RKT-45/2007

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dn. 09.10.2007r. RKT-61-03/07/SB DECYZJA Nr RKT-45/2007 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 z zm.) oraz § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.), w zwi ą zku z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 z zm.) I. na podstawie art. 23f ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Bankowi Spó ł dzielczemu w Gliwicach w którego toku zosta ł o uprawdopodobnione, ż e w/w Bank stosuje praktyki, o których mowa w art. 23a ust. 1 i 2 wymienionej na wst ę pie ustawy, polegaj ą ce na stosowaniu we wzorcach umów: umowie o prowadzenie rachunku oszcz ę dno ś ciowo-rozliczeniowego oraz w Regulaminie rachunków oszcz ę dno ś ciowo-rozliczeniowych postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z zm.): 1. § 3 pkt 4 umowy „Zmiana stopy procentowej od ś rodków zgromadzonych na Rachunku mo ż e nast ą pi ć wskutek zmiany co najmniej jednego z poni ż szych czynników: 2) sytuacji gospodarczej kraju, w tym w szczególno ś ci na rynku pieni ęż nym, 3) cen towarów i us ł ug.”, 2. § 6 pkt 3 umowy „Bank zastrzega sobie prawo zmiany Tabeli op ł at i prowizji nast ę puj ą cej wskutek zmiany co najmniej jednego z ni ż ej wymienionych czynników: 1) sytuacji gospodarczej kraju, w tym w szczególno ś ci na rynku pieni ęż nym, 2) cen towarów i us ł ug, 3) stopy inflacji, 4) kosztów realizacji czynno ś ci lub us ł ugi spowodowanej w szczególno ś ci zmian ą cen energii, po łą cze ń telekomunikacyjnych, us ł ug pocztowych lub rozlicze ń mi ę dzybankowych.”, 3. § 9 pkt 2 umowy „O zmianach Umowy, do których dokonania Bank jest zobligowany na mocy przepisów prawa, jak równie ż zmianach nie pogarszaj ą cych sytuacji ekonomicznej Posiadacza rachunku, Bank informuje poprzez zamieszczenie stosowanych komunikatów w lokalach Banku lub zamieszczenie odpowiedniej informacji na wyci ą gu z rachunku.”, 4. § 74 pkt 1 Regulaminu „Bank zwolniony jest z obowi ą zku dor ę czenia Posiadaczowi rachunku tekstu zmian Regulaminu, w przypadku gdy wprowadzona zmiana spowodowana zostanie ulepszeniem funkcjonalno ś ci istniej ą cych lub wprowadzeniem nowych us ł ug i nie zmieni zasad prowadzenia rachunku oraz ś wiadczenia us ł ug na rzecz Posiadacza rachunku w ramach zawartej z nim Umowy.”, § 74 pkt 2 Regulaminu „W przypadku, o którym mowa w ust. 1 Bank informuje Klientów o dokonaniu zmian poprzez wywieszenie stosownych komunikatów w lokalach swoich jednostek organizacyjnych.”, 1 5. § 11 pkt 4 umowy „W przypadku a) ra żą cego naruszenia przez Posiadacza rachunku przepisów prawa, Regulaminu lub niniejszej Umowy, wzgl ę dnie dopuszczenie si ę czynu, który prowadzi do utraty zaufania Banku, b) bezskutecznego up ł ywu terminu sp ł aty zad ł u ż enia z tytu ł u wyst ą pienia salda debetowego, Bank mo ż e wypowiedzie ć Umow ę ze skutkiem natychmiastowym”. - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: - po przyj ę ciu przez Bank Spó ł dzielczy w Gliwicach zobowi ą zania do stosowania od 01.07.2007r. zmienionych wzorców umów oraz do dostarczenia konsumentom, którzy przed 01.07.2007r. zawarli umowy o prowadzenie rachunku oszcz ę dno ś ciowo-rozliczeniowego zawieraj ą ce niedozwolone postanowienia umowne aneksów do umów oraz nowych Regulaminów w terminie 90 dni licz ą c od 1.07.2007r. – uwzgl ę dniaj ą ce w ca ł o ś ci zastrze ż enia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, poprzez dokonanie nast ę puj ą cej zmiany tre ś ci zakwestionowanych postanowie ń : § 3 pkt 4 umowy otrzyma ł brzmienie (§ 4 pkt 4 nowej umowy) „Bank zastrzega sobie prawo zmiany wysoko ś ci oprocentowania ś rodków zgromadzonych na rachunku w czasie trwania Umowy, bez konieczno ś ci wypowiedzenia jej w tej cz ęś ci. Zmiana stawek oprocentowania mo ż e nast ą pi ć tylko w przypadku, gdy zmianie ulegnie co najmniej jeden z ni ż ej wymienionych parametrów: 1) stopa rentowno ś ci operacji otwartego rynku Narodowego Banku Polskiego, 2) stopa kredytu refinansowego, udzielanego przez Narodowy Bank Polski pod zastaw papierów warto ś ciowych, zwanego kredytem lombardowym, 3) stopa redyskontowa weksli przyjmowanych od banków do redyskonta przez Narodowy Bank Polski, 4) stopa rezerw obowi ą zkowych ustalana przez Narodowy Bank Polski, 5) oprocentowanie lokat na rynku mi ę dzynarodowym, 6) wska ź nik zmian cen towarów i us ł ug konsumpcyjnych, og ł aszanego przez Prezesa G ł ównego Urz ę du Statystycznego.” § 6 pkt 3 umowy otrzyma ł brzmienie (§ 7 pkt 3 nowej umowy) „Bank zastrzega sobie prawo zmiany Tabeli Op ł at i Prowizji w czasie trwania Umowy, bez konieczno ś ci wypowiedzenia jej w tej cz ęś ci. Zmiana mo ż e nast ą pi ć tylko w przypadku, gdy zmianie ulegnie co najmniej jeden z ni ż ej wymienionych parametrów: 1) zmiana zakresu lub formy wykonania danej czynno ś ci, 2) zmiana ceny us ł ug, z których Bank korzysta przy wykonywaniu poszczególnych z czynno ś ci bankowych, w tym zmiany cen stosowanych przez inne banki, 3) zmiana cen energii, taryf telekomunikacyjnych oraz innych czynników wp ł ywaj ą cych na poziom kosztów w Banku, 4) wska ź nik zmian cen towarów i us ł ug konsumpcyjnych, og ł aszanego przez Prezesa G ł ównego Urz ę du Statystycznego.” oraz wykre ś lenie z tre ś ci wzorców § 9 pkt 2 umowy oraz § 74 pkt 1 i 2 regulaminu co skutkowa ć b ę dzie zastosowaniem przy zawiadamianiu o zmianach w regulaminie § 73 regulaminu prowadzenia rachunków oszcz ę dno ś ciowo – rozliczeniowych w Banku Spó ł dzielczym w Gliwicach. Skre ś lono równie ż § 11 pkt 4 umowy. - nak ł ada si ę na Bank Spó ł dzielczy w Gliwicach obowi ą zek wykonania tego zobowi ą zania w terminie do dnia 31 grudnia 2007r . II. Na podstawie art. 23f ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nak ł ada si ę na Bank Spó ł dzielczy w Gliwicach obowi ą zek z ł o ż enia do dnia 31 stycznia 2008r. sprawozdania o zrealizowaniu przyj ę tego zobowi ą zania, przy czym sprawozdanie powinno zawiera ć : 2 − informacj ę o liczbie dostarczonych odbiorcom aneksów umów oraz nowych tre ś ci Regulaminów, − potwierdzenie wys ł ania lub wydania ww. dokumentów wraz z kopiami przyk ł adowych 3 wys ł anych aneksów oraz Regulaminów, − informacj ę o liczbie umów nowo zawartych w okresie od 01 lipca 2007r., − kopie umów zawartych z konsumentami w pierwszym tygodniu stosowania nowych wzorców umownych licz ą c od 1 lipca 2007r. Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej organem antymonopolowym) z urz ę du przeprowadzone zosta ł o post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy w zwi ą zku z dzia ł alno ś ci ą Banku Spó ł dzielczego w Gliwicach (zwanego dalej Bankiem lub przedsi ę biorc ą ) wyst ę puje naruszenie uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej te ż dalej ustaw ą antymonopolow ą ). W dniu 02.02.2007r. postanowieniem nr 1 (Karta nr 1) na podstawie ustale ń dokonanych w ww. post ę powaniu organ antymonopolowy wszcz ął z urz ę du post ę powanie w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez Bank bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy antymonopolowej, polegaj ą cych na stosowaniu we wzorcach umów: umowie o prowadzenie rachunku oszcz ę dno ś ciowo-rozliczeniowego oraz w Regulaminie rachunków oszcz ę dno ś ciowo-rozliczeniowych postanowie ń , które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z zm.): a) § 3 pkt 4 umowy „Zmiana stopy procentowej od ś rodków zgromadzonych na Rachunku mo ż e nast ą pi ć wskutek zmiany co najmniej jednego z poni ż szych czynników: 2) sytuacji gospodarczej