RKT-34/2003

1 PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI i KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH 40-024 Katowice, ul. Powsta ń ców 41a Tel./Fax (0-32) 256-46-96, Tel./Fax (0-32) 255-26-47, Tel./Fax (0-32) 255-44-04 E-mail: katowice@uokik.gov.pl Katowice, dn. 25.08.2003r. RKT-61-s-50/03/AW DECYZJA Nr RKT- 34/2003 I. Na podstawie art. 23 c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie Przedsi ę biorstwa Wielobran ż owego GRYF Sp. z o.o., ul. 3 Maja 23 a, w Katowicach, polegaj ą ce na stosowaniu we wzorcach umów w/w przedsi ę biorcy dotycz ą cych ś wiadczenia us ł ug turystycznych, zwanych Ogólnymi Warunkami Uczestnictwa, postanowie ń naruszaj ą cych przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jednolity Dz.U. z 2001r. Nr 55, poz. 578), w ten sposób ż e: 1. Rozdzia ł III OWU Zmiana programu ś wiadcze ń i cen – pkt 2 o brzmieniu - „Je ż eli zmiana programu lub ś wiadcze ń wp ł ywa na zubo ż enie ś wiadcze ń umownych lub zmniejszenie liczby tych ś wiadcze ń Organizator zobowi ą zany jest powiadomi ć Klienta o tej zmianie. W takim przypadku Klient ma prawo odst ą pi ć od umowy z zachowaniem prawa do zwrotu wp ł aconych kwot pieni ęż nych. Je ż eli Klient w terminie 7 dni na pi ś mie nie sprzeciwi si ę zmianie, Organizator uzna, ż e Klient wyrazi ł na ni ą zgod ę , przy czym liczy si ę data dotarcia pisemnego sprzeciwu.” narusza art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych. 2. Rozdzia ł III OWU Zmiana programu ś wiadcze ń i cen – pkt 3 o brzmieniu - „Organizator zastrzega sobie prawo do podwy ż szenia ceny imprezy z zastrze ż eniem, ż e mo ż e ono nast ą pi ć nie pó ź niej ni ż 21 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy. Wzrost cen uzasadniaj ą w szczególno ś ci drastyczne zmiany kursów walut oraz cen maj ą cych wp ł yw na przyj ę t ą kalkulacj ę imprezy.” narusza art. 17 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych. 3. Rozdzia ł III OWU Zmiana programu ś wiadcze ń i cen – pkt 4 o brzmieniu - „Wzrost cen o wi ę cej ni ż 15% ceny imprezy pozwala Klientowi odst ą pi ć od umowy. Odst ą pienie jest skuteczne, je ż eli Klient powiadomi ł o tym fakcie Organizatora nie pó ź niej ni ż w terminie 5 dni od daty poinformowania go o wzro ś cie cen, przy czym odst ą pienie nie mo ż e nast ą pi ć pó ź niej ni ż na 14 dni przed rozpocz ę ciem imprezy. W przypadku nie zachowania powy ż szych terminów lub wówczas, gdy wzrost nie 2 przekroczy ł 15% Klient zobowi ą zany jest do uiszczenia dop ł aty w terminie 7 dni przed rozpocz ę ciem imprezy, a gdy tego nie dope ł ni ł stosuje si ę odpowiednie postanowienia pkt. II ppkt. 4.” narusza art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych. 4. Rozdzia ł IV OWU Odwo ł anie imprezy o brzmieniu – 1. Organizator zastrzega sobie prawo odwo ł ania imprezy do 7 dni przez jej rozpocz ę ciem z przyczyn le żą cych po stronie jego lub w przypadku braku odpowiedniej ilo ś ci uczestników imprezy. 2. Z powodu si ł y wy ż szej impreza mo ż e by ć odwo ł ana w ka ż dym czasie. 3. Odwo ł anie imprezy zobowi ą zuje Organizatora do przedstawienia Klientowi oferty zast ę pczej lub zwrotu uiszczonych przez Klienta kwot. 4. W oparciu o postanowienia pkt. IV ppkt 1, 2, 3, Klientowi nie przys ł uguje prawo do odszkodowania, a jedynie do zwrotu wp ł aconej kwoty” narusza z art. 14 ust. 6 i 7 ustawy o us ł ugach turystycznych. 5. Rozdzia ł V OWU Rezygnacja z udzia ł u w imprezie - pkt 3 o brzmieniu - „Je ż eli klient odst ą pi od umowy wskazuj ą c jednocze ś nie osob ę spe ł niaj ą c ą warunki uczestnictwa w imprezie w miejsce Klienta, Organizator ma prawo do pobierania op ł aty manipulacyjnej w wysoko ś ci 50 PLN od osoby.” narusza art. 14 ust. 2 pkt 7 b ustawy o us ł ugach turystycznych. 6. Rozdzia ł VI OWU Ubezpieczenie – pkt 1o brzmieniu - „Organizator zapewnia Klientowi ubezpieczenie od kosztów leczenia za granic ą oraz nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków firmy ubezpieczeniowej AIG (ogólne warunki umowy ubezpieczenia udost ę pnione b ę d ą na ż yczenie Klienta.” narusza art. 14 ust. 2 pkt 7 ustawy o us ł ugach turystycznych. 7. Rozdzia ł VIII OWU Zakres odpowiedzialno ś ci Organizatora pkt 2 o brzmieniu - „Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za naruszenie umowy polegaj ą ce na niewykonaniu lub nienale ż ytym wykonaniu umowy, je ż eli by ł o to skutkiem dzia ł a ń Klienta lub osób trzecich nie pozostaj ą cych w stosunku prawnym z Organizatorem.” narusza art. 11 b ustawy o us ł ugach turystycznych. i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 23 c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie Przedsi ę biorstwa Wielobran ż owego GRYF Sp. z o.o., ul. 3 Maja 23 a, w Katowicach, polegaj ą ce na podawaniu ceny w ramach oferty przedstawianej na stronach internetowych w walucie obcej, co narusza art. 12 ust. 1 i art. 17 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych oraz art. 358 §1 k.c. (zasada walutowo ś ci) i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. III. Na podstawie art. 23 d w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz 3 stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: stwierdza si ę ż e praktyka Przedsi ę biorstwa Wielobran ż owego GRYF Sp. z o.o., ul. 3 Maja 23 a, w Katowicach, polegaj ą ca na nie informowaniu klientów, z którymi umowy zawierane s ą na odleg ł o ść przy wykorzystaniu technik komunikowania si ę na odleg ł o ść , o prawie odst ą pienia od umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych bez podania przyczyn w terminie dziesi ę ciu dni nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. IV. Na podstawie art. 23 c ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: okre ś la si ę Przedsi ę biorstwu Wielobran ż owemu GRYF Sp. z o.o., ul. 3 Maja 23 a, w Katowicach, ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu wykonania nakazu polegaj ą ce na zaniechaniu stosowania we wzorcach umów w/w przedsi ę biorcy dotycz ą cych ś wiadczenia us ł ug turystycznych, zwanych Ogólnymi Warunkami Uczestnictwa postanowie ń naruszaj ą cych przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jednolity Dz.U. z 2001r. Nr 55, poz. 578) w umowach niewykonanych w dacie uprawomocnienia si ę decyzji, a tak ż e w nowych umowach zawieranych po tej dacie oraz na podawaniu w ramach informacji o ofercie przedstawianych na stronach internetowych w/w przedsi ę biorcy cen imprez turystycznych w z ł otych polskich. V. Na podstawie art. 100 e ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: maj ą c na uwadze wa ż ny interes konsumentów nadaje si ę decyzji w zakresie punktów I, II i IV rygor natychmiastowej wykonalno ś ci . VI. Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 i art. 80 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia si ę zobowi ą za ć Przedsi ę biorstwo Wielobran ż owe GRYF Sp. z o.o., ul. 3 Maja 23 a, w Katowicach, do poniesienia kosztów niniejszego post ę powania w wysoko ś ci 36 z ł (s ł ownie z ł otych: trzydzie ś ci sze ść ). 