RŁO-37/2009

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w ŁODZI ul. Piotrkowska 120 90-006 Łódź tel. (0 42) 636 36 89, fax (0 42) 636 07 12 e’mail: lodz@uokik.gov.pl RŁO-61-20( )/09/TD Łódź, dnia 21 grudnia 2009 r. DECYZJA Nr RŁO 37/2009 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331, ze zm.), oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 2 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wszczętego z urzędu przeciwko przedsiębiorcom Robertowi Piechutowi i Michałowi Krakowiakowi prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą „ELSNET” s.c. w Łodzi, – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po uprawdopodobnieniu stosowania przez tych przedsiębiorców praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, polegających na: 1) stosowaniu postanowień wzorca umowy, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.), we wzorcu umowy pn. „Regulamin świadczenia usług internetowych Elsnet”, o następującej treści: − „Operator powiadamia Abonentów o zmianie wysokości opłaty abonamentowej zapisanej w Umowie, za pośrednictwem strony WWW, w terminie nie krótszym, niż 14 dni przed wprowadzeniem nowej opłaty.”, − „Operator określa jako maksymalny czas niedostępności usługi na 48 godzin w skali miesiąca. Użytkownik ma prawo domagać się zwrotu odpowiedniej części opłaty czyli 1/30 opłaty abonamentowej za każde pełne 24 h niedostępności usługi powyżej limitu , 2) stosowaniu we wzorcu umowy pn. „Regulamin świadczenia usług internetowych Elsnet” postanowień sprzecznych z przepisami ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2004 r., Nr 171, poz. 1800, ze zm.), o treści: − „Operator zastrzega sobie prawo zmian w niniejszym regulaminie, o których powiadomi wszystkich abonentów pocztą elektroniczną lub za pomocą oficjalnej strony Operatora.” , jako sprzecznego z art. 60a ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo telekomunikacyjne, 2 − „Zmiany w niniejszym Regulaminie przekazywane są za pośrednictwem strony WWW lub za pomocą korespondencji kierowanej na skrzynkę poczty elektronicznej Abonenta ustanowionej przez Operatora.” , jako sprzecznego z art. 60a ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo telekomunikacyjne, − „Brak akceptacji zmian do Regulaminu w ciągu 14 dni od daty ich wprowadzenia jest równoznaczny z wypowiedzeniem Umowy przez Abonenta. Warunki Umowy mogą być w tym przypadku renegocjowane indywidualnie, a w przypadku braku uzgodnień Umowa jest rozwiązana w trybie przewidzianym dla formy wypowiedzenia przez jedną ze stron.” , jako sprzecznego z przepisem art. 60a ust. 2 ustawy Prawo telekomunikacyjne, i przyjęciu zobowiązania ww. przedsiębiorców do zaniechania zarzucanych praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów poprzez usunięcie wskazanych uchybień w treści kwestionowanych postanowień umownych, nakłada się na przedsiębiorców Roberta Piechuta i Michała Krakowiaka prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą „ELSNET” s.c. w Łodzi obowiązek wykonania tego zobowiązania poprzez: a) wprowadzenie zmian we wzorcu pn. „Regulamin świadczenia usług internetowych Elsnet” zgodnie z przyjętym zobowiązaniem i projektem zmian przedstawionym w piśmie z dnia 20 października 2009 r. (data wpływu do Urzędu: 28 października 2009 r.) w zakresie objętym zarzutem określonym w niniejszym punkcie decyzji, oraz b) wycofanie z istniejących już w obrocie prawnym umów postanowień kwestionowanych przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w niniejszym postępowaniu w zakresie objętym zarzutem określonym w niniejszym punkcie decyzji. II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 2 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nakłada się na przedsiębiorców Roberta Piechuta i Michała Krakowiaka prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą „ELSNET” s.c. w Łodzi, obowiązek złożenia sprawozdania o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania oraz doręczenia dowodów na okoliczność poinformowania konsumentów będących abonentami usług przedsiębiorców o wynikających z przyjętego zobowiązania zmianach w obowiązujących umowach oraz na okoliczność podpisywania nowych ewentualnych umów zgodnie z nowym wzorcem umowy, w terminie czterech miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331, ze zm.), oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 2 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wszczętego z urzędu przeciwko 3 przedsiębiorcom Robertowi Piechutowi i Michałowi Krakowiakowi prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą „ELSNET” s.c. w Łodzi, – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, naruszającą art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów działanie przedsiębiorców Roberta Piechuta i Michała Krakowiaka prowadzących wspólnie działalność gospodarczą pod nazwą „ELSNET” s.c. w Łodzi, polegające na stosowaniu we wzorcu umowy pn. „Regulamin świadczenia usług internetowych Elsnet” postanowienia sprzecznego z przepisem z § 6 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 1 października 2004 r. w sprawie trybu postępowania reklamacyjnego oraz warunków, jakim powinna odpowiadać reklamacja usługi telekomunikacyjnej (Dz. U. Nr 226, poz. 2291), o treści: „Reklamację należy złożyć w ciągu 30 dni od daty wystąpienia problemu. Reklamacje, które wpłyną po terminie, nie będą rozpatrywane” , i nakazuje się zaniechanie jej stosowania . IV. Na podstawie art. 77 ust. 1 w związku z art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 2 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: obciąża się solidarnie przedsiębiorców Roberta Piechuta i Michała Krakowiaka prowadzących wspólnie działalność gospodarczą pod nazwą „ELSNET” s.c. w Łodzi, kosztami niniejszego postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz zobowiązuje się ww. przedsiębiorców do zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, kosztów postępowania w kwocie 33,00 zł (słownie: trzydzieści trzy złote 00/100). Uzasadnienie W ramach postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w okresie od dnia 28 maja 2009 r. do dnia 24 lipca 2009 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej „Prezesem Urzędu”) dokonał kontroli wzorców umów stosowanych przez przedsiębiorców Roberta Piechuta i Michała Krakowiaka prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą „ELSNET” s.c. w Łodzi (zwanych dalej „Przedsiębiorcami”). W wyniku przeprowadzonej kontroli Prezes Urzędu ustalił, że Przedsiębiorcy we wzorcu umowy pn. „Regulamin świadczenia usług internetowych Elsnet ” stosują zapisy sprzeczne z przepisami ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2004 r., Nr 171, poz. 1800) – zwanej dalej „Prawem telekomunikacyjnym”) a także Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 1 października 2004 r. w sprawie trybu postępowania reklamacyjnego oraz warunków, jakim powinna odpowiadać reklamacja usługi telekomunikacyjnej (Dz. U. Nr 226, poz. 2291 – zwanego dalej „Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury”) oraz stosują zapisy o treści podobnej do treści postanowień umownych wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone (zwanego 4 dalej „Rejestrem”), o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296, ze zm. - zwanej dalej „k.p.c.” lub „Kodeksem postępowania cywilnego”). W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, iż były podstawy do postawienia Przedsiębiorcom zarzutów stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów i wszczął w dniu 24 sierpnia 2009 r. z urzędu, Postanowieniem Nr 1/61-20/09 (dowód: karty Nr 