kraju, w tym w szczególno ś ci na rynku pieni ęż nym, 3) cen towarów i us ł ug.”, b) § 6 pkt 3 umowy „Bank zastrzega sobie prawo zmiany Tabeli op ł at i prowizji nast ę puj ą cej wskutek zmiany co najmniej jednego z ni ż ej wymienionych czynników: 1) sytuacji gospodarczej kraju, w tym w szczególno ś ci na rynku pieni ęż nym, 2) cen towarów i us ł ug, 3) stopy inflacji, 4) kosztów realizacji czynno ś ci lub us ł ugi spowodowanej w szczególno ś ci zmian ą cen energii, po łą cze ń telekomunikacyjnych, us ł ug pocztowych lub rozlicze ń mi ę dzybankowych”, c) § 9 pkt 2 umowy „O zmianach Umowy, do których dokonania Bank jest zobligowany na mocy przepisów prawa, jak równie ż zmianach nie pogarszaj ą cych sytuacji ekonomicznej Posiadacza rachunku, Bank informuje poprzez zamieszczenie stosowanych komunikatów w lokalach Banku lub zamieszczenie odpowiedniej informacji na wyci ą gu z rachunku.”, d) § 74 pkt 1 Regulaminu „Bank zwolniony jest z obowi ą zku dor ę czenia Posiadaczowi rachunku tekstu zmian Regulaminu, w przypadku gdy wprowadzona zmiana spowodowana zostanie ulepszeniem funkcjonalno ś ci istniej ą cych lub wprowadzeniem nowych us ł ug i nie zmieni zasad prowadzenia rachunku oraz ś wiadczenia us ł ug na rzecz Posiadacza rachunku w ramach zawartej z nim Umowy.”, 3 § 74 pkt 2 Regulaminu „W przypadku, o którym mowa w ust. 1 Bank informuje Klientów o dokonaniu zmian poprzez wywieszenie stosownych komunikatów w lokalach swoich jednostek organizacyjnych.”, e) § 11 pkt 4 umowy „W przypadku a) ra żą cego naruszenia przez Posiadacza rachunku przepisów prawa, Regulaminu lub niniejszej Umowy, wzgl ę dnie dopuszczenie si ę czynu, który prowadzi do utraty zaufania Banku, b) bezskutecznego up ł ywu terminu sp ł aty zad ł u ż enia z tytu ł u wyst ą pienia salda debetowego, Bank mo ż e wypowiedzie ć Umow ę ze skutkiem natychmiastowym”. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie powy ż szych praktyk w pi ś mie z dnia 12.02.2007r. Bank wyja ś ni ł co nast ę puje. W zwi ą zku z przeanalizowaniem zakwestionowanych klauzul oraz orzecznictwa s ą du antymonopolowego Bank uzna ł , i ż istnieje prawdopodobie ń stwo naruszenia art. 23a ww. ustawy antymonopolowej. W zwi ą zku z tym Bank wniós ł o wydanie w niniejszej sprawie decyzji na podstawie art. 23f ustawy antymonopolowej i zobowi ą za ł si ę w terminie wyznaczonym przez Prezesa Urz ę du do usuni ę cia lub modyfikacji zakwestionowanych klauzul w przedstawiony sposób (Karty nr 4-5). Na podstawie analizy dostarczonych kolejnym pismem z dnia 11.04.2007r. dokumentów, bior ą c pod uwag ę wniosek o wydanie decyzji w oparciu o art. 23 f ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, organ antymonopolowy pismem z dnia 31.05.2007r. przedstawi ł poni ż sze wyja ś nienia (Karta nr 152). Do pisma z dnia 11.04.2007r. zosta ł y do łą czone wzorce umów: umowy o prowadzenie rachunku oszcz ę dno ś ciowo-rozliczeniowego oraz Regulaminu rachunków oszcz ę dno ś ciowo- rozliczeniowych, które zgodnie z tre ś ci ą pisma mia ł y zawiera ć zmienione nowe tre ś ci. Na podstawie analizy tre ś ci ww. dokumentów, zosta ł o stwierdzone, i ż „Regulamin rachunków oszcz ę dno ś ciowo-rozliczeniowych w Banku Spó ł dzielczym w Gliwicach (tekst z uwzgl ę dnieniem proponowanych zmian)”, nadal zawiera ł zakwestionowane postanowienia przytoczone w postanowieniu nr 1 z dnia 2.02.2007r. o wszcz ę ciu post ę powania. Bior ą c pod uwag ę powy ż ej przedstawione ustalenia, organ antymonopolowy poinformowa ł , i ż nie mo ż e zaakceptowa ć proponowanej tre ś ci wzorców umów, jako zgodnych z prawem, a wi ę c nie naruszaj ą cych zbiorowych interesów konsumentów, o których mowa w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Organ antymonopolowy dodatkowo wyja ś ni ł , i ż w ww. pi ś mie zadeklarowane zosta ł o dokonanie zmiany tre ś ci wzorców umów, w oparciu, o które maj ą by ć zawierane umowy z konsumentami. Natomiast z orzecznictwa wynika, i ż w sytuacji zawierania umów zawieraj ą cych niedozwolone postanowienia umowne wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, zmianie musz ą ulec, równie ż tre ś ci realizowanych sprzecznych z prawem umów. Dlatego te ż , poinformowano, i ż okre ś lony sposób usuni ę cia skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów nie jest wystarczaj ą cy zgodnie z aktualnym orzecznictwem s ą dowym, aby mog ł a zosta ć wydana decyzja na podstawie ww. art. 23f. Zwrócono równie ż uwag ę , i ż to przedsi ę biorca zgodnie z art. 23f ust. 1 ustawy antymonopolowej powinien okre ś li ć dzia ł ania, przez podj ę cie których dojdzie do zapobie ż enia naruszeniom zbiorowych interesów konsumentów, a wi ę c poda ć szczegó ł owy opis dzia ł a ń , które zostan ą podj ę te oraz przedstawi ć harmonogram tych czynno ś ci. Zadeklarowanie podj ę cia odpowiednich dzia ł a ń powinno by ć poparte uchwa ł ami, zarz ą dzeniami wydanymi przez odpowiednie organy Banku. W przypadku umów bankowych, w zakresie zmiany tre ś ci wzorców umów, zmiany powinny by ć wprowadzone niezw ł ocznie po otrzymaniu odpowiedniej decyzji Prezesa Urz ę du, a wymiana umów nadal realizowanych nie d ł u ż ej ni ż w okresie oko ł o 4 miesi ę cy po otrzymaniu decyzji. Z tre ś ci pisma Banku z dnia 12.02.2007r., wynika ł o, i ż wprowadzenie do obrotu nowych tre ś ci wzorców umów uzale ż nione jest od wydania w niniejszej sprawie decyzji na podstawie art. 4 23f ustawy antymonopolowej, a wi ę c nie zosta ł y one wprowadzone do faktycznego stosowania. Dlatego te ż , organ antymonopolowy poinformowa ł , i ż dokonuj ą c oceny tre ś ci umów zawieranych z konsumentami w decyzji ko ń cz ą cej niniejsze post ę powanie ocenie poddane zostan ą tre ś ci umów dostarczonych w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym (sygn. akt RKT-402-47/06/SB). W kolejnym pi ś mie Bank przedstawi ł ostateczn ą propozycj ę zmiany tre ś ci warunków umów (Karty nr 157 – 162). Poszczególne postanowienia otrzyma ł y nast ę puj ą ce brzmienia. § 3 pkt 4 umowy otrzyma brzmienie (§ 4 pkt 4 nowej umowy) „Bank zastrzega sobie prawo zmiany wysoko ś ci oprocentowania ś rodków zgromadzonych na rachunku w czasie trwania Umowy, bez konieczno ś ci wypowiedzenia jej w tej cz ęś ci. Zmiana stawek oprocentowania mo ż e nast ą pi ć tylko w przypadku, gdy zmianie ulegnie co najmniej jeden z ni ż ej wymienionych parametrów: 1) stopa rentowno ś ci operacji otwartego rynku Narodowego Banku Polskiego, 2) stopa kredytu refinansowego, udzielanego przez Narodowy Bank Polski pod zastaw papierów warto ś ciowych, zwanego kredytem lombardowym, 3) stopa redyskontowa weksli przyjmowanych od banków do redyskonta przez Narodowy Bank Polski, 4) stopa rezerw obowi ą zkowych ustalana przez Narodowy Bank Polski, 5) oprocentowanie lokat na rynku mi ę dzynarodowym, 6) wska ź nik zmian cen towarów i us ł ug konsumpcyjnych, og ł aszanego przez Prezesa G ł ównego Urz ę du Statystycznego.” (Karta nr 185). § 6 pkt 3 umowy otrzyma brzmienie (§ 7 pkt 3 nowej umowy) „Bank zastrzega sobie prawo zmiany Tabeli Op ł at i Prowizji w czasie trwania Umowy, bez konieczno ś ci wypowiedzenia jej w tej cz ęś ci. Zmiana mo ż e nast ą pi ć tylko w przypadku, gdy zmianie ulegnie co najmniej jeden z ni ż ej wymienionych parametrów: 1) zmiana zakresu lub formy wykonania danej czynno ś ci, 2) zmiana ceny us ł ug, z których Bank korzysta przy wykonywaniu poszczególnych czynno ś ci bankowych, w tym zmiany cen stosowanych przez inne banki, 3) zmiana cen energii, taryf telekomunikacyjnych oraz innych czynników wp ł ywaj ą cych na poziom