RKT-48/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI i KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH 40-024 Katowice, ul. Powsta ń ców 41a Tel./Fax (0-32) 256-46-96, Tel./Fax (0-32) 255-26-47, Tel./Fax (0-32) 255-44-04 E-mail: katowice@uokik.gov.pl Katowice, dn.31.10.2003r. RKT-61-s-83/03/SB DECYZJA Nr RKT-48/2003 I. Na podstawie art. 23 c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie Przedsi ę biorstwa „OPAL” Sp. z o.o. z siedzib ą ul. Opolska 22, 40-084 Katowice, polegaj ą ce na udost ę pnianiu klientom zainteresowanym ofert ą przedsi ę biorcy w zakresie sprzeda ż y ratalnej, ulotki reklamowej kredytu konsumenckiego „WAKACYJNY KREDYT bez odsetek 0%”, sporz ą dzonej w sposób: pkt 1 naruszaj ą cy art. 16 ustawy z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2001r. Nr 100, poz. 1081 z zm. Dz.U. z 2003r. N 109, poz. 1030), stanowi ą cy, i ż w ofertach i reklamach dotycz ą cych kredytu konsumenckiego zawieraj ą cych jakiekolwiek dane dotycz ą ce kosztu kredytu konsumenckiego kredytodawca lub podmiot po ś rednicz ą cy w zawarciu umowy s ą obowi ą zani podawa ć rzeczywist ą roczn ą stop ę oprocentowania, wyliczon ą od ca ł kowitego kosztu kredytu, co stanowi naruszenie art. 23a ust. 1 przywo ł anej na wst ę pie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, pkt 2 naruszaj ą cy obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji dotycz ą cej WAKACYJNEGO KREDYTU bez odsetek, o faktycznie obowi ą zuj ą cych warunkach udzielania tego ż kredytu oraz prowadzenie reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d co do warunków oferty „WAKACYJNY KREDYT bez odsetek 0%” oraz jej aktualno ś ci, co stanowi naruszenie art. 23a ust. 2 przywo ł anej na wst ę pie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 23 c ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, 1 – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: okre ś la si ę Przedsi ę biorstwu „OPAL” Sp. z o.o. z siedzib ą ul. Opolska 22, 40-084 Katowice, ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu wykonania nakazu polegaj ą cego na zaniechaniu oferowania w sklepach „OPAL” ulotki dotycz ą cej kredytu konsumenckiego „AIG sprzeda ż na raty” - „WAKACYJNY KREDYT bez odsetek 0%”, która w swej tre ś ci podawa ł a dane dotycz ą ce kosztu kredytu, tj. bez konieczno ś ci ponoszenia kosztu odsetek od kredytu, bez podawania rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, wyliczonej od ca ł kowitego kosztu kredytu oraz która podawa ł a wprowadzaj ą c ą w b łą d informacj ę , i ż umow ę o kredyt na zakup towaru w systemie ratalnym, bez konieczno ś ci ponoszenia kosztów odsetek od udzielonego kredytu obowi ą zywa ł a do 15 wrze ś nia 2002r., gdy faktycznie w dniu kontroli obowi ą zywa ł y takie same warunki udzielenia kredytu, w zakresie zwolnienia z obowi ą zku pokrycia kosztów odsetek. III. IV. Na podstawie art. 100 e ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: maj ą c na uwadze wa ż ny interes konsumentów nadaje si ę decyzji w zakresie punktów I i II rygor natychmiastowej wykonalno ś ci . Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 i art. 80 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia si ę zobowi ą za ć Przedsi ę biorstwo „OPAL” Sp. z o.o. z siedzib ą ul. Opolska 22, 40-084 Katowice, do poniesienia kosztów niniejszego post ę powania w wysoko ś ci 29 z ł (s ł ownie z ł otych: dwadzie ś cia dziewi ęć ). UZASADNIENIE W dniu 6 czerwca 2003r. w placówce handlowej Sklep Przedsi ę biorstwo „OPAL” Sp. z o.o., ul. Staromiejska 3, Katowice, przeprowadzona zosta ł a kontrola przez pracownika Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatury w Katowicach zgodnie z upowa ż nieniem Nr 27/2003 dnia 4 czerwca 2003r. Przedmiotem kontroli by ł o przestrzeganie przez przedsi ę biorc ę przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2001r. Nr 100, poz. 1081 z pó ź n. zm.). W trakcie kontroli ustalono, i ż w sklepie dost ę pne s ą ulotki reklamuj ą ce mo ż liwo ść zakupu towarów na raty w systemie „AIG sprzeda ż na raty” w ramach oferty „WAKACYJNY KREDYT bez odsetek 0%”. Ulotka zawiera informacje o adresach sklepów, których dotyczy promocja. Podczas kontroli otrzymano przyk ł adow ą umow ę faktycznie zawart ą w dniu 30.05.2003r., która by ł a zawarta w ramach promocji odsetki 0% z AIG Bank Polska S.A. w Warszawie I Oddzia ł we Wroc ł awiu ul. Trzemeska 10. Poniewa ż analiza dokumentów i informacji zebranych w toku tego post ę powania kontrolnego da ł a podstaw ę do przyj ę cia, i ż w opisanej sprawie mog ł o nast ą pi ć naruszenie przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. 2003r. Nr 86, poz. 804, zwanej dalej ustaw ą antymonopolow ą ), w dniu 07.08.2003r. wszcz ę to z urz ę du w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i 2 Konsumentów (zwanego dalej organem antymonopolowym) post ę powanie w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów przez Przedsi ę biorstwo „OPAL” Sp. z o.o. (zwanego dalej „OPAL”) polegaj ą cego na bezprawnym dzia ł aniu przedsi ę biorcy oraz nieudzielaniu rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Bezprawno ść dzia ł ania zgodnie z obowi ą zuj ą cymi w dniu przeprowadzenia kontroli przepisami prawa polega ł a na naruszeniu art. 16 ustawy z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim, stanowi ą cym, i ż w og ł oszeniach i reklamach dotycz ą cych kredytu konsumenckiego zawieraj ą cy warunki udzielenia kredytu kredytodawca lub podmiot po ś rednicz ą cy w zawarciu umowy obowi ą zani s ą podawa ć rzeczywist ą roczn ą stop ę oprocentowania, wyliczon ą od ca ł kowitego kosztu kredytu. Udzielanie konsumentom nierzetelnej, nieprawdziwej i niepe ł nej informacji dotyczy ł o udost ę pniania ulotek reklamuj ą cych ofert ę kredytow ą przedsi ę biorcy z informacj ą , i ż promocja dotyczy roku 2002. W odpowiedzi na zarzuty przedstawione w postanowieniu nr 1 z dnia 07.08.2003r. o wszcz ę ciu post ę powania OPAL w pi ś mie z dnia 14.08.2003r. (Karta nr 4) poinformowa ł , i ż przedmiotowa ulotka stosowana by ł a tylko jako formularz za ś wiadczenia o zarobkach, a powsta ł a z inicjatywy banku. Wyja ś niono, i ż 06.06.2003r. obowi ą zywa ł a sprzeda ż ratalna, gdzie klient uiszcza ł 5% prowizji. Odsetki nie by ł y naliczane. Promocja oferowana w dniu przeprowadzenia kontroli obowi ą zuje do 31.12.2003r. Wyja ś niono, i ż ulotka zosta ł a zredagowana przed okresem obowi ą zywania nowej ustawy o kredycie konsumenckim, a poniewa ż z jej tre ś ci jednoznacznie i czytelnie wynika okres obowi ą zywania promocji, nie istnia ł obowi ą zek umieszczania rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania. Jednak ż e OPAL nie wskaza ł , jak ą ustaw ę , czy te ż nowelizacj ę o kredycie konsumenckim mia ł na my ś li. Jak wynika z wyja ś nie ń w dniu 06.06.2003r. promocja „Kredyt bez odsetek 0%” nie by ł a prowadzona. Zako ń czy ł a si ę ona z dniem 