1–2) postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez przedsiębiorców Roberta Piechuta zam. w Łodzi i Michała Krakowiaka zam. w Łodzi prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą „ELSNET” s.c. w Łodzi, praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na stosowaniu we wzorcu umowy pn. „Regulamin świadczenia usług internetowych Elsnet”: 1) postanowień wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, o treści: − „Operator powiadamia Abonentów o zmianie wysokości opłaty abonamentowej zapisanej w Umowie, za pośrednictwem strony WWW, w terminie nie krótszym, niż 14 dni przed wprowadzeniem nowej opłaty.”, − „Operator określa jako maksymalny czas niedostępności usługi na 48 godzin w skali miesiąca. Użytkownik ma prawo domagać się zwrotu odpowiedniej części opłaty czyli 1/30 opłaty abonamentowej za każde pełne 24 h niedostępności usługi powyżej limitu.”; 2) postanowień sprzecznych z przepisami ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2004 r., Nr 171, poz. 1800, ze zm.) o treści: − „Operator zastrzega sobie prawo zmian w niniejszym regulaminie, o których powiadomi wszystkich abonentów pocztą elektroniczną lub za pomocą oficjalnej strony Operatora.” – jako sprzeczne z art. 60a ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo telekomunikacyjne, − „Zmiany w niniejszym Regulaminie przekazywane są za pośrednictwem strony WWW lub za pomocą korespondencji kierowanej na skrzynkę poczty elektronicznej Abonenta ustanowionej przez Operatora.” – jako sprzeczne z art. 60a ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo telekomunikacyjne, − „Brak akceptacji zmian do Regulaminu w ciągu 14 dni od daty ich wprowadzenia jest równoznaczny z wypowiedzeniem Umowy przez Abonenta. Warunki Umowy mogą być w tym przypadku renegocjowane indywidualnie, a w przypadku braku uzgodnień Umowa jest rozwiązana w trybie przewidzianym dla formy wypowiedzenia przez jedną ze stron.” – jako sprzeczne z przepisem art. 60a ust. 2 ustawy Prawo telekomunikacyjne; 3) postanowienia sprzecznego z przepisami Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 1 października 2004 r. w sprawie trybu postępowania reklamacyjnego oraz warunków, jakim powinna odpowiadać reklamacja usługi telekomunikacyjnej (Dz. U. Nr 226, poz. 2291) o treści: „Reklamację należy złożyć w ciągu 30 dni od daty wystąpienia problemu. Reklamacje, które wpłyną po terminie, nie będą rozpatrywane.” – jako sprzecznego z § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia, co mogło stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331, ze zm. - zwanej dalej „ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów”). 5 W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania (dowód: karty Nr 3-4), w piśmie z dnia 16 września 2009 r. (data wpływu: 21 września 2009 r., dowód: karta Nr 19) Pan Robert Piechut poinformował o zamiarze zmiany treści zapisów wskazanych w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania jako sprzeczne z prawem i wprowadzenia tych zmian w życie. W piśmie z dnia 20 października 2009 r. (data wpływu do Urzędu: 28 października 2009 r.) Przedsiębiorcy przedstawili „projekt zmian punktów regulaminu” mających uwzględniać przedmiot zarzutów podniesionych przez Prezesa Urzędu w zawiadomieniu o wszczęciu niniejszego postępowania. Przedsiębiorcy wyrazili prośbę o „analizę proponowanych zmian i ewentualne korekty, aby punkty regulaminu usług nie kolidowały z obowiązującym prawem.” Jednocześnie Przedsiębiorcy zobowiązali się do wprowadzenia proponowanych zmian w życie po uzyskaniu „pozytywnej opinii co do ich brzmienia”, w terminie związanym z corocznym przesyłaniem abonentom faktur za usługi internetowe, tj. na przełomie stycznia i lutego 2010 r. Przedłożone zmiany według propozycji Przedsiębiorców miałyby następujący zakres (podano w kolejności uwzględniającej kolejność zdefiniowanych wyżej zarzutów wraz z oznaczeniem pozycji postanowień we wzorcu umowy): − pkt 9.12 - „ Operator powiadamia Abonentów o zmianie wysokości opłaty abonamentowej zapisanej w Umowie, pisemnie, drogą listowną w terminie nie krótszym niż jeden okres rozliczeniowy, przed wprowadzeniem nowej opłaty.” , − pkt 11.6. zdanie 1 i 2 - „Operator określa jako maksymalny czas niedostępności usługi na 24 godziny w skali miesiąca. Abonent ma prawo domagać się zwrotu odpowiedniej części opłaty czyli 1/30 opłaty abonamentowej za każde pełne 24 h niedostępności usługi.” , − pkt 2.4 – „ Operator zastrzega sobie prawo zmian w niniejszym regulaminie, o których powiadomi wszystkich Abonentów listownie, na piśmie.” , − pkt 14.3 - „Zmiany w niniejszym Regulaminie przekazywane na piśmie, drogą listowną.” , − pkt 14.4 – „Brak akceptacji zmian do Regulaminu w ciągu 14 dni od daty ich wprowadzenia jest równoznaczne z rozwiązaniem Umowy, bez ewentualnych roszczeń Operatora za wcześniejsze rozwiązanie Umowy, w stosunku do Abonenta.”, − pkt 11.6 zdania 6, 7 i 8 – „ Warunkiem pozytywnego rozpatrzenia reklamacji jest niezwłoczne poinformowanie obsługi sieci o problemie maksymalnie w ciągu 24 godzin od jego zaobserwowania. W treści pisemnej reklamacji należy podać datę wystąpienia problemu, czas trwania oraz nazwisko osoby, która przyjęła jego zgłoszenie. Reklamacja może być złożona w terminie 12 miesięcy od ostatniego dnia okresu rozliczeniowego, w którym zakończyła się przerwa w świadczeniu Usługi lub od dnia, w którym Usługa została nienależycie wykonana albo miała być wykonana lub od dnia doręczenia faktury zawierającej nieprawidłowe obliczenie.”. Pismem z dnia 29 października 2009 r. Prezes Urzędu zawiadomił Przedsiębiorców o zakończeniu zbierania materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Prezes Urzędu ustalił co następuje: Pan Michał Krakowiak prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą „ELSNET” w Łodzi jest przedsiębiorcą wpisanym do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Łodzi w Referacie Handlu Usług i Rolnictwa Urząd Miasta Łodzi – 6 Delegatura Łódź Widzew pod numerem 45588 (dowód: karta Nr 13). Pan Robert Piechut prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą „ELSNET” w Łodzi jest przedsiębiorcą wpisanym do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Łodzi w Referacie Handlu Usług i Rolnictwa Urząd Miasta Łodzi – Delegatura Łódź Górna pod numerem 56395 (dowód: karta Nr 15). Przedsiębiorcy prowadzą działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej i posiadają wpis do rejestru przedsiębiorców telekomunikacyjnych pod numerem 583 (dowód: karta Nr 14). Przedmiotem działalności Przedsiębiorców jest m.in. transmisja danych, działalność telekomunikacyjna pozostała i przetwarzanie danych, w tym działalność usługowa w zakresie szerokopasmowego dostępu do sieci Internet (dowód: karty Nr 6, 13 i 15). Przedmiotem analizy Prezesa Urzędu w niniejszym postępowaniu był wzorzec umowy pn. „Regulamin świadczenia usług internetowych Elsnet” stosowany przez Przedsiębiorców przy zawieraniu umów z konsumentami w zakresie świadczenia usług szerokopasmowego dostępu do sieci Internet (dowód: karty Nr 7-9). Wzorzec ten został przesłany przez Przedsiębiorców w toku postępowania wyjaśniającego pismem z dnia 18 czerwca 2009 r., wraz z informacją, iż stosowany jest przy zawieraniu umów z konsumentami (dowód: karta Nr 6). Stosowany przez Przedsiębiorców wzorzec umowy pn. „Regulamin świadczenia usług internetowych Elsnet” zawierał m.in. postanowienia o treści: 1) w pkt 9.12 – „Operator powiadamia Abonentów o zmianie wysokości opłaty abonamentowej zapisanej w Umowie, za pośrednictwem strony WWW, w terminie nie krótszym, niż 14 dni przed wprowadzeniem nowej opłaty.” , 2) w