kosztów w Banku, 4) wska ź nik zmian cen towarów i us ł ug konsumpcyjnych, og ł aszanego przez Prezesa G ł ównego Urz ę du Statystycznego.” (Karta nr 186). Dodatkowo zadeklarowano wykre ś lenie z tre ś ci wzorców § 9 pkt 2 umowy oraz § 74 pkt 1 i 2 regulaminu co skutkowa ć b ę dzie zastosowaniem przy zawiadamianiu o zmianach w regulaminie § 73 regulaminu prowadzenia rachunków oszcz ę dno ś ciowo – rozliczeniowych w Banku Spó ł dzielczym w Gliwicach (Karta nr 183). Powy ż sze deklaracje zosta ł y potwierdzone w dostarczonych pismem z dnia 12.06.2007r. nowych wzorcach umów (Karty nr 163-192). Dodatkowo przedstawiona zosta ł a uchwa ł a Zarz ą du Banku Spó ł dzielczego w Gliwicach Nr 1/24/2007 z dnia 12 czerwca 2007r. zatwierdzaj ą ca dokonanie powy ż szych zmian w tre ś ciach umów (Karty nr 194 – 198). Przed ł o ż ony zosta ł harmonogram wprowadzenia zmienionych wzorców umownych dotycz ą cych rachunków oszcz ę dno ś ciowo – rozliczeniowych podpisany przez Prezesa oraz v-ce Prezesa Banku (Karta nr 193). Przyj ę ty harmonogram wprowadza zmienione wzorce umów w zakresie dotycz ą cym rachunków oszcz ę dno ś ciowo- rozliczeniowych tj. regulaminu rachunków oszcz ę dno ś ciowo – rozliczeniowych w Banku Spó ł dzielczym w Gliwicach, wzoru umowy o prowadzenie rachunku oszcz ę dno ś ciowo – rozliczeniowego oraz wzoru umowy o prowadzenie wspólnego rachunku oszcz ę dno ś ciowo – rozliczeniowego. Niniejszy harmonogram ma za zadanie wprowadzenie do ww. wzorców umownych zmian, do których wprowadzenia Bank zobowi ą za ł si ę w niniejszym post ę powaniu. 5 Wprowadzenie do stosowania (wej ś cie w ż ycie) zmienionych wzorców umownych zosta ł o okre ś lone na dzie ń 1 lipca 2007r. W za łą czeniu przedstawiono Zarz ą dzenie Wewn ę trzne nr 33/2007 z dnia 12 czerwca 2007r. w sprawie wprowadzenia zmian w regulacjach rachunków oszcz ę dno ś ciowo – rozliczeniowych (Karty nr 199 – 203). Wej ś cie w ż ycie zarz ą dzenia zosta ł o okre ś lone na dzie ń 1 lipca 2007r. Ww. harmonogram stanowi, i ż w terminie 90 dni licz ą c od dnia wej ś cia w ż ycie nowych regulacji dotycz ą cych rachunków oszcz ę dno ś ciowo – rozliczeniowych tj. od 1 lipca 2007r. umowy zawarte przed dniem 1 lipca 2007r. zostan ą zmienione w taki sposób, aby dostosowa ć je do nowoobowi ą zuj ą cych postanowie ń . Dostosowanie b ę dzie polega ć na wprowadzeniu, w formie aneksu do umowy, w miejsce zakwestionowanych klauzul umownych postanowie ń okre ś lonych we wniosku o wydanie decyzji na podstawie art. 23f ustawy antymonopolowej. Ka ż dy posiadacz rachunku oszcz ę dno ś ciowo – rozliczeniowego, który zawar ł z bankiem umow ę przed 1 lipca 2007r. zostanie poinformowany o zmianie tre ś ci regulaminu i umowy oraz zostan ą mu dor ę czone (poprzez poczt ę polska lub osobi ś cie w trakcie wizyty w placówce Banku): nowy tekst regulaminu i umowy o prowadzeniu odpowiednio rachunku pojedynczego lub rachunku wspólnego. Organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje: W trakcie post ę powania, organ antymonopolowy ustali ł , ż e Bank prowadzi na podstawie wpisu do Krajowego Rejestru S ą dowego dzia ł alno ść polegaj ą c ą m.in. na prowadzeniu rachunków oszcz ę dno ś ciowo – rozliczeniowych (Karty nr 128-131). Zakwestionowane warunki prowadzenia rachunków oszcz ę dno ś ciowo – rozliczeniowych zawarte s ą w umowie o prowadzenie rachunku oszcz ę dno ś ciowo-rozliczeniowego oraz Regulaminie rachunków oszcz ę dno ś ciowo-rozliczeniowych w Banku Spó ł dzielczym w Gliwicach (Karty nr 7 – 39). W trakcie post ę powania podj ę ta zosta ł a uchwa ł a o zmianie tre ś ci warunków prowadzenia rachunków oszcz ę dno ś ciowo-rozliczeniowych (Karty nr 157 – 162). Dokonano nast ę puj ą cej zmiany tre ś ci. § 3 pkt 4 umowy otrzyma ł brzmienie (§ 4 pkt 4 nowej umowy) „Bank zastrzega sobie prawo zmiany wysoko ś ci oprocentowania ś rodków zgromadzonych na rachunku w czasie trwania Umowy, bez konieczno ś ci wypowiedzenia jej w tej cz ęś ci. Zmiana stawek oprocentowania mo ż e nast ą pi ć tylko w przypadku, gdy zmianie ulegnie co najmniej jeden z ni ż ej wymienionych parametrów: 1) stopa rentowno ś ci operacji otwartego rynku Narodowego Banku Polskiego, 2) stopa kredytu refinansowego, udzielanego przez Narodowy Bank Polski pod zastaw papierów warto ś ciowych, zwanego kredytem lombardowym, 3) stopa redyskontowa weksli przyjmowanych od banków do redyskonta przez Narodowy Bank Polski, 4) stopa rezerw obowi ą zkowych ustalana przez Narodowy Bank Polski, 5) oprocentowanie lokat na rynku mi ę dzynarodowym, 6) wska ź nik zmian cen towarów i us ł ug konsumpcyjnych, og ł aszanego przez Prezesa G ł ównego Urz ę du Statystycznego.” § 6 pkt 3 umowy otrzyma ł brzmienie (§ 7 pkt 3 nowej umowy) „Bank zastrzega sobie prawo zmiany Tabeli Op ł at i Prowizji w czasie trwania Umowy, bez konieczno ś ci wypowiedzenia jej w tej cz ęś ci. Zmiana mo ż e nast ą pi ć tylko w przypadku, gdy zmianie ulegnie co najmniej jeden z ni ż ej wymienionych parametrów: 1) zmiana zakresu lub formy wykonania danej czynno ś ci, 2) zmiana ceny us ł ug, z których Bank korzysta przy wykonywaniu poszczególnych z czynno ś ci bankowych, w tym zmiany cen stosowanych przez inne banki, 6 3) zmiana cen energii, taryf telekomunikacyjnych oraz innych czynników wp ł ywaj ą cych na poziom kosztów w Banku, 4) wska ź nik zmian cen towarów i us ł ug konsumpcyjnych, og ł aszanego przez Prezesa G ł ównego Urz ę du Statystycznego.” Dodatkowo zadeklarowano wykre ś lenie z tre ś ci wzorców § 9 pkt 2 umowy oraz § 74 pkt 1 i 2 regulaminu co skutkowa ć b ę dzie zastosowaniem przy zawiadamianiu o zmianach w regulaminie § 73 regulaminu prowadzenia rachunków oszcz ę dno ś ciowo – rozliczeniowych w Banku Spó ł dzielczym w Gliwicach. Zadeklarowano równie ż usuni ę cie § 11 pkt 4 umowy. Powy ż sze deklaracje zosta ł y potwierdzone w dostarczonych pismem z dnia 12.06.2007r. nowych wzorcach umów (Karty nr 163-192). Dodatkowo przedstawiona zosta ł a uchwa ł a Zarz ą du Banku Spó ł dzielczego w Gliwicach Nr 1/24/2007 z dnia 12 czerwca 2007r. zatwierdzaj ą ca dokonanie powy ż szych zmian w tre ś ciach realizowanych umów (Karty nr 194 – 198). Przed ł o ż ony zosta ł harmonogram wprowadzenia do stosowania zmienionych wzorców umownych dotycz ą cych rachunków oszcz ę dno ś ciowo – rozliczeniowych podpisany przez Prezesa oraz v-ce Prezesa Banku (Karta nr 193). Przyj ę ty harmonogram dotyczy ł równie ż zmiany tre ś ci wzorców umów: ju ż realizowanych w zakresie rachunków oszcz ę dno ś ciowo- rozliczeniowych tj. regulaminu rachunków oszcz ę dno ś ciowo – rozliczeniowych w Banku Spó ł dzielczym w Gliwicach, wzoru umowy o prowadzenie rachunku oszcz ę dno ś ciowo – rozliczeniowego oraz wzoru umowy o prowadzenie wspólnego rachunku oszcz ę dno ś ciowo – rozliczeniowego. Wprowadzenie do stosowania (wej ś cie w ż ycie) zmienionych wzorców umownych zosta ł o okre ś lone na dzie ń 1 lipca 2007r. Natomiast w terminie do 90 dni licz ą c od dnia wej ś cia w ż ycie nowych regulacji dotycz ą cych rachunków oszcz ę dno ś ciowo – rozliczeniowych, tj. od 1 lipca 2007r., umowy zawarte przed dniem 1 lipca 2007r. zostan ą zmienione w taki sposób aby dostosowa ć je do nowoobowi ą zuj ą cych postanowie ń (Karta nr 193). W za łą czeniu przedstawiono Zarz ą dzenie Wewn ę trzne nr 33/2007 z dnia 12 czerwca 2007r. w sprawie wprowadzenia zmian w regulacjach rachunków oszcz ę dno ś ciowo – rozliczeniowych (Karty nr 199 – 203). Wej ś cie w ż ycie zarz ą dzenia okre ś lone zosta ł o na dzie ń 1 lipca 2007r. W toku niniejszego post ę powania organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23 f ust. 1 ustawy antymonopolowej, je ż eli w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych we wniosku lub b ę d ą cych podstaw ą do wszcz ę cia post ę powania z urz ę du – ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę , o której mowa w art. 23a, a przedsi ę biorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń . Ustawa antymonopolowa w art. 23 a ust. 2 stanowi, ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 k.p.c., naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Jako „sprzeczne z prawem” nale ż y kwalifikowa ć zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych. Sprzeczne z prawem s ą czyny: zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne 7 z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa. /Por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod redakcj ą prof. dr hab. Janusza Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s.117 - 118/ Wobec powy ż szego, aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, - dzia ł anie narusza zbiorowe interesy konsumentów. Bankowi zosta ł postawiony zarzut stosowania postanowie ń wzorców umownych, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 K.p.c. Wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mog ą by ć poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 – 479 45 K.p.c.) dokonuje si ę niezale ż nie od tego, czy wzorzec by ł , czy te ż nie by ł zastosowany w konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (ca ł y wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowie ń w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wy łą cznie do kompetencji tego S ą du nale ż y uznanie postanowie ń wzorców umownych za niedozwolone. Art. 479 43 K.p.c rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocno ś ci rozszerzonej nast ę puje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez organ antymonopolowy, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencj ą umieszczenia postanowienia umownego w w/w rejestrze, jest to, ż e pos ł u ż enie si ę nim b ę dzie mia ł o skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. I.1 W zakresie punktu I.1 sentencji decyzji oceniana praktyka dotyczy stosowania w umowach o prowadzenie rachunku oszcz ę dno ś ciowo-rozliczeniowego postanowienia wzorców umów, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c.: § 3 pkt 4 umowy „Zmiana stopy procentowej od ś rodków zgromadzonych na Rachunku mo ż e nast ą pi ć wskutek zmiany co najmniej jednego z poni ż szych czynników: 2) sytuacji gospodarczej kraju, w tym w szczególno ś ci na rynku pieni ęż nym 3) cen towarów i us ł ug.” (Karta nr 8). Kwestionowane postanowienie oraz postanowienia poni ż ej przytoczone wpisane do rejestru, pomimo ró ż nic w sformu ł owaniu tre ś ci, maj ą to ż samy charakter, a skutek ich stosowania jest identyczny. Postanowienie przytoczone poni ż ej zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2006r. sygn. akt XVII AmC 107/04 S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 3 lipca 2006r. pod numerem 783, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko „Farmacol” Spó ł ka Akcyjna w Katowicach. Za niedozwolone postanowienie umowne S ą d uzna ł zapis o tre ś ci: „W razie znacznego wzrostu cen towarów i us ł ug cena us ł ugi mo ż e zosta ć podwy ż szona”. W ww. wyroku S ą d stwierdzi ł , i ż „przedsi ę biorca pos ł u ż y ł si ę nieostrym poj ę ciem „znacznego wzrostu cen”. Mo ż e on zatem wykorzysta ć to niezdefiniowane poj ę cie do swobodnego kszta ł towania wynagrodzenia. W tym przypadku to do pozwanego b ę dzie nale ż a ł a ocena, czy wzrost cen by ł znaczny i jak b ę dzie si ę on przek ł ada ł na wysoko ść ostatecznego 8 wynagrodzenia, któr ą zap ł aci ć mia ł by konsument. W ocenie S ą du pos ł ugiwanie si ę nieostrymi poj ę ciami daje pozwanemu mo ż liwo ść dokonywania jednostronnej wi ążą cej interpretacji umowy.” Kolejne postanowienie o to ż samym charakterze z postanowieniem zakwestionowanym w pkt I.1 sentencji decyzji zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. akt XVII 110/03 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 1 marca 2005 r. pod numerem 341, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko ING Bankowi Ś l ą skiemu S.A. Za niedozwolone postanowienie umowne S ą d uzna ł zapis o tre ś ci: W pkt 23 wzorca umowy o nazwie „Ogólne warunki udzielania i sp ł aty kredytów na zakup pojazdów dla klientów indywidualnych w ING Banku Ś l ą skim S.A.” uznaje si ę za niedozwolone i zakazuje sformu ł owania „w szczególno ś ci”. Poj ę cia u ż yte w zakwestionowanym postanowieniu oraz wpisanym do rejestru, nie zosta ł y zdefiniowane w tre ś ci warunków umowy. Postanowienia nie u ś ci ś laj ą , co strony umowy powinny rozumie ć pod poj ę ciami „zmiany sytuacji gospodarczej kraju, w tym w szczególno ś ci na rynku pieni ęż nym, zmiany cen towarów i us ł ug”. Sposób podania powy ż szych przes ł anek uprawniaj ą cych do zmiany stopy procentowej jest niejednoznaczny oraz umo ż liwia dowoln ą ich interpretacj ę . Dzi ę ki temu Bank dowolnie mo ż e stwierdza ć , czy zaistnia ł e rynkowe okoliczno ś ci spe ł niaj ą wymagania umowy i umo ż liwiaj ą zmian ę wielko ś ci stopy procentowej, a wi ę c np. czy mo ż e obni ż y ć stop ę oprocentowania. Natomiast konsument nie ma mo ż liwo ś ci weryfikacji podj ę tych decyzji w oparciu o wymierne wspó ł czynniki. Przedmiotowy sposób okre ś lenia okoliczno ś ci powoduje, i ż faktycznie w ka ż dym momencie realizacji umowy mog ą zaj ść okoliczno ś ci, które umo ż liwi ą zmian ę podniesienie lub obni ż enie stopy oprocentowania. Sposób sformu ł owania postanowienia powoduje, ż e nie mo ż na stworzy ć sko ń czonej listy okoliczno ś ci uprawniaj ą cych Bank do zmiany wielko ś ci stopy oprocentowania. W ppkt 2 mowa jest o bli ż ej nieokre ś lonej sytuacji gospodarczej. Natomiast u ż yte sformu ł owanie „w szczególno ś ci” powoduje, i ż Bank mo ż e dowolnie interpretowa ć zmiany wspó ł czynników okre ś laj ą cych gospodark ę kraju i w konsekwencji dowolnie zmienia ć stopy procentowe. Poniewa ż zapisy umo ż liwiaj ą dokonywanie dowolnej zmiany wysoko ś ci ś wiadczenia na rzecz konsumenta w trakcie wykonywania umowy bez wa ż nej przyczyny, oraz z dowoln ą cz ę stotliwo ś ci ą nale ż a ł o je uzna ć za sprzeczne z art. 385 1 § 1 k.c. Zapisy naruszaj ą równie ż art. 385 3 pkt 19 k.c. stanowi ą cy, ż e niedozwolonymi postanowieniami umów s ą te, które przewiduj ą wy łą cznie dla kontrahenta konsumenta jednostronne uprawnienie do zmiany, bez wa ż nych przyczyn, istotnych cech ś wiadczenia. Prawo Banku do dowolnej zmiany wysoko ś ci ś wiadczenia, którym jest stopa oprocentowania powoduje, i ż konsument nie ma pewno ś ci co do warunków realizacji umowy. Przedmiotem umowy jest prowadzenie rachunku oszcz ę dno ś ciowo-rozliczeniowego, a wi ę c m.in. przysparzanie konsumentom korzy ś ci z tytu ł u powierzonych Bankowi ś rodków. Wysoko ść stopy oprocentowania przy wyborze Banku, któremu konsumenci powierzaj ą administrowanie ich ś rodkami jest jednym z determinantów ich decyzji. Dlatego te ż tak istotne jest, aby konsumenci mogli przewidywa ć oraz weryfikowa ć okoliczno ś ci zmiany stopy oprocentowania. Powy ż szy zapis narusza ekonomiczne interesy konsumentów, gdy ż Bank mo ż e dowolnie, bez istotnej przyczyny zmieni ć wysoko ść ś wiadczenia zarówno na korzy ść jak i na ich niekorzy ść . I.2. W punkcie I.2. sentencji decyzji oceniana praktyka dotyczy stosowania w umowach o prowadzenie