RKT-22/2008

1 DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dn. 18.07.2008r. RKT-61-51/07/SB DECYZJA Nr RKT-22/2008 Na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z pó ź n. zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939), - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: umarza si ę jako bezprzedmiotowe wszcz ę te z urz ę du post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Media Markt Polska sp. z o.o. Chorzów spó ł ka komandytowa z siedzib ą w Warszawie, praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cej na stosowaniu we wzorcu zg ł oszenia reklamacyjnego postanowienia wzorców umów, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z zm.) o tre ś ci: „Sprz ę t wydawany jest na podstawie orygina ł u zg ł oszenia reklamacyjnego wraz z dowodem zakupu”, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 24 ust.1 i 2 pkt 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej organem antymonopolowym) z urz ę du przeprowadzone zosta ł o post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy w zwi ą zku z dzia ł alno ś ci ą Media Markt Polska sp. z o.o. Chorzów spó ł ka komandytowa z siedzib ą w Warszawie (zwanej dalej Media Markt, Spó ł k ą lub przedsi ę biorc ą ) wyst ę puje naruszenie uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 z zm.) obowi ą zuj ą cej do dnia 20 kwietnia 2007r. W dniu 19.12.2007r. postanowieniem nr 1 (Karta nr 2) wszcz ę te zosta ł o z urz ę du post ę powanie w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez Media Markt bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) – zwanej dalej ustaw ą antymonopolow ą , polegaj ą cych na stosowaniu we wzorcu zg ł oszenia reklamacyjnego postanowienia wzorców umów, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z zm.) o tre ś ci: 2 „ Sprz ę t wydawany jest na podstawie orygina ł u zg ł oszenia reklamacyjnego wraz z dowodem zakupu ”. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie powy ż szej praktyki Spó ł ka wyja ś ni ł a, co nast ę puje (Karty nr 4-7). Spó ł ka potwierdzi ł a, i ż w stosowanym przez ni ą formularzu zg ł oszenia jest zawarta klauzula w brzmieniu: „Sprz ę t wydawany jest na podstawie orygina ł u zg ł oszenia reklamacyjnego wraz z dowodem zakupu”. Wzorzec dokumentu zg ł oszenia reklamacyjnego, o którym mowa w zawiadomieniu zawieraj ą cy ww. klauzul ę , jest stosowany przez Spó ł k ę od dnia 17 maja 2006r. Zdaniem Spó ł ki klauzula ta w ż aden sposób nie jest jednak podobna do postanowienia, które wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie-S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 6.10.2005r. w sprawie XVII Amc 71/04 zosta ł o uznane za niedozwolone, a nast ę pnie wpisane przez Prezesa UOKiK do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod numerem 605. Postanowienie wpisane do powy ż szego rejestru ma nast ę puj ą c ą tre ść „Odbiór towaru tylko po zwrocie zg ł oszenia – Serwis nie wydaje duplikatów. Nieodebranie sprz ę tu w terminie jest wol ą wyzbycia si ę w ł asno ś ci, co skutkuje uznaniem sprz ę tu za porzucony – art. 180 k.c. w zwi ą zku z art. 60 k.c.” Zauwa ż ono, i ż wyk ł adnia j ę zykowa powy ż szego postanowienia wskazuje, i ż ró ż ni si ę ono znacz ą co od klauzuli stosowanej przez Spó ł k ę . Po pierwsze, postanowienie to sugeruje, i ż w razie zagubienia, zniszczenia