pkt 11.6 zd. 1 i 2 – „Operator określa jako maksymalny czas niedostępności usługi na 48 godzin w skali miesiąca. Użytkownik ma prawo domagać się zwrotu odpowiedniej części opłaty czyli 1/30 opłaty abonamentowej za każde pełne 24 h niedostępności usługi powyżej limitu.” , 3) w pkt 2.4 – „Operator zastrzega sobie prawo zmian w niniejszym regulaminie, o których powiadomi wszystkich abonentów pocztą elektroniczną lub za pomocą oficjalnej strony Operatora.” , 4) w pkt 14.3 – „Zmiany w niniejszym Regulaminie przekazywane są za pośrednictwem strony WWW lub za pomocą korespondencji kierowanej na skrzynkę poczty elektronicznej Abonenta ustanowionej przez Operatora.” , 5) w pkt 14.4 – „Brak akceptacji zmian do Regulaminu w ciągu 14 dni od daty ich wprowadzenia jest równoznaczny z wypowiedzeniem Umowy przez Abonenta. Warunki Umowy mogą być w tym przypadku renegocjowane indywidualnie, a w przypadku braku uzgodnień Umowa jest rozwiązana w trybie przewidzianym dla formy wypowiedzenia przez jedną ze stron.” , 6) w pkt 11.6 zdania 6 i 7 – „Reklamację należy złożyć w ciągu 30 dni od daty wystąpienia problemu. Reklamacje, które wpłyną po terminie, nie będą rozpatrywane.” . W odniesieniu do pkt 1) wskazanego powyżej Prezes Urzędu ustalił, że Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: „Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów”) w wyroku z dnia 19 stycznia 2005 roku, w sprawie o sygnaturze akt XVII AmC 2/04, uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „O zmianie opłaty Operator jest zobowiązany poinformować Abonenta z czternastodniowym wypowiedzeniem poprzez zamieszczenie informacji na kanale informacyjno-planszowym, w formie ogłoszeń za budynkach lub pisemnie” . Postanowienie to zostało wpisane do Rejestru pod numerem 401. 7 W odniesieniu do pkt 2) wskazanego powyżej Prezes Urzędu ustalił, że Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 24 listopada 2006 r., w sprawie o sygnaturze akt XVII AmC 163/05, uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „Jeżeli taka przerwa potrwa dłużej niż 48 godzin Abonent będzie miał prawo do zwrotu proporcjonalnej części Opłaty abonamentowej” . Postanowienie to zostało wpisane do Rejestru pod numerem 1335. W związku z postanowieniami wskazanymi wyżej w pkt. 3, 4 i 5, Prezes Urzędu ustalił, że treść postanowień w nich zawartych jest sprzeczna z art. 60a ust. 1 oraz art. 60a ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego. Dostawca publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych zobowiązany jest na podstawie art. 60a ust. 1 do: − doręczania abonentowi na piśmie treści każdej proponowanej zmiany warunków umowy, w szczególności, o której mowa w art. 56 ust. 3 prawa telekomunikacyjnego, − doręczania abonentowi na piśmie oraz podawania do publicznej wiadomości treść każdej proponowanej zmiany warunków umowy określonych w regulaminie, o którym mowa w art. 59 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego, − podawania do publicznej wiadomości treści każdej proponowanej zmiany warunków umowy określonych w regulaminie, o którym mowa w art. 60 Prawa telekomunikacyjnego, z wyprzedzeniem co najmniej jednego okresu rozliczeniowego przed wprowadzeniem tych zmian w życie. Jednocześnie abonent powinien zostać poinformowany o prawie wypowiedzenia umowy w przypadku braku akceptacji tych zmian. Zgodnie zaś z art. 60a ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego: „W razie skorzystania z prawa wypowiedzenia umowy, o którym mowa w ust. 1, dostawcy publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych nie przysługuje roszczenie odszkodowawcze (…), o czym abonent powinien zostać także poinformowany”. Art. 60a został dodany do Prawa telekomunikacyjnego mocą ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo telekomunikacyjne oraz niektórych innych ustaw opublikowanej w dniu 5 czerwca 2009 r. w Dzienniku Ustaw Nr 85, poz. 716. Wskazane wyżej zmiany wprowadzone ww. ustawą weszły w życie po upływie 30 dni od dnia jej ogłoszenia, tj. w dniu 6 lipca 2009 r. Zgodnie z art. 56 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego umowa o świadczenie publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych powinna określać w szczególności: strony umowy; rodzaj świadczonych usług; termin oczekiwania na przyłączenie do sieci lub termin rozpoczęcia świadczenia usług; okres, na jaki została zawarta; pakiet taryfowy (jeżeli na świadczone usługi obowiązują różne pakiety taryfowe); sposób składania zamówień na pakiety taryfowe oraz dodatkowe opcje usługi; okres rozliczeniowy; tryb i warunki dokonywania zmian umowy oraz warunki jej przedłużania; zakres świadczonych usług; dane dotyczące jakości usługi; zakres obsługi serwisowej; sposób i termin rozwiązania umowy; zakres odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy; wysokość odszkodowania oraz zasady i terminy jego wypłaty; zasady i tryb składania oraz rozpatrywania reklamacji; informację o polubownych sposobach rozwiązywania sporów; sposób uzyskania informacji o aktualnym cenniku usług oraz kosztach usług serwisowych. Zgodnie z art. 59 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego dostawca publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych określający w regulaminie świadczenia usług telekomunikacyjnych dane, o których mowa w art. 56 ust. 3 pkt. 9 do16, obowiązany jest podać ten regulamin do publicznej wiadomości i dostarczać nieodpłatnie abonentowi wraz z umową o świadczenia publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych. 8 Zgodnie z art. 2 pkt 31 Prawa telekomunikacyjnego przez pojęcie publicznie dostępnej usługi telekomunikacyjnej rozumie się usługę telekomunikacyjną dostępną dla ogółu użytkowników. W odniesieniu do postanowienia wskazanego wyżej w pkt 6) Prezes Urzędu ustalił, iż jego treść jest sprzeczna z przepisem § 6 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury przewidującego możliwość złożenia reklamacji w terminie 12 miesięcy od ostatniego dnia okresu rozliczeniowego, w którym zakończyła się przerwa w świadczeniu usługi telekomunikacyjnej, lub od dnia, w którym usługa została nienależycie wykonana lub miała być wykonana, lub od dnia doręczenia faktury zawierającej nieprawidłowe obliczenie należności z tytułu świadczenia usługi telekomunikacyjnej. Przedsiębiorcy na dzień 16 września 2009 r. świadczyli usługi szerokopasmowego dostępu do sieci Internet dla 520 abonentów. Faktyczny obszar prowadzonej działalności w tym zakresie ogranicza się do miasta Łodzi (dowód: karta Nr 19). Podlegający ocenie w toku niniejszego postępowania wzorzec umowy stosowany jest w obrocie z konsumentami począwszy od 1 sierpnia 2008 r. (dowód: karta Nr 6). Zgodnie z treścią § 4 wzorca pn. „Umowa Abonencka o wykonanie przez ELSNET s.c. usługi dostępu do sieci Internet łączami stałymi” przyjętym okresem rozliczeniowym w stosunkach umownych jest 1 miesiąc (dowód: karta Nr 10). Przedstawione przez Przedsiębiorców zmiany treści kwestionowanych postanowień wzorców umowy, z wyjątkiem postanowienia pkt. 11.6 zd. 6 „Regulaminu świadczenia usług internetowych Elsnet”, uwzględniają uwagi Prezesa Urzędu zawarte w uzasadnieniu postanowienia o wszczęciu niniejszego postępowania. Zaproponowany zapis pkt 11.6 zdanie 6 o treści: „Warunkiem pozytywnego rozpatrzenia reklamacji jest niezwłoczne poinformowanie obsługi sieci o problemie maksymalnie w ciągu 24 godzin od jego zaobserwowania” w istocie podważa sens składania reklamacji dotyczącej przerwy w świadczeniu usług w sytuacji braku powiadomienia dostawcy usług w ciągu 24 godzin od momentu zaobserwowania wystąpienia przerwy w świadczeniu usługi. Takiego warunku nie przewidują przepisy cytowanego Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie trybu postępowania reklamacyjnego oraz warunków, jakim powinna odpowiadać reklamacja usługi telekomunikacyjnej. Przedsiębiorcy – wspólnicy „ELSNET” s.c. w Łodzi – w równym stopniu uczestniczą w zyskach i stratach spółki (dowód: karta Nr 25) i osiągnęli w 2008 r. przychód w wysokości łącznie (tajemnica przedsiębiorcy) zł (słownie złotych: (tajemnica przedsiębiorcy) ), z tytułu prowadzonej wspólnie działalności gospodarczej (dowód: karta Nr 25). Prezes Urzędu zważył co następuje: Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Stwierdzenie, że to nastąpiło pozwala na realizację celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą klientami Przedsiębiorców. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi słowy, naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. 9 Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy, przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.), 2) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Wskazany przepis zawiera otwarty katalog działań stanowiących praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o okik przesłankami zaistnienia zakazanej praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów są:: 1) działanie przedsiębiorcy, 2) noszące znamiona bezprawności, 3) godzące w zbiorowy interes konsumentów. Ad 1). Stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy, rozumie się przez to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (…). Przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095, ze zm. – zwaną dalej „ustawą o swobodzie działalności gospodarczej”) jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Ponadto, zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej lub po uzyskaniu wpisu rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Przepis art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej definiuje działalność gospodarczą jako zarobkową działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. W przedmiotowej sprawie Przedsiębiorcy prowadzą w formie spółki cywilnej działalność gospodarczą na podstawie odrębnych dla każdego z Przedsiębiorców wpisów do ewidencji działalności gospodarczej, świadcząc publicznie dostępne usługi telekomunikacyjne w zakresie szerokopasmowego dostępu do sieci Internet. Prezes Urzędu stwierdził, że pierwsza przesłanka niezbędna do stwierdzenia stosowania przez Przedsiębiorców praktyki wskazanej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów została spełniona . Ad 2) 10 Dla uznania działania Przedsiębiorców za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest, aby miało ono charakter bezprawny i godziło w zbiorowe interesy konsumentów. Rozważania w tym zakresie w dalszej części uzasadnienia będą prowadzone oddzielnie dla każdej wyodrębnionej i zdefiniowanej w pkt I sentencji niniejszej decyzji praktyki. W odniesieniu do pkt I.1 sentencji decyzji, należy stwierdzić, iż przepis art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera przykładowy katalog praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 pkt 1, za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uważa się w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Na mocy art. 479 45 § 1 k.p.c., Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest obowiązany przesyłać Prezesowi Urzędu odpis każdego prawomocnego wyroku uwzględniającego powództwo o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Na podstawie tych wyroków, Prezes Urzędu jest zobowiązany do prowadzenia rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, stosownie do art. 479 45 § 2 k.p.c. Przepis art. 479 45 § 3 k.p.c. ustanawia zasadę tzw. formalnej jawności rejestru, stanowiąc, że rejestr jest jawny. Jawność Rejestru oznacza, że Rejestr jest dostępny dla każdego zainteresowanego, czyli każdy ma do niego prawo wglądu. Skutkiem formalnej jawności Rejestru jest niemożność zasłaniania się nieznajomością dokonanych w nim wpisów. W rejestrze tym przytacza się treść postanowień wzorców umowy uznanych przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone. W ocenie Prezesa Urzędu, wpisanie takich postanowień do Rejestru, oznacza, że od tej chwili postanowienia te są zakazane we wszystkich wzorcach umów. Zakaz stosowania postanowień wpisanych do Rejestru dotyczy nie tylko tego przedsiębiorcy, przeciwko któremu zapadł wyrok w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, lecz również innych przedsiębiorców z danej branży. Za takim ujęciem przemawia podstawowy cel postępowania w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, jakim jest usunięcie z obrotu postanowień, które Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone. Chodzi bowiem o to, by konsumenci nie byli narażeni na te postanowienia w przyszłości w umowach zawieranych z innymi przedsiębiorcami. Ponadto, zdaniem Prezesa Urzędu, zakaz stosowania niedozwolonych postanowień wpisanych do Rejestru dotyczy także postanowień podobnych. W związku z tym, zakazane jest też stosowanie postanowienia, którego zakres jest tożsamy z zakresem postanowienia wpisanego do Rejestru. Nie jest przy tym konieczna dokładna, literalna identyczność tych postanowień. Stanowisko Prezesa Urzędu znajduje uzasadnienie w orzecznictwie. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (Sygn. akt III SZP 3/06) wskazał, iż stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Sąd Najwyższy uznał również, iż jeżeli Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna określoną klauzulę za niedozwoloną w wyniku przeprowadzonej kontroli abstrakcyjnej i zostanie ona wpisana do Rejestru to praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i 11 konsumentów 1 dopuszcza się każdy z przedsiębiorców, który wprowadza do stosowanych klauzul zmiany o charakterze kosmetycznym, polegające np. na przestawieniu szyku wyrazów lub zmianie użytych wyrazów, jeżeli zmiany te nie prowadzą do zmiany istoty klauzuli. Zgodnie z powyższym istotne jest w niniejszej sprawie stwierdzenie, iż Przedsiębiorcy posługują się w obrocie gospodarczym z konsumentami wzorcem umowy. Przedmiotem postępowania nie są więc postanowienia konkretnej umowy, które były negocjowane z konsumentem, lecz postanowienia wzorca, który Przedsiębiorcy przedstawiają konsumentom i o ile nie zostaną one zmienione w drodze uzgodnień stron, stają się obowiązujące w stosunkach między nimi kształtując w ten sposób ich wzajemne prawa i obowiązki. Jest to bowiem standardowy tekst przedstawiany przez prowadzącego profesjonalną działalność kontrahenta konsumentowi do oceny i akceptacji, który po podpisaniu reguluje stosunki stron. Nawet, jeżeli w pewnym zakresie tekst taki był przedmiotem uzgodnień, to jednak w części nie uzgodnionej indywidualnie nadal pozostaje wzorcem umownym, ponieważ jego niezmienione postanowienia zostały przyjęte ze wzorca. Dochodzi więc w tej części do inkorporowania niektórych postanowień wzorca do tej treści umowy. Jeśli jednocześnie postanowienia te kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami rażąco naruszając jego interesy, należy uznać je za niedozwolone postanowienia umowne (por.: wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 24 listopada 2004 r., sygn. akt XVII Amc 71/03). W trakcie prowadzonego postępowania Przedsiębiorcy przedstawili stosowane przez nich „aktualne wzory umowy oraz regulaminu usług”, które zostały wprowadzone do obrotu z konsumentami od dnia 1 sierpnia 2008 r. Tym samym należy stwierdzić, iż stosowany i przedstawiony na wezwanie Prezesa Urzędu przez Przedsiębiorcę wzorzec umowy stanowi