rachunku oszcz ę dno ś ciowo-rozliczeniowego postanowienia wzorców umów, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego: § 6 pkt 3 umowy „Bank zastrzega sobie prawo zmiany Tabeli op ł at i prowizji nast ę puj ą cej wskutek zmiany co najmniej jednego z ni ż ej wymienionych czynników: 9 1) sytuacji gospodarczej kraju, w tym w szczególno ś ci na rynku pieni ęż nym, 2) cen towarów i us ł ug, 3) stopy inflacji, 4) kosztów realizacji czynno ś ci lub us ł ugi spowodowanej w szczególno ś ci zmian ą cen energii, po łą cze ń telekomunikacyjnych, us ł ug pocztowych lub rozlicze ń mi ę dzybankowych”. Kwestionowane postanowienie oraz postanowienia poni ż ej przytoczone wpisane do rejestru, pomimo ró ż nic w sformu ł owaniu tre ś ci, maj ą to ż samy charakter, a skutek ich stosowania jest identyczny. Wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2006 r. sygn. akt XVII AmC 38/05 przytoczone postanowienie zosta ł o uznane za niedozwolone przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 3 lipca 2006r. pod numerem 790, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Jolancie Kaczor, Ewie Mielickiej Cosmopolitan Prywatna Szko ł a J ę zyków Obcych s.c. Mielicka Ewa, Kaczor Jolanta, w Opolu. Za niedozwolone postanowienie umowne S ą d uzna ł zapis o tre ś ci: „Raty miesi ę czne mog ą wzrasta ć w czasie trwania roku szkolnego, jednak nie wi ę cej ni ż ogólny wska ź nik inflacji”. Kolejne postanowienie o to ż samym charakterze z postanowieniem zakwestionowanym w pkt I.1 i I.2 niniejszej decyzji zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 5 pa ź dziernika 2005 r. sygn. akt XVII Amc 20/05 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 3 kwietnia 2006r. pod numerem 643, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Wy ż szej Szkole Turystyki i Hotelarstwa w Ł odzi. Za niedozwolone postanowienie umowne S ą d uzna ł zapis o tre ś ci: „Wysoko ść czesnego mo ż e ulega ć zmianom w zale ż no ś ci od inflacji i aktualnych kosztów kszta ł cenia”. Postanowienie o tre ś ci jak przytoczone powy ż ej zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt XVII Amc 9/05 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 3 sierpnia 2006r. pod numerem 802, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Wy ż szej Szkole Wychowania Fizycznego i Turystyki w Sopocie Za niedozwolone postanowienie umowne S ą d uzna ł zapis o tre ś ci: „Uczelnia zastrzega sobie prawo do zmiany wysoko ś ci czesnego stosownie do aktualnych kosztów organizacji prowadzonego procesu dydaktycznego i prowadzonej dzia ł alno ś ci statutowej”. To ż same postanowienie jak zakwestionowane zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 6 lipca 2006 r. sygn. akt XVII AmC 60/05 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 1 wrze ś nia 2006 r. pod numerem 848, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Barbarze Bekier. Za niedozwolone postanowienie umowne S ą d uzna ł zapis o tre ś ci: „Wysoko ść odp ł atno ś ci ustala dyrektor placówki w oparciu o kalkulacj ę kosztów bie żą cych. Odp ł atno ść mo ż e ulec zmianie w ci ą gu roku szkolnego” Kolejne postanowienie zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2003 r. Sygn. Akt XVII Amc 17/01 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 14 sierpnia 2003 r. pod numerem 59, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Wy ż szej Szkole Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu. Za niedozwolone postanowienie umowne S ą d uzna ł zapis o tre ś ci: 10 „Czesne w nast ę pnych latach studiów mo ż e ulec zmianie w zwi ą zku z uzasadnionym wzrostem kosztów ponoszonych przez uczelni ę i zostanie ustalone przez rektora zarz ą dzeniem wi ążą cym strony umowy przed rozpocz ę ciem nowego roku akademickiego”. Równie ż w uzasadnieniu stosowania praktyki okre ś lonej w pkt I.1 sentencji decyzji zosta ł y przytoczone postanowienia o to ż samym charakterze jak zakwestionowane w przedmiotowym punkcie. Tak jak postanowienie zakwestionowane w pkt I.1 sentencji decyzji niniejszy zapis daje uprawnienie do okre ś lenia lub podwy ż szenia op ł at i prowizji z tytu ł u ś wiadczonych us ł ug po zawarciu umowy w dowolnym momencie ich ś wiadczenia. W wyroku z dnia 13 kwietnia 2006 r. sygn. akt XVII AmC 38/05 S ą d stwierdzi ł , i ż „pkt 2 lit. d za łą cznika do Dyrektywy 93/13/EWG, stanowi, i ż stosowanie lit. 1) nie narusza warunków indeksacji cen, o ile jest zgodne z prawem, pod warunkiem, ż e zostanie jasno przedstawiona metoda, wed ł ug której nast ę puj ą zmiany cen (...). Dopuszczalno ść indeksacji cen jest mo ż liwa o ile zostanie jasno przedstawiona metoda wed ł ug, której nast ę puje wzrost cen. Tymczasem zapis wzorca jest niejednoznaczny bowiem okre ś la „ogólny wska ź nik cen” maj ą cy wi ę cej ni ż jeden desygnat w przeciwie ń stwie do „ ś redniorocznego wska ź nika cen towarów i us ł ug konsumpcyjnych ogó ł em”, który odnosi si ę do ś redniej roku og ł aszanej przez organ Pa ń stwowy. Dla konsumentów – nie b ę d ą cych studentami ekonomii, nie czytaj ą cych komunikatów prasowych z posiedze ń Rady Polityki Pieni ęż nej i nie czytaj ą cych sprawozda ń Narodowego Banku Polskiego – przeci ę tnego konsumenta (...) bardziej zrozumia ł ej jest (...), ż e wzrost cen nast ą pi ł w oparciu o wska ź nik inflacji wskazany (og ł oszony) przez GUS w konkretnym miejscu i czasie (Dzienniku Urz ę dowym). Ni ż nieokre ś lony w czasie, wysoko ś ci i umowie „ogólny wska ź nik”. Zbie ż ne stanowisko przedstawi ł S ą d Apelacyjny w wyroku z dnia 27.04.2005r. sygn. akt VI ACa 947/04 w sprawie uznania za niedozwolone postanowienie o tre ś ci „Zleceniodawca zastrzega sobie prawo do zmiany postanowienia § 3 pkt 2 dotycz ą cego wysoko ś ci czesnego za nauk ę na semestrach programowo wy ż szych. S ą d stwierdzi ł : Samo dopuszczenie mo ż liwo ś ci zmiany wysoko ś ci op ł at w trakcie trwania szkolenia nie jest czym ś nagannym, pod warunkiem jednak, ż e zostanie podane – jakie czynniki mog ą mie ć wp ł yw na te zmiany (w praktyce podwy ż ki), tak aby konsument przynajmniej w przybli ż eniu by ł zorientowany co do skali czekaj ą cych go wydatków finansowych na wy ż szych semestrach. Pozostawienie tej kwestii do wy łą cznego uznania przedsi ę biorcy narusza zasad ę lojalno ś ci i uczciwo ś ci w kontaktach z klientem”. Poniewa ż zapisy umo ż liwiaj ą dokonywanie dowolnej zmiany wysoko ś ci ś wiadczenia konsumenta w trakcie wykonywania umowy bez wa ż nej przyczyny, nale ż a ł o je uzna ć za sprzeczne z art. 385 1 § 1 k.c. Zapisy naruszaj ą równie ż art. 385 3 pkt 19 k.c. stanowi ą cy, ż e niedozwolonymi postanowieniami umów s ą te, które przewiduj ą wy łą cznie dla kontrahenta konsumenta jednostronne uprawnienie do zmiany, bez wa ż nych przyczyn, istotnych cech ś wiadczenia. Oceniany sposób okre ś lenia okoliczno ś ci uprawniaj ą cych do zmiany wysoko ś ci op ł at i prowizji, jakie musz ą ponosi ć konsumenci na rzecz Banku narusza ich interesy ekonomiczne. Na podstawie przytoczonego postanowienia Bank w sposób dowolny mo ż e decydowa ć , czy zaistnia ł e okoliczno ś ci uprawniaj ą go do podwy ż ki op ł at, oraz o jak ą warto ść . Konsument nie ma mo ż liwo ś ci przewidzie ć oraz zweryfikowa ć , czy podejmowane decyzje s ą s ł uszne, gdy ż ogólnie okre ś lone warunki mo ż liwo ś ci zmian, uniemo ż liwiaj ą jednoznaczn ą ocen ę . Praktycznie w ka ż dym momencie Bank mo ż e podj ąć decyzj ę o zmianie wysoko ś ci op ł at i prowizji, i za ka ż dym razem b ę dzie móg ł t ą zmian ę uzasadni ć w sposób zgodny z