15.09.2002r. W pi ś mie z dnia 01.10.2003r., OPAL po zapoznaniu si ę ze zgromadzonymi dokumentami wyja ś ni ł , i ż zarzut naruszenia obowi ą zku podawania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji za po ś rednictwem druku dotycz ą cego przedsi ę wzi ę cia kredytowego prowadzonego pod nazw ą „Wakacyjny kredyt bez odsetek” jest pozbawiony jakichkolwiek podstaw prawnych. Zgodnie z wyja ś nieniami OPAL przedmiotowy druk podawa ł prawdziwe informacje o warunkach kredytu, a nie by ł o w nim wskazanej rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, wyliczonej od ca ł kowitego kosztu kredytu, poniewa ż obowi ą zek podawania takiej informacji w reklamach wprowadzi ł dopiero art. 16 ustawy z dnia 20.07.2001r. o kredycie konsumenckim, który – podobnie jak ca ł a ustawa wszed ł w ż ycie z dniem 19.09.2002r. W opinii OPAL przedsi ę wzi ę cie „Wakacyjny kredyt bez odsetek” by ł o prowadzone tylko do dnia 15.09.2002r., co wyra ź nie wskazano w tre ś ci przedmiotowego druku, a po dniu 15.09.2002r. druk by ł wykorzystywany tylko jako formularz za ś wiadczenia o zarobkach, co wynika ł o jednoznacznie z tre ś ci ulotki. W sprawie powo ł anego jako druga podstawa prawna zarzutu przepisu art. 23a ustawy antymonopolowej, który wszed ł w ż ycie z dniem 15.12.2002r. (art. 6 ustawy z dnia 5.07.2002r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ustawy – Kodeks post ę powania cywilnego oraz ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, opublikowanej w Dz.U. Nr 129, pod poz. 1102). OPAL stwierdzi ł , ż e przepis ten nie mo ż e by ć uzasadnieniem zarzutów dotycz ą cych dzia ł a ń podejmowanych przed dniem 15.12.2002r. Organ Antymonopolowy zwa ż y ł co nast ę puje. Zgodnie z art. 23a) ust. 1 i 2 ustawy antymonopolowej za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w art. 23 a ust. 2 stanowi, ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej 3 informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Jako „sprzeczne z prawem” nale ż y kwalifikowa ć zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych. Sprzeczne z prawem s ą czyny: zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy ustalenie, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa. Brak cech bezprawno ś ci winien, w my ś l art. 6 KC, wykaza ć przedsi ę biorca /Por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod redakcj ą prof. dr hab. Janusza Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s.117 - 118/ Wobec powy ż szego, aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, - dzia ł anie powy ż sze narusza zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim reguluje zasady i tryb zawierania umów o kredyt konsumencki, zasady ochrony konsumenta, który zawar ł umow ę o kredyt konsumencki, oraz obowi ą zki kredytodawcy lub podmiotu po ś rednicz ą cego w zawarciu umowy kredytowej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 w/w ustawy, przez umow ę o kredyt konsumencki rozumie si ę umow ę , na mocy której przedsi ę biorca w zakresie swojej dzia ł alno ś ci, zwany dalej „kredytodawc ą ”, udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi kredytu w jakiejkolwiek postaci. Ustawa okre ś la wymagania, jakim musz ą odpowiada ć umowy o kredyt konsumencki, a tak ż e okre ś la warunki wykonania tej ż e umowy. Ustawa reguluje równie ż informacje, jakie musz ą zawiera ć og ł oszenia oraz reklamy dotycz ą ce kredytu konsumenckiego. W dniu przeprowadzenia kontroli