RKT-35/2003

1 PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI i KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH 40-024 Katowice, ul. Powsta ń ców 41a Tel./Fax (0-32) 256-46-96, Tel./Fax (0-32) 255-26-47, Tel./Fax (0-32) 255-44-04 E-mail: katowice@uokik.gov.pl Katowice, dn. 25.08.2003r. RKT-61-s-53/03/AW DECYZJA Nr RKT-35/2003 I. Na podstawie art. 23 c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie MEGA TRAVEL Sp. z o.o. ul. Kochanowskiego 12 w Katowicach, polegaj ą ce na stosowaniu we wzorcach umów w/w przedsi ę biorcy dotycz ą cych ś wiadczenia us ł ug turystycznych, zwanych Ogólnymi Warunkami Uczestnictwa w Imprezach Organizowanych przez MEGA TRAVEL sp. z o.o., postanowie ń naruszaj ą cych przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jednolity Dz.U. z 2001r. Nr 55, poz. 578), w ten sposób ż e: 1. Rozdzia ł OWU Zawarcie umowy punkt 8 zdanie 1 o brzmieniu - „W przypadkach koniecznych biuro zastrzega sobie prawo zmiany warunków umowy i ceny.” narusza art. 17 ustawy o us ł ugach turystycznych. 2. Rozdzia ł OWU Zawarcie umowy punkt 8 zdanie 2 w zwi ą zku z punktem 9 zdanie 1 i 2 Punkt 8 zdanie 2 o brzmieniu - „W przypadkach zmiany ceny powy ż ej 10% Klient mo ż e zrezygnowa ć z imprezy pod warunkiem powiadomienia Biura osobi ś cie lub listem poleconym, nie pó ź niej ni ż 3 dni po otrzymaniu informacji o dop ł acie.” Punkt 9 zdania 1 i 2 o brzmieniu - „Klientowi przys ł uguje zwrot pe ł nej wp ł aty, je ż eli rezygnacja lub niemo ż no ść udzia ł u w imprezie nast ę puje z przyczyn le żą cych po stronie biura. Nale żą do nich: • zmiana istotnych warunków umowy – wzrost ceny powy ż ej 10%, zmiana terminu lub trasy; rezygnacja z tych przyczyn mo ż e nast ą pi ć w ci ą gu trzech dni po otrzymaniu z biura pisemnego powiadomienia; brak odpowiedzi w tym terminie uwa ż a si ę za akceptacj ę zmienionych warunków umowy;” narusza art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych. 2 3. Rozdzia ł OWU Realizacja umowy, reklamacje punkt 7 o brzmieniu - „Biuro nie odpowiada za: • zmiany w programie imprezy powsta ł e na skutek opó ź nie ń przewozowych, spowodowanych niesprzyjaj ą cymi warunkami atmosferycznymi oraz innymi zak ł óceniami pracy przewo ź nika” narusza art. art. 11 b ustawy o us ł ugach turystycznych. 4. Rozdzia ł OWU Realizacja umowy, reklamacje punkt 10 o brzmieniu - „Biuro nie dokonuje zwrotu warto ś ci niezrealizowanych ś wiadcze ń , je ż eli w czasie trwania imprezy nast ą pi ł a zmiana programu z przyczyn niezale ż nych od biura.” narusza art. 11 b ustawy o us ł ugach turystycznych. 5. Rozdzia ł OWU Realizacja umowy, reklamacje punkt 17 zdanie 1 o brzmieniu - „Informacje dotycz ą ce ubezpieczenia Klienta zawarte s ą w programie imprezy.” narusza art. 14 ust. 2 pkt 7 ustawy o us ł ugach turystycznych. 6. Rozdzia ł OWU Realizacja umowy, reklamacje punkt 18 o brzmieniu - „W sprawach nieuregulowanych powy ż szymi warunkami stosuje si ę przepisy Kodeksu Cywilnego.” narusza art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy o us ł ugach turystycznych. 7. Rozdzia ł OWU Informacje dodatkowe , odno ś nik 12 o brzmieniu - „biuro ma prawo dokonania zmian w imprezie lub jej odwo ł ania je ż eli uzna, ż e z powodu zaistnia ł ych okoliczno ś ci nie jest w stanie wywi ą za ć si ę z zawartej umowy. W takim przypadku biuro niezw ł ocznie poinformuje o nich Klientów – w terminie powy ż ej 14 dni przed rozpocz ę ciem imprezy listem poleconym, a w terminie pó ź niejszym telefonem lub telegramem. Nie dotyczy to jednak dokonania zmian obiektywnie uznanych za ma ł o istotne, jak na przyk ł ad zmiana hoteli bez obni ż enia standardu w obr ę bie tej samej miejscowo ś ci, zmiana kolejno ś ci ś wiadcze ń itd. Po otrzymaniu informacji o istotnych zmianach uczestnik ma prawo w ci ą gu 7 dni zrezygnowa ć z imprezy. Brak odpowiedzi uwa ż a si ę za akceptacj ę zmienionych warunków.” narusza art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych. i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zwi ą zku z art. 80 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 w/w ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: umarza si ę post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę te z urz ę du przeciwko MEGA TRAVEL Sp. z o.o. ul. Kochanowskiego 12 w Katowicach pod zarzutem podejmowania bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23 a przywo ł anej na wst ę pie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów poprzez stosowanie we wzorcach umów postanowie ń naruszaj ą cych przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jednolity Dz.U. z 2001r. Nr 55, poz. 578) w nast ę puj ą cym zakresie: Rozdzia ł OWU V Rezygnacja z udzia ł u w imprezie - pkt 3 o brzmieniu - „Je ż eli klient odst ą pi od umowy wskazuj ą c jednocze ś nie osob ę spe ł niaj ą c ą warunki uczestnictwa w imprezie w miejsce Klienta, Organizator ma prawo do pobierania op ł aty 3 manipulacyjnej w wysoko ś ci 50 PLN od osoby.” - móg ł narusza ć art. 14 ust. 2 pkt 7 b ustawy o us ł ugach turystycznych. jako bezprzedmiotowe. III. Na podstawie art. 23 c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie MEGA TRAVEL Sp. z o.o. ul. Kochanowskiego 12 w Katowicach, polegaj ą ce na podawaniu ceny w ramach oferty przedstawianej na stronach internetowych w walucie obcej, co narusza art. 12 ust. 1 i art. 17 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych oraz art. 358 §1 k.c. (zasada walutowo ś ci) i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. IV. Na podstawie art. 23 d w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: stwierdza si ę ż e praktyka MEGA TRAVEL Sp. z o.o. ul. Kochanowskiego 12 w Katowicach, polegaj ą ca na nie informowaniu klientów, z którymi umowy zawierane s ą na odleg ł o ść przy wykorzystaniu technik komunikowania si ę na odleg ł o ść , o prawie odst ą pienia od umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych bez podania przyczyn w terminie dziesi ę ciu dni nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. V. Na podstawie art. 23 c ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: okre ś la si ę MEGA TRAVEL Sp. z o.o. ul. Kochanowskiego 12 w Katowicach ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu wykonania nakazu polegaj ą ce na zaniechaniu stosowania we wzorcach umów w/w przedsi ę biorcy dotycz ą cych ś wiadczenia us ł ug turystycznych, zwanych Ogólnymi Warunkami Uczestnictwa w imprezach Organizowanych przez MEGA TRAVEL sp. z o.o. postanowie ń naruszaj ą cych przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jednolity Dz.U. z 2001r. Nr 55, poz. 578) w umowach niewykonanych w dacie uprawomocnienia si ę decyzji, a tak ż e w nowych umowach zawieranych po tej dacie oraz na podawaniu w ramach informacji o ofercie przedstawianych na stronach internetowych w/w przedsi ę biorcy cen imprez turystycznych w z ł otych polskich. 4 VI. Na podstawie art. 100 e ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: maj ą c na uwadze wa ż ny interes konsumentów nadaje si ę decyzji w zakresie punktów I, III i V rygor natychmiastowej wykonalno ś ci . VII. Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 i art. 80 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia si ę zobowi ą za ć MEGA TRAVEL Sp. z o.o. ul. Kochanowskiego 12 w Katowicach, do poniesienia kosztów niniejszego post ę powania w wysoko ś ci 43 z ł (s ł ownie z ł otych: czterdzie ś ci trzy). Uzasadnienie W dniu 15.04.2003r. w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej Organem Antymonopolowym), w zwi ą zku z podj ę tymi przez Organ Antymonopolowy dzia ł aniami maj ą cymi na celu zbadanie, czy organizatorzy turystyki w ramach ś wiadczonych us ł ug przestrzegaj ą obowi ą zuj ą cych przepisów, postanowieniem zosta ł o wszcz ę te post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie zbadania, czy dzia ł ania MEGA TRAVEL Sp. z o.o. ul. Kochanowskiego 12 w Katowicach (zwanego dalej Biurem MEGA TRAVEL), naruszaj ą zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Celem post ę powania by ł o wst ę pne ustalenie, czy w opisanej sprawie nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W toku post ę powania ustalono, ż e Biuro MEGA TRAVEL prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą w zakresie organizowania imprez turystycznych na podstawie zezwolenia nr 362 wydanego przez Wojewod ę Ś l ą skiego w dniu 06.04.2001r. (karta nr 17). Biuro MEGA TRAVEL ś wiadczy us ł ugi dla klientów z terenu ca ł ej Polski, sprzedaje swoj ą ofert ę na niezmienionych warunkach za po ś rednictwem agentów, którzy dzia ł aj ą na terenie ca ł ego kraju (karta nr 5). Przedsi ę biorca ten opracowa ł wzór umowy - zg ł oszenia udzia ł u w imprezie, którego integraln ą cz ęś ci ą s ą Ogólne Warunki Uczestnictwa w Imprezach Organizowanych przez MEGA TRAVEL sp. z o.o. (zwane dalej OWU; karta nr 33). Umowy z klientami zawierane s ą z zastosowaniem w/w wzoru umowy – zg ł oszenia udzia ł u w imprezie i stanowi ą cych ich cz ęść OWU (karty nr 21-30). Organ Antymonopolowy analizuj ą c OWU stwierdzi ł , ż e niektóre z postanowie ń w nich zawartych mog ą narusza ć przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jednolity Dz.U. z 2001r. Nr 55, poz. 578). Umowy z klientami zawierane s ą w siedzibie przedsi ę biorcy. Do dnia 01.07.2003r., jak wynika z informacji przedstawionych przez Biuro MEGA TRAVEL, Biuro to zawiera ł o umowy na odleg ł o ść przy wykorzystaniu internetu (karta nr 12) stosuj ą c te same OWU, które przedstawiane s ą klientowi w lokalu biura podró ż y (karta nr 6). Klient dokonywa ł wst ę pnej rezerwacji wype ł niaj ą c formularz i przesy ł aj ą c go na adres Biura MEGA TRAVEL. Biuro 5 MEGA TRAVEL dokonywa ł o potwierdzenia rezerwacji, a nast ę pnie klient wp ł aca ł nale ż no ść na wskazane konto. Ponadto w czasie monitoringu stron internetowych Biura MEGA TRAVEL stwierdzono, i ż Biuro przedstawiaj ą c swoj ą ofert ę ceny imprez okre ś la w walucie obcej (karty nr 34-40). W wyniku analizy zebranego w trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego materia ł u dowodowego, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w dniu 13.06.2003r. postanowieniem wszcz ę to z urz ę du przeciwko Biuru MEGA TRAVEL post ę powanie w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na: I. stosowaniu we wzorcach umów postanowie ń naruszaj ą cych przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jednolity Dz.U. z 2001r. Nr 55, poz. 578) w nast ę puj ą cym zakresie: 1. Rozdzia ł OWU Zawarcie umowy punkt 8 zdanie 1o brzmieniu – „W przypadkach koniecznych biuro zastrzega sobie prawo zmiany warunków umowy i ceny.” Stwierdzono mo ż liwo ść naruszenia art. 17 ustawy o us ł ugach turystycznych. 2. Rozdzia ł OWU Zawarcie umowy punkt 8 zdanie 2 w zwi ą zku z punktem 9 zdanie 1 i 2 Punkt 8 zdanie 2o brzmieniu - „W przypadkach zmiany ceny powy ż ej 10% Klient mo ż e zrezygnowa ć z imprezy pod warunkiem powiadomienia Biura osobi ś cie lub listem poleconym, nie pó ź niej ni ż 3 dni po otrzymaniu informacji o dop ł acie.” Punkt 9 zdania 1 i 2 o brzmieniu - „Klientowi przys ł uguje zwrot pe ł nej wp ł aty, je ż eli rezygnacja lub niemo ż no ść udzia ł u w imprezie nast ę puje z przyczyn le żą cych po stronie biura. Nale żą do nich: • zmiana istotnych warunków umowy – wzrost ceny powy ż ej 10%, zmiana terminu lub trasy; rezygnacja z tych przyczyn mo ż e nast ą pi ć w ci ą gu trzech dni po otrzymaniu z biura pisemnego powiadomienia; brak odpowiedzi w tym terminie uwa ż a si ę za akceptacj ę zmienionych warunków umowy” Stwierdzono mo ż liwo ść naruszenia art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych. 3. Rozdzia ł OWU Realizacja umowy, reklamacje punkt 7o brzmieniu - „Biuro nie odpowiada za: • zmiany w programie imprezy powsta ł e na skutek opó ź nie ń przewozowych, spowodowanych niesprzyjaj ą cymi warunkami atmosferycznymi oraz innymi zak ł óceniami pracy przewo ź nika” Stwierdzono mo ż liwo ść naruszenia art. art. 11 b ustawy o us ł ugach turystycznych. 4. Rozdzia ł OWU Realizacja umowy, reklamacje punkt 10 o brzmieniu - „Biuro nie dokonuje zwrotu warto ś ci niezrealizowanych ś wiadcze ń , je ż eli w czasie trwania imprezy nast ą pi ł a zmiana programu z przyczyn niezale ż nych od biura.” Stwierdzono mo ż liwo ść naruszenia art. 11 b ustawy o us ł ugach turystycznych. 5. Rozdzia ł OWU Realizacja umowy, reklamacje punkt 17 zdanie 1 o brzmieniu - „Informacje dotycz ą ce ubezpieczenia Klienta zawarte s ą w programie imprezy.” Stwierdzono mo ż liwo ść naruszenia art. 14 ust. 2 pkt 7 ustawy o us ł ugach turystycznych. 6. Rozdzia ł OWU Realizacja umowy, reklamacje punkt 18 o brzmieniu - „W sprawach nieuregulowanych powy ż szymi warunkami stosuje si ę przepisy Kodeksu Cywilnego.” Stwierdzono mo ż liwo ść naruszenia art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy o us ł ugach turystycznych. 7. Rozdzia ł OWU Informacje dodatkowe, odno ś nik 12 o brzmieniu - „biuro ma prawo dokonania zmian w imprezie lub jej odwo ł ania je ż eli uzna, ż e z powodu zaistnia ł ych okoliczno ś ci nie jest w stanie wywi ą za ć si ę z zawartej umowy. W takim przypadku biuro niezw ł ocznie poinformuje o nich Klientów – w terminie powy ż ej 14 dni przed rozpocz ę ciem imprezy listem poleconym, a w terminie 6 pó ź niejszym telefonem lub telegramem. Nie dotyczy to jednak dokonania zmian obiektywnie uznanych za ma ł o istotne, jak na przyk ł ad zmiana hoteli bez obni ż enia standardu w obr ę bie tej samej miejscowo ś ci, zmiana kolejno ś ci ś wiadcze ń itd. Po otrzymaniu informacji o istotnych zmianach uczestnik ma prawo w ci ą gu 7 dni zrezygnowa ć z imprezy. Brak odpowiedzi uwa ż a si ę za akceptacj ę zmienionych warunków.” Stwierdzono mo ż liwo ść naruszenia art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych. 8. Rozdzia ł OWU V Rezygnacja z udzia ł u w imprezie - pkt 3 stanowi: „Je ż eli klient odst ą pi od umowy wskazuj ą c jednocze ś nie osob ę spe ł niaj ą c ą warunki uczestnictwa w imprezie w miejsce Klienta, Organizator ma prawo do pobierania op ł aty manipulacyjnej w wysoko ś ci 50 PLN od osoby.” Stwierdzono mo ż liwo ść naruszenia art. 14 ust. 2 pkt 7 b ustawy o us ł ugach turystycznych. II. podawanie cen, w ramach oferty przedstawianej na stronach internetowych, w walucie obcej, co mo ż e narusza ć art. 12 ust. 1 i art. 17 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych oraz art. 358 §1 k.c. (zasada walutowo ś ci). III. nie informowanie klientów, z którymi umowy zawierane s ą na odleg ł o ść przy wykorzystaniu technik komunikowania si ę na odleg ł o ść , o prawie odst ą pienia od umowy bez podania przyczyn w terminie dziesi ę ciu dni, co mo ż e narusza ć art. 9 ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz.U. z 2000r. Nr 22, poz. 271; ze zm. Dz.U. z 2002r. Nr 144, poz. 1204). Biuro MEGA TRAVEL w odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w pi ś mie z dnia 01.07.2003r. (karta nr 11-12) nie uzna ł o wi ę kszo ś ci postawionych zarzutów dotycz ą cych postanowie ń OWU. Poinformowa ł o równie ż , i ż wprowadzi ł o zmiany do OWU. Biuro MEGA TRAVEL nie uzna ł o drugiego z postawionych zarzutów stwierdzaj ą c, ż e ustawodawca nie stawia przeszkód, by strony umowy ustali ł y wysoko ś ci ś wiadczenia pieni ęż nego wed ł ug innego ni ż pieni ą dz polski miernika warto ś ci, tj. aby ustali ł y cen ę w relacji do obcej waluty. Ustosunkowuj ą c si ę do trzeciego z postawionych zarzutów Biuro MEGA TRAVEL poinformowa ł o, ż e nie prowadzi ju ż sprzeda ż y imprez turystycznych przez internet (karta nr 12). Biuro MEGA TRAVEL zosta ł o zawiadomione o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego i o mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z nim w siedzibie Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach (karta nr 41), z mo ż liwo ś ci tej jednak nie skorzysta ł o Organ Antymonopolowy zwa ż y ł co nast ę puje. Zgodnie z art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w art. 23 a ust. 2 stanowi, ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed godz ą cymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem (zakazanych przez przepisy innych ustaw) dzia ł