warunkami umowy. I.3. W punkcie I.3. sentencji decyzji oceniana praktyka dotyczy stosowania w umowach o prowadzenie rachunku oszcz ę dno ś ciowo-rozliczeniowego postanowienia wzorców umów, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego: § 9 pkt 2 umowy „O zmianach Umowy, do 11 których dokonania Bank jest zobligowany na mocy przepisów prawa, jak równie ż zmianach nie pogarszaj ą cych sytuacji ekonomicznej Posiadacza rachunku, Bank informuje poprzez zamieszczenie stosowanych komunikatów w lokalach Banku lub zamieszczenie odpowiedniej informacji na wyci ą gu z rachunku”. Kwestionowane postanowienie oraz postanowienia poni ż ej przytoczone wpisane do rejestru, pomimo ró ż nic w sformu ł owaniu tre ś ci, maj ą to ż samy charakter, a skutek ich stosowania jest identyczny. Postanowienie przytoczone poni ż ej zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 30 wrze ś nia 2002r. sygn. akt XVII Amc 47/01 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 29 listopada 2002r. pod numerem 32, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Powszechnej Kasie Oszcz ę dno ś ci Bank Polski S.A. w Warszawie. Za niedozwolone postanowienie umowne S ą d uzna ł zapis o tre ś ci: „PKO - bp podaje do wiadomo ś ci obowi ą zuj ą ce stawki prowizji i op ł at przez wywieszenie w Oddzia ł ach PKO - bp Taryfy oraz udost ę pnia Taryf ę na ż yczenie posiadacza rachunku”. Wyrokiem z dnia 5 czerwca 2003r. sygn. akt XVII Amc 39/02 S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uzna ł za niedozwolone postanowienie o zbli ż onej tre ś ci jak przytoczone powy ż ej. Zosta ł o ono wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 18 kwietnia 2006r. pod numerem 712, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Bankowi Millenium S.A. w Warszawie. Za niedozwolone postanowienie umowne S ą d uzna ł zapis o tre ś ci: „Bank b ę dzie informowa ł posiadacza rachunku o zmianach w cenniku us ł ug. Stawki prowizji i op ł at podawane s ą do wiadomo ś ci w oddzia ł ach Banku lub za po ś rednictwem us ł ugi telefonicznej”. Umowy, na podstawie, których ś wiadczone s ą us ł ugi w ramach prowadzenia rachunków oszcz ę dno ś ciowo – rozliczeniowych s ą umowami ci ą g ł ymi. S ą to takie stosunki umowne, w których cho ć by po jednej stronie wyst ę puje zobowi ą zanie do ś wiadczenia ci ą g ł ego, to za ś polega na okre ś lonym, sta ł ym zachowaniu si ę d ł u ż nika przez czas trwania stosunku ci ą g ł ego. Przez zawarcie z konsumentami umów, Bank zobowi ą za ł si ę ś wiadczy ć us ł ugi przez nieograniczony czas. Tak wi ę c, konsument zawieraj ą c umow ę decyduje si ę na okre ś lone w danym momencie warunki. Jednak w trakcie realizacji umowy, mog ą one ulec zmianie. Zakwestionowane postanowienie zastrzega, i ż Bank b ę dzie ocenia ł o jakich zmianach nale ż y poinformowa ć konsumentów, a tak ż e w jaki sposób. Tym samym Bank umo ż liwi ł sobie dowoln ą interpretacj ę w ł asnych obowi ą zków jako ś wiadczeniodawcy. Bior ą c pod uwag ę fakt, ż e oceniane umowy, maj ą charakter umów ci ą g ł ych, odnosi si ę do nich przepisy art. 384 i art. 384 1 k.c. Zgodnie z art. 384 1 k.c. wzorzec wydany w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ci ą g ł ym wi ąż e drug ą stron ę , je ż eli zosta ł y zachowane wymagania okre ś lone w art. 384, a strona nie wypowiedzia ł a umowy w najbli ż szym terminie wypowiedzenia. Natomiast art. 384 § 1 i § 2 k.c. stanowi, ż e ustalony przez jedn ą ze stron wzorzec umowy, w szczególno ś ci ogólne warunki umów, wzory umów, regulaminy wi ążą drug ą stron ę , je ż eli zosta ł y jej dor ę czone przy zawarciu umowy. W razie gdy pos ł ugiwanie si ę wzorcem jest w stosunkach danego rodzaju zwyczajowo przyj ę te, wi ąż e on tak ż e wtedy, gdy druga strona mog ł a si ę z ł atwo ś ci ą dowiedzie ć o jego tre ś ci. Nie dotyczy to jednak umów zawieranych z udzia ł em konsumentów, z wyj ą tkiem umów powszechnie zawieranych w drobnych, bie żą cych sprawach ż ycia codziennego. Takie samo stanowisko przedstawione zosta ł o w wyroku S ą du Najwy ż szego z dnia 18 grudnia 2002r. sygn. akt IV CKN 1616/2000, w którym orzeczono „Zmiana stosunku prawnego o charakterze ci ą g ł ym przez zwi ą zanie stron umowy wzorcem wydanym w czasie jej trwania (art. 385 § 3 kc, obecnie art. 384[1] kc) nast ę puje dopiero z chwil ą bezskutecznego up ł ywu okresu 12 wypowiedzenia, chyba ż e umowa zawiera odmienne uregulowania, albo gdy po zakomunikowaniu wzorca strony postanowi ł y inaczej.” To ż same stanowisko prezentuje równie ż komentator, który uzna ł co nast ę puje. „Podobnie jak przy unormowaniu zawierania umowy z u ż yciem wzorca, tak i przy wprowadzaniu zmian do umowy ju ż zawartej i wi ążą cej, ustawodawca pos ł u ż y ł si ę konstrukcj ą konsensu normatywnego. Jej elementami s ą : - wydanie wzorca (zmienionego albo pierwszego), oraz - udost ę pnienie go kontrahentowi w sposób okre ś lony w art. 384, co stwarza dla kontrahenta uprawnienie wypowiedzenia umowy w najbli ż szym terminie wypowiedzenia; nieskorzystanie z tego uprawnienia pozwala przyj ąć , ż e kontrahent wyra ż a zgod ę na nowe warunki umowy (zmian ę umowy). Co do koniecznego „zachowania wymaga ń okre ś lonych w art. 384” doda ć nale ż y istotne zastrze ż enie dotycz ą ce sposobu, w jaki powinno zosta ć zapewnione dowiedzenie si ę „z ł atwo ś ci ą ” przez kontrahenta (w stosunku ci ą g ł ym) o zmianie wzorca i tre ś ci nowego. Wymaganie „ ł atwo ś ci dowiedzenia si ę ” nie b ę dzie mog ł o by ć uznane za dochowane, je ś li kontrahenta, który zawar ł umow ę na „starych” warunkach, powiadomi si ę o nowych inaczej, ni ż w drodze indywidualnego dor ę czenia mu pe ł nego tekstu nowego wzorca. Tego sposobu podania zmian do wiadomo ś ci kontrahenta nie zdo ł aj ą zast ą pi ć - tak ż e w stosunkach, w których pos ł ugiwanie si ę wzorcem jest zwyczajowo przyj ę te - praktykowane niejednokrotnie inne sposoby, np. wywieszenie nowego wzorca w miejsce dotychczasowego, zawiadomienie kontrahenta o fakcie zmian z informacj ą , gdzie mo ż e zapozna ć si ę z ich tre ś ci ą , podanie do wiadomo ś ci w ś rodkach masowego przekazu nowego tekstu wzorca albo samej informacji o zmianach, podanie tych danych do wiadomo ś ci na zebraniu grupy korzystaj ą cych z danego rodzaju ś wiadcze ń umownych itp. (uchwa ł a sk ł adu 7 s ę dziów SN z dnia 22 maja 1991 r., - OSNCP 1992, III CZP 15/91, poz. 1; tak te ż C. Ż u ł awska: Ź ród ł a..., s. 25; E. Łę towska: Ochrona niektórych praw, s. 96). Uwzgl ę dni ć trzeba mianowicie, ż e kontrahent po zawarciu umowy nie musi bywa ć w lokalu przedsi ę biorcy ani ś ledzi ć , np. w prasie, informacji o zmianach wzorca czy te ż by ć obecnym na zebraniach. Zwróci ć te ż trzeba uwag ę , ż e wymienione sposoby s ą stosowane - z zastrze ż eniem art. 384 § 2 - g ł ównie przy podawaniu wzorców „do publicznej wiadomo ś ci”, czyli kierowaniu ich do grona niezindywidualizowanych adresatów, podczas gdy w omawianej sytuacji chodzi o zindywidualizowanych (mniej licznych) kontrahentów pozostaj ą cych w stosunku ci ą g ł ym z proferentem”. 