka do przedszkola w roku szkolnym …” (dowód: karta 7), reguluj ą ce wzajemne prawa i obowi ą zki prowadz ą cego przedszkole, pracowników przedszkola i konsumentów korzystaj ą cych z jego us ł ug. Analiza wskazanych wy ż ej dokumentów pozwoli ł a na postawienie Przedsi ę biorcy zarzutu naruszenia zbiorowych interesów konsumentów poprzez zamieszczenie w stosowanym w obrocie z konsumentami wzorcu „Umowa o ucz ę szczania dziecka do przedszkola w roku szkolnym …” postanowienia, którego to ż sama tre ść zosta ł a wpisana do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone: - § 8 – „Umowa mo ż e zosta ć rozwi ą zana przez przedszkole bez wypowiedzenia w przypadku zalegania z zap ł at ą czesnego przez okres dwóch miesi ę cy” (dowód: karta nr 7), - co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Liczba umów podpisanych i obowi ą zuj ą cych na dzie ń 19 maja 2008 r. wg przedstawionego wzorca umowy wynosi ł a 72 szt. Umowy te zosta ł y podpisane na czas okre ś lony z terminem wyga ś ni ę cia w dniu 31 sierpnia 2008 r. Podlegaj ą cy ocenie wzorzec umowy stosowany jest przez Przedsi ę biorc ę od czterech lat (dowód: karta nr 19). S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie uzna ł za niedozwolone postanowienie zapis o tre ś ci: - poz. 726 w rejestrze niedozwolonych postanowie ń umownych: Nieusprawiedliwione zaleganie z uiszczeniem czesnego lub innych op ł at spowoduje skre ś lenie z listy studentów” ( wyrok SOKiK z dnia 27 lutego 2006r. sygn. akt. XVII Amc 105/04 ). Przedsi ę biorca poinformowa ł , i ż zaniecha stosowania spornego zapisu w ten sposób, i ż z wzorca umownego „Umowa o ucz ę szczanie dziecka do przedszkola w roku szkolnym 2008/2009” wykre ś lony zostanie zapis pkt 8, natomiast pkt 9 uzyska nast ę puj ą c ą tre ść : 4 „Ka ż da ze stron mo ż e rozwi ą za ć umow ę z zachowaniem miesi ę cznego okresu wypowiedzenia” (dowód: karta nr 19). Ponadto Przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , i ż w praktyce nigdy nie wykorzystano przewidzianego we wzorcu umowy uprawnienia do rozwi ą zania umowy bez wypowiedzenia w przypadku zalegania z uregulowaniem nale ż no ś ci. O ś wiadczy ł równie ż , i ż niezw ł ocznie po wprowadzeniu powy ż szych zmian we wzorcu umowy, podpisane b ę d ą z rodzicami i opiekunami dzieci stosowne aneksy do umów (dowód: karta nr 19). Przedsi ę biorca wniós ł o wydanie decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania oraz o niestosowanie kary okre ś lonej w art. 106 ust. 1 ustawy o okik. Nie przedstawi ł jednak nowego wzorca umowy, jak równie ż dowodów na okoliczno ść wycofania z istniej ą cych ju ż w obrocie prawnym umów postanowienia kwestionowanego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w niniejszym post ę powaniu. Maj ą c na uwadze zebrany materia ł dowodowy, Prezes Urz ę du zwa ż y ł : Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o okik przes ł ankami zaistnienia zakazanej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów s ą : 1) dzia ł anie przedsi ę biorcy, 2) nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci, 3) godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Ad 1. Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1 ustawy o okik ilekro ć w ustawie jest mowa o przedsi ę biorcy rozumie si ę przez to przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. z 2007 r., Nr 155, poz. 1095), a tak ż e osob ę fizyczn ą organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej. El ż bieta Raczy ń ska zam. w Ł odzi prowadzi Przedszkole Prywatne w Ł odzi, wpisane do ewidencji szkó ł niepublicznych prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ł odzi. System o ś wiaty w Polsce obejmuje – zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 7 wrze ś nia 1991 r. o systemie o ś wiaty (tj. Dz.U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm) – przedszkola, które mog ą by ć zarówno placówkami publicznymi, jak i niepublicznymi (art. 5 ust. 1 ww. ustawy). Z kolei, jak g ł osi preambu ł a do wymienionej ustawy o systemie o ś wiaty, „o ś wiata w Rzeczypospolitej Polskiej stanowi wspólne dobro ca ł ego spo ł ecze ń stwa”. Ś wiadczenie przez przedszkola edukacji w ramach systemu o ś