aniach przedsi ę biorców. Tworz ą c katalog dzia ł a ń , które b ę d ą uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca pos ł u ż y ł si ę zwrotem „w szczególno ś ci”. Oznacza to, ż e wskazany katalog ma charakter przyk ł adowy. Zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę dzia ł a ń , które 7 naruszy ł y przepisy innych ustaw. W przepisie art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie ma odwo ł ania do konkretnych ustaw, z tego wzgl ę du, ż e by ł oby to sprzeczne z zasadami poprawnej legislacji, ale te ż niepotrzebnie ogranicza ł o Organ Antymonopolowy w jego decyzjach w sprawach niedozwolonych praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Normy materialnoprawne istotne z punktu widzenia wydania decyzji znajduj ą si ę w innych ustawach, poza ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów. Organ Antymonopolowy wydaj ą c decyzj ę , o jakiej mowa w art. 23 c w/w ustawy, musi zatem zastosowa ć inne ustawy i na podstawie ich przepisów oceni ć , czy dzia ł anie przedsi ę biorcy by ł o bezprawne. Przes ł ankami zastosowania art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji konsumentów w przedmiotowej sprawie jest wykazanie bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy polegaj ą cych na naruszeniu zbiorowych interesów konsumentów. Wobec powy ż szego, aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, - dzia ł anie powy ż sze narusza zbiorowe interesy konsumentów. Warunki ś wiadczenia us ł ug turystycznych reguluje ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jednolity Dz.U. z 2001r. Nr 55, poz. 578). Wspomniana ustawa szczegó ł owo reguluje obowi ą zki organizatora imprez turystycznych w stosunku do klientów korzystaj ą cych z jego oferty. Okre ś la ona niezb ę dne informacje, które organizator turystyki ma obowi ą zek przedstawi ć konsumentowi przed podpisaniem umowy. Informacje podawane klientowi musz ą by ć przedstawione w sposób jasny i zrozumia ł y. Ponadto w/w ustawa okre ś la niezb ę dne elementy umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych polegaj ą cych na organizowaniu imprez turystycznych. Okre ś la obowi ą zki i prawa stron takiej umowy. Celem wprowadzenia do przedmiotowej ustawy szczegó ł owych zapisów nak ł adaj ą cych na organizatorów imprez turystycznych okre ś lone obowi ą zki by ł o zapewnienie klientowi nale ż ytej ochrony przed silniejsz ą stron ą umowy, jak ą jest organizator imprezy turystycznej. Ś wiadczy o tym bezwzgl ę dnie wi ążą cy charakter tych przepisów. Problematyce ochrony klienta po ś wi ę cony jest rozdzia ł 3 ustawy o us ł ugach turystycznych. Przeprowadzaj ą c analiz ę Ogólnych Warunków Uczestnictwa stosowanych przez Biuro MEGA TRAVEL Organ Antymonopolowy opar ł si ę zatem na ustawie o us ł ugach turystycznych i dokona ł nast ę puj ą cych ustale ń . Jednym z istotnych postanowie ń umowy, co wynika z art. 14 ust. 2 pkt 5 ustawy o us ł ugach turystycznych, jest cena imprezy turystycznej. Art. 17 ust. 1 tej ustawy stanowi, ż e cena ustalona w umowie nie mo ż e by ć podwy ż szona, chyba ż e umowa wyra ź nie przewiduje mo ż liwo ść podwy ż szenia ceny, a organizator turystyki udokumentuje wp ł yw na podwy ż szenie ceny jednej z nast ę puj ą cych okoliczno ś ci: wzrostu kosztów transportu, wzrostu op ł at urz ę dowych, podatków lub op ł at nale ż nych za takie us ł ugi, jak lotniskowe, za ł adunkowe lub prze ł adunkowe w portach morskich i lotniczych, wzrost kursów walut. Katalog okoliczno ś ci uzasadniaj ą cych zmian ę ceny nie mo ż e by ć zatem dowolnie rozszerzany przez organizatora turystyki. Art. 17 ust. 2 ustawy stanowi za ś , ż e w okresie 20 dni przed dat ą wyjazdu cena ustalona w umowie nie mo ż e by ć podwy ż szana. Ustawodawca zatem nie tylko w sposób enumeratywny wskaza ł okoliczno ś ci uzasadniaj ą ce ewentualny wzrost ceny imprezy ustalonej w umowie, ale i ustali ł termin, w jakim zmiana ceny jest niedopuszczalna. Rozdzia ł OWU Zawarcie umowy punkt 8 zdanie 1 (karta nr 33) stanowi: „W przypadkach koniecznych biuro zastrzega sobie prawo zmiany warunków umowy i ceny.” W cytowanym punkcie OWU Biuro MEGA TRAVEL zastrzeg ł o sobie prawo zmiany ceny w bli ż ej nie okre ś lonych koniecznych przypadkach. U ż ycie sformu ł owania „przypadki konieczne” stwarza w/w przedsi ę biorcy mo ż liwo ść podwy ż szania ceny ka ż dorazowo, gdy Biuro MEGA TRAVEL uzna to za uzasadnione i konieczne, a wi ę c równie ż w okoliczno ś ciach nie wymienionych w art. 17 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych. Mimo, i ż art. 17 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych wyra ź nie stanowi, ż e w okresie 20 dni przed 8 dat ą wyjazdu cena ustalona w umowie nie mo ż e by ć podwy ż szana Biuro MEGA TRAVEL nie okre ś li ł o, ż adnego terminu, którego przekroczenie pozbawia ł oby go prawa do zmiany ceny. W oparciu o powy ż sze stwierdzi ć zatem nale ż y, i ż rozdzia ł OWU Zawarcie umowy punkt 8 zdanie 1 narusza art. 17 w/w ustawy. Zgodnie z art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych organizator, który przed rozpocz ę ciem imprezy turystycznej jest zmuszony, z przyczyn od niego niezale ż nych, zmieni ć istotne warunki umowy z klientem, z zastrze ż eniem art. 17 ustawy, powinien niezw ł ocznie o tym powiadomi ć klienta. W takiej sytuacji klient powinien niezw ł ocznie poinformowa ć organizatora, czy: 1) przyjmuje proponowan ą zmian ę umowy albo 2) odst ę puje od umowy za natychmiastowym zwrotem wszystkich wniesionych ś wiadcze ń i bez obowi ą zku zap ł aty kary umownej. Istotne warunki umowy wymienione zosta ł y w art. 14 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych, nale żą do nich m.in. miejsce pobytu lub trasa wycieczki, czas trwania imprezy turystycznej. Do warunków tych zalicza si ę równie ż program imprezy turystycznej obejmuj ą cy rodzaj, jako ść i terminy oferowanych us ł ug, w tym: rodzaj, charakter i kategori ę ś rodka transportu oraz dat ę , godzin ę , miejsce wyjazdu i planowanego powrotu, rodzaj, charakter i kategori ę obiektu hotelarskiego zgodnie z przepisami kraju pobytu lub opis wyposa ż enia obiektów niezaliczanych do rodzajów i kategorii, ilo ść i rodzaj posi ł ków, program zwiedzania i inne us ł ugi wliczone w cen ę imprezy turystycznej. Jednym z istotnych warunków umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych jest tak ż e cena. Doda ć nale ż y, i ż cena imprezy turystycznej ustalona w umowie zawieranej przez biuro podró ż y z klientem poza wyj ą tkami przewidzianymi w art. 17 ust. 1 ustawy (wzrost kosztów transportu, wzrost op ł at urz ę dowych, podatków lub op ł at nale ż nych za takie us ł ugi jak lotniskowe, za ł adunkowe lub prze ł adunkowe w portach morskich i lotniczych, wzrost kursu walut) nie mo ż e by ć podwy ż szona. W ś wietle art. 14 ust. 5 w/w ustawy zmiana ka ż dego z istotnych warunków umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, w tym ka ż da zmiana ceny imprezy, uprawnia klienta do dokonania wyboru pomi ę dzy przyj ę ciem proponowanej zmiany a odst ą pieniem od umowy. Jak to ju ż wskazano powy ż ej w my ś l art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych organizator, który przed rozpocz ę ciem imprezy turystycznej jest zmuszony, z przyczyn od niego niezale ż nych, zmieni ć istotne warunki umowy z klientem powinien niezw ł ocznie o tym powiadomi ć klienta. W takiej sytuacji klient powinien niezw ł ocznie poinformowa ć organizatora, czy przyjmuje proponowan ą zmian ę umowy, czy te ż odst ę puje od umowy za natychmiastowym zwrotem wszystkich wniesionych ś wiadcze ń i bez obowi ą zku zap ł aty kary umownej. Ustawa o us ł ugach turystycznych nak ł ada na klienta obowi ą zek niezw ł ocznego poinformowania organizatora imprezy turystycznej o swoim stanowisku odno ś nie zmiany warunków umowy. Przyj ę cie rozwi ą zania, w ś wietle którego konieczne jest z ł o ż enie stosownego o ś wiadczenia przez klienta pozwala na unikni ę cie sytuacji, w której organizator stwierdziwszy brak reakcji klienta na zmian ę warunków umowy uzna, ż e zaakceptowa ł on nowe warunki, gdy tymczasem