w sklepie „OPAL” ul. Staromiejska 3 w Katowicach, tj. 06.06.2003r. obowi ą zywa ł a tre ść art. 16 ustawy o kredycie konsumenckim zgodnie z któr ą w og ł oszeniach i reklamach dotycz ą cych kredytu konsumenckiego zawieraj ą cych warunki udzielenia kredytu kredytodawca lub podmiot po ś rednicz ą cy w zawarciu umowy obowi ą zani s ą podawa ć rzeczywist ą roczn ą stop ę , wyliczon ą od ca ł kowitego kosztu kredytu. Przez ca ł kowity koszt kredytu rozumie si ę zgodnie z art. 7 ustawy o kredycie konsumenckim wszystkie koszty wraz z odsetkami i innymi op ł atami i prowizjami, które konsument jest zobowi ą zany zap ł aci ć za kredyt wraz z utraconymi korzy ś ciami z tytu ł u wniesienia ś rodków pieni ęż nych w przypadku kredytu, o którym mowa w art. 2 ust. 2 pkt 6, z wyj ą tkiem kosztów: 1) które ponosi konsument w zwi ą zku z niewykonaniem swoich zobowi ą za ń wynikaj ą cych z umowy o kredyt konsumencki, 2) które w zwi ą zku z nabyciem rzeczy lub us ł ugi ponosi konsument, niezale ż nie od tego, czy nabycie nast ę puje z wykorzystaniem kredytu, 3) prowadzenia rachunku, z którego realizowane s ą sp ł aty, oraz kosztów przelewów i wp ł at na ten rachunek, chyba ż e konsument nie ma prawa wyboru podmiotu prowadz ą cego rachunek, a koszty te przekraczaj ą koszty dla rachunków oszcz ę dno ś ciowych stosowane przez podmiot prowadz ą cy rachunek, 4) ustanowienia zabezpiecze ń i ubezpieczenia, z wyj ą tkiem kosztów ubezpieczenia sp ł aty kredytu - wraz z oprocentowaniem i pozosta ł ymi kosztami - na wypadek ś mierci, inwalidztwa, choroby lub bezrobocia konsumenta, 5) wynikaj ą cych ze zmiany kursów walut. Od dnia 28.09.2003r. obowi ą zuje nowa tre ść art. 16 ustawy o kredycie konsumenckim dotycz ą ca obowi ą zków kredytodawców i po ś redników w zakresie informacji zamieszczanych na ulotkach reklamowych. Ustawa z dnia 22 maja 2003r. o zmianie ustawy o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2003r. Nr 109, poz. 1030) zmieni ł a tre ść artyku ł u w taki sposób, i ż jednoznacznie zosta ł o okre ś lone, co nale ż y rozumie ć przez sformu ł owanie „warunki udzielenia kredytu”. Przez warunki udzielenia kredytu w szczególno ś ci nale ż y rozumie ć „jakiekolwiek dane dotycz ą ce kosztu kredytu konsumenckiego”. W wyniku tej 4 zmiany art. 16 otrzyma ł brzmienie: W ofertach i reklamach dotycz ą cych kredytu konsumenckiego zawieraj ą cych jakiekolwiek dane dotycz ą ce kosztu kredytu konsumenckiego kredytodawca lub podmiot po ś rednicz ą cy w zawarciu umowy s ą obowi ą zani podawa ć rzeczywist ą roczn ą stop ę oprocentowania, wyliczon ą od ca ł kowitego kosztu kredytu. Oceniane tre ś ci ulotki reklamowej podaj ą informacje o warunkach udzielenia kredytu: 1. nie s ą potrzebne za ś wiadczenia o dochodach, 2. o mo ż liwych przywilejach dla osób, które wcze ś niej kupowa ł y na raty na podstawie umowy z AIG Credit, 3. o dokumentach koniecznych, do zawarcia umowy o zakup na raty, 4. o korzy ś ciach z tytu ł u ubezpieczenia Amplico AIG Life, i ż w razie nieszcz ęś cia ( ś mierci) towarzystwo sp ł aci kredyt, w przypadku, gdy ś mier ć spowodowa ł nieszcz ęś liwy wypadek, najbli ż si otrzymaj ą dodatkowe odszkodowanie równe warto ś ci kredytu, a tak ż e, i ż odszkodowanie przys ł uguje w przypadku zdarzenia, którego skutkiem b ę dzie kalectwo, 5. „Wakacyjny kredyt bez odsetek 0% nawet do 730 dni! Promocja dotyczy kredytu na 10 miesi ę cy. Warunkiem udzia ł u w promocji jest okazanie tej