4 Uzasadnienie W dniu 15.04.2003r. w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej Organem Antymonopolowym), w zwi ą zku z podj ę tymi przez Organ Antymonopolowy dzia ł aniami maj ą cymi na celu zbadanie, czy organizatorzy turystyki w ramach ś wiadczonych us ł ug przestrzegaj ą obowi ą zuj ą cych przepisów, postanowieniem zosta ł o wszcz ę te post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie zbadania, czy dzia ł ania Przedsi ę biorstwa Wielobran ż owego GRYF Sp. z o.o., ul. S ł owackiego 51 (obecnie, po zmianie siedziby - ul. 3-go Maja 23 a) w Katowicach (zwanego dalej Biurem GRYF), naruszaj ą zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Celem post ę powania by ł o wst ę pne ustalenie, czy w opisanej sprawie nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W toku post ę powania ustalono, ż e Biuro GRYF prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą w zakresie organizowania imprez turystycznych na podstawie zezwolenia nr 220 wydanego przez Wojewod ę Ś l ą skiego w dniu 29.02.2000r. (karta nr 13). Biuro ś wiadczy us ł ugi dla klientów z terenu ca ł ej Polski, jako touroperator sprzedaje swoj ą ofert ę na niezmienionych warunkach za po ś rednictwem biur podró ż y – agentów, którzy dzia ł aj ą na terenie ca ł ego kraju. Baza agentów liczy ok. (…) biur turystycznych (karta nr 5). Przedsi ę biorca ten opracowa ł wzór umowy - zg ł oszenia udzia ł u w imprezie turystycznej, którego integraln ą cz ęś ci ą s ą Ogólne Warunki Uczestnictwa (zwane dalej OWU; karty nr 8-11, 27-28, 31, 33, 35, 37, 39). Umowy z klientami zawierane s ą z zastosowaniem w/w wzoru umowy – zg ł oszenia udzia ł u w imprezie i stanowi ą cych ich cz ęść OWU (karty nr 6-7). Klient podpisuj ą c umow ę otrzymuje równie ż voucher (karty nr 24, 30, 34, 36). Umowy z klientami zawierane s ą w siedzibie przedsi ę biorcy, a tak ż e na odleg ł o ść przy wykorzystaniu internetu, poczty i faxu (karta nr 16). Klient zainteresowany ofert ą Biura GRYF otrzymuje uzupe ł nion ą umow ę wraz z warunkami uczestnictwa na wskazany adres mailowy, uzupe ł nia brakuj ą ce dane, podpisuje w stosownym miejscu i odsy ł a do Biura GRYF faxem lub poczt ą . Biuro GRYF po otrzymaniu umowy podpisuje j ą i odsy ł a do klienta. Klient w ci ą gu 3 dni od momentu zg ł oszenia rezerwacji dokonuje wp ł aty zaliczki na konto Biura GRYF, a nast ę pnie na 30 dni przed wyjazdem uzupe ł nia pozosta łą cz ęść ceny. Po wp ł acie ca ł o ś ci klient na adres domowy otrzymuje przesy ł k ą polecon ą niezb ę dne dokumenty podró ż y (polisa ubezpieczeniowa, voucher, mapka, dodatkowe foldery), a w przypadku dodatkowych zapyta ń mo ż e kontaktowa ć si ę z Biurem GRYF za pomoc ą poczty elektronicznej, komunikatora internetowego „gadu gadu”, czy te ż telefonicznie. Ponadto w czasie monitoringu stron internetowych Biura GRYF stwierdzono, i ż Biuro przedstawiaj ą c swoj ą ofert ę ceny imprez okre ś la w walucie obcej (karty nr 68-77). Organ Antymonopolowy analizuj ą c OWU stwierdzi ł , ż e niektóre z postanowie ń w nich zawartych mog ą narusza ć przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jednolity Dz.U. z 2001r. Nr 55, poz. 578). W wyniku analizy zebranego w trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego materia ł u dowodowego, w imieniu Organu Antymonopolowego w dniu 13.06.2003r. postanowieniem wszcz ę to z urz ę du przeciwko Biuru GRYF post ę powanie w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na: I. stosowaniu we wzorcach umów postanowie ń naruszaj ą cych przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jednolity Dz.U. z 2001r. Nr 55, poz. 578) w nast ę puj ą cym zakresie: 1. Rozdzia ł III OWU Zmiana programu ś wiadcze ń i cen – pkt 2 o brzmieniu - „Je ż eli zmiana programu lub ś wiadcze ń wp ł ywa na zubo ż enie ś wiadcze ń umownych lub zmniejszenie liczby tych ś wiadcze ń Organizator zobowi ą zany jest powiadomi ć Klienta o tej zmianie. W takim przypadku Klient ma prawo odst ą pi ć od umowy z zachowaniem prawa do zwrotu wp ł aconych kwot pieni ęż nych. Je ż eli Klient w terminie 5 7 dni na pi ś mie nie sprzeciwi si ę zmianie, Organizator uzna, ż e Klient wyrazi ł na ni ą zgod ę , przy czym liczy si ę data dotarcia pisemnego sprzeciwu.” Stwierdzono mo ż liwo ść naruszenia art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych. 2. Rozdzia ł III OWU Zmiana programu ś wiadcze ń i cen – pkt 3 o brzmieniu - „Organizator zastrzega sobie prawo do podwy ż szenia ceny imprezy z zastrze ż eniem, ż e mo ż e ono nast ą pi ć nie pó ź niej ni ż 21 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy. Wzrost cen uzasadniaj ą w szczególno ś ci drastyczne zmiany kursów walut oraz cen maj ą cych wp ł yw na przyj ę t ą kalkulacj ę imprezy.” Stwierdzono mo ż liwo ść naruszenia art. 17 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych. 3. Rozdzia ł III OWU Zmiana programu ś wiadcze ń i cen – pkt 4 o brzmieniu - „Wzrost cen o wi ę cej ni ż 15% ceny imprezy pozwala Klientowi odst ą pi ć od umowy. Odst ą pienie jest skuteczne, je ż eli Klient powiadomi ł o tym fakcie Organizatora nie qpó ź niej ni ż w terminie 5 dni od daty poinformowania go o wzro ś cie cen, przy czym odst ą pienie nie mo ż e nast ą pi ć pó ź niej ni ż na 14 dni przed rozpocz ę ciem imprezy. W przypadku nie zachowania powy ż szych terminów lub wówczas, gdy wzrost nie przekroczy ł 15% Klient zobowi ą zany jest do uiszczenia dop ł aty w terminie 7 dni przed rozpocz ę ciem imprezy, a gdy tego nie dope ł ni ł stosuje si ę odpowiednie postanowienia pkt. II ppkt. 4.” Stwierdzono mo ż liwo ść naruszenia art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych. 4. Rozdzia ł IV OWU Odwo ł anie imprezy o brzmieniu - 1. Organizator zastrzega sobie prawo odwo ł ania imprezy do 7 dni przez jej rozpocz ę ciem z przyczyn le żą cych po stronie jego lub w przypadku braku odpowiedniej ilo ś ci uczestników imprezy. 2. Z powodu si ł y wy ż szej impreza mo ż e by ć odwo ł ana w ka ż dym czasie. 3. Odwo ł anie imprezy zobowi ą zuje Organizatora do przedstawienia Klientowi oferty zast ę pczej lub zwrotu uiszczonych przez Klienta kwot. 4. W oparciu o postanowienia pkt. IV ppkt. 1, 2, 3, Klientowi nie przys ł uguje prawo do odszkodowania, a jedynie do zwrotu wp ł aconej kwoty.” Stwierdzono mo ż liwo ść naruszenia z art. 14 ust. 6 i 7 ustawy o us ł ugach turystycznych. 5. Rozdzia ł V OWU Rezygnacja z udzia ł u w imprezie - pkt 3 o brzmieniu - „Je ż eli klient odst ą pi od umowy wskazuj ą c jednocze ś nie osob ę spe ł niaj ą c ą warunki uczestnictwa w imprezie w miejsce Klienta, Organizator ma prawo do pobierania op ł aty manipulacyjnej w wysoko ś ci 50 PLN od osoby.” Stwierdzono mo ż liwo ść naruszenia art. 14 ust. 2 pkt 7 b ustawy o us ł ugach turystycznych. 6. Rozdzia ł VI OWU Ubezpieczenie – pkt 1 o brzmieniu - „Organizator zapewnia Klientowi ubezpieczenie od kosztów leczenia za granic ą oraz nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków firmy ubezpieczeniowej AIG (ogólne warunki umowy ubezpieczenia udost ę pnione b ę d ą na ż yczenie Klienta.” Stwierdzono mo ż liwo ść naruszenia art. 14 ust. 2 pkt 7 ustawy o us ł ugach turystycznych. 