wiaty jest zatem us ł ug ą o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, co potwierdza równie ż wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 5 lutego 2003 r., sygn. akt XVII Ama 36/02, w uzasadnieniu którego S ą d stwierdza m. in., i ż przedmiotem dzia ł ania szko ł y niepublicznej s ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, tj. edukacja. Wobec powy ż szego nale ż y uzna ć , i ż El ż bieta Raczy ń ska jako osoba fizyczna ś wiadcz ą ca us ł ugi edukacyjne o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 lit.a ustawy o okik. W zwi ą zku z tym pierwsza przes ł anka art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. 5 Ad 2. Bezprawno ść to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi wi ę c o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym jako ca ł o ś ci ą . Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. W niniejszej sprawie dzia ł anie Przedsi ę biorcy, polegaj ą ce na stosowaniu postanowie ń wzorców umów wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, nale ż y uzna ć za bezprawne nie tylko ze wzgl ę du na fakt zdefiniowania w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o okik okre ś lonej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. O bezprawno ś ci tego ż dzia ł ania przes ą dza równie ż rozszerzona skuteczno ść wyroku w sprawie o uznanie postanowie ń umownych za niedozwolone, co wynika z art. 479 43 k.p.c. W momencie wpisania do rejestru zapisu uznanego przez s ą d za niedozwolone postanowienie umowne, zapis ów staje si ę samodzielnie funkcjonuj ą c ą zasad ą , która zosta ł a zakwestionowana. Ze wzgl ę du na rozszerzon ą skuteczno ść wyroku, klauzule spe ł niaj ą funkcj ę podobn ą do przepisów prawa, za ś pos ł ugiwanie si ę nimi w kontaktach z konsumentami jest zakazane. Wzorce umów stosowane przez przedsi ę biorców w kontaktach z konsumentami podlegaj ą szczególnej kontroli. Wzorzec umowy to doktrynalne okre ś lenie wszelkich jednostronnie przygotowanych z góry przed zawarciem umowy, gotowych klauzul umów w postaci warunków umów, ich wzorów, regulaminów, statutów itp. ( E. Łę towska, Prawo umów konsumenckich, C.H. Beck 2002, s. 292). W systemie polskiego prawa cywilnego ustawodawca przewidzia ł instytucj ę abstrakcyjnej kontroli wzorców umownych, realizowanej w drodze post ę powania o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone. Zgodnie ze stanowiskiem S ą du Apelacyjnego w Warszawie (wyroki: z dnia 29 wrze ś nia 2005 r., sygn. akt: VI Aca 381/05; z dnia 16 listopada 2005 r., sygn. akt VI Aca 473/05), „celem post ę powania w sprawach o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone jest tzw. abstrakcyjna kontrola wzorców, dokonana w oderwaniu od konkretnej umowy, za ś wyrok uwzgl ę dniaj ą cy powództwo przez uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma, zgodnie z art. 479 43 k.p.c., od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, skutek tak ż e wobec osób trzecich.(…)”. Co wi ę cej, S ą d Najwy ż szy w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (Sygn. akt III SZP 3/06) wskaza ł , i ż stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. S ą d Najwy ż szy uzna ł równie ż , i ż je ż eli S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna okre ś lon ą klauzul ę za niedozwolon ą w wyniku przeprowadzonej kontroli abstrakcyjnej i zostanie ona wpisana do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów dopuszcza si ę ka ż dy z przedsi ę biorców, który wprowadza do stosowanych klauzul zmiany o charakterze kosmetycznym, polegaj ą ce np. na przestawieniu szyku wyrazów lub zmianie u ż ytych wyrazów, je ż eli zmiany te nie prowadz ą do zmiany istoty klauzuli. Tak wi ę c, dokonuj ą c oceny tre ś ci postanowie ń umownych wykorzystywanych przez przedsi ę biorców we wzorcach umownych nale ż y wykorzystywa ć regu ł y interpretacji wykszta ł cone w nauce prawa i praktyce orzeczniczej. St ą d te ż , niedozwolone b ę d ą takie postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w „hipotezie” klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . Nie jest zatem konieczna 6 dok ł adna, literalna identyczno ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. W