1 Ze wzgl ę du na fakt, i ż kwestionowane postanowienie wy łą cza obowi ą zek dostarczenia konsumentom zmienionych warunków umowy, nie zapewniono im sta ł ego dost ę pu do aktualnych warunków umów. Zastrze ż enie, i ż ze zmienionymi warunkami konsumenci mog ą samodzielnie zapoznawa ć si ę w Banku narusza ich interesy. Konsumenci nie maj ą mo ż liwo ś ci sta ł ego monitorowania wprowadzanych w warunkach ś wiadczenia us ł ugi zmian. Poniewa ż zapis okre ś la praktyk ę Banku w sposób sprzeczny z wymaganiami przepisów prawa, a tak ż e mie ś ci si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, jego zamieszczenie w warunkach umowy nale ż y uzna ć za bezprawne. I.4. W punkcie I.4. sentencji decyzji oceniana praktyka dotyczy stosowania w Regulaminie prowadzenia rachunku oszcz ę dno ś ciowo-rozliczeniowego postanowienia wzorców umów, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego: § 74 pkt 1 Regulaminu „Bank zwolniony jest z obowi ą zku dor ę czenia Posiadaczowi rachunku tekstu zmian Regulaminu, w przypadku gdy wprowadzona zmiana spowodowana zostanie ulepszeniem funkcjonalno ś ci istniej ą cych lub wprowadzeniem nowych us ł ug i nie zmieni zasad prowadzenia rachunku oraz ś wiadczenia us ł ug 1 Komentarz Czes ł awy Ż u ł awskiej do art. 384 1 k.c. LexPolonica 13 na rzecz Posiadacza rachunku w ramach zawartej z nim Umowy.” § 74 pkt 2 Regulaminu „W przypadku, o którym mowa w ust. 1 Bank informuje Klientów o dokonaniu zmian poprzez wywieszenie stosownych komunikatów w lokalach swoich jednostek organizacyjnych”. Powy ż sze postanowienia naruszaj ą interesy konsumentów w to ż samy sposób jak opisano w uzasadnieniu pkt I.3 sentencji decyzji. Bank na ich podstawie nie ma obowi ą zku powiadomi ć konsumentów o zakresie wprowadzonych zmian do warunków ś wiadczenia umów. Przedmiotowe zapisy naruszaj ą interesy konsumentów, gdy ż przez brak informacji o zmianie warunków umowy nie mog ą oni podj ąć decyzji o kontynuowania korzystania ze ś wiadcze ń oferowanych przez Bank lub te ż o wypowiedzeniu umowy. Bior ą c pod uwag ę , i ż zapisy zakwestionowane w niniejszym punkcie sentencji decyzji mieszcz ą si ę w zakresie hipotezy postanowienia przytoczonego w uzasadnieniu pkt I.3 sentencji decyzji, naruszaj ą one interesy konsumentów w to ż samy sposób jaki zosta ł opisany w uzasadnieniu praktyki okre ś lonej w pkt I.3. sentencji decyzji. I.5. W punkcie I.5. sentencji decyzji oceniana praktyka dotyczy stosowania w umowie prowadzenie rachunku oszcz ę dno ś ciowo-rozliczeniowego postanowienia wzorców umów, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego: § 11 pkt 4 umowy „W przypadku a) ra żą cego naruszenia przez Posiadacza rachunku przepisów prawa, Regulaminu lub niniejszej Umowy, wzgl ę dnie dopuszczenie si ę czynu, który prowadzi do utraty zaufania Banku, b) bezskutecznego up ł ywu terminu sp ł aty zad ł u ż enia z tytu ł u wyst ą pienia salda debetowego, Bank mo ż e wypowiedzie ć Umow ę ze skutkiem natychmiastowym”. Kwestionowane postanowienie oraz postanowienia poni ż ej przytoczone wpisane do rejestru, pomimo ró ż nic w sformu ł owaniu tre ś ci, maj ą to ż samy charakter, a skutek ich stosowania jest identyczny. Postanowienie to ż same jak przytoczone w pkt e postanowienia zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 29 grudnia 2004r. sygn. akt XVII Amc 92/03 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 22 lutego 2005r. pod numerem 268, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Kredyt Bank S.A. w Warszawie. Za niedozwolone postanowienie umowne S ą d uzna ł zapis o tre ś ci: „Bank mo ż e wypowiedzie ć umow ę kredytu w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci, w szczególno ś ci z powodu: 1) niesp ł acenia w terminie nale ż no ś ci, o których mowa w §13 ust. 1, 2) zagro ż enia terminowej sp ł aty kredytu z powodu z ł ej sytuacji finansowo maj ą tkowej Kredytobiorcy, 3) znacznego obni ż enia si ę realnej warto ś ci z ł o ż onego zabezpieczenia lub utraty tego zabezpieczenia, 4) niedotrzymania innych warunków umowy kredytu”. Powy ż ej przytoczone postanowienia umów umo ż liwiaj ą jednostronn ą interpretacj ę warunków umowy. Bank samodzielnie mo ż e okre ś li ć , czy zaistnia ł y okoliczno ś ci, które uprawniaj ą go do wypowiedzenia umowy o ś wiadczenie us ł ugi. Istotny w przedmiotowym przypadku jest równie ż fakt, i ż lista takich okoliczno ś ci nie jest zamkni ę ta, s ą one tylko przyk ł adami. Przez u ż ycie sformu ł owania „w szczególno ś ci” Bank ma mo ż liwo ść podj ę cia arbitralnej decyzji w przedmiotowym zakresie. Konsument na podstawie tre ś ci umów nie mo ż e okre ś li ć jakie zachowania nara ż aj ą go na konsekwencje wypowiedzenia umowy. Zapis narusza art. 385 3 pkt 9 k.c., który za niedozwolone uznaje postanowienia przyznaj ą ce kontrahentowi konsumenta uprawnienia do dokonywania wi ążą cej interpretacji umowy. Konsument w czasie korzystania z us ł ug Banku pozostaje w niepewno ś ci co do ci ą g ł o ś ci realizowania przez Bank zawartej umowy. Zakwestionowane postanowienie okre ś la okoliczno ś ci uprawniaj ą ce Bank do natychmiastowego rozwi ą zania umowy. S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów dokonuj ą c oceny postanowienia umownego ocenia okre ś lony zapis, i w momencie jego wpisania do rejestru 14 klauzula przestaje by ć postanowieniem konkretnego wzorca umownego, a staje si ę samodzielnie funkcjonuj ą c ą zasad ą , która zosta ł a zakwestionowana. Ze wzgl ę du na rozszerzon ą skuteczno ść klauzul (art. 479 43 K.p.c.), spe ł nia ona funkcj ę podobn ą do przepisów prawa. Tak wi ę c, dokonuj ą c oceny tre ś ci postanowie ń umownych wykorzystywanych przez przedsi ę biorców we wzorcach umownych nale ż y wykorzystywa ć regu ł y interpretacji wykszta ł cone w nauce prawa i praktyce orzeczniczej (wyk ł adnia j ę zykowa, systemowa, funkcjonalna i inna). St ą d te ż , niedozwolone b ę d ą takie postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w „hipotezie” klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . Nie jest zatem konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wi ąż e nie tyko strony i s ą d, który je wyda ł , lecz równie ż inne s ą dy i organy pa ń stwowe, a w wypadkach w ustawie przewidzianych tak ż e inne osoby. S ą d orzekaj ą c co do postanowienia, i ż jest to niedozwolone postanowienie umowne stwierdza, i ż kszta ł tuje ono prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, równocze ś nie ra żą co naruszaj ą c jego interesy. Zgodnie z art. 385 1 § 1 k.c. przez niedozwolone postanowienie umowne uwa ż a si ę , postanowienie umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie, które kszta ł tuje jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy. Bior ą c pod uwag ę powy ż sz ą wyk ł adni ę , mo ż na stwierdzi ć , i ż praktyki polegaj ą ce na zamieszczaniu w zawieranych umowach, postanowie ń , które zosta ł y wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych jest bezprawne i narusza zbiorowe interesy konsumentów. Powy ż sze zosta ł o potwierdzone w uchwale S ą du Najwy ż szego z dnia 13 lipca 2006r. sygn. akt III SZP 3/06. Przedmiotowe praktyki dotycz ą sposobu realizacji zawartych umów z konsumentami, tak wi ę c dotycz ą postanowie ń umów wa ż nych zarówno dla konsumentów, którzy chc ą zawrze ć umowy, jak i tych, którzy realizuj ą je. Dlatego te ż zakwestionowane praktyki naruszaj ą interesy konsumentów, którzy zawarli umowy, a tak ż e przysz ł ych potencjalnych klientów. Umowy mog ą zawrze ć wszystkie osoby ni ą zainteresowane. Tym samym oferta zawarcia umowy prowadzenia rachunku oszcz ę dno ś ciowo-rozliczeniowego skierowana jest do nieograniczonej grupy konsumentów. W trakcie post ę powania Bank zadeklarowa ł zamiar dokonania zmiany tre ś ci umów w nast ę puj ą cy sposób (Karty nr 163-192). § 3 pkt 4 umowy otrzyma brzmienie (§ 4 pkt 4 nowej umowy) „Bank zastrzega sobie prawo zmiany wysoko ś ci oprocentowania ś rodków zgromadzonych na rachunku w czasie trwania Umowy, bez konieczno ś ci wypowiedzenia