lub istotnego uszkodzenia zg ł oszenia serwis nie wydaje w zamian ż adnych jego duplikatów, co w po łą czeniu ze stwierdzeniem, i ż „odbiór towaru tylko po zwrocie zg ł oszenia” (jak nale ż y s ą dzi ć – tylko jego orygina ł u, skoro duplikatów nie wydaje si ę ), oznacza, ż e konsument po utracie orygina ł u zg ł oszenia nie ma mo ż liwo ś ci odebrania swojego sprz ę tu. Takiego stwierdzenia nie ma w klauzuli stosowanej przez Spó ł k ę . Wprost przeciwnie, Spó ł ka w razie zagubienia, zniszczenia lub istotnego uszkodzenia zg ł oszenia reklamacyjnego nigdy nie odmawia wydania sprz ę tu konsumentowi, a jedynie oczekuje od niego, aby w inny wiarygodny sposób wykaza ł , i ż jest w ł a ś cicielem tego sprz ę tu uprawnionym do jego odbioru. Najcz ęś ciej do wykazania tego faktu wystarcza wylegitymowanie si ę przez konsumenta jakimkolwiek dowodem stwierdzaj ą cym to ż samo ść , albowiem wraz z przyj ę ciem zg ł oszenia sprz ę tu Spó ł ka z regu ł y odnotowuje podstawowe dane osoby pozostawiaj ą cej u niej ten sprz ę t. Po drugie w postanowieniu uznanym za niedozwolone stwierdzono, i ż nieodebranie sprz ę tu w terminie jest traktowane jako wyra ż enie woli wyzbycia si ę jego w ł asno ś ci, co w po łą czeniu z honorowaniem przy odbiorze sprz ę tu wy łą cznie orygina ł ów zg ł osze ń oznacza ł oby, ż e zagubienie, zniszczenie lub istotne uszkodzenie zg ł oszenia by ł oby dla konsumenta równoznaczne z automatyczn ą utrat ą prawa w ł asno ś ci reklamowanego sprz ę tu. Takiego stwierdzenia nie ma w postanowieniu stosowanym przez Spó ł k ę , a Spó ł ka nie reguluje w ten sposób skutków nieodebrania sprz ę tu przez konsumentów. Na odmienno ść obu porównywanych postanowie ń wskazuje te ż bli ż sza analiza uzasadnienia wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 6.10.2005r. wydanego w sprawie XVII Amc 71/04. Z uzasadnienia tego w jasny sposób wynika, ż e przyczyn ą uznania postanowienia przez S ą d Okr ę gowy za niedozwolone nie by ł fakt, i ż postanowienie to stwierdza ł o, i ż odbiór towaru mo ż e nast ą pi ć tylko po zwrocie orygina ł u zg ł oszenia, lecz fakt, i ż pozwana spó ł ka traktowa ł a nieprzedstawienie przez konsumentów orygina ł u przekazania sprz ę tu do naprawy jako pretekst do tego, aby przej ąć w ł asno ść nieodebranego sprz ę tu (którego nie chcia ł a wyda ć wobec honorowania tylko orygina ł ów dowodów zg ł oszenia sprz ę tu do naprawy) pod pozorem jego porzucenia przez konsumenta. Jak wi ę c wida ć z powy ż szych uwag, podobie ń stwo obu postanowie ń jest wy łą cznie pozorne. W zwi ą zku z tym Spó ł ka wskazuje te ż na uzasadnienie uchwa ł y S ą du Najwy ż szego z 13 lipca 2006r. (III SZP 3/06 – OSNP 1- 2/2007, poz. 35), w którym S ą d Najwy ż szy da ł wyczerpuj ą cy wyk ł ad na temat skutków u ż ywania przez przedsi ę biorców postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej lub zbli ż onej do tre ś ci postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W punkcie 17 tego uzasadnienia SN wyra ź nie stwierdzi ł , i ż praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumienie art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o 3 ochronie konkurencji i konsumentów (którego obecnym odpowiednikiem jest art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów) jest tylko taki przypadek, gdy przedsi ę biorca „wprowadza do stosowanych