ulotki. Tylko do 15 wrze ś nia 2002”. Zgodnie z art. 16 ustawy o kredycie konsumenckim obowi ą zek sprawowania kontroli nad tre ś ciami zawartymi w og ł oszeniach i reklamach dotycz ą cych kredytu konsumenckiego zawieraj ą cych warunki udzielenia kredytu spoczywa zarówno na kredytodawcy jak i na podmiocie po ś rednicz ą cym. Tak wi ę c w przedmiotowej sytuacji OPAL mia ł obowi ą zek kontrolowania tre ś ci rozprowadzanych ulotek w obrocie pod wzgl ę dem zgodno ś ci ich tre ś ci z prawem. Dodatkowo przyjmuj ą c informacje przekazane przez OPAL, przedmiotowa ulotka zosta ł a przygotowana przez AIG Bank Polska na promocj ę obowi ą zuj ą c ą do 15 wrze ś nia 2002r., dlatego te ż , poniewa ż przedmiotowa ulotka by ł a oferowana przez OPAL w jego sklepie, uzasadnionym jest prowadzenie przedmiotowego post ę powania przeciwko przedsi ę biorcy, który faktycznie oferowa ł konsumentom przedmiotowe ulotki. Art. 23a ustawy antymonopolowej zosta ł wprowadzony ustaw ą z dnia 5 lipca 2002r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ustawy – Kodeks post ę powania cywilnego oraz ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2002r. Nr 129, poz. 1102), a wi ę c od momentu obowi ą zywania tej nowelizacji organ antymonopolowy jest uprawniony do oceny zachowa ń przedsi ę biorców, które wyst ę puj ą w momencie obowi ą zywania okre ś lonych regulacji prawnych, w oparciu o te przepisy. Przedmiotem oceny jest dostosowanie rozpowszechnianych ulotek reklamowych do prawa obowi ą zuj ą cego w momencie ich rozpowszechniania. Z wyja ś nie ń przedstawionych przez OPAL wynika, i ż w dniu kontroli 06.06.2003r. obowi ą zywa ł a sprzeda ż ratalna, gdzie klient uiszcza ł 5% prowizji z tytu ł u umowy kredytowej, a nie ponosi ł kosztów zwi ą zanych z odsetkami. Tak wi ę c, bior ą c pod uwag ę tre ść art. 7 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, zgodnie z którym op ł aty z tytu ł u prowizji sk ł adaj ą si ę na ca ł kowity koszt kredytu, wed ł ug którego obliczana jest rzeczywista roczna stopa oprocentowania w badanym przypadku przyk ł adowa warto ść rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania jest ró ż na od zera, tak wi ę c jej warto ść powinna znajdowa ć si ę na ulotce. W ustosunkowaniu si ę do zarzutów OPAL stwierdzi ł , i ż nie by ł zobowi ą zany podawa ć na ulotkach reklamowych warto ś ci rzeczywistej rocznej stopy procentowania z uwagi na fakt, i ż ulotka reklamowa opisywa ł a promocj ę obowi ą zuj ą c ą do 15 wrze ś nia 2002r. Przedstawione uzasadnienie, które przedsi ę biorca po ś rednicz ą cy w zawieraniu umów uwa ż a za zwalniaj ą ce go od zamieszczania w og ł oszeniach i reklamach rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, jest w opinii organu antymonopolowego w przedmiotowej sytuacji niedopuszczalne. Przedmiotem oceny, nie s ą warunki promocji, a informacje zamieszczone na ulotce udost ę pnianej w okresie obowi ą zywania ustawy o kredycie konsumenckim. Jak wynika z twierdze ń OPAL Konsument, który zawar ł umow ę w dniu kontroli móg ł skorzysta ć z oferty sprzeda ż y ratalnej, dzi ę ki, której nie musia ł ponosi ć kosztów odsetek z tytu ł u zaci ą gni ę tego kredytu. Tak wi ę c by ł by on zwolniony z takich samych kosztów, jak konsument, który zawar ł umow ę 15 wrze ś nia 2002r. A wi ę c mo ż na przyj ąć , ż e skorzysta ł by z promocji, o jakiej mówi ulotka. Podczas kontroli otrzymano umow ę zawart ą w dniu 30.05.2003r. w kontrolowanym 5 sklepie na rzecz AIG Bank Polska S.A. w Warszawie I Oddzia ł we Wroc ł awiu, ul. Trzemeska 10, która faktycznie przewidywa ł a zerowe odsetki, jednak ż e Kredytobiorca musia ł ponie ść koszt sk ł adki z tytu ł u ubezpieczenia na ż ycie. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania dla warunków w/w umowy z dnia 30.05.2003r. wynosi ł a w badanym przypadku 2,80%. Konsument otrzymuj ą c ocenian ą ulotk ę , uzyskuje informacje o warunkach kredytu „Kredyt bez odsetek 0%”, w tym o warto ś ci jednego z elementów sk ł adaj ą cych si ę na koszt kredytu. Te informacje mog ą wywo ł a ć , u konsumenta prze ś wiadczenie, i ż z tytu ł u zawarcia umowy kredytu konsumenckiego, nie b ę dzie musia ł ponosi ć ż adnych kosztów. Brak okre ś lenia rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, stanowi ł dla Konsumenta podstaw ę do przyj ę cia, ż e oprocentowanie to wynosi ł o „0”, tak wi ę c, nie b ę dzie musia ł ponosi ć ż adnych kosztów, o których mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Ulotka reklamowa ma wiele ró ż nych zada ń do spe ł nienia, w tym m.in. zach ę ci ć potencjalnych konsumentów do korzystania z oferty reklamuj ą cego si ę przedsi ę biorcy w momencie emisji reklamy, przekazania ulotek reklamowych jej adresatom. Dlatego te ż , przedmiotowa ulotka, bez wzgl ę du na informacj ę , i ż „tylko do 15 wrze ś nia 2002” pe ł ni funkcj ę reklamy oferowanego kredytu konsumenckiego bez odsetek i w takich kategoriach powinna by ć oceniana. Dlatego te ż nale ż a ł o stwierdzi ć , i ż niepodanie na ulotce warto ś ci rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania by ł o dzia ł aniem bezprawnym, a tak ż e narusza ł o interes konsumentów. Podczas kontroli przeprowadzonej w sklepie, stwierdzono, i ż w miejscu ogólnie dost ę pnym na terenie sklepu, gdzie konsument mo ż e uzyska ć informacj ę o kredycie oraz zawrze ć umow ę o kredyt konsumencki, by ł y wy ł o ż one ulotki reklamowe, których tre ść jest przedmiotem niniejszego post ę powania. Tak wi ę c, ulotka spe ł nia ł a funkcj ę oferty reklamowej, z której mo ż na faktycznie skorzysta ć w dniu otrzymania jej w sklepie. O tym, i ż konsumenci otrzymywali przedmiotowe ulotki ś wiadczy fakt, i ż druk „za ś wiadczenie o zatrudnieniu i wysoko ś ci zarobków” stanowi integraln ą jej cz ęść . Zgodnie z ustosunkowaniem si ę OPAL do wszcz ę cia post ę powania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, konsumenci, którzy otrzymali ulotki faktycznie byli informowani, i ż ulotk ę nale ż y traktowa ć jako druk za ś wiadczenia o zatrudnieniu i wysoko ś ci zarobków – wykorzystywany przy wniosku o kredyt. Jednak faktem jest, ż e w dniu kontroli obowi ą zywa ł y warunki sprzeda ż y ratalnej „kredyt bez odsetek”. Tak wi ę c ulotka spe ł nia ł a funkcj ę reklamy aktualnej oferty sklepu. Na podstawie tre ś ci zawartych w ulotce oraz z uwagi na udost ę pnienie ulotek konsumentom odwiedzaj ą cym sklep, organ antymonopolowy uzna ł , i ż konsument jest wprowadzany w b łą d, co do warunków oferty „WAKACYJNY KREDYT bez odsetek” oraz jej aktualno ś ci. Jak wynika z wyja ś nie ń przedstawionych przez OPAL, w dniu przeprowadzenia kontroli obowi ą zywa ł a promocja, w ramach której odsetki nie by ł y naliczane, pobierana by ł a jedynie prowizja w wysoko ś ci 5%. Tak wi ę c, mo ż na wywnioskowa ć , i ż Konsumenci mogli skorzysta ć z warunków sprzeda ż y ratalnej, o których mówi ulotka, tj. o zwolnieniu z obowi ą zku p ł acenia