niniejszej sprawie Prezes Urz ę du zakwestionowa ł jeden zapis zamieszczony w wykorzystywanym przez przedsi ę biorc ę wzorcu „Umowa o ucz ę szczanie dziecka do przedszkola w roku szkolnym …” z uwagi na jego to ż samo ść z klauzulami wpisanymi do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niezdozwolone. W ocenie Prezesa Urz ę du, zapis pkt 8 wzorca „Umowa o ucz ę szczanie dziecka do przedszkola w roku szkolnym …” o tre ś ci: „Umowa mo ż e zosta ć rozwi ą zana przez przedszkole bez wypowiedzenia w przypadku zalegania z zap ł at ą czesnego przez okres dwóch miesi ę cy” jest to ż samy z zapisem uznanym wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 27 lutego 2006r. sygn. akt. XVII Amc 105/04 za zakazany w obrocie z konsumentami, o tre ś ci: „Nieusprawiedliwione zaleganie z uiszczeniem czesnego lub innych op ł at spowoduje skre ś lenie z listy studentów” i wpisanym do Rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone z dniem 29 maja 2006 r. pod numerem 726. W uzasadnieniu wyroku S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: „SOKIK”) stwierdzi ł , ż e zapisy wpisane do rejestru klauzul zakazanych naruszaj ą dobre obyczaje i ra żą co naruszaj ą interesy konsumentów tj. art. 385 1 kc. Art. 385 1 § 1 kodeksu cywilnego stanowi, ż e postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wi ążą go je ż eli kszta ł tuj ą jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Konsument jako s ł absza strona stosunku prawnego staj ą c wobec przedsi ę biorcy – profesjonalisty podlega szczególnej ochronie. W szczególno ś ci naruszaj ą w sposób ra żą cy interesy konsumentów dzia ł ania przedsi ę biorcy sprzeczne z przepisami prawa. Art. 491 kc stanowi, ż e gdy jedna ze stron dopuszcza si ę zw ł oki w wykonaniu zobowi ą zania z umowy wzajemnej, druga strona mo ż e wyznaczy ć jej odpowiedni dodatkowy termin do wykonania zobowi ą zania z zaznaczeniem, ż e w razie bezskutecznego up ł ywu wyznaczonego terminu b ę dzie uprawniona do odst ą pienia od umowy. Chocia ż powy ż szy przepis posiada charakter dyspozytywny, tzn. zale ż ny od woli stron, to jednak zdaniem SOKiK, jego tre ść jest powszechnie stosowana w obrocie gospodarczym i stanowi jeden z jego dobrych obyczajów. Powy ż sze potwierdza równie ż cho ć by wyrok S ą du Apelacyjnego w Katowicach z dnia 5 stycznia 2000 r. (sygn. akt IAca 817/99), w którym s ą d orzek ł , i ż „sama zw ł oka w spe ł nieniu ś wiadczenia nie daje podstaw do odst ą pienia od umowy w ś wietle art. 491 § 1 kc, który warunkuje jego skuteczno ść od wyznaczenia drugiej stronie odpowiedniego, dodatkowego terminu” . Zauwa ż y ć nale ż y, ż e w przypadku rozwi ą zania umowy ze skutkiem natychmiastowym mamy do czynienia z nierówno ś ci ą stron kontraktu – analogicznej mo ż liwo ś ci nie posiada konsument. Wzorzec „Umowa o ucz ę szczanie dziecka do przedszkola w roku szkolnym …” okre ś la w pkt 9, i ż „Opiekun mo ż e rozwi ą za ć umow ę z zachowaniem dwumiesi ę cznego okresu wypowiedzenia” . Z uwagi na powy ż sze Prezes Urz ę du uzna ł , ż e jakkolwiek porównywane zapisy nie s ą literalnie identyczne to jednak wywieraj ą identyczny skutek dla konsumenta i dlatego uzna ć nale ż y, ż e zapisy te s ą to ż same. Zarówno zapis stosowany przez Przedsi ę biorc ę , jak i zapis uznany przez SOKiK za niedozwolone postanowienie umowne s ą to ż same w skutkach, bowiem przyznaje jednej stronie umowy prawo do rozwi ą zania umowy bez wezwania d ł u ż nika do spe ł nienia ci ążą cego na nim obowi ą zku zgodnie z regulacjami zawartymi w kodeksie cywilnym. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze nale ż y uzna ć , i ż kwestionowany zapis wzorca „Umowa o 7 ucz ę szczanie dziecka do przedszkola w roku szkolnym …” stosowanego przez Przedsi ę biorc ę mie ś ci si ę zarówno w „hipotezie”, jak i „sankcji” wymienionej klauzuli wpisanej do Rejestru. Tym samym uprawdopodobniono, i ż spe ł niona zosta ł a przes ł anka bezprawno ś ci dzia ł ania Przedsi ę biorcy, polegaj ą cego na stosowaniu w obrocie konsumenckim postanowienia wzorca umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Ad 3. Trzecia z wymienionych wy ż ej przes ł anek jest spe ł niona, gdy dane dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów, jako zbiorowo ś ci, gdy ż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów chroni interesy nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zidentyfikowa ć . Z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Dzia ł anie Przedsi ę biorcy prowadz ą cego prywatne przedszkole godzi w interesy ogó ł u obecnie korzystaj ą cych z jego us ł ug konsumentów, ale tak ż e ka ż dego potencjalnego konsumenta, który zdecyduje si ę zawrze ć z tym przedsi ę biorc ą umow ę o korzystanie z us ł ug przedszkola w oparciu o wzorzec umowy zawieraj ą cy kwestionowane postanowienie. Naruszane przy tym interesy konsumentów nie maj ą jednostkowego charakteru, ale s ą wspólne dla z góry nieustalonej zbiorowo ś ci konsumentów. Nale ż y zatem stwierdzi ć , i ż spe ł niona zosta ł a trzecia z przes ł anek uznania dzia ł ania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym uprawdopodobniono, i ż dzia ł anie przedsi ę biorcy stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, wymienion ą w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o okik. Wobec powy ż szego, Prezes Urz ę du orzek ł jak w pkt I sentencji. Zgodnie z art. 28 ustawy o okik, je ż eli w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu lub innych informacji b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania z urz ę du - ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę , o której mowa w art. 24 ustawy, a przedsi ę biorca, któremu zarzucane jest naruszenie tego przepisu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania zobowi ą zania. W opinii Prezesa Urz ę du, w niniejszej sprawie spe ł nione zosta ł y przes ł anki do wydania decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o okik. Okoliczno ś ci sprawy uprawdopodobniaj ą stosowanie przez Przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cej na pos ł ugiwaniu si ę w obrocie konsumenckim wzorcem umowy zawieraj ą cym postanowienie wpisane do rejestru postanowie ń uznanych za niedozwolone. Przedsi ę biorca zobowi ą za ł si ę do zapobie ż enia wskazanym powy ż ej naruszeniom poprzez zmiany we wzorcu umowy zgodnie z o ś wiadczeniem przedstawionym w pi ś mie z dnia 19 maja 2008 r. (data wp ł ywu do Urz ę du: 28 maja 2008 r.) oraz wycofania z istniej ą cych w obrocie prawnym umów postanowienia kwestionowanego w niniejszym post ę powaniu w drodze aneksowania obowi ą zuj ą cych umów. Po przyj ę ciu ww. zobowi ą zania Prezes Urz ę du na ł o ż y ł na Przedsi ę biorc ę obowi ą zek jego wykonania do dnia 29 wrze ś nia 2008 r. Zaproponowana przez Przedsi ę biorc ę zmiana podlegaj ą cego ocenie wzorca umowy – polegaj ą ca na wykre ś leniu kwestionowanego postanowienia umownego – uwzgl ę dnia w ocenie Prezesa Urz ę du obowi ą zuj ą ce przepisy prawa, w szczególno ś ci art. 385 i nast. k. c. i mo ż e zosta ć wprowadzona do obrotu. 8 Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o okik Prezes Urz ę du na ł o ż y ł na Przedsi ę biorc ę obowi ą zek z ł o ż enia sprawozdania o stopniu realizacji przyj ę tego zobowi ą zania oraz dor ę czenia do dnia 6 pa ź dziernika 2008 r. dowodów na okoliczno ść poinformowania rodziców lub prawnych opiekunów dzieci ucz ę szczaj ą cych do Przedszkola Prywatnego w Ł odzi, ul. Rodakowskiego 1a, 93-277 Ł ód ź o wynikaj ą cych z przyj ę tego zobowi ą zania zmianach w obowi ą zuj ą cych umowach lub na okoliczno ść podpisywania nowych umów zgodnie z nowym wzorcem umowy. Przedsi ę biorca wniós ł o wydanie decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania oraz o niestosowanie kary okre ś lonej w art. 106 ust. 1 ustawy o okik. Nie przedstawi ł jednak nowego wzorca umowy, jak równie ż dowodów na okoliczno ść wycofania z istniej ą cych ju ż w obrocie prawnym umów postanowienia kwestionowanego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w niniejszym post ę powaniu. Wobec powy ż szego, Prezes Urz ę du orzek ł jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz.296, ze zm.) - od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatura w Ł odzi.. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Barbara Roma ń czak-Graca Otrzymuje: El ż bieta Raczy ń ska