klauzul zmiany o charakterze kosmetycznym, polegaj ą ce np. na przestawieniu szyku wyrazów lub zmianie u ż ytych wyrazów, je ż eli zmiany te nie prowadz ą do zmiany istoty klauzuli”. Jak wynika z wcze ś niejszych uwag, nie mo ż e ulega ć w ą tpliwo ś ci, i ż niniejszy przypadek nie spe ł nia kryteriów wskazanych przez SN, albowiem w postanowieniu u ż ywanym przez Spó ł k ę nie tylko nie przestawiono szyku wyrazów oraz nie u ż yto w nim innych (aczkolwiek podobnych) wyrazów w porównaniu z postanowieniem wzorca umowy uznanym za niedozwolone, ale nadto ma ono inn ą tre ść ni ż postanowienie uznane za niedozwolone (to ostatnie jak wskazano – zawiera stwierdzenia, które w ogóle nie pojawiaj ą si ę w klauzuli u ż ywanej przez Spó ł k ę ). Tak ż e wi ę c wywód S ą du Najwy ż szego potwierdza tez ę Spó ł ki, i ż stosowane przez ni ą postanowienie nie jest w ż adnym wypadku podobne do postanowienia uznanego za niedozwolone i ż e w zwi ą zku z tym nie mo ż na jej postawi ć zarzutu naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Niezale ż nie od tych wszystkich uwag Spó ł ka zwróci ł a uwag ę na fakt, i ż ustalenie przez ni ą w kwestionowanej klauzuli, i ż sprz ę t jest wydawany jego w ł a ś cicielowi na podstawie orygina ł u zg ł oszenia reklamacyjnego, jest normaln ą i powszechn ą praktyk ą rynkow ą , stosowan ą praktycznie przez wszystkich uczestników rynku. W ramach tej praktyki przedsi ę biorcy przyjmuj ą c od konsumentów reklamowane towary wydaj ą im na dowód tego przyj ę cia odpowiednie dokumenty (nazwane zg ł oszeniami reklamacyjnymi, potwierdzeniami przyj ę cia reklamacji, pokwitowaniami itd.), które nast ę pnie upowa ż niaj ą konsumentów do odbioru tych towarów. Dokumenty te pe ł ni ą zatem rol ę dowodów u ł atwiaj ą cych identyfikacj ę w ł a ś cicieli towarów, s ą swoistymi znakami legitymacyjnymi potwierdzaj ą cymi, i ż osoba zg ł aszaj ą ca si ę po odbiór sprz ę tu jest do tego uprawniona. Dla Spó ł ki jest przy tym wa ż ne, aby w momencie odbioru w ł a ś ciciel towaru zwróci ł orygina ł takiego dokumentu (zg ł oszenia reklamacyjnego w przypadku Spó ł ki), gdy ż tylko w ten sposób mo ż e ona skutecznie zwolni ć si ę ze swojego obowi ą zku wydania sprz ę tu. Gdyby bowiem Spó ł ka wydawa ł a sprz ę t np. na podstawie kserokopii zg ł oszenia, to nara ż a ł aby si ę na ryzyko, ż e posiadacz orygina ł u (który np. zakupi ł w mi ę dzyczasie sprz ę t od pierwotnego w ł a ś ciciela) móg ł by zg ł osi ć w stosunku do niej skuteczne roszczenie o naprawienie szkody wyrz ą dzonej przez to, ż e sprz ę t zosta ł przekazany nie jemu, lecz osobie nieuprawnionej. Nale ż y doda ć , i ż domagaj ą c si ę od konsumentów zwrotu orygina ł ów zg ł osze ń reklamacyjnych Spó ł ka korzysta z uprawnienia przyznanego jej ustawowo. Podstaw ą takiego żą dania jest bowiem art. 465 k.c., który stanowi, i ż „je ż eli istnieje dokument stwierdzaj ą cy zobowi ą zanie, d ł u ż nik spe ł niaj ą c ś wiadczenie mo ż e żą da ć zwrotu dokumentu”. Nie mo ż e ulega ć ż adnej w ą tpliwo ś ci, i ż orygina ł zg ł oszenia reklamacyjnego jest w ł a ś nie takim dokumentem stwierdzaj ą cym obowi ą zek Spó ł ki zwrotu sprz ę tu jego w ł a ś cicielowi. Trudno wi ę c czyni ć Spó ł ce zarzut, i ż zastrzegaj ą c we wzorcu zg ł oszenia reklamacyjnego obowi ą zek zwrotu przez konsumenta jego orygina ł u w chwili