odsetek z tytu ł u zawartej umowy kredytowej. Jednak ulotka nie podawa ł a rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji o aktualnej promocji, poprzez zamieszczenie informacji „tylko do 15 wrze ś nia 2002”. Zamieszczenie tej klauzuli wywo ł uje u konsumenta niepewno ść warunków zawieranej transakcji. Klauzula ta umo ż liwia dowoln ą manipulacj ę procesem decyzyjnym konsumenta. Osoba zawieraj ą ca umow ę kredytu w imieniu banku mo ż e dowolnie informowa ć konsumentów o istnieniu promocji, zgodnie z zaleceniami OPAL, jak równie ż , i ż promocja opisana na ulotce jest nieaktualna, i nale ż y ponosi ć koszt odsetek z tytu ł u zawartej umowy kredytu. Obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji w przedmiotowej sprawie polega na przedstawieniu konsumentom informacji o aktualnej promocji „kredyt bez odsetek” z klauzul ą , i ż promocja obowi ą zuje do 31 grudnia 2003r., a tak ż e warto ś ci rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania. Udost ę pnienie ulotki przez po ś rednika w miejscu zawierania umów kredytu, mo ż e wywo ł a ć u konsumenta prze ś wiadczenie, i ż warunki promocji s ą nadal obowi ą zuj ą ce. Dzi ę ki temu OPAL uzyskuje efekt reklamowy, wywo ł uj ą c zainteresowanie u potencjalnego klienta. Tre ś ci zawarte w ulotce reklamowej wprowadzaj ą w b łą d w zakresie warunków promocji kredytu na zakup towaru w systemie ratalnym oferowanym przez AIG 6 Bank Polska S.A. w Warszawie. Jak wynika z pisma z dnia 14.08.2003r. (Karta nr 4) mo ż liwe by ł o zawarcie umowy sprzeda ż y ratalnej wed ł ug standardowych zasad, czyli takich do których nie stosowa ł o si ę oferty - bez odsetek. Jednak ż e jak informuje OPAL konsumenci nie byli t ą form ą sprzeda ż y ratalnej zainteresowani. Z uwagi na fakt, i ż przepisy prawa okre ś laj ą obowi ą zki przedsi ę biorcy w zakresie podawania rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania w og ł oszeniach i reklamach, post ę powanie naruszaj ą ce te przepisy uznaje si ę za sprzeczne z prawem. Zdaniem organu antymonopolowego dzia ł anie OPAL polegaj ą ce na nie podawaniu rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania w sytuacji okre ś lonej w ustawie o kredycie konsumenckim narusza interes konsumentów, którym w ten sposób zosta ł o odebrane prawo do uzyskania informacji o warto ś ci, która mo ż e spe ł nia ć funkcj ę miernika porównawczego. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesu nieograniczonej ilo ś ci konsumentów, korzystaj ą cych z oferty sklepu. Tak wi ę c, brak umieszczenia rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania na przedmiotowej ulotce narusza zbiorowy interes konsumentów i tym samym zasadne by ł o podj ę cie dzia ł a ń przewidzianych w ustawie antymonopolowej, maj ą cych na celu ochron ę konsumentów. W przedmiotowej sprawie zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki konieczne do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów – bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I sentencji decyzji. Zgodnie z art. 23c ust. 2 ustawy antymonopolowej w decyzji, Prezes Urz ę du mo ż e okre ś li ć ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu jej stosowania. Jako ś rodek usuni ę cia skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, uwa ż a si ę zaniechanie oferowania w sklepach „OPAL” ulotki dotycz ą cych kredytu konsumenckiego „AIG sprzeda ż na raty” - „WAKACYJNY KREDYT bez odsetek 0%”, która w swej tre ś ci