7. Rozdzia ł VIII OWU Zakres odpowiedzialno ś ci Organizatora pkt 2 o brzmieniu - „Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za naruszenie umowy polegaj ą ce na niewykonaniu lub nienale ż ytym wykonaniu umowy, je ż eli by ł o to skutkiem dzia ł a ń Klienta lub osób trzecich nie pozostaj ą cych w stosunku prawnym z Organizatorem.” Stwierdzono mo ż liwo ść naruszenia art. 11 b ustawy o us ł ugach turystycznych. II. podawaniu ceny w ramach oferty przedstawianej na stronach internetowych w walucie obcej, co mo ż e narusza ć art. 12 ust. 1 i art. 17 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych oraz art. 358 §1 k.c. (zasada walutowo ś ci). III. nie informowaniu klientów, z którymi umowy zawierane s ą na odleg ł o ść przy wykorzystaniu technik komunikowania si ę na odleg ł o ść , o prawie odst ą pienia od umowy bez podania przyczyn w terminie dziesi ę ciu dni, co mo ż e narusza ć art. 9 ustawy z dnia 2 6 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz.U. z 2000r. Nr 22, poz. 271; ze zm. Dz.U. z 2002r. Nr 144, poz. 1204). Biuro GRYF w odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w pi ś mie z dnia 22.06.2003r. (karta nr 18-19) poinformowa ł o, ż e wprowadzi ł o zmiany do OWU maj ą ce na celu dostosowanie OWU do wymaga ń wynikaj ą cych ze wskazanych przez Organ Antymonopolowy przepisów ustawy (karty nr 21, 66-67) informuj ą c tak ż e, ż e zosta ł y one wprowadzone w ż ycie z dniem 20.06.2003r. Biuro GRYF zosta ł o zawiadomione o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego i o mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z nim w siedzibie Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach (karta nr 64). Z mo ż liwo ś ci tej skorzysta ł o w dniu 18.07.2003r. (karta nr 65). Organ Antymonopolowy zwa ż y ł co nast ę puje. Zgodnie z art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w art. 23 a ust. 2 stanowi, ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed godz ą cymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem (zakazanych przez przepisy innych ustaw) dzia ł aniach przedsi ę biorców. Tworz ą c katalog dzia ł a ń , które b ę d ą uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca pos ł u ż y ł si ę zwrotem „w szczególno ś ci”. Oznacza to, ż e wskazany katalog ma charakter przyk ł adowy. Zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę dzia ł a ń , które naruszy ł y przepisy innych ustaw. W przepisie art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie ma odwo ł ania do konkretnych ustaw, z tego wzgl ę du, ż e by ł oby to sprzeczne z zasadami poprawnej legislacji, ale te ż niepotrzebnie ogranicza ł o Organ Antymonopolowy w jego decyzjach w sprawach niedozwolonych praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Normy materialnoprawne istotne z punktu widzenia wydania decyzji znajduj ą si ę w innych ustawach, poza ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów. Organ Antymonopolowy wydaj ą c decyzj ę , o jakiej mowa w art. 23 c w/w ustawy, musi zatem zastosowa ć inne ustawy i na podstawie ich przepisów oceni ć , czy dzia ł anie przedsi ę biorcy by ł o bezprawne. Przes ł ankami zastosowania art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji konsumentów w przedmiotowej sprawie jest wykazanie bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy polegaj ą cych na naruszeniu zbiorowych interesów konsumentów. Wobec powy ż szego, aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, - dzia ł anie powy ż sze narusza zbiorowe interesy konsumentów. Warunki ś wiadczenia us ł ug turystycznych reguluje ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jednolity Dz.U. z 2001r. Nr 55, poz. 578). Wspomniana ustawa szczegó ł owo reguluje obowi ą zki organizatora imprez turystycznych w stosunku do klientów korzystaj ą cych z jego oferty. Okre ś la ona niezb ę dne informacje, które organizator turystyki ma obowi ą zek przedstawi ć konsumentowi przed podpisaniem umowy. Informacje podawane klientowi musz ą by ć przedstawione w sposób jasny i zrozumia ł y. Ponadto w/w ustawa okre ś la niezb ę dne elementy umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych polegaj ą cych na organizowaniu imprez turystycznych. Okre ś la obowi ą zki i prawa stron takiej umowy. Celem 7 wprowadzenia do przedmiotowej ustawy szczegó ł owych zapisów nak ł adaj ą cych na organizatorów imprez turystycznych okre ś lone obowi ą zki by ł o zapewnienie klientowi nale ż ytej ochrony przed silniejsz ą stron ą umowy, jak ą jest organizator imprezy turystycznej. Ś wiadczy o tym bezwzgl ę dnie wi ążą cy charakter tych przepisów. Problematyce ochrony klienta po ś wi ę cony jest rozdzia ł 3 ustawy o us ł ugach turystycznych. Przeprowadzaj ą c analiz ę Ogólnych Warunków Uczestnictwa stosowanych przez Biuro GRYF Organ Antymonopolowy opar ł si ę zatem na ustawie o us ł ugach turystycznych i dokona ł nast ę puj ą cych ustale ń . W my ś l art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych organizator, który przed rozpocz ę ciem imprezy turystycznej jest zmuszony, z przyczyn od niego niezale ż nych, zmieni ć istotne warunki umowy z klientem z zastrze ż eniem art. 17, powinien niezw ł ocznie o tym powiadomi ć klienta. W takiej sytuacji klient powinien niezw ł ocznie poinformowa ć organizatora, czy przyjmuje proponowan ą zmian ę umowy, czy te ż odst ę puje od umowy za natychmiastowym zwrotem wszystkich wniesionych ś wiadcze ń i bez obowi ą zku zap ł aty kary umownej. Ustawa o us ł ugach turystycznych nak ł ada na klienta obowi ą zek niezw ł ocznego poinformowania organizatora imprezy turystycznej o swoim stanowisku odno ś nie zmiany warunków umowy. Przyj ę cie rozwi ą zania, w ś wietle którego konieczne jest z ł o ż enie stosownego o ś wiadczenia przez klienta pozwala na unikni ę cie sytuacji, w której organizator stwierdziwszy brak reakcji klienta na zmian ę warunków umowy uzna, ż e zaakceptowa ł on nowe warunki, gdy tymczasem przyczyn ą braku odpowiedzi klienta mo ż e by ć fakt, i ż powiadomienie o zmianie warunków umowy nie dotar ł o do niego. W ś wietle powy ż szego brak jest podstaw do przyj ę cia rozwi ą zania, i ż nie zg ł oszenie rezygnacji przez klienta oznacza akceptacj ę nowych warunków umowy. Rozdzia ł III OWU Zmiana programu ś wiadcze ń i cen – pkt 2 stanowi: „Je ż eli zmiana programu lub ś wiadcze ń wp ł ywa na zubo ż enie ś wiadcze ń umownych lub zmniejszenie liczby tych ś wiadcze ń Organizator zobowi ą zany jest powiadomi ć Klienta o tej zmianie. W takim przypadku Klient ma prawo odst ą pi ć od umowy z zachowaniem prawa do zwrotu wp ł aconych kwot pieni ęż nych. Je ż eli Klient w terminie 7 dni na pi ś mie nie sprzeciwi si ę zmianie, Organizator uzna, ż e Klient wyrazi ł na ni ą zgod ę , przy czym liczy si ę data dotarcia pisemnego sprzeciwu.” We wskazanym powy ż ej punkcie OWU Biuro GRYF przyj ęł o domniemanie, i ż brak pisemnego sprzeciwu klienta w okre ś lonym terminie, w razie powiadomienia go o zmianach warunków umowy, równoznaczny jest z zaakceptowaniem przez niego zaistnia ł ych zmian. Jak wykazano powy ż ej art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych reguluj ą cy obowi ą zki stron w razie zmiany warunków umowy nie daje podstaw do przyj ę cia takiego domniemania. W ka ż dym przypadku klient ma prawo i zarazem obowi ą zek opowiedzie ć si ę , czy przyjmuje nowe warunki, czy te ż rezygnuje z imprezy. Powo ł any przepis nie wymaga przy tym, by klient sk ł ada ł stosowne o ś wiadczenie na pi ś mie. Biuro GRYF zastrzeg ł o, ż e odst ą pienie od umowy mo ż e nast ą pi ć w terminie 7 dni, zaznaczaj ą c ż e liczy si ę data dotarcia sprzeciwu. Termin ten obejmuje zatem okres, w jakim Poczta Polska realizuje dor ę czenie przesy ł ki pocztowej. Podkre ś li ć nale ż y, i ż klient nie jest odpowiedzialny za terminy, w jakich Poczta Polska dokonuje dor ę cze ń przesy ł ek. W rzeczywisto ś ci termin wyznaczony przez Biuro GRYF klientowi na odst ą pienie od umowy nie wynosi 7 dni, co wi ę cej klient wysy ł aj ą c pisemne odst ą pienie od umowy nie ma pewno ś ci, czy zmie ś ci si ę w terminie ustalonym przez Biuro GRYF i tym samym, czy jego odst ą pienie od umowy b ę dzie skuteczne. Punkt 2 rozdzia ł u III OWU narusza zatem art. 14 ust. 5 w/w ustawy. Jednym z istotnych postanowie ń umowy, co wynika z art. 14 ust. 2 pkt 5 ustawy o us ł ugach turystycznych, jest cena imprezy turystycznej. Art. 17 ust. 1 