wydawania mu sprz ę tu Spó ł ka narusza interesy tego konsumenta, skoro przepis ustawy wprost upowa ż nia j ą do zg ł oszenia takiego żą dania. Mo ż na nawet doda ć , i ż gdyby w formularzu zg ł oszenia reklamacyjnego kwestionowana klauzula w ogóle nie znalaz ł a si ę , to i tak – ze wzgl ę du na zasad ę wynikaj ą c ą z art. 465 k.c. – Spó ł ka mog ł aby domaga ć si ę od konsumentów zwrotu orygina ł ów zg ł osze ń reklamacyjnych. Wprowadzenie zasady zwrotu przez konsumentów orygina ł ów zg ł osze ń reklamacyjnych w momencie odbioru sprz ę tu znajduje uzasadnienie w interesie konsumentów, zabezpieczaj ą c ich przed wydaniem sprz ę tu przez Spó ł k ę nieuprawnionym osobom, a zarazem – co jest szczególnie wa ż ne – nie jest dla nich ani w ż aden sposób uci ąż liwe, ani te ż nie narusza jakichkolwiek ich praw. Zasada ta zabezpiecza te ż interes Spó ł ki, która dzi ę ki temu ma pewno ść , ż e rzeczy zosta ł y wydane uprawnionym osobom, co pozwala jej w ten sposób zabezpieczy ć si ę przed oszustwami (niestety Spó ł ce znane s ą przypadki nieuczciwego post ę powania osób, które pos ł uguj ą c si ę kserokopiami zg ł osze ń reklamacyjnych próbowa ł y kilkakrotnie odebra ć ten sam reklamowany sprz ę t). W wypadku, gdy konsument utraci orygina ł zg ł oszenia reklamacyjnego, ale udowodni w wystarczaj ą cy sposób swoje uprawienie do otrzymania sprz ę tu, Spó ł ka nie czyni ż adnych 4 problemów z wydaniem tego sprz ę tu. Tak ż e wi ę c w tym zakresie zarówno postanowienie wzorca zg ł oszenia reklamacyjnego stosowanego przez Spó ł k ę , jak i praktyka jego stosowania znacz ą co ró ż ni ą si ę od postanowienia i praktyki stosowanej przez spó ł k ę pozwan ą przez Prezesa UOKiK w omawianej sprawie o sygn. akt XVII Amc 71/04, w której dosz ł o do uznania postanowienia wzorca umownego za niezgodny z prawem. W konkluzji Spó ł ka stwierdza, i ż wszystkie podniesione wy ż ej przez ni ą argumenty przemawiaj ą za tym, i ż klauzuli zakwestionowanej we wzorcu zg ł oszenia reklamacyjnego stosowanego przez Spó ł k ę nie sposób uzna ć ani za to ż sam ą , ani za podobn ą do postanowienia uznanego wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 6 pa ź dziernika 2005r. w sprawie XVII Amc 71/04 za niedozwolone. Nadto stosowanie wymogu omówionego w tej klauzuli znajduje podstaw ę w przepisie art. 465 k.c. Nie mo ż na zatem twierdzi ć , aby klauzula ta narusza ł a zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym nie ma ż adnych podstaw, aby dzia ł ania Spó ł ki w zakresie stosowania tej klauzuli kwalifikowa ć jako przejaw naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Z wyja ś nie ń przedstawionych przez Spó ł k ę pismem z dnia 27.02.2008r. wynika, i ż dysponuje ona nast ę puj ą cymi danymi dowolnie podawanymi przez zg ł aszaj ą cego reklamacj ę : nazwisko i imi ę (nazwa firmy), adres, numer telefonu, numer faksu, adres e-amil. Dane zostaj ą umieszczone w dokumencie „Zg ł oszenie reklamacyjne” wydawanym zg ł aszaj ą cemu (Karta nr 11). Organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje: W trakcie post ę powania, organ antymonopolowy ustali ł , ż e Spó ł ka dzia ł alno ść prowadzi na podstawie wpisu do Krajowego Rejestru S ą dowego (Karty nr 43-46). Polega ona m.in. na sprzeda ż y artyku ł ów gospodarstwa domowego oraz urz ą dze ń radiowo-telewizyjnych. W trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego ustalono, i ż dane osób zg ł aszaj ą cych reklamacje s ą umieszczane w systemie komputerowym. Konsument podaje imi ę i nazwisko, adres zamieszkania, tj. dane identyfikuj ą ce go. Po umieszczeniu przedmiotowych danych w systemie, drukowany jest dokument nazwany „Zg ł oszeniem reklamacyjnym” zawieraj ą cy ww. dane (Karta nr 19). Ww. dokument zawiera nast ę puj ą ce postanowienia: „ Sprz ę t wydawany jest na podstawie orygina ł u zg ł oszenia reklamacyjnego wraz z dowodem zakupu ”. „ Nieodebranie sprz ę tu w terminie 60 dni od daty zawiadomienia o zrealizowaniu reklamacji mo ż e spowodowa ć oddanie urz ą dzenia na przechowanie na koszt odbiorcy ”. W toku niniejszego post ę powania organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 105 § 1 kpa, gdy post ę powanie z jakiekolwiek przyczyny sta ł o si ę bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzj ę o umorzeniu post ę powania. Bezprzedmiotowo ść post ę powania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, ż e brak jest którego ś z elementów pozwalaj ą cych na rozstrzygni ę cie sprawy co do jej istoty. Bezprzedmiotowo ść post ę powania wynika ć mo ż e zarówno z przyczyn podmiotowych (np. ś mier ć strony, ustanie bytu prawnego osoby prawnej), jak i przedmiotowych (np. w przypadku stwierdzenia, ż e organ który wszcz ął post ę powanie na żą danie strony, nie jest w ł a ś ciwy do jego prowadzenia, gdy strona wnosi o wydanie decyzji to ż samej w decyzj ą uprzedni ą ). Przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów umo ż liwiaj ą wydanie decyzji na podstawie art. 26 ust., 27 ust. 1 oraz 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów: o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania, je ż eli stwierdzone zostanie naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 24. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ww. ustawy, nie wydaje si ę decyzji, o której mowa w art. 26, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. Natomiast zgodnie z art. 28 ust. 1 ww. ustawy, je ż eli w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione - na podstawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1, lub innych informacji b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania - ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę , o której mowa w art. 24, a przedsi ę biorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub 5 zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń . Zgodnie z art. art. 83 ww. ustawy, w sprawach nieuregulowanych w ustawie do post ę powania przed Prezesem Urz ę du stosuje si ę przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks post ę powania administracyjnego, z zastrze ż eniem art. 84. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze, w sytuacji rozstrzygni ę cia innego, ni ż przewiduje ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zastosowanie maj ą przepisy kodeksu post ę powania administracyjnego. W zwi ą zku z powy ż szym zastosowanie ma powy ż ej przytoczony art. 105 § 1 kpa. Post ę powanie zosta ł o wszcz ę te w zwi ą zku z podejrzeniem naruszenia art. 24 ust. 1 ustawy antymonopolowej, zgodnie z którym zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa antymonopolowa w art. 24 ust. 2 i 3 stanowi, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. W