wzorzec umowy w rozumieniu kodeksu cywilnego. W ocenie Prezesa Urzędu, stosowane przez Przedsiębiorców we wzorcu umowy postanowienie, o treści: „Operator powiadamia Abonentów o zmianie wysokości opłaty abonamentowej zapisanej w Umowie, za pośrednictwem strony WWW, w terminie nie krótszym, niż 14 dni przed wprowadzeniem nowej opłaty.” jest tożsame z postanowieniem wpisanym do Rejestru pod numerem 401, o treści: „O zmianie opłaty Operator jest zobowiązany poinformować Abonenta z czternastodniowym wypowiedzeniem poprzez zamieszczenie informacji na kanale informacyjno-planszowym, w formie ogłoszeń za budynkach lub pisemnie” . W wyroku z dnia 19 stycznia 2005 r. (sygn. akt XVII AmC 2/04), którego mocą wpisano pod nr 401 do Rejestru ww. postanowienie, Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w pełni podzielił ocenę powoda, który stwierdził, iż w kontekście uprawnienia konsumenta wynikającego z art. 384 Kodeksu cywilnego do odstąpienia od umowy, bardzo ważna jest kwestia właściwego powiadamiania o zmianach treści umowy. Według powoda, kwestionowany zapis wpisany do Rejestru pod numerem 401, mógł prowadzić do utrudnienia lub pozbawienia konsumenta możliwości odstąpienia od umowy. Sposoby powiadomienia konsumenta wymienione w zapisie nie gwarantowały, że informacja dotrze do konsumenta. Zawiadomienie o zmianie warunków umowy powinno następować na piśmie, a jedynie dodatkowo w innych formach. Z uwagi na powyższe Prezes Urzędu uznał, że jakkolwiek kwestionowane 1 W dniu 21 kwietnia 2007 r. weszła w życie ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Na podstawie art. 137 ww. ustawy straciła moc ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Obecnie praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów została uregulowana w przepisie art. 24 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. 12 postanowienie nie jest literalnie identyczne z zapisem wskazanego postanowienia wpisanego do rejestru klauzul niedozwolonych, to jednak wywiera identyczny skutek dla konsumenta i dlatego należy przyjąć, że postanowienie te są tożsame. Zapis stosowany przez Przedsiębiorców oraz zapis uznany przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone postanowienie umowne są tożsame w skutkach, bowiem umożliwiają kontrahentowi konsumenta wybór takiego sposobu poinformowania o zmianach wysokości opłat abonamentowych, który nie gwarantuje, że informacja dotrze do konsumenta, a tym samym poważnie zagraża prawu konsumenta do odstąpienia od umowy. Należy przy tym wskazać, iż oba postanowienia dotyczą rodzajów działalności gospodarczych (usługi telewizji kablowej w przypadku ww. postanowienia wpisanego do Rejestru oraz usługi dostępu do sieci Internet w przypadku postanowienia stosowanego przez Przedsiębiorców), które podlegają przepisom Prawa telekomunikacyjnego. Ponadto należy w tym kontekście podkreślić, iż zgodnie z przepisem art. 60a ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego dostawca publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych zobowiązany jest dostarczyć na piśmie abonentowi treść każdej proponowanej zmiany warunków umowy (w tym zakresie wysokości opłat za usługi) z wyprzedzeniem co najmniej jednego okresu rozliczeniowego przed wprowadzeniem tych zmian w życie. W odniesieniu do zmian w cenniku usług ustawodawca uregulował i precyzuje analogiczne obowiązki również w art. 61 ust. 5 Prawa telekomunikacyjnego. Również we wcześniejszym brzmieniu ustawy, obowiązującym w tym zakresie do dnia 6 lipca 2009 r. (Dz. U. z 2004 r., Nr 171, poz. 1800, zm. Dz.U. z 2005 r., Nr 267, poz. 2258), w art. 61 ust. 5 przewidziano dla dostawcy publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych obowiązek pisemnego powiadamiania abonenta o każdym podwyższeniu cen usług telekomunikacyjnych z wyprzedzeniem co najmniej jednego okresu rozliczeniowego. Z kolei stosowane przez Przedsiębiorców we wzorcu umowy postanowienie, o treści: „Operator określa jako maksymalny czas niedostępności usługi na 48 godzin w skali miesiąca. Użytkownik ma prawo domagać się zwrotu odpowiedniej części opłaty czyli 1/30 opłaty abonamentowej za każde pełne 24 h niedostępności usługi powyżej limitu” jest w ocenie Prezesa Urzędu tożsame z postanowieniem wpisanym pod numerem 1335 do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o treści: „Jeżeli taka przerwa potrwa dłużej niż 48 godzin Abonent będzie miał prawo do zwrotu proporcjonalnej części Opłaty abonamentowej” . Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 24 listopada 2006 r. (sygn. akt XVII AmC 163/05) uznał ww. postanowienie za zapis kształtujący prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i tym samym rażąco naruszający jego interesy w zakresie. Sąd stwierdził bowiem, iż postanowienie to wyłącza całkowicie odpowiedzialność dostawcy usług (telewizji kablowej) z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy w przypadku przerw w świadczeniu usługi przez okres nie przekraczający 48 godzin. Taka praktyka wyczerpuje zdaniem sądu przesłanki klauzuli niedozwolonej określonej w art. 385 3 pkt 2 k.c., wyłącza bowiem odpowiedzialność przedsiębiorcy względem konsumenta za niewykonania lub nienależyte wykonanie zobowiązania. Ponadto stosowanie zakwestionowanych postanowień prowadzi do sytuacji, w której konsument zmuszony jest do spełnienia swojego świadczenia w całości pomimo braku ekwiwalentnego świadczenia ze strony przedsiębiorcy. Z uwagi na powyższe Prezes Urzędu uznał, że zarówno w przypadku postanowienia wpisanego do Rejestru pod nr 1335, jak i w przypadku ww. kwestionowanego cel i skutek ich stosowania jest identyczny. W obu przypadkach kontrahenci konsumenta wyłączają bowiem swoją odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonania lub nienależyte wykonanie zobowiązania w przypadku przerw w świadczeniu usługi przez okres nie przekraczający 48 13 godzin. Należy przy tym wskazać, iż oba postanowienia dotyczą rodzajów działalności gospodarczych, które podlegają przepisom Prawa telekomunikacyjnego. Tym samym należy uznać, iż postanowienie te są tożsame. Na marginesie powyższego należy zaznaczyć, iż Prawo telekomunikacyjne (wraz z obowiązującymi przepisami wykonawczymi) kwestię odszkodowania i zwrotu proporcjonalnej części opłaty miesięcznej w przypadku przerw w świadczeniu usługi telekomunikacyjnej uregulowało odrębnie jedynie w odniesieniu do świadczenia tzw. usługi powszechnej, określanej, jako zestaw usług telekomunikacyjnych, jakie powinny być dostępne dla wszystkich użytkowników stacjonarnych publicznych sieci telefonicznych. Usługę powszechną świadczy tzw. przedsiębiorca telekomunikacyjny wyznaczony, zgodnie z art. 82 albo art. 83 Prawa telekomunikacyjnego. Przedsiębiorcy będący stroną niniejszego postępowania nie świadczą usługi powszechnej. Konsekwencją stosowania przez Przedsiębiorców postanowień wpisanych do Rejestru jest wprowadzenie do wzorca umowy postanowień bezwzględnie zakazanych. Stosownie bowiem do art. 479 42 § 1 k.p.c., Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekając o uznaniu postanowień wzorca umowy za niedozwolone, jednocześnie zakazuje ich wykorzystywania. Sąd Najwyższy w cytowanej powyżej uchwale zaakceptował stanowisko, zgodnie z którym wpis postanowienia wzorca do rejestru skutkuje tym, że zakazane jest posługiwanie się wpisaną klauzulą we wszystkich wzorcach umów, pod rygorem sankcji z art. 58 k.c. Tym samym uprawdopodobniono, iż spełniona została przesłanka bezprawności działania Przedsiębiorców, polegającego na stosowaniu w obrocie konsumenckim postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Praktykę opisaną w