tej ustawy stanowi, ż e cena ustalona w umowie nie mo ż e by ć podwy ż szona, chyba ż e umowa wyra ź nie przewiduje mo ż liwo ść podwy ż szenia ceny, a organizator turystyki udokumentuje wp ł yw na podwy ż szenie ceny jednej z nast ę puj ą cych okoliczno ś ci: wzrostu kosztów transportu, wzrostu 8 op ł at urz ę dowych, podatków lub op ł at nale ż nych za takie us ł ugi, jak lotniskowe, za ł adunkowe lub prze ł adunkowe w portach morskich i lotniczych, wzrost kursów walut. Katalog okoliczno ś ci uzasadniaj ą cych zmian ę ceny nie mo ż e by ć zatem dowolnie rozszerzany przez organizatora turystyki. Art. 17 ust. 2 ustawy stanowi za ś , ż e w okresie 20 dni przed dat ą wyjazdu cena ustalona w umowie nie mo ż e by ć podwy ż szana. Ustawodawca zatem nie tylko w sposób enumeratywny wskaza ł okoliczno ś ci uzasadniaj ą ce ewentualny wzrost ceny imprezy ustalonej w umowie, ale i ustali ł termin, w jakim zmiana ceny jest niedopuszczalna. Rozdzia ł III OWU Zmiana programu ś wiadcze ń i cen – pkt 3 stanowi: „Organizator zastrzega sobie prawo do podwy ż szenia ceny imprezy z zastrze ż eniem, ż e mo ż e ono nast ą pi ć nie pó ź niej ni ż 21 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy. Wzrost cen uzasadniaj ą w szczególno ś ci drastyczne zmiany kursów walut oraz cen maj ą cych wp ł yw na przyj ę t ą kalkulacj ę imprezy.” W cytowanym punkcie OWU Biuro GRYF zastrzeg ł o sobie prawo zmiany ceny imprezy w szczególno ś ci w razie drastycznych zmian kursów walut i cen maj ą cych wp ł yw na przyj ę t ą kalkulacj ę imprezy. Z przytoczonego powy ż ej przepisu art. 17 ust. 1 wynika, i ż spo ś ród przyczyn wymienionych wprost przez Biuro GRYF jedynie wzrost kursu walut mo ż e uzasadnia ć podwy ż szenie ceny ustalonej w umowie. U ż ycie sformu ł owa ń „w szczególno ś ci” i „ceny maj ą ce wp ł yw na przyj ę t ą kalkulacj ę imprezy” stwarza w/w przedsi ę biorcy mo ż liwo ść podwy ż szania ceny w ka ż dym przypadku, gdy Biuro GRYF uzna to za uzasadnione i konieczne, a wi ę c równie ż w okoliczno ś ciach nie wymienionych w art. 17 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych. W oparciu o powy ż sze stwierdzi ć zatem nale ż y, i ż punkt 3 rozdzia ł u III OWU narusza art. 17 ust. 1 w/w ustawy. Zgodnie z art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych Organizator, który przed rozpocz ę ciem imprezy turystycznej jest zmuszony, z przyczyn od niego niezale ż nych, zmieni ć istotne warunki umowy z klientem, z zastrze ż eniem art. 17 ustawy, powinien niezw ł ocznie o tym powiadomi ć klienta. W takiej sytuacji klient powinien niezw ł ocznie poinformowa ć organizatora, czy: 1) przyjmuje proponowan ą zmian ę umowy albo 2) odst ę puje od umowy za natychmiastowym zwrotem wszystkich wniesionych ś wiadcze ń i bez obowi ą zku zap ł aty kary umownej. Cena imprezy turystycznej jest istotnym elementem umowy zawieranej przez biuro podró ż y z klientem. Poza wyj ą tkami przewidzianymi w art. 17 ust. 1 ustawy cena nie mo ż e by ć podwy ż szona. Zmiana ceny w ka ż dym przypadku, w ś wietle art. 14 ust. 5 w/w ustawy uprawnia klienta do dokonania wyboru pomi ę dzy przyj ę ciem proponowanej zmiany a odst ą pieniem od umowy. Rozdzia ł III OWU Zmiana programu ś wiadcze ń i cen – pkt 4 o brzmieniu - „Wzrost cen o wi ę cej ni ż 15% ceny imprezy pozwala Klientowi odst ą pi ć od umowy. Odst ą pienie jest skuteczne, je ż eli Klient powiadomi ł o tym fakcie Organizatora nie pó ź niej ni ż w terminie 5 dni od daty poinformowania go o wzro ś cie cen, przy czym odst ą pienie nie mo ż e nast ą pi ć pó ź niej ni ż na 14 dni przed rozpocz ę ciem imprezy. W przypadku nie zachowania powy ż szych terminów lub wówczas, gdy wzrost nie przekroczy ł 15% klient zobowi ą zany jest do uiszczenia dop ł aty w terminie 7 dni przed rozpocz ę ciem imprezy, a gdy tego nie dope ł ni ł stosuje si ę odpowiednie postanowienia pkt. II ppkt. 4.” Punkt 4 rozdzia ł u III OWU przyznaje klientowi prawo rezygnacji z imprezy w przypadku podwy ż szenia jej ceny, jednak ż e pod warunkiem, i ż cena imprezy wzro ś nie o wi ę cej ni ż 15%. Je ż eli cena wzro ś nie o mniej ni ż 15% klient Biura GRYF nie mo ż e odst ą pi ć od umowy bez poniesienia kosztów rezygnacji. Klient w takiej sytuacji ma obowi ą zek ui ś ci ć stosown ą dop ł at ę w okre ś lonym terminie, je ś li tego nie uczyni, zgodnie z punktem 4 rozdzia ł u II OWU, jego umowa zostanie rozwi ą zana. Jak to podnoszono powy ż ej, zgodnie z art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych klient ma prawo do odst ą pienia od umowy w przypadku zmiany istotnych warunków umowy. Jednym z takich warunków jest cena imprezy. Nale ż y podkre ś li ć , ż e przedmiotowa ustawa nie okre ś la ż adnego procentowego progu wzrostu ceny, którego przekroczenie mia ł oby warunkowa ć skorzystanie przez klienta z w/w prawa. A zatem 9 klient w ka ż dym przypadku zmiany ceny mo ż e przyj ąć proponowan ą podwy ż k ę albo odst ą pi ć od umowy za natychmiastowym zwrotem wszystkich wniesionych ś wiadcze ń i bez obowi ą zku zap ł aty kary umownej. Brak wi ę c jakichkolwiek podstaw do tego, by prawo klienta do odst ą pienia od umowy w razie wzrostu ceny imprezy uzale ż nia ć od wysoko ś ci podwy ż ki. W ś wietle powy ż szego nale ż y stwierdzi ć , i ż punkt 4 rozdzia ł u III OWU narusza art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych. Zgodnie z art. 14 ust. 6 ustawy o us ł ugach turystycznych je ż eli klient odst ę puje od umowy w razie zmiany przez organizatora przed rozpocz ę ciem imprezy z przyczyn od niego niezale ż nych istotnych warunków umowy z klientem lub je ż eli organizator odwo ł uje imprez ę turystyczn ą z przyczyn niezale ż nych od klienta, klient ma prawo, wed ł ug swojego wyboru: 1) uczestniczy ć w imprezie zast ę pczej o tym samym lub wy ż szym standardzie, chyba, ż e zgodzi si ę na imprez ę o ni ż szym standardzie za zwrotem ró ż nicy w cenie, 2) żą da ć natychmiastowego zwrotu wszystkich wniesionych ś wiadcze ń . Art. 14 ust. 7 stanowi za ś , ż e w przypadkach okre ś lonych w ust. 6 klient mo ż e dochodzi ć odszkodowania za niewykonanie umowy, chyba ż e odwo ł anie imprezy turystycznej nast ą pi ł o z powodu: 1) zg ł oszenia si ę mniejszej liczby uczestników ni ż liczba minimalna okre ś lona w umowie, a organizator powiadomi ł o tym klienta na pi ś mie w uzgodnionym terminie, 2) si ł y wy ż szej. Zatem w sytuacji gdy klient odst ę puje od umowy na skutek zmiany przez organizatora istotnych warunków umowy przed rozpocz ę ciem imprezy turystycznej lub je ż eli organizator odwo ł uje imprez ę turystyczn ą z przyczyn niezale ż nych od klienta, zgodnie z art. 14 ust. 7 ustawy, klient mo ż e dochodzi ć odszkodowania za niewykonanie umowy, chyba ż e odwo ł anie imprezy turystycznej nast ą pi ł o z powodu w/w przyczyn. Z powy ż szego wynika, i ż organizator odwo ł uj ą c imprez ę z przyczyn od niego niezale ż nych mo ż e zwolni ć si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej wzgl ę dem klienta tylko wówczas, je ś li impreza nie mo ż e doj ść do skutku z powodu zg ł oszenia si ę zbyt ma ł ej liczby uczestników lub si ł y wy ż szej. Rozdzia ł IV OWU Odwo ł anie imprezy stanowi: 1. Organizator zastrzega sobie prawo odwo ł ania imprezy do 7 dni przez jej rozpocz ę ciem z przyczyn le żą cych po stronie jego lub w przypadku braku odpowiedniej ilo ś ci uczestników imprezy. 2. Z powodu si ł y wy ż szej impreza mo ż e by ć odwo ł ana w ka ż dym czasie. 