przyczyn ą braku odpowiedzi klienta mo ż e by ć fakt, i ż powiadomienie o zmianie warunków umowy nie dotar ł o do niego. W ś wietle powy ż szego brak jest podstaw do przyj ę cia rozwi ą zania, i ż nie zg ł oszenie rezygnacji przez klienta oznacza akceptacj ę nowych warunków umowy. Rozdzia ł OWU Zawarcie umowy punkt 8 zdanie 2 w zwi ą zku z punktem 9 zdanie 1 i 2 (karta nr 33) Punkt 8 zdanie 2 stanowi: „W przypadkach zmiany ceny powy ż ej 10% Klient mo ż e zrezygnowa ć z imprezy pod warunkiem powiadomienia Biura osobi ś cie lub listem poleconym, nie pó ź niej ni ż 3 dni po otrzymaniu informacji o dop ł acie.” Punkt 9 zdania 1 i 2 stanowi: „Klientowi przys ł uguje zwrot pe ł nej wp ł aty, je ż eli rezygnacja lub niemo ż no ść udzia ł u w imprezie nast ę puje z przyczyn le żą cych po stronie biura. Nale żą do nich: 9 • zmiana istotnych warunków umowy – wzrost ceny powy ż ej 10%, zmiana terminu lub trasy; rezygnacja z tych przyczyn mo ż e nast ą pi ć w ci ą gu trzech dni po otrzymaniu z biura pisemnego powiadomienia; brak odpowiedzi w tym terminie uwa ż a si ę za akceptacj ę zmienionych warunków umowy” Z brzmienia przytoczonych postanowie ń OWU wynika, i ż istotnymi warunkami umowy, których zmiana uprawnia klienta do odst ą pienia od umowy za zwrotem pe ł nej wp ł aty s ą : wzrost ceny powy ż ej 10%, zmiana terminu lub trasy. Nale ż y zatem zauwa ż y ć , i ż art. 14 ust. 2 ustawy okre ś la elementy konieczne, jakie powinna zawiera ć umowa o ś wiadczenie us ł ug turystycznych. Cena, termin i trasa wycieczki to tylko niektóre z istotnych postanowie ń umowy, których zmiana uprawnia klienta do uzyskania zwrotu wszystkich wniesionych przez niego ś wiadcze ń . Maj ą c na uwadze powy ż sze cytowane zapisy OWU istotnie ograniczaj ą prawo klienta do odst ą pienia od umowy za zwrotem pe ł nej wp ł aty, zapisane w art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych. Punkt 9 rozdzia ł OWU Zawarcie umowy przyznaje klientowi prawo rezygnacji z imprezy w przypadku podwy ż szenia jej ceny, jednak ż e pod warunkiem, i ż cena imprezy wzro ś nie o wi ę cej ni ż 10%. Je ż eli cena wzro ś nie o mniej ni ż 10% klient Biura MEGA TRAVEL nie mo ż e odst ą pi ć od umowy bez poniesienia kosztów rezygnacji. Jak to podnoszono powy ż ej, zgodnie z art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych klient ma prawo do odst ą pienia od umowy w przypadku zmiany istotnych warunków umowy. Jednym z takich warunków jest cena imprezy. Nale ż y podkre ś li ć , ż e przedmiotowa ustawa nie okre ś la ż adnego procentowego progu wzrostu ceny, którego przekroczenie mia ł oby warunkowa ć skorzystanie przez klienta z w/w prawa. Klient w ka ż dym przypadku zmiany ceny mo ż e przyj ąć proponowan ą podwy ż k ę albo odst ą pi ć od umowy za natychmiastowym zwrotem wszystkich wniesionych ś wiadcze ń i bez obowi ą zku zap ł aty kary umownej. Brak wi ę c jakichkolwiek podstaw do tego, by prawo klienta do odst ą pienia od umowy w razie wzrostu ceny imprezy uzale ż nia ć od wysoko ś ci podwy ż ki. We wskazanych powy ż ej postanowieniach OWU Biuro MEGA TRAVEL przyj ęł o domniemanie, i ż brak odpowiedzi klienta na pisemne zawiadomienie wystosowane przez Biuro o zmianie istotnych warunków umowy, równoznaczne jest z zaakceptowaniem przez klienta zaistnia ł ych zmian. Art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych reguluj ą cy obowi ą zki stron w razie zmiany warunków umowy nie daje podstaw do przyj ę cia takiego domniemania. W ka ż dym przypadku klient ma prawo i zarazem obowi ą zek opowiedzie ć si ę , czy przyjmuje nowe warunki, czy te ż rezygnuje z imprezy. W ś wietle powy ż szego nale ż y stwierdzi ć , i ż przytoczone powy ż ej postanowienia OWU naruszaj ą art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych. Zgodnie z art. 11 a ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych organizator turystyki odpowiada za niewykonanie lub nienale ż yte wykonywanie umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie jest spowodowane wy łą cznie: 1) dzia ł aniem lub zaniechaniem klienta, 2) dzia ł aniem lub zaniechaniem osób trzecich, nieuczestnicz ą cych w wykonywaniu us ł ug przewidzianych w umowie, je ż eli tych dzia ł a ń lub zaniecha ń nie mo ż na by ł o przewidzie ć ani unikn ąć , albo 3) si łą wy ż sz ą . Przepis ustawy dok ł adnie wskazuje, w jakich okoliczno ś ciach organizator imprezy jest zwolniony z odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonywanie umowy. Katalog przyczyn niewykonania lub nienale ż ytego wykonania przez organizatora umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych zawarty w art. 11a ust. 1 w/w ustawy nie mo ż e by ć dowolnie rozszerzany. Rozdzia ł OWU Realizacja umowy, reklamacje punkt 7 (karta nr 33) stanowi: „Biuro nie odpowiada za: • zmiany w programie imprezy powsta ł e na skutek opó ź nie ń przewozowych, spowodowanych niesprzyjaj ą cymi warunkami atmosferycznymi oraz innymi zak ł óceniami pracy przewo ź nika” W ś wietle powy ż szego zapisu OWU Biuro MEGA TRAVEL nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zmiany w programie imprezy spowodowane niesprzyjaj ą cymi warunkami 10 atmosferycznymi i innymi zak ł óceniami w pracy przewo ź nika co oznacza, ż e jakiekolwiek zak ł ócenie w pracy przewo ź nika zwolni Biuro MEGA TRAVEL z odpowiedzialno ś ci. Biuro nie wyja ś nia bowiem czym lub przez kogo zak ł ócenia te mog ą by ć spowodowane. Zgodnie z art. 11a ust. 1 pkt 2 ustawy Biuro MEGA TRAVEL mo ż e zwolni ć si ę z odpowiedzialno ś ci za dzia ł ania lub zaniechania osób trzecich, nieuczestnicz ą cych w wykonywaniu us ł ug przewidzianych w umowie (przewo ź nika), jednak ż e pod warunkiem, ż e tych dzia ł a ń lub zaniecha ń nie mo ż na by ł o przewidzie ć ani unikn ąć . Art. 11b ust. 1 ustawy stanowi, i ż nie mo ż na w drodze umowy wy łą czy ć lub ograniczy ć odpowiedzialno ś ci okre ś lonej w art. 11a, tak ż e w razie wyboru prawa obcego, z zastrze ż eniem ust. 2 i 3. Brak sprecyzowania, o jakie zak ł ócenia (czym spowodowane) w pracy przewo ź nika chodzi zwalnia Biuro MEGA TRAVEL z odpowiedzialno ś ci za ka ż de zak ł ócenia pracy przewo ź nika, co wykracza poza granice zwolnienia z odpowiedzialno ś ci ustalone w art. 11 a ust. 1 ustawy i jest równoznaczne z naruszeniem przepisu art. 11 b ustawy. Zgodnie z cytowanym ju ż w uzasadnieniu niniejszej decyzji art. 11a ustawy o us ł ugach turystycznych organizator turystyki odpowiada za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie jest spowodowane wy łą cznie: 1) dzia ł aniem lub zaniechaniem klienta, 2) dzia ł aniem lub zaniechaniem osób trzecich, nieuczestnicz ą cych w wykonywaniu us ł ug turystycznych przewidzianych w umowie, je ż eli tych dzia ł a ń lub zaniecha ń nie mo ż na by ł o przewidzie ć ani unikn ąć , albo 3) si łą wy ż sz ą . Z przytoczonego przepisu wynika, ż e organizator imprezy mo ż e zwolni ć si ę z odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy zawartej z klientem tylko w razie spe ł nienia okre ś lonych w nim przes ł anek. Rozdzia ł OWU Realizacja umowy, reklamacje punkt 10 (karta nr 33) stanowi: „Biuro nie dokonuje zwrotu warto ś ci niezrealizowanych ś wiadcze ń , je ż eli w czasie trwania imprezy nast ą pi ł a zmiana programu z przyczyn niezale ż nych od biura.” Brzmienie punktu 10 wskazuje, i ż Biuro MEGA TRAVEL nie dokonuje zwrotu warto ś ci niezrealizowanych ś wiadcze ń w ka ż dym przypadku zmiany programu z przyczyn niezale ż nych od Biura. W ś wietle powy ż szego postanowienia OWU Biuro MEGA TRAVEL nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zmiany w programie imprezy, a wi ę c za naruszenie umowy polegaj ą ce na niewykonaniu lub nienale ż ytym wykonaniu umowy, je ż eli wynik ł o ono z przyczyn od niego niezale ż nych. Przyczyny niezale ż ne od Bura nie zosta ł y w ż aden sposób zdefiniowane. Daje to Biuru MEGA TRAVEL dowolno ść w okre ś laniu okoliczno ś ci zwalniaj ą cych je z odpowiedzialno ś ci. Jak wskazano powy ż ej art. 11a ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych dopuszcza zwolnienie organizatora z odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy w ś ci ś le okre ś lonych sytuacjach. Art. 11b ust. 1 ustawy stanowi, i ż nie mo ż na w drodze umowy wy łą czy ć lub ograniczy ć odpowiedzialno ś ci okre ś lonej w art. 11a, tak ż e w razie wyboru prawa obcego, z zastrze ż eniem ust. 2 i 3. Tymczasem cytowane postanowienie OWU zwalnia Biuro MEGA TRAVEL z odpowiedzialno ś ci za zmian ę programu imprezy spowodowan ą bli ż ej nieokre ś lonymi przyczynami. Rozdzia ł OWU Realizacja umowy, reklamacje punkt 10 w przytoczonym powy ż ej brzmieniu daje zatem Biuru MEGA TRAVEL mo ż liwo ść zwolnienia si ę z odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy w szerszym zakresie od tego, który dopuszcza art. 11a ustawy, co równoznaczne jest z naruszeniem przepisu art. 11 b ustawy. Art. 14 ust. 2 pkt 7 ustawy o us ł ugach turystycznych wprost stanowi, i ż umowa o ś wiadczenie us ł ug turystycznych powinna okre ś la ć rodzaj i zakres ubezpieczenia turystów oraz nazw ę i adres ubezpieczyciela. A zatem umowa zawarta przez organizatora imprezy z konsumentem powinna zawiera ć podstawowe informacje dotycz ą ce ubezpieczenia, nie tylko rodzaj i zakres ubezpieczenia turystów, ale i nazw ę oraz adres ubezpieczyciela. Rozdzia ł OWU Realizacja umowy, reklamacje punkt 17 zdanie 1 (karta nr 33) stanowi: 11 „Informacje dotycz ą ce ubezpieczenia Klienta zawarte s ą w programie imprezy.” Art. 14 ust. 2 pkt 7 ustawy o us ł ugach turystycznych wprost stanowi, i ż umowa o ś wiadczenie us ł ug turystycznych powinna okre ś la ć rodzaj i zakres ubezpieczenia turystów oraz nazw ę i adres ubezpieczyciela. Biuro MEGA TRAVEL w odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania (karta nr 11) stwierdzi ł o, ż e warto ść sumy ubezpieczenia w zale ż no ś ci od imprezy jest zró ż nicowana, co sprawia, ż e nie jest mo ż liwe zawarcie informacji odno ś nie ubezpieczenia w OWU. Biuro MEGA TRAVEL wskaza ł o przy tym, i ż w/w informacje mog ą by ć zawarte w katalogu. Analiza katalogu obejmuj ą cego ofert ę Biura MEGA TRAVEL MEGA Podró ż e 2003/2004 (karty nr 41-53) wykaza ł a, i ż znajduj ą si ę w nim jedynie informacje, i ż uczestnicy imprez obj ę ci zostan ą ubezpieczeniem KL i NNW. Brak w nim zatem informacji o zakresie ubezpieczenia oraz nazwie i adresie ubezpieczyciela. Maj ą c na uwadze powy ż sze stwierdzi ć nale ż y, i ż rozdzia ł OWU Realizacja umowy, reklamacje punkt 17 zdanie 1 narusza art. 14 ust. 2 pkt 7 ustawy o us ł ugach turystycznych. Zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy o us ł ugach turystycznych umowa powinna okre ś la ć podstawy prawne umowy i konsekwencje prawne wynikaj ą ce z umowy. W przypadku umów zawieranych przez organizatora imprezy turystycznej z klientem s ą one zawarte w kodeksie cywilnym i w ustawie o us ł ugach turystycznych. Zamieszczenie w OWU odniesienia do Kodeksu cywilnego i ustawy o us ł ugach turystycznych jest niezwykle istotne dla klienta, który w ten sposób zyskuje informacj ę , jakie akty prawne reguluj ą jego prawa i obowi ą zki w sprawach nieuregulowanych w OWU. Za umieszczeniem w OWU informacji o ustawie o us ł ugach turystycznych przemawia równie ż fakt, ż e zgodnie z art. 19 ust. 1 tej ustawy postanowienia umów zawieranych przez organizatorów turystyki z klientami mniej korzystne dla klientów ni ż postanowienia ustawy s ą niewa ż ne, a w miejsce postanowie ń mniej korzystnych dla klienta obowi ą zuj ą przepisy ustawy. Rozdzia ł OWU Realizacja umowy, reklamacje punkt 18 (karta nr 33) stanowi: „W sprawach nieuregulowanych powy ż szymi warunkami stosuje si ę przepisy Kodeksu Cywilnego.” W OWU Biura MEGA TRAVEL znalaz ł o si ę wi ę c odes ł anie w sprawach nieuregulowanych do przepisów Kodeksu cywilnego, ale brak jest informacji, i ż oprócz Kodeksu Cywilnego do umów o ś wiadczenie us ł ug turystycznych zawieranych przez w/w przedsi ę biorc ę maj ą zastosowanie przepisy ustawy o us ł ugach turystycznych, która jest podstawowym aktem prawnym reguluj ą cym prawa i obowi ą zki stron takiej umowy. Brak informacji w OWU Biura MEGA TRAVEL o istnieniu ustawy o us ł ugach turystycznych, mo ż e powodowa ć niedoinformowanie konsumentów w zakresie korzystania z przyznanych im uprawnie ń . W ś wietle powy ż szego uzasadnione jest twierdzenie, i ż rozdzia ł OWU Realizacja umowy, reklamacje punkt 18 narusza art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy o us ł ugach turystycznych. Zgodnie z przytaczanym ju ż w uzasadnieniu niniejszej decyzji art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych organizator, który przed rozpocz ę ciem imprezy turystycznej jest zmuszony, z przyczyn od niego niezale ż nych, zmieni ć istotne warunki umowy z klientem, z zastrze ż eniem art. 17 ustawy, powinien niezw ł ocznie o tym powiadomi ć klienta. W takiej sytuacji klient powinien niezw ł ocznie poinformowa ć organizatora, czy: 1) przyjmuje proponowan ą zmian ę umowy albo 2) odst ę puje od umowy za natychmiastowym zwrotem wszystkich wniesionych ś wiadcze ń i bez obowi ą zku zap ł aty kary umownej. Istotne warunki umowy wymienione zosta ł y w art. 14 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych, nale żą do nich m.in. miejsce pobytu lub trasa wycieczki, czas trwania imprezy turystycznej. Do warunków tych zalicza si ę równie ż program imprezy turystycznej obejmuj ą cy rodzaj, jako ść i terminy oferowanych us ł ug, w tym: rodzaj, charakter i kategori ę ś rodka transportu oraz dat ę , godzin ę , miejsce wyjazdu i planowanego powrotu, po ł o ż enie, rodzaj i kategori ę obiektu hotelarskiego zgodnie z przepisami kraju pobytu lub opis wyposa ż enia obiektów niezaliczanych do rodzajów i kategorii, ilo ść i rodzaj posi ł ków, program zwiedzania i inne us ł ugi wliczone w cen ę imprezy turystycznej. Jednym z istotnych warunków umowy o ś wiadczenie us ł ug 12 turystycznych jest tak ż e cena. W ś wietle art. 14 ust. 5 w/w ustawy zmiana ka ż dego z istotnych warunków umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych uprawnia klienta do dokonania wyboru pomi ę dzy przyj ę ciem proponowanej zmiany a odst ą pieniem od umowy. W my ś l art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych organizator, który przed rozpocz ę ciem imprezy turystycznej jest zmuszony, z przyczyn od niego niezale ż nych, zmieni ć istotne warunki umowy z klientem powinien niezw ł ocznie o tym powiadomi ć klienta. W takiej sytuacji klient powinien niezw ł ocznie poinformowa ć organizatora, czy przyjmuje proponowan ą zmian ę umowy, czy te ż odst ę puje od umowy za natychmiastowym zwrotem wszystkich wniesionych ś wiadcze ń i bez obowi ą zku zap ł aty kary umownej. Ustawa o us ł ugach turystycznych nak ł ada na klienta obowi ą zek niezw ł ocznego poinformowania organizatora imprezy turystycznej o swoim stanowisku odno ś nie zmiany warunków umowy. Jak to ju ż podnoszono w uzasadnieniu niniejszej decyzji, przyj ę cie rozwi ą zania, w ś wietle którego konieczne jest z ł o ż enie stosownego o ś wiadczenia przez klienta pozwala na unikni ę cie sytuacji, w której organizator stwierdziwszy brak reakcji klienta na zmian ę warunków umowy uzna, ż e zaakceptowa ł on nowe warunki, gdy tymczasem przyczyn ą braku odpowiedzi klienta mo ż e by ć fakt, i ż powiadomienie o zmianie warunków umowy nie dotar ł o do niego. W ś wietle powy ż szego brak jest podstaw do przyj ę cia rozwi ą zania, i ż nie zg ł oszenie rezygnacji przez klienta oznacza akceptacj ę nowych warunków umowy. Rozdzia ł OWU Informacje dodatkowe , odno ś nik 12 (karta nr 33) stanowi: „biuro ma prawo dokonania zmian w imprezie lub jej odwo ł ania je ż eli uzna, ż e z powodu zaistnia ł ych okoliczno ś ci nie jest w stanie wywi ą za ć si ę z zawartej umowy. W takim przypadku biuro niezw ł ocznie poinformuje o nich Klientów – w terminie powy ż ej 14 dni przed rozpocz ę ciem imprezy listem poleconym, a w terminie pó ź niejszym telefonem lub telegramem. Nie dotyczy to jednak dokonania zmian obiektywnie uznanych za ma ł o istotne, jak na przyk ł ad zmiana hoteli bez obni ż enia standardu w obr ę bie tej samej miejscowo ś ci, zmiana kolejno ś ci ś wiadcze ń itd. Po otrzymaniu