pkt I.2 sentencji niniejszej decyzji, Prezes Urzędu ocenił w kontekście naruszenia przywołanych w tym punkcie aktów prawnych. Postanowienia zamieszczone w stosowanym przez Przedsiębiorców wzorcu pn. „Regulamin świadczenia usług internetowych Elsnet” o treści: − „Operator zastrzega sobie prawo zmian w niniejszym regulaminie, o których powiadomi wszystkich abonentów pocztą elektroniczną lub za pomocą oficjalnej strony Operatora.” , − „Zmiany w niniejszym Regulaminie przekazywane są za pośrednictwem strony WWW lub za pomocą korespondencji kierowanej na skrzynkę poczty elektronicznej Abonenta ustanowionej przez Operatora.” są w istocie tożsame pod względem zakresu i celu swojej regulacji. Na ich mocy Przedsiębiorcy przyznają sobie prawo do zmiany warunków stosowanego regulaminu i co jest najważniejsze z punktu widzenia interesu konsumentów – ustanawiają te same sposoby (kanały) informowania konsumentów o wprowadzonych zmianach. To właśnie poczynione przez Przedsiębiorców ustalenia w zakresie sposobu informowania w ocenie Prezesa Urzędu stanowią o sprzeczności tych zapisów z przepisami Prawa telekomunikacyjnego. Zgodnie bowiem z art. 60a ust. 1 pkt 2 Prawa telekomunikacyjnego dostawca publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych doręcza abonentowi na piśmie oraz podaje do publicznej wiadomości treść każdej proponowanej zmiany warunków umowy określonych w regulaminie. W omawianym przypadku Przedsiębiorcy pozostawili sobie w istocie wybór sposobu poinformowania abonentów/konsumentów o zmianie treści regulaminu, w żadnym wypadku nie przewidując obowiązkowego z punktu widzenia przywołanego wyżej przepisu zachowania formy pisemnej. W szczególności – powołując się na zapisy regulaminu – 14 Przedsiębiorcy mogli informować o planowanych zmianach wyłącznie za pomocą swojej strony internetowej, co w żaden sposób nie gwarantuje, iż informacja dotrze do abonentów. Analogicznie, jak w przypadku kwestionowanego wyżej zapisu wzorca umowy dotyczącego zmian wysokości opłat za usługi, należy stwierdzić, iż także w tym przypadku praktyka Przedsiębiorców może prowadzić do utrudnienia lub wręcz pozbawienia konsumenta uprawnienia odstąpienia od umowy. Postanowienie wzorca umowy pn. „Regulamin świadczenia usług internetowych Elsnet” o treści: „Brak akceptacji zmian do Regulaminu w ciągu 14 dni od daty ich wprowadzenia jest równoznaczny z wypowiedzeniem Umowy przez Abonenta. Warunki Umowy mogą być w tym przypadku renegocjowane indywidualnie, a w przypadku braku uzgodnień Umowa jest rozwiązana w trybie przewidzianym dla formy wypowiedzenia przez jedną ze stron.” , jest w ocenie Prezesa Urzędu również sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawnymi. Przepis art. 60a ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego ustanawia prawo do wypowiedzenia przez abonenta umowy w przypadku, gdy nie akceptuje on zmian warunków umowy przedstawionych przez usługodawcę. Z kolei ust. 2 tego artykułu przewiduje, iż w razie skorzystania z praw wypowiedzenia umowy, o którym mowa w ust. 1, dostawcy publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych nie przysługuje roszczenie odszkodowawcze, a także zwrot ulgi, o której mowa w art. 57 ust. 6 Prawa telekomunikacyjnego, o czym abonent powinien zostać także poinformowany. Również we wcześniejszym brzmieniu ustawy, obowiązującym w tym zakresie do dnia 6 lipca 2009 r. (Dz. U. z 2004 r., Nr 171, poz. 1800, zm. Dz. U. z 2005 r., Nr 267, poz. 2258), w art. 59 ust. 2 przewidziano dla dostawcy publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych obowiązek powiadamiania abonenta o każdej zmianie w regulaminie z wyprzedzeniem co najmniej jednego okresu rozliczeniowego przed wprowadzaniem tych zmian w życie. Jednocześnie, zgodnie z tym przepisem, abonent powinien zostać poinformowany o prawie wypowiedzenia umowy w przypadku braku akceptacji zmian, a także o tym, że w razie skorzystania z tego prawa dostawcy publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych nie przysługuje roszczenie odszkodowawcze. W przedmiotowej sprawie Przedsiębiorcy co do zasady dają abonentom prawo do wypowiedzenia umowy w przypadku braku akceptacji proponowanych zmian w regulaminie, jednak przewidują jednocześnie, iż w razie skorzystania z tego prawa i przy braku akceptowanych przez obie strony nowych, indywidualnie ustalonych warunków dalszego obowiązywania umowy, będzie ona rozwiązana na zwykłych zasadach przewidzianych dla formy wypowiedzenia przez jedną ze stron. Kwestionowane postanowienie odsyła tym samym do regulacji umownych dotyczących rozwiązania umowy przez abonenta przed upływem terminu obowiązywania umowy. Zgodnie zaś z pkt 10.3 „Regulaminu świadczenia usług internetowych Elsnet”, w przypadku „rozwiązania Umowy przez Abonenta przed upływem terminu określonego w § 10 punkcie 1 Umowy Abonenckiej, Abonent ponosi koszty określone w Umowie”. Wzór pn. „Umowa abonencka o wykonanie przez ELSNET S.C. usługi dostępu do sieci Internet łączami stałymi” w § 10 pkt 3 przewiduje zaś co następuje: „W przypadku rozwiązania Umowy przez Abonenta przed upływem terminu określonego w pkt 1, Abonent ponosi koszt w wysokości …… zł brutto.” Cytowanego wyżej przepisu art. 60a ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego nie stosuje się, jeżeli konieczność wprowadzenia zmian w regulaminie, wynika bezpośrednio ze zmiany przepisów prawa, w tym również usunięcia niedozwolonych postanowień (zgodnie z art. 60a ust. 3). Treść kwestionowanego zapisu – również w kontekście innych zapisów regulaminu – jednoznacznie wskazuje jednak na jego ogólny charakter, a więc dotyczy on również przypadków zmian warunków regulaminu wynikających wyłącznie z woli i inicjatywy Przedsiębiorców. 15 W tym kontekście należy przywołać wyrok z dnia 22 września 2006 r. (sygn. akt. XVII Ama 90/05), w którym Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów oddalił odwołanie jednego z przedsiębiorców telekomunikacyjnych od decyzji Prezesa Urzędu Nr 13/2005 z 19 lipca 2005 r. (sygn. akt DDK-61-13/05/HP), w której to Prezes Urzędu uznał za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działanie przedsiębiorcy polegające na żądaniu uiszczania przez konsumentów kar umownych z tytułu rozwiązania umowy promocyjnej wobec braku akceptacji przez nich treści nowego regulaminu świadczenia usług telekomunikacyjnych. Wskazana praktyka naruszała obowiązujący ówcześnie, a cytowany powyżej, art. 59 ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego. W wyroku z dnia 18 maja 2007 r. (sygn. akt VI ACa 13/07) Sąd Apelacyjny w Warszawie podzielił stanowisko Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w tej sprawie. Uznał bowiem, iż żądanie przez przedsiębiorcę telekomunikacyjnego uiszczenia przez abonenta kar umownych zastrzeżonych z tytułu wypowiedzenia umowy w czasie trwania okresu promocyjnego w przypadku wypowiedzenia przez tegoż abonenta umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych z powodu braku akceptacji zmian w regulaminie, naruszał przepis art. 59 ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego w ówczesnym brzmieniu, tożsamym w podnoszonym zakresie z obecnym art. 60a ust. 2. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Apelacyjnego dostawca usług telekomunikacyjnych jest zatem uprawniony do zmiany regulaminu w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ciągłym, lecz w takim przypadku abonent jest z kolei uprawniony do wypowiedzenia umowy w braku akceptacji zmian w regulaminie (art. 384 1 k.c.). W razie dokonania przez abonenta wypowiedzenia stosunek prawny zostaje zniesiony ze skutkiem ex nunc i nie zachodzi potrzeba dokonywania rozliczeń między stronami związanych ze świadczeniami spełnionymi przed ustaniem stosunku i żadnej ze stron nie przysługują roszczenia odszkodowawcze. Z przytoczonego przepisu nie wynika, aby uprawnienie dostawcy do zmiany treści stosunku zobowiązaniowego przez związanie wzorcem wydanym w czasie trwania tego stosunku było dopuszczalne tylko w odniesieniu do umów zawartych na czas nieoznaczony. W świetle przytoczonego przepisu nie jest istotne również, czy umowa obejmowała przyznanie abonentowi ulgi, czy też nie. Tym samym, w ocenie Prezesa Urzędu, uprawdopodobniono, iż stosowanie przez Przedsiębiorców we wzorcu umowy pn. „Regulamin świadczenia usług internetowych ELSNET” postanowień wskazanych w pkt I.2 sentencji niniejszej decyzji jest bezprawne. Odnosząc się do zakwestionowanego w pkt III sentencji decyzji postanowienia o treści: „Reklamację należy złożyć w ciągu 30 dni od daty wystąpienia problemu. Reklamacje, które wpłyną po terminie, nie będą rozpatrywane” , Prezes Urzędu stwierdził, iż wprowadza ono uregulowanie sprzeczne z § 6 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury. Powyższy przepis uprawnia abonenta do złożenia reklamacji publicznie dostępnej usługi telekomunikacyjnej w terminie 12 miesięcy od ostatniego dnia okresu rozliczeniowego, w którym zakończyła się przerwa w świadczeniu usługi telekomunikacyjnej, lub od dnia, w którym usługa została nienależycie wykonana lub miała być wykonana, lub od dnia doręczenia faktury zawierającej nieprawidłowe obliczenie należności z tytułu świadczenia usługi telekomunikacyjnej. Zgodnie z art. 106 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego dostawca publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych jest obowiązany do rozpatrzenia reklamacji usługi telekomunikacyjnej. Zgodnie z dyspozycją wyrażoną w ust. 4 pkt 3 tego artykułu tryb postępowania reklamacyjnego oraz warunki, jakim powinna odpowiadać reklamacja usługi telekomunikacyjnej za niewykonanie lub nienależyte wykonanie usługi telekomunikacyjnej określone zostaną w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw łączności. Zakwestionowane postanowienie określające warunki złożenia i rozpatrzenia reklamacji odnosi się do przypadków czasowej niedostępności usługi, stanowiącej 16 nienależyte wykonania zobowiązania przez Przedsiębiorców. Przywołany wyżej przepis rozporządzenia Ministra Infrastruktury, wypełniając dyspozycję art. 106 ust. 4 Prawa telekomunikacyjnego, jednoznacznie określa maksymalny dopuszczalny termin złożenia reklamacji w przypadku wystąpienia przerwy w świadczeniu usługi telekomunikacyjnej na 12 miesięcy od ostatniego dnia okresu rozliczeniowego, w którym zakończyła się przerwa w świadczeniu usługi telekomunikacyjnej. Wbrew temu przepisowi, Przedsiębiorcy skrócili ten termin do 30 dni, dodatkowo ustanawiając – również wbrew rozporządzeniu – początek tego terminu na dzień „wystąpienia problemu”, a więc na dzień rozpoczęcia przerwy w świadczeniu usługi telekomunikacyjnej. Zaproponowane przez Przedsiębiorców w piśmie z 20 października 2009 r. nowe brzmienie zapisu pkt 11.6 „Regulaminu świadczenia usług internetowych Elsnet” w zakresie zdania 6 o treści: „Warunkiem pozytywnego rozpatrzenia reklamacji jest niezwłoczne poinformowanie obsługi sieci o problemie maksymalnie w ciągu 24 godzin od jego zaobserwowania” w ocenie Prezesa Urzędu nie może być uznane za zgodne z prawem w kontekście § 6 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie trybu postępowania reklamacyjnego oraz warunków, jakim powinna odpowiadać reklamacja usługi telekomunikacyjnej. W istocie bowiem podważa sens składania reklamacji dotyczącej przerwy w świadczeniu usług w sytuacji braku powiadomienia dostawcy usług w ciągu 24 godzin od momentu zaobserwowania wystąpienia przerwy w świadczeniu usługi. Takiego warunku nie przewidują zaś przepisy cytowanego rozporządzenia. W § 5 ust. 1 cytowanego rozporządzenia stwierdza się za to, iż reklamacja może być złożona pisemnie, telefonicznie lub ustnie do protokołu sporządzonego przez jednostkę dostawcy usług, a także przy wykorzystaniu innych środków porozumiewania się na odległość, w tym drogą elektroniczną, o ile nie stoją temu na przeszkodzie techniczne możliwości. Zatem określone w postanowieniu „ … poinformowanie obsługi sieci o problemie …” można uznać w szczególności za jedną z form reklamacji dopuszczoną przez ww. przepis rozporządzenia. Przedsiębiorcy uzależnili tym samym w sposób bezprawny pozytywne rozpatrzenie reklamacji od jej niezwłocznego (nie przekraczającego 24 godzin od momentu zaobserwowania wystąpienia przerwy w świadczeniu usługi) zgłoszenia. Wprowadzenie proponowanego zapisu w tym zakresie do wzorca umowy byłoby bezprawne. W związku z powyższym, w ocenie Prezesa Urzędu, stosowanie przez Przedsiębiorców we wzorcu umowy pn. „Regulamin świadczenia usług internetowych ELSNET” postanowienia wskazanego w pkt III sentencji niniejszej decyzji jest bezprawne. Ad 3) Przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiują pojęcia zbiorowego interesu konsumentów. Przepis art. 24 ust. 3 stanowi jedynie, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Z całą pewnością mamy do czynienia ze zbiorowym interesem konsumentów wówczas, gdy działanie przedsiębiorcy dotyczy, bądź może dotyczyć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da się zindywidualizować. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem praw nieograniczonej i nie określonej liczby konsumentów, którzy zapoznali się, bądź mogli zapoznać się z dostępnym wzorcem umowy pn. „Regulamin świadczenia usług internetowych Elsnet”. zawierającym bezprawne postanowienia, lub takie, które zostały wpisane do Rejestru i zawarli, bądź mogli zawrzeć umowę z Przedsiębiorcami. Praktyka Przedsiębiorców dotyczy tym samym zarówno obecnych abonentów, jak też potencjalnych - przyszłych klientów, a tym samym potwierdza możliwość pokrzywdzenia nieograniczonej liczby konsumentów. W tej sytuacji bezprawne zachowanie Przedsiębiorców nie dotyczy interesów poszczególnych osób, 17 których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami nie określonego z góry kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej grupy kontrahentów Przedsiębiorców. Praktyka wskazana w pkt. I.1 sentencji niniejszej decyzji, polegająca na zamieszczeniu we wzorcu umowy postanowień, które zostały wpisane do Rejestru oznacza, że Przedsiębiorcy stosowali postanowienia, których stosowania zakazano. Praktyka wskazana w pkt I.2 sentencji niniejszej decyzji, prowadzi do utrudnienia lub wręcz pozbawienia konsumentów uprawnienia odstąpienia od umowy a w konsekwencji do narażenia konsumentów na nieuzasadnione żądania majątkowe ze strony Przedsiębiorców. Praktyka wskazana w pkt III sentencji niniejszej decyzji ogranicza zakres ustawowych praw konsumentów związanych z warunkami zgłaszania roszczeń z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania przez Przedsiębiorców. Wszystkie wymienione wyżej działania Przedsiębiorców godzą co do zasady w zbiorowe interesy konsumentów. Prezes Urzędu stwierdził, że trzecia przesłanka niezbędna do stwierdzenia stosowania przez Przedsiębiorców praktyk wskazanych w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, opisanych w pkt I i III sentencji decyzji, została spełniona . Ad pkt I sentencji decyzji. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1, lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania – że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24, a przedsiębiorca któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Jak wykazano w niniejszej decyzji, okoliczności sprawy uprawdopodobniły, że Przedsiębiorcy stosują praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów, określone w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jednocześnie Przedsiębiorcy zobowiązali się do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia wskazanym naruszeniom poprzez zmianę postanowień wzorców umów. Wprowadzenie – do stosowanego przez Przedsiębiorców wzorca umowy – postanowień o treści: − pkt 9.12 „Regulaminu świadczenia usług internetowych Elsnet” - „ Operator powiadamia Abonentów o zmianie wysokości opłaty abonamentowej zapisanej w Umowie, pisemnie, drogą listowną w terminie nie krótszym niż jeden okres rozliczeniowy, przed wprowadzeniem nowej opłaty” , − pkt 2.4 „Regulaminu świadczenia usług internetowych Elsnet” – „Operator zastrzega sobie prawo zmian w niniejszym regulaminie, o których powiadomi wszystkich Abonentów listownie, na piśmie.”, − pkt 14.3 „Regulaminu świadczenia usług internetowych Elsnet” - „Zmiany w niniejszym Regulaminie przekazywane na piśmie, drogą listowną” , zagwarantuje, że informacja o wszelkich zmianach w zakresie warunków umowy dotrze do konsumentów-abonentów, a tym samym zabezpieczy ich prawo do odstąpienia od umowy w przypadku braku akceptacji tych zmian. 18 Z kolei, poprzez wprowadzenie do stosowanego wzorca umowy postanowienia o treści: pkt 11.6. zdanie 1 i 2 „Regulaminu świadczenia usług internetowych Elsnet” - „Operator określa jako maksymalny czas niedostępności usługi na 24 godziny w skali miesiąca. Abonent ma prawo domagać się zwrotu odpowiedniej części opłaty czyli 1/30 opłaty abonamentowej za każde pełne 24 h niedostępności usługi” , Przedsiębiorcy wyeliminowali regulację, która wprowadzała w praktyce wyłączenie ich odpowiedzialności względem konsumenta za niewykonania lub nienależyte wykonanie zobowiązania w przypadku przerw w świadczeniu usługi przez okres nie przekraczający w skali miesiąca 48 godzin. Poprzez wprowadzenie zaś do wzorca umowy postanowienia o treści: pkt 14.4 „Regulaminu świadczenia usług internetowych Elsnet” – „Brak akceptacji zmian do Regulaminu w ciągu 14 dni od daty ich wprowadzenia jest równoznaczne z rozwiązaniem Umowy, bez ewentualnych roszczeń Operatora za wcześniejsze rozwiązanie Umowy, w stosunku do Abonenta” , wyeliminowana została sprzeczność z przepisem art. 60a ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego regulacji umownej określającej warunki wypowiedzenia umowy przez konsumenta w sytuacji, gdy wypowiedzenie to związane było z brakiem akceptacji zmian dokonanych przez Przedsiębiorców w treści regulaminu świadczenia usług. W ocenie Prezesa Urzędu, podjęte przez Przedsiębiorców zobowiązanie do dokonania zmian w podlegającym ocenie wzorcu umowy w opisany powyżej sposób, wystarczająco zabezpiecza i chroni interesy konsumentów, a ponadto uwzględnia obowiązujące przepisy prawa, w szczególności przepisy art. 385 i nast. k.c. Stosownie do przepisu art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu nałożył na Przedsiębiorców obowiązek wykonania przyjętego zobowiązania. Wobec spełnienia przesłanek wydania decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o okik, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt I sentencji decyzji. Ad pkt II sentencji decyzji. Jednocześnie, zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w decyzji nakładającej na przedsiębiorcę obowiązek wykonania zobowiązania, Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Stosownie do ww. przepisu, Prezes Urzędu zobowiązał Przedsiębiorców do złożenia sprawozdania o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania w terminie czterech miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Wobec powyższego, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt II sentencji decyzji. Ad pkt III sentencji decyzji. Zaproponowane przez Przedsiębiorców w piśmie z 20 października 2009 r. nowe brzmienie zapisu pkt 11.6 „Regulaminu świadczenia usług internetowych Elsnet” w zakresie zdania 6 o treści: „Warunkiem pozytywnego rozpatrzenia reklamacji jest niezwłoczne poinformowanie obsługi sieci o problemie maksymalnie w ciągu 24 godzin od jego zaobserwowania” w ocenie Prezesa Urzędu nie eliminuje sprzeczności tego postanowienia z § 6 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie trybu postępowania reklamacyjnego oraz warunków, jakim powinna odpowiadać reklamacja usługi telekomunikacyjnej. W istocie bowiem podważa sens składania reklamacji dotyczącej przerwy w świadczeniu usług w sytuacji braku powiadomienia dostawcy usług w ciągu 24 19 godzin od momentu zaobserwowania wystąpienia przerwy w świadczeniu usługi. Takiego warunku nie przewidują zaś przepisy cytowanego rozporządzenia. W § 5 ust. 1 cytowanego rozporządzenia stwierdza się za to, iż reklamacja może być złożona pisemnie, telefonicznie lub ustnie do protokołu sporządzonego przez jednostkę dostawcy usług, a także przy wykorzystaniu innych środków porozumiewania się na odległość, w tym drogą elektroniczną, o ile nie stoją temu na przeszkodzie techniczne możliwości. Zatem określone w postanowieniu „ … poinformowanie obsługi sieci o problemie …” można uznać w szczególności za jedną z form reklamacji dopuszczoną przez ww. przepis rozporządzenia. Przedsiębiorcy uzależnili tym samym w sposób bezprawny pozytywne rozpatrzenie reklamacji od jej niezwłocznego (nie przekraczającego 24 godzin od momentu zaobserwowania wystąpienia przerwy w świadczeniu usługi) zgłoszenia. Wprowadzenie proponowanego zapisu w tym zakresie do wzorca umowy byłoby zatem również bezprawne. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec spełnienia przesłanek koniecznych do stwierdzenia praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów określonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt III sentencji decyzji. Ad pkt IV sentencji decyzji. Zgodnie z art. 77 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. Przedmiotowe postępowanie wykazało, iż Przedsiębiorcy dopuścili się stosowania bezprawnej praktyki, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu uznał – w zakresie określonym w pkt I sentencji decyzji – działania Przedsiębiorców za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Kosztami niniejszego postępowania są wydatki związane z korespondencją prowadzoną przez Prezesa Urzędu ze stronami postępowania – przedsiębiorcami Robertem Piechutem i Michałem Krakowiakiem prowadzącymi wspólnie działalność gospodarczą pod nazwą Elsnet s.c. w Łodzi Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia oraz stosownie do art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zgodnie z którym Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie, postanowiono obciążyć każdego z Przedsiębiorców połową kosztów niniejszego postępowania, które wyniosły łącznie 33,00 zł (słownie: trzydzieści trzy złote 00/100). Wobec powyższego, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt IV sentencji decyzji. Koszty niniejszego postępowania należy uiścić do Narodowego Banku Polskiego, Oddział Okręgowy w Warszawie, na rachunek Nr 51101010100078782231000000 Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Łodzi. W przypadku jednak kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w pkt II sentencji niniejszej decyzji, stosownie do treści art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie 20 konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 32 § 1 pkt 2 k.p.c., należy wnieść zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Łodzi. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Barbara Romańczak-Graca Otrzymują: 1. Robert Piechut 2. Michał Krakowiak