3. Odwo ł anie imprezy zobowi ą zuje Organizatora do przedstawienia Klientowi oferty zast ę pczej lub zwrotu uiszczonych przez Klienta kwot. 4. W oparciu o postanowienia pkt. IV ppkt. 1, 2, 3 Klientowi nie przys ł uguje prawo do odszkodowania, a jedynie do zwrotu wp ł aconej kwoty.” W cytowanym postanowieniu Biuro GRYF zastrzeg ł o sobie prawo do odwo ł ania imprezy z przyczyn le żą cych po jego stronie lub w przypadku braku odpowiedniej ilo ś ci uczestników imprezy, a tak ż e z powodu si ł y wy ż szej. W razie odwo ł anie imprezy Biuro jest zobowi ą zanie do przedstawienie klientowi oferty zast ę pczej lub zwrotu uiszczonych kwot. Biuro GRYF zaznaczy ł o równie ż , ż e klient w przypadku odwo ł ania imprezy mo ż e domaga ć si ę jedynie zwrotu wp ł aconej kwoty, natomiast nie przys ł uguje mu prawo do odszkodowania. Zgodnie z punktem 3 rozdzia ł u IV odwo ł anie imprezy zobowi ą zuje Biuro GRYF do przedstawienia klientowi oferty zast ę pczej lub zwrotu uiszczonych przez Klienta kwot. Brzmienie tego punktu OWU wskazuje, i ż to Biuro GRYF zdecyduje, czy przedstawi ć klientowi ofert ę zast ę pcz ą , czy te ż zwróci ć mu uiszczone przez niego kwoty. Podkre ś li ć zatem nale ż y, i ż w ś wietle art. 14 ust. 6 ustawy o us ł ugach turystycznych klient w razie odwo ł ania przez organizatora imprezy z przyczyn niezale ż nych od klienta wed ł ug w ł asnego wyboru ma prawo żą da ć natychmiastowego zwrotu wszystkich wniesionych ś wiadcze ń albo uczestniczy ć w imprezie zast ę pczej o tym samym lub wy ż szym standardzie, chyba ż e zgodzi 10 si ę na imprez ę o ni ż szym standardzie za zwrotem ró ż nicy w cenie. W razie odwo ł ania imprezy z przyczyn niezale ż nych od klienta to nie Biuro GRYF, ale klient ma prawo wyboru pomi ę dzy udzia ł em w imprezie zast ę pczej a żą daniem natychmiastowego zwrotu wszystkich wniesionych ś wiadcze ń . W punkcie 4 rozdzia ł u IV OWU Biura GRYF znalaz ł si ę zapis, który pozbawia klienta prawa do odszkodowania w razie odwo ł ania imprezy z przyczyn wymienionych w punktach 1-3 tego rozdzia ł u. Klient nie mo ż e wi ę c dochodzi ć od Biura GRYF odszkodowania je ż eli impreza nie dosz ł a do skutku z przyczyn le żą cych po stronie Biura, w przypadku braku odpowiedniej ilo ś ci uczestników imprezy i z powodu si ł y wy ż szej. W tym miejscu nale ż y zatem powo ł a ć art. 14 ust. 7 w/w ustawy, który mówi, ż e prawo klienta do odszkodowania w przypadku odwo ł ania imprezy turystycznej z przyczyn od niego niezale ż nych mo ż e zosta ć wy łą czone tylko wówczas, gdy odwo ł anie nast ą pi ł o z powodu zg ł oszenia si ę mniejszej liczby uczestników ni ż liczba minimalna okre ś lona w umowie, a organizator powiadomi ł o tym klienta na pi ś mie w uzgodnionym terminie, lub si ł y wy ż szej. Biuro GRYF w rozdziale IV OWU narusza zatem uprawnienie klienta, w razie odwo ł ania imprezy z przyczyn niezale ż nych od klienta, do dokonania wyboru pomi ę dzy uczestnictwem w imprezie zast ę pczej a odst ą pieniem od umowy za zwrotem wszystkich wniesionych ś wiadcze ń , przyznane mu w art. 14 ust. 6, a tak ż e ogranicza prawo klienta do dochodzenia odszkodowania przyznane mu w art. 14 ust. 7 ustawy i tym samym narusza wymienione przepisy. Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych klient mo ż e bez zgody organizatora turystyki przenie ść na osob ę spe ł niaj ą c ą warunki udzia ł u w imprezie turystycznej wszystkie przys ł uguj ą ce mu z tytu ł u umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych uprawnienia, je ż eli jednocze ś nie osoba ta przejmuje wszystkie wynikaj ą ce z tej umowy obowi ą zki. W my ś l art. 16 ust. 2 tej ustawy przeniesienie uprawnie ń i przej ę cie obowi ą zków jest skuteczne wobec organizatora turystyki, je ż eli klient zawiadomi go o tym przed rozpocz ę ciem imprezy turystycznej w terminie okre ś lonym w umowie. By konsument móg ł skorzysta ć z tego uprawnienia konieczne jest zatem okre ś lenie w umowie terminu, w którym mo ż e dokona ć odpowiedniego zg ł oszenia. Art. 14 ust. 2 pkt 7 b ustawy o us ł ugach turystycznych wprost stanowi, i ż umowa o ś wiadczenie us ł ug turystycznych powinna okre ś la ć termin zawiadomienia o przeniesieniu uprawnie ń i przej ę ciu obowi ą zków, o których mowa w art. 16 ust. 2 w/w ustawy. Rozdzia ł V OWU Rezygnacja z udzia ł u w imprezie - pkt 3 o brzmieniu - „Je ż eli klient odst ą pi od umowy wskazuj ą c jednocze ś nie osob ę spe ł niaj ą c ą warunki uczestnictwa w imprezie w miejsce Klienta, Organizator ma prawo do pobierania op ł aty manipulacyjnej w wysoko ś ci 50 PLN od osoby.” W przytoczonym powy ż ej punkcie OWU Biuro GRYF uwzgl ę dni ł o prawo klienta do rezygnacji z udzia ł u w imprezie turystycznej, gdy wska ż e inn ą osob ę na swoje miejsce. Brak w nim jednak zapisu o terminie, w którym klient mo ż e przenie ść przys ł uguj ą ce mu z tytu ł u umowy uprawnienia i ci ążą ce na nim obowi ą zki. By przeniesienie uprawnie ń i obowi ą zków by ł o skuteczne Biuro GRYF powinno zosta ć powiadomione o nim, zgodnie z art. 16 ust. 2 w/w ustawy, w terminie okre ś lonym w umowie. Poniewa ż w OWU termin ten nie zosta ł ustalony, to wy łą cznie od uznania Biura GRYF b ę dzie zale ż e ć , czy przedmiotowe zg ł oszenie dokonane przez klienta zosta ł o z ł o ż one w odpowiednim terminie, a co za tym idzie – czy b ę dzie ono skuteczne, czy te ż nie. Podkre ś li ć zatem nale ż y, i ż zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych skorzystanie przez klienta z uprawnienia do wskazania innej osoby na swoje miejsce, przy spe ł nieniu przes ł anek okre ś lonych w w/w ustawie, nie jest uzale ż nione od zgody organizatora turystyki. Jak wskazano powy ż ej w art. 14 ust. 2 pkt 7 b ustawy o us ł ugach turystycznych okre ś lenie terminu zawiadomienia organizatora imprezy przez klienta o przeniesieniu uprawnie ń i przej ę ciu obowi ą zków przys ł uguj ą cych mu z umowy na inn ą osob ę zaliczono do istotnych postanowie ń umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, 11 tymczasem w OWU stosowanych przez Biuro GRYF nie znalaz ł si ę zapis okre ś laj ą cy ten termin. Art. 14 ust. 2 pkt 7 b ustawy o us ł ugach turystycznych zosta ł wi ę c naruszony. Art. 14 ust. 2 pkt 7 ustawy o us ł ugach turystycznych wprost stanowi, i ż umowa o ś wiadczenie us ł ug turystycznych powinna okre ś la ć rodzaj i zakres ubezpieczenia turystów oraz nazw ę i adres ubezpieczyciela. Zatem umowa zawarta przez organizatora imprezy z konsumentem powinna zawiera ć podstawowe informacje dotycz ą ce ubezpieczenia, nie tylko rodzaj i zakres ubezpieczenia turystów, ale i nazw ę oraz adres ubezpieczyciela. Rozdzia ł VI OWU Ubezpieczenie – pkt 1o brzmieniu - „Organizator zapewnia Klientowi ubezpieczenie od kosztów leczenia za granic ą oraz nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków firmy ubezpieczeniowej AIG (ogólne warunki umowy ubezpieczenia udost ę pnione b ę d ą na ż yczenie Klienta.” narusza art. 14 ust. 2 pkt 7 ustawy o us ł ugach turystycznych. Cytowany zapis OWU zawiera informacje o nazwie ubezpieczyciela i zakresie ubezpieczenia, nie zawiera jednak wymaganych informacji o adresie ubezpieczyciela. Zgodnie za ś z art. 14 ust. 2 pkt 7 w/w ustawy dane te nale żą do podstawowych elementów umowy. Punkt 1 rozdzia ł u VI OWU Ubezpieczenie narusza zatem wskazany przepis. Zgodnie z art. 11 a ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych organizator turystyki odpowiada za niewykonanie lub nienale ż yte wykonywanie umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie jest spowodowane wy łą cznie: 1) dzia ł aniem lub zaniechaniem klienta, 2) dzia ł aniem lub zaniechaniem osób