przypadku, gdy dosz ł o do naruszenia art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, organ antymonopolowy na mocy art. 26 ust. 1 tej ustawy uznaje okre ś lon ą praktyk ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuje zaniechanie jej stosowania. Jako „sprzeczne z prawem” nale ż y kwalifikowa ć zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych. Sprzeczne z prawem s ą czyny: zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa. /Por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod redakcj ą prof. dr hab. Janusza Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s.117 - 118/ Wobec powy ż szego, aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, - dzia ł anie narusza zbiorowe interesy konsumentów. Spó ł ce zosta ł postawiony zarzut stosowania postanowienia wzorca umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. „ Sprz ę t wydawany jest na podstawie orygina ł u zg ł oszenia reklamacyjnego wraz z dowodem zakupu ”. Postanowienie zosta ł o zakwestionowane w zwi ą zku z podejrzeniem, i ż mo ż e by ć ono uznane za zbie ż ne z poni ż ej przytoczonym postanowieniem wpisanym do rejestru. Postanowienie przytoczone poni ż ej zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 6 pa ź dziernika 2005 r. sygn. akt XVII Amc 71/04 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 3 stycznia 2006 r. pod numerem 605, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko „Komputery” Sp. z o.o. w Katowicach. Za niedozwolone postanowienie umowne S ą d uzna ł zapis o tre ś ci: „ Odbiór towaru tylko po zwrocie zg ł oszenia – Serwis nie wydaje duplikatów . Nieodebranie sprz ę tu w terminie jest wol ą wyzbycia si ę w ł asno ś ci, co skutkuje uznaniem sprz ę tu za porzucony – art. 180 k.c. w zwi ą zku z art. 60 k.c .” W uzasadnieniu do ww. wyroku, S ą d zwa ż y ł co nast ę puje. „ W sprawie zapisu „Otwarcia zlecenia gwarancyjnego” nale ż y wskaza ć , ż e żą danie przez w ł a ś ciciela wydania z naprawy sprz ę tu, mimo nieprzedstawienia dowodu przekazania sprz ę tu do naprawy w ż adnym razie nie 6 mo ż e by ć traktowane jako o ś wiadczenie woli z art. 60 kc o wyzbyciu si ę (porzuceniu) rzeczy. Podobnie nieodebranie sprz ę tu w terminie nie mo ż e by ć poczytane za jego porzucenie. Nie sposób zgodzi ć si ę ze skonkretyzowanym we wzorcu rozumowaniem pozwanego, wed ł ug którego nieprzedstawienie dokumentu wydania rzeczy do naprawy, jak te ż nieodebrania jej w terminie ś wiadczy ć ma o zamiarze porzucenia sprz ę tu, cz ę sto o znacznej warto ś ci. Przypomnie ć nale ż y, i ż zamiar porzucenia obok wyzbycia si ę posiadania rzeczy jest przes ł ank ą uznania jej za porzucon ą (art. 180 k.c.). Z kolei niestosowanie w praktyce klauzuli abuzywnej nie ma zwi ą zku z istot ą sporu, gdy ż o jej bycie przes ą dza samo umieszczenie jej w ofercie dla konsumentów – tj. we wzorcu umowy. Jak s ł usznie zauwa ż ono w pozwie, analizowane postanowienie jest te ż sprzeczne z nadal obowi ą zuj ą cym art. 4 ust. 2 dekretu Rady Pa ń stwa z 18 wrze ś nia 1954r. o likwidacji nie podj ę tych depozytów i nieodebranych rzeczy, zgodnie z którym termin do podj ę cia przedmiotów oddanych na podstawie umowy o dzie ł o instytucji, zajmuj ą cej si ę zawodowo ś wiadczeniem us ł ug wynosi 6 miesi ę cy od dor ę czenia osobie uprawnionej wezwania do odbioru. W przypadku niemo ż liwo ś ci dor ę czenia wezwania termin ten wynosi dwa lata od dnia zwrotu wezwania b ą d ź stwierdzenia niemo ż no ś ci dor ę czenia. 