jej w tej cz ęś ci. Zmiana stawek oprocentowania mo ż e nast ą pi ć tylko w przypadku, gdy zmianie ulegnie co najmniej jeden z ni ż ej wymienionych parametrów: 1) stopa rentowno ś ci operacji otwartego rynku Narodowego Banku Polskiego, 2) stopa kredytu refinansowego, udzielanego przez Narodowy Bank Polski pod zastaw papierów warto ś ciowych, zwanego kredytem lombardowym, 3) stopa redyskontowa weksli przyjmowanych od banków do redyskonta przez Narodowy Bank Polski, 4) stopa rezerw obowi ą zkowych ustalana przez Narodowy Bank Polski, 5) oprocentowanie lokat na rynku mi ę dzynarodowym, 6) wska ź nik zmian cen towarów i us ł ug konsumpcyjnych, og ł aszanego przez Prezesa G ł ównego Urz ę du Statystycznego.” § 6 pkt 3 umowy otrzyma brzmienie (§ 7 pkt 3 nowej umowy) „Bank zastrzega sobie prawo zmiany Tabeli Op ł at i Prowizji w czasie trwania Umowy, bez konieczno ś ci wypowiedzenia jej w tej cz ęś ci. Zmiana mo ż e nast ą pi ć tylko w przypadku, gdy zmianie ulegnie co najmniej jeden z ni ż ej wymienionych parametrów: 15 1) zmiana zakresu lub formy wykonania danej czynno ś ci, 2) zmiana ceny us ł ug, z których Bank korzysta przy wykonywaniu poszczególnych z czynno ś ci bankowych, w tym zmiany cen stosowanych przez inne banki, 3) zmiana cen energii, taryf telekomunikacyjnych oraz innych czynników wp ł ywaj ą cych na poziom kosztów w Banku, 4) wska ź nik zmian cen towarów i us ł ug konsumpcyjnych, og ł aszanego przez Prezesa G ł ównego Urz ę du Statystycznego.” Dodatkowo zadeklarowano wykre ś lenie z tre ś ci wzorców § 9 pkt 2 umowy oraz § 74 pkt 1 i 2 regulaminu co skutkowa ć b ę dzie zastosowaniem przy zawiadamianiu o zmianach w regulaminie § 73 regulaminu prowadzenia rachunków oszcz ę dno ś ciowo – rozliczeniowych w Banku Spó ł dzielczym w Gliwicach. Skre ś lono równie ż § 11 pkt 4 umowy. W sprawie nowej tre ś ci § 3 pkt 4 oraz § 6 pkt 3 umowy, organ antymonopolowy uzna ł , i ż dokonana zmiana bior ą c pod uwag ę charakter ś wiadczonych us ł ug zapewnia konsumentom otrzymanie informacji, które pozwol ą im na dokonanie oceny okoliczno ś ci ewentualnych zmian wysoko ś ci pobieranych przez Bank op ł at i prowizji oraz oprocentowania wynikaj ą cych z zawartej z Bankiem umowy. Wykorzystane poj ę cia s ą ogólnie przyj ę tymi poj ę ciami identyfikowanymi przez konsumentów. Dzi ę ki dokonanej zmianie tre ś ci postanowie ń , ograniczone zosta ł y mo ż liwo ś ci Banku do jednostronnej zmiany umów w dowolnym momencie, przy zaistnieniu nieokre ś lonych przes ł anek. W pozosta ł ym zakresie zarzutów postawionych w pkt I. 3, 4 5 sentencji decyzji, Bank zadeklarowa ł usuni ę cie z tre ś ci wzorów postanowie ń umów § 9 pkt 2 umowy, § 74 pkt 1 i 2 regulaminu oraz § 11 pkt 4 umowy. Z analizy tre ś ci nowych wzorców umownych, wynika, i ż nie zawieraj ą one zakwestionowanych postanowie ń . Na podstawie propozycji zmian tre ś ci wzorców umów organ antymonopolowy stwierdzi ł , i ż nowe tre ś ci w sposób jednoznaczny precyzuj ą okoliczno ś ci umo ż liwiaj ą ce wprowadzenie zmian wysoko ś ci oprocentowania oraz zmian wysoko ś ci op ł at i prowizji. Natomiast usuni ę cie z tre ś ci umów oraz Regulaminu ww. postanowie ń spowodowa ł o, i ż prawa konsumentów wynikaj ą ce z przepisów nie s ą ju ż ograniczane przez te postanowienia. Zgodnie z § 73 pkt 2 nowego Regulaminu, Bank dor ę cza Posiadaczowi rachunku pe ł ny tekst wprowadzonych zmian. Na podstawie powy ż szego zapisu Bank w ka ż dym przypadku zmiany tre ś ci warunków umowy jest zobowi ą zany do dor ę czenia konsumentom tre ś ci nowych zapisów. Tym samym, prawa konsumentów s ą chronione w przedmiotowym zakresie. Dokonanie powy ż szych zmian w tre ś ciach umów zatwierdzone zosta ł o uchwa łą Zarz ą du Banku Spó ł dzielczego w Gliwicach Nr 1/24/2007 z dnia 12 czerwca 2007r. Przed ł o ż ony zosta ł harmonogram, który zak ł ada wprowadzenie do stosowania (wej ś cie w ż ycie) zmienionych wzorców umownych z dniem 1 lipca 2007r. Natomiast w terminie 90 dni licz ą c od dnia wej ś cia w ż ycie nowych regulacji dotycz ą cych rachunków oszcz ę dno ś ciowo – rozliczeniowych tj. od 1 lipca 2007r. umowy zawarte przed dniem 1 lipca 2007r. zostan ą zmienione w taki sposób, aby dostosowa ć je do nowoobowi ą zuj ą cych postanowie ń . Dostosowanie b ę dzie polega ć na wprowadzeniu, w formie aneksu do umów, w miejsce zakwestionowanych przez organ antymonopolowy klauzul umownych, ww. nowych postanowie ń . Ka ż dy posiadacz rachunku oszcz ę dno ś ciowo – rozliczeniowego, który zawar ł z bankiem umow ę przed 1 lipca 2007r. zostanie poinformowany o zmianie tre ś ci regulaminu i umowy oraz zostan ą dor ę czone mu (poprzez poczt ę polska lub osobi ś cie w trakcie wizyty w placówce Banku): nowy tekst regulaminu i umowy o prowadzeniu odpowiednio rachunku pojedynczego lub rachunku wspólnego. 16 W zwi ą zku z tym, ż e Bank przejawia inicjatyw ę maj ą c ą na celu eliminacj ę dzia ł a ń powoduj ą cych naruszenie prawa, istnieje mo ż liwo ść skorzystania z instrumentu przewidzianego w art. 23 f ust. 1 ustawy antymonopolowej, który stanowi, ż e je ż eli w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych we wniosku lub b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania z urz ę du – ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę , o której mowa w art. 23 a, a przedsi ę biorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń , nakazuje si ę Bankowi wprowadzenie w ż ycie przedstawionych nowych wzorców: umowy oraz Regulaminu oraz przeprowadzenie dodatkowych czynno ś ci maj ą cych na celu wyeliminowanie z obrotu bezprawnych postanowie ń umownych. Z uwagi na to, ż e w toku niniejszego post ę powania uprawdopodobniono, i ż dosz ł o do naruszenia art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz ze wzgl ę du na fakt, ż e przedsi ę biorca przedstawi ł nowe wzorce umów, których zapisy s ą prawid ł owe i zapewniaj ą ochron ę konsumentom w zakresie obj ę tym post ę powaniem, istnieje mo ż liwo ść skorzystania z uprawnienia wynikaj ą cego z art. 23 f ustawy antymonopolowej. Celowa i uzasadniona jest akceptacja propozycji Banku, z której wynika zamiar wprowadzenia w ż ycie zmienionych wzorców z dniem 01.07.2007r. Przyj ę te przez Bank regulacje precyzuj ą przes ł anki uzasadniaj ą ce mo ż liwo ść zmiany wysoko ś ci op ł at i prowizji a tak ż e oprocentowania, co s ł u ż y zapobie ż eniu dowolno ś ci Banku przy okre ś laniu w przysz ł o ś ci wysoko ś ci ś wiadcze ń , do jakich zobowi ą zani b ę d ą konsumenci oraz Bank. Dodatkowo na podstawie art. 23 f ust. 2 ustawy antymonopolowej zakre ś lony zosta ł ostateczny termin wykonania decyzji do dnia 31.12.2007r. Organowi antymonopolowemu nale ż y przedstawi ć informacje o umo ż liwieniu konsumentom zapoznania si ę z nowymi zapisami wzorców, z uwagi na co zobowi ą zano Bank do przedstawienia informacji i dokumentów okre ś lonych w pkt II sentencji decyzji do dnia 31.01.2008r. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt I i II sentencji decyzji. W dniu 21 kwietnia 2007r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331), na podstawie której utraci ł a moc ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst. jedn. Dz.U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 ze zmian. Dz.U. z 2006r. Nr 157, poz. 1119, Dz.U. Nr 170, poz. 1217, Dz.U. Nr 249, poz. 1834). Jednak ż e zgodnie z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów do post ę powa ń wszcz ę tych przed dniem 21 kwietnia 2007r. stosuje si ę przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral 17