trzecich, nieuczestnicz ą cych w wykonywaniu us ł ug przewidzianych w umowie, je ż eli tych dzia ł a ń lub zaniecha ń nie mo ż na by ł o przewidzie ć ani unikn ąć , albo 3) si łą wy ż sz ą . Przepis ustawy dok ł adnie wskazuje, w jakich okoliczno ś ciach organizator imprezy jest zwolniony z odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonywanie umowy. Katalog przyczyn niewykonania lub nienale ż ytego wykonania przez organizatora umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych zawarty w art. 11 a ust. 1 w/w ustawy nie mo ż e by ć dowolnie rozszerzany. Rozdzia ł VIII OWU Zakres odpowiedzialno ś ci Organizatora pkt 2 stanowi: „Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za naruszenie umowy polegaj ą ce na niewykonaniu lub nienale ż ytym wykonaniu umowy, je ż eli by ł o to skutkiem dzia ł a ń Klienta lub osób trzecich nie pozostaj ą cych w stosunku prawnym z Organizatorem.” W ś wietle powy ż szego zapisu OWU Biuro GRYF nie ponosi odpowiedzialno ś ci za naruszenie umowy polegaj ą ce na niewykonaniu lub nienale ż ytym wykonaniu umowy, je ż eli by ł o ono skutkiem dzia ł a ń osób trzecich nie pozostaj ą cych w stosunku prawnym z Biurem GRYF. Zgodnie z art. 11 a ust. 1 pkt 2 ustawy Biuro GRYF mo ż e zwolni ć si ę z odpowiedzialno ś ci za dzia ł ania lub zaniechania osób trzecich, nieuczestnicz ą cych w wykonywaniu us ł ug przewidzianych w umowie, jednak ż e pod warunkiem, ż e tych dzia ł a ń lub zaniecha ń nie mo ż na by ł o przewidzie ć ani unikn ąć . Art. 11 b ust. 1 ustawy stanowi, i ż nie mo ż na w drodze umowy wy łą czy ć lub ograniczy ć odpowiedzialno ś ci okre ś lonej w art. 11 a, tak ż e w razie wyboru prawa obcego, z zastrze ż eniem ust. 2 i 3. Biuro GRYF w punkcie 2 rozdzia ł u VIII OWU zwolni ł o si ę z odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy w ka ż dym przypadku, gdy jest ono skutkiem dzia ł a ń osób trzecich nie pozostaj ą cych w stosunku prawnym z Biurem, co wykracza poza granice zwolnienia z odpowiedzialno ś ci ustalone w art. 11 a ustawy, co jest równoznaczne z naruszeniem przepisu art. 11 b ustawy. W my ś l art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dla stwierdzenia, ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów niezb ę dne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: dzia ł anie przedsi ę biorcy musi by ć bezprawne i zarazem narusza ć zbiorowe interesy konsumentów. Jak wykazano powy ż ej Biuro GRYF naruszy ł o art. 14 ust. 5, art. 17 ust. 1, art. 14 ust. 6 i 7, 14 ust. 2 pkt 7 b, art. 14 ust. 2 pkt 7 oraz art. 11 b ustawy u us ł ugach turystycznych. Tym 12 samym nie wywi ą zywa ł o si ę z obowi ą zków na ł o ż onych na nie ustaw ą o us ł ugach turystycznych i stosowa ł o wzorzec umowny niedostosowany do wynikaj ą cych z niej wymogów, ł ami ą c w/w przepisy narusza ł o zarazem okre ś lone w ustawie o us ł ugach turystycznych prawa konsumenta. Zauwa ż y ć równie ż nale ż y, i ż organizator imprezy turystycznej dzia ł a na rynku jako profesjonalista, a ka ż dy przedsi ę biorca w zakresie prowadzonej przez niego dzia ł alno ś ci gospodarczej, zgodnie z art. 355 § 2 Kodeksu cywilnego, zobowi ą zany jest do zachowania nale ż ytej staranno ś ci. Biuro GRYF nie powinno zatem formu ł owa ć umowy łą cz ą cej je z klientem – s ł absz ą stron ą stosunku zobowi ą zaniowego - w sposób naruszaj ą cy jego prawa wynikaj ą ce z ustawy o us ł ugach turystycznych. Wprowadzenie przez Biuro GRYF do OWU postanowie ń naruszaj ą cych przepisy ustawy o us ł ugach turystycznych jest zatem równoznaczne z naruszeniem przepisów prawa materialnego, st ą d dzia ł anie tego przedsi ę biorcy nale ż y uzna ć za bezprawne. Spe ł niona wi ę c zosta ł a pierwsza przes ł anka konieczna do uznania zachowania Biura GRYF za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Drug ą przes ł ank ą , której wykazanie jest niezb ę dne dla stwierdzenia, i ż przedsi ę biorca stosuje praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów jest ustalenie, i ż jego bezprawne dzia ł anie narusza zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci art. 1 ust. 2 tej ustawy. Zbiorowy interes konsumentów znaczy dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, jak i wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Dzia ł aniami antykonsumenckimi s ą jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerokiego kr ę gu uczestników rynku. Zdaniem Organu Antymonopolowego zakwestionowane w przedmiotowej decyzji dzia ł anie przedsi ę biorcy - polegaj ą ce na stosowaniu we wzorcu umownym zapisów naruszaj ą cych regulacje ustawy o us ł ugach turystycznych - godzi w interes konsumentów, nie mog ą oni bowiem korzysta ć z pe ł ni praw przyznanych im w tej ustawie. Do stwierdzenia stosowania przedmiotowej praktyki niezb ę dne jest wykazanie, i ż bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godz ą ce w interes konsumentów, dotyczy tzw. zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zidentyfikowa ć . S ą to zarówno konsumenci, z którymi zawarto umowy, jak i potencjalni klienci Biura GRYF. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y stwierdzi ć , i ż w niniejszej sprawie zosta ł naruszony zbiorowy interes konsumentów i tym samym zasadne by ł o podj ę cie dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów dla odpowiedniej ochrony konsumentów. Spe ł niona zosta ł a zatem druga przes ł anka konieczna do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. W przedmiotowej sprawie zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki konieczne do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie I sentencji. Przedmiotem drugiego z zarzutów postawionych Biuru GRYF jest stosowanie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na podawaniu ceny imprez turystycznych, w ramach oferty przedstawianej na stronach internetowych, w walucie obcej, co mo ż e narusza ć art. 12 ust. 1 i art. 17 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych oraz art. 358 §1 K.c. 13 Aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, zgodnie z art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: - kwestionowane dzia ł anie przedsi ę biorcy musi by ć bezprawne, - powy ż sze dzia ł anie musi narusza ć zbiorowe interesy konsumentów. Art. 12 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych stanowi, ż e organizator turystyki lub po ś rednik turystyczny, który proponuje klientom imprezy turystyczne lub us ł ugi turystyczne, udost ę pniaj ą c im odpowiednie informacje pisemne, a w szczególno ś ci broszury, foldery, katalogi, jest zobowi ą zany wskaza ć w tych materia ł ach w sposób dok ł adny i zrozumia ł y cen ę imprezy turystycznej lub us ł ugi turystycznej albo sposób jej ustalenia. W my ś l art. 12 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych w zwi ą zku z art. 12 ust. 1 a informacja o cenie nie mo ż e wprowadza ć klienta w b łą d, powinna by ć okre ś lona w sposób dok ł adny i zrozumia ł y. Zgodnie za ś z art. 358 §1 K.c., z zastrze ż eniem wyj ą tków przewidzianych w ustawie, zobowi ą zania pieni ęż ne na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej mog ą by ć wyra ż one tylko w pieni ą dzu polskim (zasada walutowo ś ci). Kodeks cywilny stanowi wi ę c wprost, i ż cena towaru lub us ł ugi winna by ć podana w z ł otych polskich. Zasada walutowo ś ci wyra ż ona w Kodeksie cywilnym dotyczy zobowi ą za ń pieni ęż nych bez ró ż nicowania ich ź róde ł , w szczególno ś ci wchodz ą tu w gr ę czynno ś ci prawne. Analizuj ą c kwesti ę podawania cen imprez turystycznych