1 Reasumuj ą c wskaza ć nale ż y, ż e sporne postanowienie jest klauzul ą abuzywn ą okre ś lon ą w art. 385 3 pkt 2 k.c., poniewa ż prowadzi do wy łą czenia odpowiedzialno ś ci kontraktowej pozwanego za powierzony mu do naprawy sprz ę t komputerowy oraz uwalnia go z obowi ą zku zwrotu rzeczy w ł a ś ciwej po wykonaniu umowy. Co wi ę cej postanowienie to narusza bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cy przepis art. 4 ust. 2 cyt. pow. dekretu przez co jest nielegalne i niewa ż ne z mocy art. 58 § 1 k.c. ” Na podstawie analizy zgromadzonych materia ł ów, oraz porównania tre ś ci zakwestionowanego postanowienia z wpisanym do rejestru, nale ż a ł o stwierdzi ć , i ż nie s ą one zbie ż ne. S ą d w uzasadnieniu powy ż ej przytoczonego wyroku stwierdzi ł , i ż bezprawne jest uprawnienie przedsi ę biorcy do uznania powierzonego sprz ę tu za porzucony w sytuacji nieodebrania sprz ę tu w terminie. Nieodebranie sprz ę tu przedsi ę biorca móg ł uzna ć za równoznaczne z wol ą konsumenta do jego wyzbycia si ę . Analiza porównawcza obu postanowie ń wykaza ł a, co nast ę puje. Przedsi ę biorca w klauzuli wpisanej do rejestru zastrzeg ł , i ż powierzony towar jest wydawany tylko po zwrocie zg ł oszenia. Natomiast z zakwestionowanego postanowienia wynika, i ż sprz ę t wydawany jest na podstawie orygina ł u zg ł oszenia reklamacyjnego oraz dowodu zakupu. Tym samym zakres obowi ą zków konsumentów wzgl ę dem obu przedsi ę biorców jest ró ż ny. Na podstawie kwestionowanego postanowienia, przedsi ę biorca ma obowi ą zek wy łą cznie okaza ć orygina ł zg ł oszenia, natomiast na podstawie klauzuli wpisanej do rejestru konsument ma obowi ą zek zwróci ć zg ł oszenie. Zakres obj ę ty przez porównywane postanowienia ró ż ni si ę równie ż co do obowi ą zków przedsi ę biorcy wzgl ę dem konsumentów. W klauzuli wpisanej do rejestru zastrze ż one zosta ł o, i ż serwis nie wydaje duplikatów. Natomiast zastrze ż enia takiego nie ma w zakwestionowanym w niniejszym post ę powaniu postanowieniu. Pomimo, i ż w ocenianym postanowieniu zastrze ż one zosta ł o, i ż powierzony sprz ę t wydawany jest na podstawie orygina ł u zg ł oszenia reklamacyjnego, to jednak nie zosta ł a wy łą czona mo ż liwo ść jego wydania po udokumentowaniu w inny sposób uprawnienia konsumenta do jego odbioru. Na podstawie powy ż szej analizy, organ antymonopolowy stwierdzi ł , i ż kwestionowana w niniejszym post ę powaniu klauzula nie jest to ż sama z wpisan ą do rejestru. Bior ą c pod uwag ę przes ł anki podane w powy ż szym uzasadnieniu, organ antymonopolowy stwierdzi ł , i ż brak jest podstaw do stwierdzenia, i ż stosowana praktyka w zakresie obj ę tym post ę powaniem jest bezprawna. W zwi ą zku z faktem, ż e nie zaistnia ł a przes ł anka bezprawno ś ci dzia ł a ń , organ antymonopolowy uzna ł za zasadne umorzy ć post ę powanie. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w sentencji. 1 Dekret utraci ł moc dnia 22 lutego 2007 r. na podstawie art. 13 ustawy z dnia 18 pa ź dziernika 2006 r. o likwidacji niepodj ę tych depozytów (Dz. U. 2006 r. Nr 208 poz. 1537). 7 Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 Kpc – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Maciej Fragsztajn