informacji o istotnych zmianach uczestnik ma prawo w ci ą gu 7 dni zrezygnowa ć z imprezy. Brak odpowiedzi uwa ż a si ę za akceptacj ę zmienionych warunków.” W cytowanym punkcie OWU Biuro MEGA TRAVEL przyznaje sobie prawo do zmian w imprezie, je ż eli z powodu zaistnia ł ych okoliczno ś ci nie jest w stanie wywi ą za ć si ę z zawartej umowy. W takim przypadku Biuro MEGA TRAVEL ma obowi ą zek niezw ł ocznie poinformowa ć o tych zmianach klienta. Obowi ą zek poinformowania klienta nie dotyczy jednak zmian uznanych przez MEGA TRAVEL za ma ł o istotne. Przyk ł adami takich zmian wskazanych w postanowieniu OWU s ą : zmiana hoteli bez obni ż enia standardu w obr ę bie tej samej miejscowo ś ci oraz zmiana kolejno ś ci ś wiadcze ń . Jak wskazano powy ż ej okre ś lenie po ł o ż enia, rodzaju i kategorii obiektu hotelarskiego zgodnie z przepisami kraju pobytu oraz program zwiedzania i inne us ł ugi wliczone w cen ę imprezy turystycznej to istotne elementy umowy. Biuro MEGA TRAVAEL nie ma podstaw, by zmiany co do tych postanowie ń umowy ocenia ć jako „obiektywnie ma ł o istotne”. Oznacza to, i ż w ka ż dym przypadku zmiany tych warunków umowy organizator ma obowi ą zek zgodnie z art. 14 ust. 5 ustawy powiadomi ć o nich klienta. Przytoczony powy ż ej zapis OWU ogranicza zatem prawo klienta do odst ą pienia od umowy za natychmiastowym zwrotem wszystkich ś wiadcze ń i bez obowi ą zku zap ł aty kary umownej zapisane w art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych. We wskazanym powy ż ej postanowieniu OWU Biuro MEGA TRAVEL przyj ęł o domniemanie, i ż brak odpowiedzi klienta na zawiadomienie wystosowane przez Biuro o zmianie istotnych warunków umowy, równoznaczne jest z zaakceptowaniem przez klienta zaistnia ł ych zmian. Art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych reguluj ą cy obowi ą zki stron w razie zmiany warunków umowy nie daje podstaw do przyj ę cia takiego domniemania. W ka ż dym przypadku klient ma prawo i zarazem obowi ą zek opowiedzie ć si ę , czy przyjmuje nowe warunki, czy te ż rezygnuje z udzia ł u w imprezie. W ś wietle powy ż szego nale ż y stwierdzi ć , i ż przytoczony powy ż ej zapis OWU narusza art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych. 13 W my ś l art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dla stwierdzenia, ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów niezb ę dne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: dzia ł anie przedsi ę biorcy musi by ć bezprawne i zarazem narusza ć zbiorowe interesy konsumentów. Jak wykazano powy ż ej Biuro MEGA TRAVEL naruszy ł o art. 17, art. 14 ust. 5, art. 11b, art. 14 ust. 2 pkt 7 art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy u us ł ugach turystycznych. Tym samym nie wywi ą zywa ł o si ę z obowi ą zków na ł o ż onych na nie ustaw ą o us ł ugach turystycznych i stosowa ł o wzorzec umowny niedostosowany do wynikaj ą cych z niej wymogów, ł ami ą c w/w przepisy narusza ł o zarazem okre ś lone w ustawie o us ł ugach turystycznych prawa konsumenta. Zauwa ż y ć równie ż nale ż y, i ż organizator imprezy turystycznej dzia ł a na rynku jako profesjonalista, a ka ż dy przedsi ę biorca w zakresie prowadzonej przez niego dzia ł alno ś ci gospodarczej, zgodnie z art. 355 § 2 Kodeksu cywilnego, zobowi ą zany jest do zachowania nale ż ytej staranno ś ci. Biuro MEGA TRAVEL nie powinno zatem formu ł owa ć umowy łą cz ą cej je z klientem – s ł absz ą stron ą stosunku zobowi ą zaniowego - w sposób naruszaj ą cy jego prawa wynikaj ą ce z ustawy o us ł ugach turystycznych. Wprowadzenie przez Biuro MEGA TRAVEL do OWU postanowie ń naruszaj ą cych przepisy ustawy o us ł ugach turystycznych jest zatem równoznaczne z naruszeniem przepisów prawa materialnego, st ą d dzia ł anie tego przedsi ę biorcy nale ż y uzna ć za bezprawne. Spe ł niona wi ę c zosta ł a pierwsza przes ł anka konieczna do uznania zachowania Biura MEGA TRAVEL za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Drug ą przes ł ank ą , której wykazanie jest niezb ę dne dla stwierdzenia, i ż przedsi ę biorca stosuje praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów jest ustalenie, i ż jego bezprawne dzia ł anie narusza zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci art. 1 ust. 2 tej ustawy. Zbiorowy interes konsumentów znaczy dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, jak i wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Dzia ł aniami antykonsumenckimi s ą jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerokiego kr ę gu uczestników rynku. Zdaniem Organu Antymonopolowego zakwestionowane w przedmiotowej decyzji dzia ł anie przedsi ę biorcy - polegaj ą ce na stosowaniu we wzorcu umownym zapisów naruszaj ą cych regulacje ustawy o us ł ugach turystycznych - godzi w interes konsumentów, nie mog ą oni bowiem korzysta ć z pe ł ni praw przyznanych im w tej ustawie. Do stwierdzenia stosowania przedmiotowej praktyki niezb ę dne jest wykazanie, i ż bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godz ą ce w interes konsumentów, dotyczy tzw. zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zidentyfikowa ć . S ą to zarówno konsumenci, z którymi zawarto umowy, jak i potencjalni klienci Biura MEGA TRAVEL. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y stwierdzi ć , i ż w niniejszej sprawie zosta ł naruszony zbiorowy interes konsumentów i tym samym zasadne by ł o podj ę cie dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów dla odpowiedniej ochrony konsumentów. Spe ł niona zosta ł a zatem druga przes ł anka konieczna do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. W przedmiotowej sprawie zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki konieczne do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie I sentencji. 14 Organ Antymonopolowy wszczynaj ą c niniejsze post ę powanie zarzuci ł Biuru MEGA TRAVEL stosowanie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na stosowaniu w OWU postanowienia o brzmieniu - „Je ż eli klient odst ą pi od umowy wskazuj ą c jednocze ś nie osob ę spe ł niaj ą c ą warunki uczestnictwa w imprezie w miejsce Klienta, Organizator ma prawo do pobierania op ł aty manipulacyjnej w wysoko ś ci 50 PLN od osoby.” co mog ł o narusza ć art. 14 ust. 2 pkt 7 b ustawy o us ł ugach turystycznych. Ponowna analiza OWU Biura MEGA TRAVEL dokonana w toku post ę powania wykaza ł a, ż e OWU w/w przedsi ę biorcy nie zawieraj ą cytowanego powy ż ej postanowienia, a wi ę c omawiany zarzut zosta ł oparty na b łę dnych ustaleniach faktycznych. Zgodnie z art. 105 §1 k.p.a., gdy post ę powanie z jakiejkolwiek przyczyny sta ł o si ę bezprzedmiotowe, organ administracji wydaje decyzj ę o umorzeniu post ę powania. Przytoczony powy ż ej zarzut stosowania przez Biuro MEGA TRAVEL praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów dotyczy zapisu, który nie znajduje si ę w OWU stosowanych przez Biuro MEGA TRAVEL. Tym samym nie znajduje on uzasadnienia w okoliczno ś ciach faktycznych sprawy. Nale ż y wi ę c uzna ć , i ż prowadzenie post ę powania przeciwko Biuru MEGA TRAVEL pod tym zarzutem jest bezprzedmiotowe. Spe ł niona zosta ł a zatem przes ł anka umorzenia post ę powania okre ś lona w art. 105 §1 k.p.a. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji decyzji. Przedmiotem kolejnego z zarzutów postawionych Biuru MEGA TRAVEL jest stosowanie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na podawaniu ceny imprez turystycznych w ramach oferty przedstawianej na stronach internetowych w walucie obcej, co mo ż e narusza ć art. 12 ust. 1 i art. 17 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych oraz art. 358 §1 K.c. Aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, zgodnie z art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: - kwestionowane dzia ł anie przedsi ę biorcy musi by ć bezprawne, - powy ż sze dzia ł anie musi narusza ć zbiorowe interesy konsumentów. Art. 12 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych stanowi, ż e organizator turystyki lub po ś rednik turystyczny, który proponuje klientom imprezy turystyczne lub us ł ugi turystyczne, udost ę pniaj ą c im odpowiednie informacje pisemne, a w szczególno ś ci broszury, foldery, katalogi, jest zobowi ą zany wskaza ć w tych materia ł ach w sposób dok ł adny i zrozumia ł y cen ę imprezy turystycznej lub us ł ugi turystycznej albo sposób jej ustalenia. W my ś l art. 12 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych w zwi ą zku z art. 12 ust. 1 a informacja o cenie nie mo ż e wprowadza ć klienta w b łą d, powinna by ć okre ś lona w sposób dok ł adny i zrozumia ł y. Zgodnie za ś z art. 358 §1 K.c., z zastrze ż eniem wyj ą tków przewidzianych w ustawie, zobowi ą zania pieni ęż ne na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej mog ą by ć wyra ż one tylko w pieni ą dzu polskim (zasada walutowo ś ci). Kodeks cywilny stanowi wi ę c wprost, i ż cena towaru lub us ł ugi winna by ć podana w z ł otych polskich. Zasada walutowo ś ci wyra ż ona w Kodeksie cywilnym dotyczy zobowi ą za ń pieni ęż nych bez ró ż nicowania ich ź róde ł , w szczególno ś ci wchodz ą tu w gr ę czynno ś ci prawne. Analizuj ą c kwesti ę podawania cen imprez turystycznych wskaza ć równie ż nale ż y na art. 17 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych, który mówi, i ż w okresie 20 dni przed dat ą wyjazdu cena imprezy ustalona w umowie nie mo ż e by ć podwy ż szona. W toku post ę powania ustalono, ż e prezentowane na stronach internetowych Biura MEGA TRAVEL oferty imprez turystycznych zawieraj ą informacje o cenie podawane w walucie obcej. 15 Jak wskazano powy ż ej zgodnie z art. 12 ustawy o us ł ugach turystycznych cena imprezy turystycznej wskazywana przez organizatora w broszurach, folderach i katalogach winna by ć podawana w sposób dok ł adny i zrozumia ł y. Klient zapoznaj ą c si ę z propozycjami organizatora turystyki przedstawianymi czy to w formie pisemnej czy to w formie elektronicznej na stronach internetowych biura podró ż y, porównuj ą c oferty i wybieraj ą c spo ś ród nich t ą najbardziej interesuj ą c ą bierze pod uwag ę ró ż ne kryteria. Niew ą tpliwie jednym z najistotniejszych kryteriów decyduj ą cych o wyborze biura podró ż y, z którego us ł ug klient skorzysta jest cena imprezy turystycznej, dlatego te ż art. 12 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych obliguje organizatorów turystyki, by w materia ł ach zawieraj ą cych propozycje imprez w sposób dok ł adny i zrozumia ł y wskazywali cen ę ka ż dej imprezy. Bior ą c po uwag ę wahania kursowe, podanie ceny w walucie obcej niew ą tpliwie nie jest dok ł adnym sposobem jej ustalenia i mo ż e wprowadza ć klienta w b łą d co do jej rzeczywistej wysoko ś ci. Niesie ze sob ą równie ż ten skutek, ż e cena tej samej imprezy dla ró ż nych klientów b ę dzie si ę zmienia ć w zale ż no ś ci od terminu wp ł aty nale ż no ś ci przez danego klienta i obowi ą zuj ą cego w tym dniu kursu danej waluty obcej. W ś wietle art. 358 §1 K.c. Biuro MEGA TRAVEL ma obowi ą zek okre ś lania cen w oferowanych przez siebie imprez turystycznych w z ł otych polskich. Monitoring stron internetowych Biura GRYF dowodzi jednak, ż e Biuro nie realizuje tego obowi ą zku (karty nr 34-40). W tym miejscu nale ż y równie ż przytoczy ć art. 17 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych, który mówi, ż e w okresie 20 dni przed dat ą wyjazdu cena ustalona w umowie nie mo ż e by ć podwy ż szana. Przy podawaniu cen w walucie obcej mo ż e doj ść do naruszenia w/w przepisu. Je ż eli bowiem klient zap ł aci za imprez ę turystyczn ą w terminie krótszym ni ż 20 dni przed dat ą wyjazdu i w tym czasie podwy ż szony zostanie kurs waluty, tym samym wzro ś nie i cena. Podawanie cen imprez turystycznych w walucie obcej nale ż y wi ę c uzna ć za bezprawne dzia ł anie Biura MEGA TRAVEL prowadz ą ce do naruszenia art. 12 ust. 1 i art. 17 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych oraz art. 358 § 1 K.c. Spe ł niona zatem zosta ł a pierwsza z przes ł anek wymienionych w art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Drug ą przes ł ank ą , której spe ł nienie jest konieczne dla stwierdzenia, i ż przedsi ę biorca stosuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest ustalenie, i ż jego bezprawne dzia ł anie narusza zbiorowe interesy konsumentów. W sprawie naruszenia przez Biuro MEGA TRAVEL zbiorowego interesu konsumentów Organ Antymonopolowy wypowiedzia ł si ę ju ż w uzasadnieniu punktu I sentencji niniejszej decyzji. Przedstawiony tam wywód dotycz ą cy poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów pozostaje aktualny równie ż w odniesieniu do oceny dzia ł a ń Biura MEGA TRAVEL zakwestionowanych w ramach drugiego z zarzutów postawionych temu przedsi ę biorcy. Zdaniem Organu Antymonopolowego dzia ł anie Biura MEGA TRAVEL polegaj ą ce na podawaniu cen imprez turystycznych w ramach informacji o ofercie przedstawianej na stronach internetowych Biura w walucie obcej godzi w interes konsumentów, nie mog ą oni bowiem na etapie zaznajamiania si ę za po ś rednictwem internetu z propozycjami w/w przedsi ę biorcy korzysta ć w pe ł ni z prawa do kompleksowej informacji o imprezach organizowanych przez Biuro MEGA TRAVEL przyznanego im w ustawie o us ł ugach turystycznych. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów – u ż ytkowników internetu, których nie da si ę zidentyfikowa ć . S ą to potencjalni klienci Biura MEGA TRAVEL. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y stwierdzi ć , i ż w niniejszej sprawie zosta ł naruszony zbiorowy interes konsumentów i tym samym zasadne by ł o podj ę cie dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów dla odpowiedniej ochrony konsumentów. Spe ł niona zosta ł a zatem druga przes ł anka konieczna do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. W przedmiotowej sprawie zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki konieczne do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. 16 W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie III sentencji. Organ Antymonopolowy wszczynaj ą c niniejsze post ę powanie zarzuci ł Biuru MEGA TRAVEL stosowanie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na nie informowaniu klientów, z którymi umowy zawierane s ą na odleg ł o ść przy wykorzystaniu technik komunikowania si ę na odleg ł o ść , o prawie odst ą pienia od umowy bez podania przyczyn w terminie dziesi ę ciu dni, stwierdzaj ą c, i ż mo ż e to narusza ć art. 9 ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz.U. z 2000r. Nr 22, poz. 271; ze zm. Dz.U. z 2002r. Nr 144, poz. 1204). Zgodnie z art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Zatem dla stwierdzenia, ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów niezb ę dne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: dzia ł anie przedsi ę biorcy musi by ć bezprawne i zarazem narusza ć zbiorowe interesy konsumentów. W toku post ę powania ustalono, i ż Biuro MEGA TRAVEL zawiera ł o z klientami umowy nie tylko w siedzibie przedsi ę biorcy, ale i na odleg ł o ść przy zastosowaniu technik komunikowania si ę na odleg ł o ść (internet). Zawieraj ą c umowy w ten sposób stosowa ł o te same OWU, które przedstawiane s ą klientowi w lokalu biura podró ż y. Art. 11 ustawy o us ł ugach turystycznych stanowi, i ż w zakresie nieuregulowanym ustaw ą do umów z klientami zawieranych przez organizatorów turystyki i po ś redników turystycznych stosuje si ę przepisy Kodeksu cywilnego oraz inne przepisy dotycz ą ce ochrony konsumenta. Do przepisów tych nale ż y ustawa z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz.U. z 2000r. Nr 22, poz. 271; ze zm. Dz.U. z 2002r. Nr 144, poz. 1204). Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy umowy zawierane z konsumentem bez jednoczesnej obecno ś ci obu stron, przy wykorzystaniu ś rodków porozumiewania si ę na odleg ł o ść , w szczególno ś ci formularza zamówienia niezaadresowanego lub zaadresowanego, listu seryjnego, reklamy prasowej z wydrukowanym formularzem zamówienia, katalogu, telefonu, radia, telewizji, automatycznego urz ą dzenia wywo ł uj ą cego, wizjofonu, wideotekstu, poczty elektronicznej, telefaksu, s ą umowami na odleg ł o ść , je ż eli kontrahentem konsumenta jest przedsi ę biorca, który w taki sposób zorganizowa ł swoj ą dzia ł alno ść . Maj ą c na uwadze powy ż sze stwierdzi ć nale ż y, i ż umowy zawarte przez Biuro MEGA TRAVEL przy wykorzystaniu internetu s ą umowami na odleg ł o ść . Art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów (...) stanowi, i ż konsument, który zawar ł umow ę na odleg ł o ść , mo ż e od niej odst ą pi ć bez podania przyczyn, sk ł adaj ą c stosowne o ś wiadczenie na pi ś mie, w terminie dziesi ę ciu dni liczonym od dnia wydania rzeczy, a gdy umowa dotyczy ś wiadczenia us ł ugi – od dnia jej zawarcia (art. 10 w/w ustawy). Art. 9 w/w ustawy nak ł ada na przedsi ę biorc ę obowi ą zek poinformowania konsumenta, przy u ż yciu ś rodka porozumiewania si ę na odleg ł o ść najpó ź niej w chwili z ł o ż enia mu propozycji zawarcia umowy o prawie odst ą pienia od umowy bez podania przyczyn w terminie dziesi ę ciu dni (pkt 6). W tym miejscu powo ł a ć nale ż y art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów (...), który mówi, i ż przepisów art. 9, art. 10 i art. 12 ust. 1 tej ustawy nie stosuje si ę do ś wiadczenia w ś ci ś le oznaczonym okresie, us ł ug w zakresie zakwaterowania, transportu, rozrywek, gastronomii. Przyj ąć nale ż y, i ż ś wiadczenie w/w us ł ug w zakresie zakwaterowania, transportu, rozrywek, gastronomii mie ś ci si ę w poj ę ciu us ł ug turystycznych, a zatem umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych zosta ł y wy łą czone spod re ż imu ochronnego art. 10 w/w ustawy. 17 Zgodnie z art. 23 d ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów je ż eli nie zachodz ą okoliczno ś ci okre ś lone w art. 23 a, Organ Antymonopolowy wydaje decyzj ę , w której stwierdza, ż e dana praktyka nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. Jakkolwiek Biuro MEGA TRAVEL zawieraj ą c umowy na odleg ł o ść nie informowa ł o swoich klientów o prawie odst ą pienia od umowy bez podania przyczyny w terminie 10 dni od zawarcia umowy, to zachowania tego w ś wietle art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów (...) nie mo ż na uzna ć za bezprawne. Poniewa ż w zwi ą zku z omawianym zarzutem nie zosta ł a spe ł niona przes ł anka bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy nale ż a ł o orzec jak w punkcie IV sentencji decyzji. Zgodnie z art. 23 c ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów Organ Antymonopolowy w decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów mo ż e okre ś li ć ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu zaniechania jej stosowania. Biuro MEGA TRAVEL w toku przedmiotowego post ę powania poinformowa ł o, ż e cz ęś ciowo, w zakresie w jakim uzna ł o zarzuty, wprowadzi ł o zmiany do OWU maj ą ce na celu dostosowanie OWU do wymaga ń wynikaj ą cych ze wskazanych przez Organ Antymonopolowy przepisów ustawy o us ł ugach turystycznych. W zwi ą zku z powy ż szym, by usun ąć trwaj ą ce skutki naruszenia zbiorowych interesów konsumentów Biuro MEGA TRAVEL powinno nie tylko wprowadzi ć zmiany do OWU maj ą ce na celu dostosowanie wzorca umownego do wymogów wynikaj ą cych z ustawy o us ł ugach turystycznych i stosowa ć zmienione OWU przy zawieraniu nowych umów ale tak ż e odpowiednio zmieni ć tre ść umów ju ż zawartych, które nie zosta ł y jeszcze wykonane w dacie uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. W celu usuni ę cia skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów b ę d ą cych efektem praktyki stwierdzonej w punkcie III sentencji niniejszej decyzji Biuro MEGA TRAVEL powinno wprowadzi ć zmiany na swojej stronie internetowej i podawa ć informacje o cenie ka ż dej imprezy, która zostanie zaprezentowana klientom na stronie internetowej, w z ł otych polskich. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie V sentencji decyzji. Zgodnie z art. 100 e ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Organ Antymonopolowy mo ż e nada ć decyzji w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci rygor natychmiastowej wykonalno ś ci je ż eli wymaga tego wa ż ny interes konsumentów. W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy wa ż ny interes konsumentów – uczestników imprez turystycznych organizowanych przez Biuro MEGA TRAVEL wymaga, by OWU stosowane przez tego przedsi ę biorc ę zawieraj ą ce postanowienia naruszaj ą ce przepisy ustawy o us ł ugach turystycznych zosta ł y jak najszybciej zmienione i dostosowane do wymogów wynikaj ą cych z ustawy o us ł ugach turystycznych. W tym miejscu wskaza ć nale ż y, i ż przedsi ę biorca w toku przedmiotowego post ę powania poinformowa ł Organ Antymonopolowy o wprowadzeniu pewnych zmian (w zakresie w jakim uzna ł zarzuty) do OWU. Dzia ł ania Biura MEGA TRAVEL podj ę te po wszcz ę ciu post ę powania maj ą ce na celu wyeliminowanie narusze ń przepisów ustawy o us ł ugach turystycznych, w ś wietle ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie stanowi ą jednak przeszkody dla wydania przedmiotowej decyzji, czy te ż dla nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalno ś ci, poniewa ż zaistnia ł y łą cznie przes ł anki konieczne do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Zadaniem Organu Antymonopolowego jest ochrona zbiorowego interesu konsumentów, któr ą realizuje wydaj ą c na podstawie art. 23 c ustawy stosowne decyzje. Obowi ą zki przedsi ę biorcy wynikaj ą ce z tre ś ci decyzji musz ą by ć realizowane w przysz ł o ś ci, od dnia uprawomocnienia si ę decyzji. Wydana decyzja jest bowiem gwarancj ą dla konsumentów, ż e przedsi ę biorca b ę dzie zwi ą zany jej ustaleniami. W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy dla ochrony zbiorowego interesu konsumentów 18 niezwykle istotne jest szybkie wyeliminowanie z obrotu OWU zawieraj ą cych zakwestionowane w punkcie I sentencji niniejszej decyzji postanowienia oraz zapewnienie konsumentom, którzy przy wyborze spo ś ród ofert organizatorów imprez turystycznych korzystaj ą z internetu, pe ł nej, obejmuj ą cej cen ę w z ł otych polskich, informacji o imprezach organizowanych prze Biuro MEGA TRAVEL, gdy ż pozwoli to na obj ę cie ochron ą wi ę kszej liczby konsumentów, w szczególno ś ci równie ż tych którzy zawarli ju ż umowy, a umowy te nie zosta ł y jeszcze wykonane, i na ograniczenie trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Maj ą c powy ż sze na uwadze Biuro MEGA TRAVEL niezw ł ocznie po otrzymaniu niniejszej decyzji powinno zastosowa ć ś rodki usuni ę cia skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów okre ś lone w punkcie V sentencji niniejszej decyzji, tj. wprowadzi ć zmiany do OWU i dostosowa ć je do przepisów ustawy o us ł ugach turystycznych oraz w ramach informacji o organizowanych przez siebie imprezach turystycznych dost ę pnej w internecie poda ć ceny ka ż dej z proponowanych imprez w z ł otych polskich. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie VI sentencji decyzji. Zgodnie z art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Organ Antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 72 ustawy, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Organ Antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Post ę powanie w sprawie stosowania przez Biuro MEGA TRAVEL praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. W wyniku tego post ę powania Organ Antymonopolowy w punkcie I i III sentencji decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania dla Organu Antymonopolowego, s ą wydatki w wysoko ś ci 43 z ł zwi ą zane z korespondencj ą pomi ę dzy Organem Antymonopolowym a przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym Organ Antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć Biuro MEGA TRAVEL kosztami post ę powania w wysoko ś ci 43 z ł (s ł ownie z ł otych: czterdzie ś ci trzy). St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie VII sentencji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Na postanowienie zawarte w punkcie VII niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral 19