podawa ł a dane dotycz ą ce kosztu kredytu, tj. bez konieczno ś ci ponoszenia kosztu odsetek od kredytu, bez podawania rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, wyliczonej od ca ł kowitego kosztu kredytu oraz która podawa ł a wprowadzaj ą c ą w b łą d informacj ę , i ż mo ż liwo ść zawarcia umowy o kredyt na zakup towaru w systemie ratalnym, bez konieczno ś ci ponoszenia kosztów odsetek od udzielonego kredytu obowi ą zywa ł a do 15 wrze ś nia 2002r., gdy faktycznie w dniu kontroli obowi ą zywa ł y takie same warunki udzielenia kredytu, zwalniaj ą ce z pokrycia kosztów odsetek. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji decyzji. Art. 100e) ustawy antymonopolowej, umo ż liwia Prezesowi Urz ę du nadanie decyzji w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci rygoru natychmiastowej wykonalno ś ci, je ż eli wymaga tego wa ż ny interes konsumentów. W przedmiotowym przypadku wa ż ny interes konsumentów upatruje si ę w interesie ekonomicznym konsumenta. Przepisy prawa ze swego za ł o ż enia maj ą za zadanie regulowa ć stosunki uczestników obrotu handlowego, ale równie ż maj ą zabezpiecza ć interesy s ł abszych jego uczestników przed bezprawnymi, nieuczciwymi praktykami. W przedmiotowym przypadku mamy do czynienia z relacj ą profesjonalisty – przedsi ę biorcy z klientem - konsumentem. Zgodnie z za ł o ż eniami ustawy o kredycie konsumenckim, konsument powinien mie ć zapewniony dost ę p do informacji o wielko ś ci rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania. Dodatkowo prawo konsumenta do informacji, jest jednym z podstawowych praw konsumenta. W ocenianej sprawie poprzez nieumieszczenie informacji o rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania, konsument pozbawiony jest mo ż liwo ś ci porównania ofert kredytowych na rynku. Rozpowszechnianie ulotek reklamuj ą cych promocj ę z zaznaczeniem, i ż promocja wa ż na by ł a do 15 wrze ś nia 2002r. mo ż e wprowadza ć w b łą d, co do aktualnej oferty przedsi ę biorcy. Zamieszczenie na ulotce informacji o terminie obowi ą zywania promocji, gdy reklamowana promocja faktycznie ma miejsce, mo ż e spowodowa ć , i ż konsument zawrze umow ę na standardowych warunkach, które charakteryzuj ą si ę konieczno ś ci ą p ł acenia odsetek. 7 St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie III sentencji decyzji. Na podstawie z art. 72 ustawy antymonopolowej, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca lub zwi ą zek przedsi ę biorców, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 75 ustawy antymonopolowej, organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Post ę powanie przeciwko OPAL w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. Na podstawie ustale ń dokonanych w trakcie post ę powania organ antymonopolowy w punkcie I decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej. Kosztami niniejszego post ę powania dla organu antymonopolowego, s ą wydatki w wysoko ś ci 29 z ł zwi ą zane z korespondencj ą pomi ę dzy organem antymonopolowym a przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć OPAL kosztami post ę powania w wysoko ś ci 29 z ł (s ł ownie z ł otych: dwadzie ś cia dziewi ęć ). Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w punkcie IV sentencji decyzji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 511010101000787822231000000. Na postanowienie zawarte w punkcie IV niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral 8