wskaza ć równie ż nale ż y na art. 17 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych, który mówi, i ż w okresie 20 dni przed dat ą wyjazdu cena imprezy ustalona w umowie nie mo ż e by ć podwy ż szona. W toku post ę powania ustalono, ż e prezentowane na stronach internetowych Biura GRYF oferty imprez turystycznych zawieraj ą informacje o cenie podawane w walucie obcej. Jak wskazano powy ż ej zgodnie z art. 12 ustawy o us ł ugach turystycznych cena imprezy turystycznej wskazywana przez organizatora w broszurach, folderach i katalogach winna by ć podawana w sposób dok ł adny i zrozumia ł y. Klient zapoznaj ą c si ę z propozycjami organizatora turystyki przedstawianymi czy to w formie pisemnej czy to w formie elektronicznej na stronach internetowych biura podró ż y, porównuj ą c oferty i wybieraj ą c spo ś ród nich t ą najbardziej interesuj ą c ą bierze pod uwag ę ró ż ne kryteria. Niew ą tpliwie jednym z najistotniejszych kryteriów decyduj ą cych o wyborze biura podró ż y, z którego us ł ug klient skorzysta jest cena imprezy turystycznej, dlatego te ż art. 12 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych obliguje organizatorów turystyki, by w materia ł ach zawieraj ą cych propozycje imprez w sposób dok ł adny i zrozumia ł y wskazywali cen ę ka ż dej imprezy. Bior ą c po uwag ę wahania kursowe, podanie ceny w walucie obcej niew ą tpliwie nie jest dok ł adnym sposobem jej ustalenia i mo ż e wprowadza ć klienta w b łą d co do jej rzeczywistej wysoko ś ci. Niesie ze sob ą równie ż ten skutek, ż e cena tej samej imprezy dla ró ż nych klientów b ę dzie si ę zmienia ć w zale ż no ś ci od terminu wp ł aty nale ż no ś ci przez danego klienta i obowi ą zuj ą cego w tym dniu kursu danej waluty obcej. W ś wietle art. 358 §1 K.c. Biuro GRYF ma obowi ą zek okre ś lania cen w oferowanych przez siebie imprez turystycznych w z ł otych polskich. Monitoring stron internetowych Biura GRYF dowodzi jednak, ż e Biuro nie realizuje tego obowi ą zku (karty nr 68-77). W tym miejscu nale ż y równie ż przytoczy ć art. 17 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych, który mówi, ż e w okresie 20 dni przed dat ą wyjazdu cena ustalona w umowie nie mo ż e by ć podwy ż szana. Przy podawaniu cen w walucie obcej mo ż e doj ść do naruszenia w/w przepisu. Je ż eli bowiem klient zap ł aci za imprez ę turystyczn ą w terminie krótszym ni ż 20 dni przed dat ą wyjazdu i w tym czasie podwy ż szony zostanie kurs waluty, tym samym wzro ś nie i cena. Podawanie cen imprez turystycznych w walucie obcej nale ż y wi ę c uzna ć za bezprawne dzia ł anie Biura GRYF prowadz ą ce do naruszenia art. 12 ust. 1 i art. 17 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych oraz art. 358 § 1 K.c. Spe ł niona zatem zosta ł a pierwsza z przes ł anek wymienionych w art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 14 Drug ą przes ł ank ą , której spe ł nienie jest konieczne dla stwierdzenia, i ż przedsi ę biorca stosuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest ustalenie, i ż jego bezprawne dzia ł anie narusza zbiorowe interesy konsumentów. W sprawie naruszenia przez Biuro GRYF zbiorowego interesu konsumentów Organ Antymonopolowy wypowiedzia ł si ę ju ż w uzasadnieniu punktu I sentencji niniejszej decyzji. Przedstawiony tam wywód dotycz ą cy poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów pozostaje aktualny równie ż w odniesieniu do oceny dzia ł a ń Biura GRYF zakwestionowanych w ramach drugiego z zarzutów postawionych temu przedsi ę biorcy. Zdaniem Organu Antymonopolowego dzia ł anie Biura GRYF polegaj ą ce na podawaniu cen imprez turystycznych w ramach informacji o ofercie przedstawianej na stronach internetowych Biura w walucie obcej godzi w interes konsumentów, nie mog ą oni bowiem na etapie zaznajamiania si ę za po ś rednictwem internetu z propozycjami w/w przedsi ę biorcy korzysta ć w pe ł ni z prawa do kompleksowej informacji o imprezach organizowanych przez Biuro GRYF przyznanego im w ustawie o us ł ugach turystycznych. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów – u ż ytkowników internetu, których nie da si ę zidentyfikowa ć . S ą to potencjalni klienci Biura GRYF. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y stwierdzi ć , i ż w niniejszej sprawie zosta ł naruszony zbiorowy interes konsumentów i tym samym zasadne by ł o podj ę cie dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów dla odpowiedniej ochrony konsumentów. Spe ł niona zosta ł a zatem druga przes ł anka konieczna do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. W przedmiotowej sprawie zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki konieczne do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji. Organ Antymonopolowy wszczynaj ą c niniejsze post ę powanie zarzuci ł Biuru GRYF stosowanie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na nie informowaniu klientów, z którymi umowy zawierane s ą na odleg ł o ść przy wykorzystaniu technik komunikowania si ę na odleg ł o ść , o prawie odst ą pienia od umowy bez podania przyczyn w terminie dziesi ę ciu dni, stwierdzaj ą c, i ż mo ż e to narusza ć art. 9 ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz.U. z 2000r. Nr 22, poz. 271; ze zm. Dz.U. z 2002r. Nr 144, poz. 1204). Zgodnie z art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Zatem dla stwierdzenia, ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów niezb ę dne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: dzia ł anie przedsi ę biorcy musi by ć bezprawne i zarazem narusza ć zbiorowe interesy konsumentów. W toku post ę powania ustalono, i ż Biuro GRYF zawiera z klientami umowy nie tylko w siedzibie przedsi ę biorcy, ale i na odleg ł o ść przy zastosowaniu technik komunikowania si ę na odleg ł o ść (internet, poczta, fax). Zawieraj ą c umowy w ten sposób stosuje ten sam wzór umowy-zg ł oszenia (formularz zg ł oszeniowy) i te same OWU, które przedstawiane s ą klientowi w lokalu biura podró ż y. Art. 11 ustawy o us ł ugach turystycznych stanowi, i ż w zakresie nieuregulowanym ustaw ą do umów z klientami zawieranych przez organizatorów turystyki i po ś redników turystycznych stosuje si ę przepisy Kodeksu cywilnego oraz inne przepisy dotycz ą ce ochrony konsumenta. Do przepisów tych nale ż y ustawa z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz.U. z 2000r. Nr 22, poz. 271; ze zm. Dz.U. z 2002r. Nr 144, poz. 1204). Zgodnie z art. 6 15 ust. 1 tej ustawy umowy zawierane z konsumentem bez jednoczesnej obecno ś ci obu stron, przy wykorzystaniu ś rodków porozumiewania si ę na odleg ł o ść , w szczególno ś ci formularza zamówienia niezaadresowanego lub zaadresowanego, listu seryjnego, reklamy prasowej z wydrukowanym formularzem zamówienia, katalogu, telefonu, radia, telewizji, automatycznego urz ą dzenia wywo ł uj ą cego, wizjofonu, wideotekstu, poczty elektronicznej, telefaksu, s ą umowami na odleg ł o ść , je ż eli kontrahentem konsumenta jest przedsi ę biorca, który w taki sposób zorganizowa ł swoj ą dzia ł alno ść . Maj ą c na uwadze powy ż sze stwierdzi ć nale ż y, i ż umowy zawierane przez Biuro GRYF przy wykorzystaniu internetu, poczty i faxu s ą umowami na odleg ł o ść . Art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów (...) stanowi, i ż konsument, który zawar ł umow ę na odleg ł o ść , mo ż e od niej odst ą pi ć bez podania przyczyn, sk ł adaj ą c stosowne o ś wiadczenie na pi ś mie, w terminie dziesi ę ciu dni liczonym od dnia wydania rzeczy, a gdy umowa dotyczy ś wiadczenia us ł ugi – od dnia jej zawarcia (art. 10 w/w ustawy). Art. 9 w/w ustawy nak ł ada na przedsi ę biorc ę obowi ą zek poinformowania konsumenta, przy u ż yciu ś rodka porozumiewania si ę na odleg ł o ść najpó ź niej w chwili z ł o ż enia mu propozycji zawarcia umowy o prawie odst ą pienia od umowy bez podania przyczyn w terminie dziesi ę ciu dni (pkt 6). W tym miejscu powo ł a ć nale ż y art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów (...), który mówi, i ż przepisów art. 9, art. 10 i art. 12 ust. 1 tej ustawy nie stosuje si ę do ś wiadczenia w ś ci ś le oznaczonym okresie, us ł ug w zakresie zakwaterowania, transportu, rozrywek, gastronomii. Przyj ąć nale ż y, i ż ś wiadczenie w/w us ł ug w zakresie zakwaterowania, transportu, rozrywek, gastronomii mie ś ci si ę w poj ę ciu us ł ug turystycznych, a zatem umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych zosta ł y wy łą czone spod re ż imu ochronnego art. 10 w/w ustawy. Zgodnie z art. 23 d ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów je ż eli nie zachodz ą okoliczno ś ci okre ś lone w art. 23 a, Organ Antymonopolowy wydaje decyzj ę , w której stwierdza, ż e dana praktyka nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. Jakkolwiek Biuro GRYF zawieraj ą c umowy na odleg ł o ść nie informuje swoich klientów o prawie odst ą pienia od umowy bez podania przyczyny w terminie 10 dni od zawarcia umowy, to zachowania tego w ś wietle art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów (...) nie mo ż na uzna ć za bezprawne. Poniewa ż w zwi ą zku z omawianym zarzutem nie zosta ł a spe ł niona przes ł anka bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy nale ż a ł o orzec jak w punkcie III sentencji decyzji. Zgodnie z art. 23 c ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów Organ Antymonopolowy w decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów mo ż e okre ś li ć ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu zaniechania jej stosowania. Biuro GRYF w toku przedmiotowego post ę powania poinformowa ł o, ż e wprowadzi ł o zmiany do OWU maj ą ce na celu dostosowanie OWU do wymaga ń wynikaj ą cych ze wskazanych przez Organ Antymonopolowy przepisów ustawy o us ł ugach turystycznych i, ż e zmienione OWU zosta ł y wprowadzone do stosowania z dniu 20.06.2003r. (karty nr 18-20). W zwi ą zku z powy ż szym, by usun ąć trwaj ą ce skutki naruszenia zbiorowych interesów konsumentów Biuro GRYF powinno nie tylko wprowadzi ć zmiany do OWU maj ą ce na celu dostosowanie wzorca umownego do wymogów wynikaj ą cych z ustawy o us ł ugach turystycznych i stosowa ć zmienione OWU przy zawieraniu nowych umów ale tak ż e odpowiednio zmieni ć tre ść umów ju ż zawartych, które nie zosta ł y jeszcze wykonane w dacie uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. W celu usuni ę cia skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów b ę d ą cych efektem praktyki stwierdzonej w punkcie II sentencji niniejszej decyzji Biuro GRYF powinno 16 wprowadzi ć zmiany na swojej stronie internetowej i podawa ć informacje o cenie ka ż dej imprezy, która zostanie zaprezentowana klientom na stronie internetowej, w z ł otych polskich. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie IV sentencji decyzji. Zgodnie z art. 100 e ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Organ Antymonopolowy mo ż e nada ć decyzji w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci rygor natychmiastowej wykonalno ś ci je ż eli wymaga tego wa ż ny interes konsumentów. W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy wa ż ny interes konsumentów – uczestników imprez turystycznych organizowanych przez Biuro GRYF wymaga, by OWU stosowane przez tego przedsi ę biorc ę zawieraj ą ce postanowienia naruszaj ą ce przepisy ustawy o us ł ugach turystycznych zosta ł y jak najszybciej zmienione i dostosowane do wymogów wynikaj ą cych z ustawy o us ł ugach turystycznych. W tym miejscu wskaza ć nale ż y, i ż przedsi ę biorca w toku przedmiotowego post ę powania poinformowa ł Organ Antymonopolowy o wprowadzeniu zmian do OWU. Dzia ł ania Biura GRYF podj ę te po wszcz ę ciu post ę powania maj ą ce na celu wyeliminowanie narusze ń przepisów ustawy o us ł ugach turystycznych, w ś wietle ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie stanowi ą jednak przeszkody dla wydania przedmiotowej decyzji, czy te ż dla nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalno ś ci, poniewa ż zaistnia ł y łą cznie przes ł anki konieczne do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Jakkolwiek Biuro GRYF w toku post ę powania przedstawi ł o zmieniony wzorzec umowy, to nie przedstawi ł o dowodów, i ż wzorzec ten zosta ł wprowadzony do stosowania. Zadaniem Organu Antymonopolowego jest ochrona zbiorowego interesu konsumentów, któr ą realizuje wydaj ą c na podstawie art. 23 c ustawy stosowne decyzje. Obowi ą zki przedsi ę biorcy wynikaj ą ce z tre ś ci decyzji musz ą by ć realizowane w przysz ł o ś ci, od dnia uprawomocnienia si ę decyzji. Wydana decyzja jest bowiem gwarancj ą dla konsumentów, ż e przedsi ę biorca b ę dzie zwi ą zany jej ustaleniami. W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy dla ochrony zbiorowego interesu konsumentów niezwykle istotne jest szybkie wyeliminowanie z obrotu OWU zawieraj ą cych zakwestionowane w punkcie I sentencji niniejszej decyzji postanowienia oraz zapewnienie konsumentom, którzy przy wyborze spo ś ród ofert organizatorów imprez turystycznych korzystaj ą z internetu, pe ł nej, obejmuj ą cej cen ę w z ł otych polskich, informacji o imprezach organizowanych prze Biuro GRYF, gdy ż pozwoli to na obj ę cie ochron ą wi ę kszej liczby konsumentów, w szczególno ś ci równie ż tych którzy zawarli ju ż umowy, a umowy te nie zosta ł y jeszcze wykonane, i na ograniczenie trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Maj ą c powy ż sze na uwadze Biuro GRYF niezw ł ocznie po otrzymaniu niniejszej decyzji powinno zastosowa ć ś rodki usuni ę cia skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów okre ś lone w punkcie IV sentencji niniejszej decyzji, tj. wprowadzi ć zmiany do OWU i dostosowa ć je do przepisów ustawy o us ł ugach turystycznych oraz w ramach informacji o organizowanych przez siebie imprezach turystycznych dost ę pnej w internecie poda ć ceny ka ż dej z proponowanych imprez w z ł otych polskich. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie V sentencji decyzji. Zgodnie z art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Organ Antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 72 ustawy, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Organ Antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. 17 Post ę powanie w sprawie stosowania przez Biuro GRYF praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. W wyniku tego post ę powania Organ Antymonopolowy w punkcie I i II sentencji decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania dla Organu Antymonopolowego, s ą wydatki w wysoko ś ci 36 z ł zwi ą zane z korespondencj ą pomi ę dzy Organem Antymonopolowym a przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym Organ Antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć Biuro GRYF kosztami post ę powania w wysoko ś ci 36 z ł (s ł ownie z ł otych: trzydzie ś ci sze ść ). St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie VI sentencji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Na postanowienie zawarte w punkcie VI niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral