RKT-14/2009

1 Katowice, dnia 26.05.2009r. RKT-430-03/08/MI DECYZJA nr RKT – 14/2009 Na podstawie art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331; Dz.U. Nr 99, poz. 660; Dz.U. Nr 171, poz. 1206; Dz.U. z 2008r. Nr 157, poz. 976, Nr 223, poz. 1458 i Nr 227, poz. 1505; Dz.U. z 2009r. Nr 18, poz. 97) oraz stosownie do § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu z urzędu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej na Gminę Lubliniec, ul. Paderewskiego 5, 42-700 Lubliniec, – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 107 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nakłada się na Gminę Lubliniec karę pieniężną płatną do budżetu państwa w wysokości 26 495 PLN (słownie złotych: dwadzieścia sześć tysięcy czterysta dziewięćdziesiąt pięć) stanowiącej równowartość 6 350 euro tj. 10 euro za każdy z 635 dni zwłoki w wykonaniu prawomocnej decyzji Prezesa Urzędu nr RKT-76/2006 z dnia 27.10.2006r., licząc od dnia 15.03.2007r. do dnia 08.12.2008r. II. Na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 80 tej ustawy postanawia się obciążyć Gminę Lubliniec kosztami przeprowadzonego postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej i zobowiązać ww. przedsiębiorcę do zwrotu na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 57 PLN (słownie złotych: pięćdziesiąt siedem). Uzasadnienie W dniu 27.10.2006r., w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „organem antymonopolowym”), wydana została decyzja nr RKT-76/2006 uznająca praktyki Gminy Lubliniec (zwanej dalej również „Gminą”) za naruszające zbiorowe interesy konsumentów oraz nakazująca zaniechanie ich stosowania (dowód: karty nr 6-15 verte). W punkcie I przedmiotowej decyzji organ antymonopolowy, działając na podstawie art. 23c ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 z późn. zm.) uznał za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów określone w art. 23a ust. 1 ww. ustawy bezprawne zachowanie Gminy Lubliniec polegające na zawieraniu z konsumentami przez Zarząd Gospodarki Komunalnej, Lokalowej i Ciepłownictwa w Lublińcu (będący zakładem budżetowym gminy) umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, których treść stoi w sprzeczności z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.) w ten sposób, iż: 1) wbrew art. 6 ust. 3 pkt 3) tejże ustawy, stanowiącym o wymogu informowania o prawach i obowiązkach strony umowy, ww. umowy nie określają: DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH 2 a) obowiązków dostawcy usług odnośnie sposobu i terminów załatwiania składanych przez konsumentów reklamacji dotyczących ilości i jakości świadczonych usług, b) obowiązków dostawcy usług (wynikających z art. 8 ust. 2 i 3 ww. ustawy) ciążących na nim w przypadku odcięcia dostaw wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego w związku z niedotrzymaniem warunków umowy przez odbiorcę 2) wbrew art. 6 ust. 3 pkt 6) tejże ustawy, stanowiącym o wymogu informowania o odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, ww. umowy nie określają wszystkich wynikających z art. 8 ust. 1 ww. ustawy okoliczności, uprawniających przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne do odcięcia dostaw wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego, 3) wbrew art. 8 ust. 1 tejże ustawy, Umowy Nr …/DW/2/… o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, Umowy Nr …/DWS/… na odprowadzenie ścieków komunalnych oraz Umowy Nr …/TW/L/… o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków z lokalu w budynku wielolokalowym przewidują, że naruszenie przez konsumenta postanowień zawartych w – odpowiednio – § 7, 9 i 11 Umów Nr …/DW/2/… , § 7 Umów Nr …/DWS/… oraz § 5, 9 i 11 Umów Nr …/TW/L/… uprawnia usługodawcę do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia i powoduje odcięcie dostaw wody i zamknięcie przyłącza kanalizacyjnego 1 , oraz nakazał zaniechanie ich stosowania. Ponadto w punkcie II przedmiotowej decyzji, w celu zapewnienia wykonania zawartego w niej nakazu, określono Gminie Lubliniec środki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, polegające na zamieszczeniu w treści zarówno wszystkich nowo zawieranych, jak i wszystkich dotychczas zawartych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków następujących postanowień: − postanowień informujących o obowiązkach dostawcy usług w zakresie sposobu i terminów rozpatrywania składanych przez konsumentów reklamacji dotyczących jakości i ilości świadczonych usług, − postanowień informujących o obowiązkach przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego związanych z odcięciem dostawy wody lub zamknięciem przyłącza kanalizacyjnego, o których mowa w art. 8 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, − postanowień informujących o uprawnieniach przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego w zakresie możliwości odcięcia dostaw wody i zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego o treści zgodnej z art. 8 ust. 1 ustawy o z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, niezwłocznie po uprawomocnieniu się niniejszej decyzji w przypadku umów nowo zawieranych, a w przypadku umów zawartych i wykonywanych w terminie 6 miesięcy od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Decyzja nr RKT-76/2006, w związku z tym, iż nie wniesiono od niej odwołania, uprawomocniła się w dniu 20.12.2006r. W dniu 20.06.2007r. upłynął zatem 6-miesięczny termin, w którym Gmina obowiązana była dokonać zmian uwzględniających zapadłe rozstrzygnięcie w treści wszystkich zawartych przez nią z konsumentami umów. W celu ustalenia czy Gmina Lubliniec wykonała ww. decyzję organ antymonopolowy w dniu 04.09.2007r. wszczął w tej sprawie postępowanie wyjaśniające. Z zebranych w trakcie postępowania wyjaśniającego informacji i dokumentów wynikało, że Gmina – w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji nr RKT-76/2006 – nie wprowadziła zmian uwzględniających rozstrzygnięcie zawarte w tej decyzji do treści wszystkich zawartych z obrocie konsumenckim umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. 1 Zakwestionowane postanowienia umów dopuszczały możliwość odcięcia dostawy wody i zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego w przypadkach nieobjętych art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, gdzie zawarty jest zamknięty katalog okoliczności uprawniających przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne do wstrzymania świadczenia usług. 3 Według stanu na dzień 07.01.2008r. (a więc ponad rok po uprawomocnieniu się kontrolowanej decyzji) liczba zawartych z konsumentami umów, które nadal posiadały treść zakwestionowaną przez organ antymonopolowy wynosiła […] (co stanowiło ponad […]% ogółu umów zawartych w obrocie konsumenckim). Ponadto ustalono, że Gmina Lubliniec dopiero w dniu 19.09.2007r. (tj. 9 miesięcy po uprawomocnieniu się decyzji) wprowadziła do stosowania nowy wzór umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków stosowany względem osób korzystających z lokali w budynkach wielolokalowych, z treści którego wyeliminowane zostały stwierdzone przez organ antymonopolowy naruszenia, natomiast do października 2007 r. nie został jeszcze opracowany nowy wzór umowy na odprowadzanie ścieków. Powyższe ustalenia pozwoliły organowi antymonopolowemu powziąć podejrzenie, iż decyzja nr RKT-76/2006 nie została przez Gminę Lubliniec częściowo wykonana. W związku z powyższym postanowieniem nr 1 z dnia 02.04.2008r. wszczęte zostało z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia na Gminę kary pieniężnej z tytułu zwłoki w wykonaniu ww. decyzji (dowód: karty nr 1-2). W toku postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, postanowieniem nr 2 z dnia 02.04.2008r. (dowód: karty nr 4-4 verte), na podstawie art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zaliczono w poczet dowodów do niniejszego postępowania: − decyzję nr RKT-76/2006 z dnia 27.10.2006r. kończącą postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przeprowadzone pod sygn. akt RKT-61- 07/06/MI (dowód: karty nr 6-15 verte) − dokumenty uzyskane przez organ antymonopolowy w trakcie postępowania wyjaśniającego w sprawie ustalenia, czy decyzja nr RKT-76/2006 została wykonana, jakie przeprowadzone zostało w okresie od dnia 04.09.2007r. do dnia 31.01.2008r. pod sygn. akt RKT-403-59/07/MI (dowód: karty nr 16-70). Pismem z dnia 27.02.2009r. Gmina Lubliniec została zawiadomiona o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w niniejszym postępowaniu oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy (dowód: karta nr 148). Organ antymonopolowy ustalił następujący stan faktyczny. Gmina Lubliniec prowadzi działalność w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie gminy Lubliniec za pośrednictwem swojej jednostki organizacyjnej – Zarządu Gospodarki Komunalnej, Lokalowej i Ciepłownictwa w Lublińcu (zwanego dalej „ZGKLiC”), będącego zakładem budżetowym gminy świadczącym usługi użyteczności publicznej. Przedmiotem działania ZGKLiC jest m.in. dostarczanie wody pitnej gospodarstwom domowym, odbiorcom przemysłowym i innym odbiorcom oraz odprowadzanie ścieków. W powyższym zakresie ZGKLiC zawiera z odbiorcami usług w imieniu Gminy pisemne umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. Niniejsza sprawa dotyczy wykonania prawomocnej decyzji organu antymonopolowego nr RKT-76/2006 z dnia 27.10.2006r., w której nakazano Gminie Lubliniec zaniechanie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów stwierdzonych w pkt I tejże decyzji z zastosowaniem środków usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów określonych w pkt II. Przedmiotowa decyzja uprawomocniła się w dniu 20.12.2006r. W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, iż w dniu 15.03.2007r. (a więc niespełna 3 miesiące po uprawomocnieniu się decyzji nr RKT-76/2006) Gmina Lubliniec – celem wykonania nakazu zaniechania stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów – wprowadziła do obrotu konsumenckiego dwa nowe, zmienione wzorce umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków tj. (dowód: karty nr 39-43 verte): 4 • wzorzec Umowy Nr …/2/… o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków (stosowany względem właścicieli nieruchomości przyłączonych do sieci), • wzorzec Umowy Nr …/3/… o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków (stosowany względem właścicieli nieruchomości przyłączonych do sieci przy udziale najemców / dzierżawców / administratorów tych nieruchomości). Na potwierdzenie, że ww. wzorce faktycznie stosowane były przy zawieraniu umów z konsumentami zgromadzono przykładowe umowy zawarte z ich wykorzystaniem (dowód: karty nr 35-36 verte, 44-49 verte). Ustalono, że w treści tych umów zawarte są następujące postanowienia: • w § 10 ust. 1, 4 i 5 ww. umów zawarte są postanowienia dotyczące trybu postępowania reklamacyjnego. Stanowią one, że: 1. Odbiorca usług ma prawo zgłaszania reklamacji dotyczących ilości i jakości świadczonych usług oraz wysokości opłat za usługi. (…) 4. Reklamacje, o których mowa w ust. 1 powinny być wnoszone przez Odbiorcę na piśmie w siedzibie Przedsiębiorstwa lub listem poleconym. 5. Przedsiębiorstwo rozpatruje reklamację w ciągu 14 dni od daty jej wpływu. Termin ten może ulec przedłużeniu, jeśli istnieje konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. • § 13 ust. 1 pkt 1) – 4) ww. umów zawiera postanowienia informujące, w jakich okolicznościach przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne uprawnione jest do odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego. Powołany zapis ma następujące brzmienie: 1. Przedsiębiorstwo może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne, jeżeli: 1) przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa, 2) Odbiorca usług nie uiścił należności za dwa pełne okresy obrachunkowe następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty, 3) jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego, 4) został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. • § 13 ust. 2 i 3 umów zawiera postanowienia określające obowiązki, jakich dopełnić musi przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne w przypadku, gdy dochodzi do odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego. Treść ww. postanowień ma następujące brzmienie: 6. W przypadku , gdy odcięcie dostawy wody nastąpi z przyczyny, o której mowa w ust. 1 pkt 2, Przedsiębiorstwo udostępni zastępczy punkt poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi i poinformuje o możliwościach korzystania z niego. 7. Przedsiębiorstwo o zamiarze odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego oraz o miejscach i sposobie udostępniania zastępczych punktów poboru wody zawiadomi powiatowego inspektora sanitarnego, burmistrza oraz Odbiorcę 20 dni przed terminem odcięcia dostaw wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego. Ustalono również, że w treści umów, o jakich mowa powyżej (oznaczonych symbolami „…/2/…” i „…/3/…”) brak jest postanowień przewidujących, że przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne w przypadkach wykraczających poza określone w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę. Organ antymonopolowy ustalił również, iż treść wzorców umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków stosowanych przez Gminę Lubliniec od dnia 15.03.2007r. została zmodyfikowana w dniu 14.05.2007r. Wprowadzone zmiany nie miały jednak związku z niniejszym 5 postępowaniem i nie wpłynęły na brzmienie zacytowanych powyżej postanowień (dowód: karty nr 23, 25-26, 18-21, 27-34 verte, 53-64 verte). Jak zatem wynika z powyższego w dniu 15.03.2007r. Gmina Lubliniec dokonała zmian w treści dwóch wzorców umownych: wykorzystywanych przy zawieraniu umów z właścicielami nieruchomości przyłączonych do sieci oraz przy zawieraniu umów z właścicielami nieruchomości przyłączonych do sieci przy udziale najemców, dzierżawców lub administratorów tych nieruchomości. Z ustaleń poczynionych przez organ antymonopolowy w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zakończonego decyzją nr RKT- 76/2006 wynika jednak, że oprócz ww. wzorców Gmina Lubliniec posługiwała się w obrocie konsumenckim również dwoma innymi wzorcami, których treść została zakwestionowana w tejże decyzji: wzorcem Umowy Nr …/TW/L/…o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranej z osobami korzystającymi z lokali w budynkach wielolokalowych oraz wzorcem Umowy Nr …/DWS/… na odprowadzanie ścieków komunalnych . W toku postępowania w sprawie kontroli wykonania decyzji nr RKT-76/2006 Gmina wskazała, iż ww. wzorce nie były stosowane od grudnia 2006 r. do czasu zastąpienia ich zmodyfikowanymi wzorcami (dowód: karta nr 23). Ustalono, że zmieniony wzorzec Umowy Nr …/L/… o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków stosowany względem osób korzystających z lokali w budynkach wielolokalowych wprowadzony został do stosowania w dniu 19.09.2007r. (dowód: karty nr 27-28). Z kolei w dniu 23.01.2008r. wdrożono do obrotu nowy wzór Umowy na odprowadzanie ścieków komunalnych oznaczony symbolem „…/S/…” (dowód: karty nr 73, 92-99). Fakt wykorzystywania ww. wzorców w obrocie potwierdzają przedstawione przez Gminę przykładowe umowy zawarte z konsumentami (dowód: karty nr 65-70, 94-99). Ustalono, że w treści wzorca umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków stosowanego względem osób korzystających z lokali w budynkach wielolokalowych (dowód: karty nr 27-28), w treści wzorca umowy na odprowadzenie ścieków komunalnych (dowód: karty nr 92- 93) oraz w treści przykładowych umów zawartych z konsumentami z wykorzystaniem ww. wzorców (dowód: karty nr 65-70, 94-99) zawarte są postanowienia dotyczące zasad rozpatrywania reklamacji (§ 10 ust. 1, 3 i 4), postanowienia określające, w jakich okolicznościach może nastąpić odcięcie dostawy wody lub zamknięcie przyłącza kanalizacyjnego (§ 13 ust. 1 pkt 1-4) oraz postanowienia dotyczące obowiązków przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego związanych z odcięciem dostawy wody lub zamknięciem przyłącza kanalizacyjnego (§ 13 ust. 2 i 3). Ich brzmienie jest identyczne jak w przypadku cytowanych wcześniej zapisów zawartych w umowach oznaczonych symbolami„…/2/…” i „…/3/…”. W treści umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawartych z lokatorami oraz w treści umów na odprowadzanie ścieków brak jest ponadto postanowień przewidujących, że przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne w przypadkach nieobjętych przez art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę. Zgodnie z wyjaśnieniami przedstawionymi przez Gminę Lubliniec, według stanu na dzień 19.11.2007r. posiadała ona zawartych w obrocie z konsumentami około […] umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, w czego […] umów zawarto z wykorzystaniem wzorców o treści uwzględniającej wprowadzone zmiany. Gmina wskazała również, że o konieczności zawierania nowych umów konsumenci informowani są poprzez inkasentów, w odpowiedzi na co zgłosiło się dotychczas […] osób (dowód: karta nr 37). W uszczegółowieniu powyższych wyjaśnień Gmina wskazała, iż zgodnie ze stanem na dzień 07.01.2008r. posiadała zawartych z konsumentami około […] umów o treści zakwestionowanej przez organ antymonopolowy w decyzji nr RKT-76/2006, w tym (dowód: karta nr 52): − około […] umów zawartych z konsumentami będącymi właścicielami nieruchomości przyłączonych do sieci; 6 − około […] umów zawartych z właścicielami nieruchomości przyłączonych do sieci przy udziale najemców (dzierżawców, adinistratorów) tych nieruchomości; − […] umów zawartych z osobami korzystającymi z lokali w budynkach wielolokalowych; − około […] umów na odprowadzanie ścieków komunalnych. Gmina Lubliniec poinformowała, że zamierza wymienić wszystkie umowy z konsumentami do końca 2008r. Jednocześnie wskazała że opóźnienie w procesie wymiany umów jest spowodowane „koniecznością nawiązania kontaktu z osobami uprawionymi do podpisywania umów, co nie zawsze jest możliwe” . Ponadto podniosła, że „Odbiorcy w większości przypadków nie przywiązują wagi do umów oraz nie odsyłają podpisanych umów” . Wskazała również, iż „dużym problemem dla części odbiorców jest dostarczenie wymaganych danych niezbędnych do przygotowania umowy oraz okazanie tytułu prawnego do nieruchomości” oraz, że nie dysponuje „żadnymi środkami przymusu w celu wyegzekwowania odesłania podpisanych umów” (dowód: karta nr 23). Z uwagi na powyższe wyjaśnienia, organ antymonopolowy zwrócił się do Gminy Lubliniec o szczegółowe określenie, z czego wynikają trudności w nawiązaniu kontaktu z osobami uprawnionymi do podpisania umów i ilu dokładnie konsumentów dotyczy taka sytuacja (dowód: karty nr 37 verte-38). W odpowiedzi Gmina wyjaśniła, że „Podstawową trudnością przy nawiązaniu kontaktu z osobami uprawnionymi do podpisywania umów jest zastanie tej osoby i jej wola, by w danym momencie rozmawiać o nowych warunkach umowy, konieczność okazania przez taką osobę dokumentu określającego jej tytuł prawny do nieruchomości. Okazywane dokumenty często są nieaktualne, zawierają nieaktualne dane bądź jako osoby uprawnione wymieniane są osoby nieżyjące”. Gmina Lubliniec wskazała także, że stara się „zawsze przy okazji wymiany wodomierza czy jakiegokolwiek kontaktu osobistego np. płatności faktury w kasie doprowadzić do uzgodnienia terminu wymiany umowy”. Podniosła ponadto, że ponieważ nie posiada „żadnych spraw konfliktowych odbiorcy często bagatelizują wymianę umowy” (dowód: karta nr 39 verte). W związku z powyższym organ antymonopolowy zwrócił się do Gminy Lubliniec o szczegółowe opisanie, jakie działania zostały podjęte w celu dostarczenia wszystkim konsumentom, z którymi Gmina posiada zawarte umowy o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków nowych umów uwzględniających rozstrzygnięcie zawarte w decyzji nr RKT-76/2006. Wystąpiono do Gminy o precyzyjne wyjaśnienie, w jaki sposób prowadzona jest wymiana umów zawartych w obrocie konsumenckim i w jaki sposób konsumentom dostarczane są umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków w nowym brzmieniu. Zapytano, czy nowe umowy przesyłane są konsumentom pocztą lub dostarczane za pośrednictwem np. inkasenta (bądź innego pracownika) z prośbą o podpisanie i odesłanie 1 egzemplarza, czy też konsumenci są jedynie informowani o konieczności podpisania nowej umowy (na co wskazuje treść dotychczasowych wyjaśnień Gminy) i sami muszą zgłosić się do dostawcy usług celem podpisania nowej umowy (dowód: karta nr 50 verte). W odpowiedzi uzyskano informację, iż „W chwili obecnej odbiorcy są informowani przez inkasentów o konieczności wymiany umowy. Umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków dostarczane są głównie bezpośrednio przez inkasentów lub osoby z działu obsługi klienta oraz w pozostałych przypadkach za pośrednictwem poczty. Również podczas zmiany właściciela lub wymiany wodomierza następuje wymiana umowy na nowy wzór”. Gmina poinformowała także, że „pod koniec 2007r. został zmieniony system komputerowy w celu ułatwienia i przyspieszenia organizacji pracy podczas obsługi odbiorców oraz pod kątem aktualizacji danych w umowach” (dowód: karta nr 52). Organ antymonopolowy zwrócił się również do Gminy Lubliniec o przedstawienie dalszych szczegółowych wyjaśnień na temat sytuacji, w których występowały opisane przez Gminę (dowód: karta nr 39) trudności w nawiązaniu kontaktu z osobami uprawnionymi do podpisania umowy. Zapytano Gminę, ilu dokładnie konsumentów dotyczyła taka sytuacja i w ilu przypadkach, pomimo podjęcia aktywnych kroków niemożliwe okazało się dostarczenie konsumentowi nowej umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków (dowód: karty nr 50 verte-51). 7 Odpowiadając na powyższe pytania Gmina Lubliniec wskazała, że statystyki takiej nie prowadzi. Wyjaśniła, że inkasenci posiadają aktualne druki umów i każdy zainteresowany odbiorca posiadając wymagane dokumenty może podczas wizyty inkasenta spisać nową umowę. Poza tym, jeżeli umowa jest nieaktualna to brygada prowadząca wymianę wodomierza zawsze w komplecie dokumentów dostarcza nową umowę do podpisu. Gmina ponownie poinformowała także, iż do końca 2008r. jest planowana wymiana wszystkich umów zawartych z konsumentami według aktualnie obowiązujących wzorców. Podniosła także, że dołoży wszelkich starań, aby wywiązać się z tej deklaracji (dowód: karty nr 53-53 verte). W takcie przeprowadzonego postępowania ustalono, iż według stanu na dzień 15 stycznia 2009r. Gmina Lubliniec zawarła z konsumentami lub dostarczyła konsumentom (listem poleconym za potwierdzeniem odbioru) ogółem […] umów sporządzonych według nowych wzorców (liczba ta obejmuje również konsumentów, którzy wcześniej pobierali wodę bezumownie). Około […]% tych umów zostało przez odbiorców podpisane i zwrócone do dostawcy. Wszystkie umowy posiadające treść zakwestionowaną w decyzji nr RKT-76/2006 zostały zgodnie z wcześniejszymi deklaracjami wymienione bądź też konsumentom posiadającym takie umowy dostarczono nowe druki umów do podpisu. Gmina oświadczyła, iż ostatnia umowa z zakresu podlegającego wymianie (Umowa Nr 3196/2/2008) została dostarczona i zawarta w dniu 09.12.2008r. (dowód: karta nr 136). W toku postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej ustalono iż zakład budżetowy gminy Lubliniec świadczący usługi wodociągowe i kanalizacyjne tj. ZGKLiC w Lublińcu w 2008 roku uzyskał przychód w wysokości 6 961 764,97 PLN. Osiągnięty przez ZGKLiC przychód z tytułu zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków za 2008 rok wyniósł natomiast […] PLN (dowód: karta nr 136). Gmina przedstawiła także Kwartalne sprawozdanie o nadwyżce / deficycie jednostki samorządu terytorialnego za okres od początku roku do dnia 31 grudnia roku 2008, z którego wynika w 2008 r. suma dochodów wykonanych Gminy zamknęła się kwotą 53 221 915 PLN (dowód: karta nr 151). Organ antymonopolowy zważył, co następuje. I. Przedmiotowe postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej na Gminę Lubliniec wszczęte zostało w dniu 02.04.2008r. pod rządami ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Ustawa ta weszła w życie w dniu 21 kwietnia 2007 r. zastępując ustawę z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 z późn. zm.). Art. 131 aktualnie obowiązującej ustawy stanowi, iż do postępowań wszczętych na podstawie ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Ponieważ jednak prowadzone postępowanie wszczęte zostało pod rządami aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 16 kutego 2007 r., zastosowanie znajdą tutaj przepisy tej właśnie ustawy, a konkretnie norma prawna wskazana w art. 107. Zgodnie z tym przepisem organ antymonopolowy może nałożyć na przedsiębiorców, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości stanowiącej równowartość do 10 000 euro za każdy dzień zwłoki w wykonaniu decyzji wydanych na podstawie art. 10, art. 12 ust. 1, art. 19 ust. 1, art. 20 ust. 1, art. 21 ust. 2 i 4, art. 26, art. 28 ust. 1 oraz art. 89 ust. 1 i 3, postanowień wydanych na podstawie art. 66 ust. 1 lub wyroków sądowych w sprawach z zakresu praktyk ograniczających konkurencję, praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz koncentracji; karę pieniężną nakłada się, licząc od daty wskazanej w decyzji. W niniejszej sprawie kwestią podlegającą rozstrzygnięciu jest, czy Gmina Lubliniec dopuściła się zwłoki w wykonaniu prawomocnej decyzji organu antymonopolowego nr RKT-76/2006 i czy w związku z powyższym istnieją podstawy do nałożenia na Gminę kary pieniężnej, o jakiej mowa w art. 107 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej też dalej „ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów”). Podkreślenia wymaga jednak, iż decyzja nr RKT-76/2006 wydana na podstawie art. 23c ust. 1 nieobowiązującej już ustawy z dnia 15 grudnia 8 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. W decyzji tej Gminie Lubliniec nakazano zaniechania stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów określonych w art. 23a ust. 1 ww. ustawy. Jak wynika z powyższego norma prawna stanowiąca podstawę do wydania w przedmiotowej sprawie decyzji nakładającej na Gminę Lubliniec karę pieniężną z tytułu zwłoki w wykonaniu decyzji organu antymonopolowego zawarta jest w przepisach aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, która weszła w życie w dniu 21 kwietnia 2007 r. Z kolei decyzja organu antymonopolowego nr RKT-76/2006, której niewykonanie stanowić może podstawę do nałożenia przedmiotowej kary wydana została na podstawie przepisów poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, którą zastąpiła ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. W związku z powyższym przed przystąpieniem do merytorycznej oceny ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego przeanalizowania wymaga, czy art. 107 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów może stanowić podstawę do nałożenia kary pieniężnej z tytułu zwłoki w wykonaniu decyzji wydanej na podstawie art. 23c ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z 23a ust. 1 tej ustawy. Taka możliwość nie wynika bowiem z literalnego brzmienia art. 107 ustawy aktualnie obowiązującej, który odwołuje się jedynie do zwłoki w wykonaniu decyzji nakazujących zaniechanie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wydanych na podstawie przepisów tejże ustawy. Stosownie do art. 107 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów organ antymonopolowy może nałożyć na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości stanowiącej równowartość do 10 000 euro za każdy dzień zwłoki w wykonaniu decyzji wydanych między innymi na podstawie art. 26 tejże ustawy. Karę pieniężną, o której mowa powyżej nakłada się licząc od daty wskazanej w decyzji. Art. 26 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, o którym mowa w art. 107 tej ustawy stanowi, że organ antymonopolowy wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24. Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje z kolei, że zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 2 tejże ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy . Stosownie do art. 24 ust. 3 ww. ustawy nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Analogiczne przepisy zawierała również poprzednio obowiązująca ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Art. 23c ust. 1 tej ustawy, na podstawie którego wydana została decyzja nr RKT-76/2006, stanowił, że organ antymonopolowy w decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów nakazuje jej zaniechania. Art. 23a ust. 1 ww. ustawy, którego naruszenie przez Gminę Lubliniec stwierdzono w ww. decyzji przewidywał z kolei, że przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Jak wynika z powyższego zarówno ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, jak i ustawa antymonopolowa z dnia 15 grudnia 2000 r. bezwzględnie zakazują przedsiębiorcom stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, a art. 24 ust. 1 i 2 ustawy obecnie obowiązującej jest odzwierciedleniem i pokrywa się w całej rozciągłości z art. 23a ust. 1 ustawy poprzednio obowiązującej i stanowi kontynuację zawartych w tym przepisie norm. Porównanie ww. regulacji wskazuje na to, iż oceniane w decyzji nr RKT-76/2006 zachowania przedsiębiorcy zostałyby uznane za naruszające zbiorowe interesy konsumentów również na podstawie art. 24 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. obowiązującej aktualnie, a na Gminę zostałby nałożony nakaz zaniechania stosowania przedmiotowych praktyk. 9 Ponadto stwierdzić należy, że odpowiednikiem art. 107 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów był art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r., który stanowił, że organ antymonopolowy może nałożyć na przedsiębiorców, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości stanowiącej równowartość od 500 do 10 000 euro za każdy dzień zwłoki w wykonaniu decyzji wydanych na podstawie m.in. art. 23c tej ustawy; karę pieniężną nakłada się od daty wskazanej w decyzji. W obu wymienionych przepisach niezaprzestanie w terminie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zagrożone zostało zatem sankcją kary pieniężnej nakładanej w drodze decyzji. Maksymalna stawka kary za każdy dzień niewykonania decyzji kształtuje się w przypadku obydwu ustaw na tym samym poziomie (10 000 euro), natomiast w poprzednio obowiązujących przepisach, w odróżnieniu od przepisów aktualnie obowiązujących, ustalona była również dolna stawka kary za każdy dzień zwłoki w wykonaniu decyzji (500 euro). A zatem stwierdzenie niewykonania decyzji nr RKT-76/2006 pod rządami ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. również skutkować mogło nałożeniem na Gminę kary pieniężnej. Przeprowadzone porównanie przepisów obydwu ustaw dowodzi ciągłości i konsekwencji regulacji prawnych w analizowanym zakresie na gruncie polskiego porządku prawnego. Jedynie zakres penalizacji zachowań polegających na niewykonaniu decyzji organu antymonopolowego jest bardziej liberalny w przypadku ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, w której nie została określona minimalna stawka kary pieniężnej za każdy dzień zwłoki w wykonaniu decyzji. Niezmieniona pozostała natomiast zasada karania zachowań polegających na niewykonywaniu decyzji organu antymonopolowego nakazujących zaniechanie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Powyższe wywody prowadzą do wniosku, że stwierdzenie zwłoki w wykonaniu przez Gminę Lubliniec prawomocnej decyzji nr RKT-76/2006 wydanej na podstawie art. 23c ust. 1 w związku z art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi podstawę do nałożenia na tego przedsiębiorcę kary pieniężnej na podstawie art. 107 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 25 października 2005 r. sygn. akt XVII Ama 66/04, gdzie ocenie podległa analogiczna sytuacja. W wyroku tym Sąd uznał, że niewykonanie przez przedsiębiorcę decyzji wydanej na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 24 lutego 1990r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów (tekst jedn. Dz.U. Nr 52, poz. 547) upoważnia organ antymonopolowy do nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej na podstawie art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Podobnie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w wyroku z dnia 7 kwietnia 2009 r. sygn. akt VI ACa 1288/08 wskazując, iż wobec braku wyraźnie sformułowanej materialnoprawnej normy intertemporalnej należało – w drodze rozumowania per analogiam iuris – zastosować zasadę, wedle której, gdy przedsiębiorca dopuścił się czynu naruszającego zbiorowe interesy konsumentów w okresie obowiązywania przepisów art. 23c i nast. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 15 grudnia 2000 r., a postępowanie w sprawie wydania przez Prezesa Urzędu decyzji o nałożeniu kary pieniężnej ma miejsce już w czasie obowiązywania art. 26 i nast. ustawy z 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów, to zastosowana powinna być ustawa nowa, chyba że poprzednio obowiązująca była względniejsza dla przedsiębiorcy. Organ antymonopolowy może zatem nałożyć na przedsiębiorcę pozostającego w zwłoce w wykonaniu decyzji wydanej na podstawie art. 23c ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną określoną w art. 107 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. ochronie konkurencji i konsumentów tj. karę w wysokości stanowiącej równowartość do 10 000 euro za każdy dzień zwłoki. Kary pieniężne są podstawowym środkiem egzekucji prawomocnych decyzji organu antymonopolowego. Nakładanie kar ma na celu przymuszenie do wykonania przez przedsiębiorcę orzeczenia rozstrzygającego sprawę merytorycznie i skłonienie go do wykonania określonego w 10 tym orzeczeniu obowiązku. Kary nakładane na podstawie art. 107 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mogą być również nałożone już po wykonaniu decyzji, jeżeli stwierdzone zostanie, że nastąpiła zwłoka w realizacji nałożonych tą decyzją obowiązków. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, iż dopuszczalne jest nałożenie kary pieniężnej za niewykonanie decyzji, pomimo jej późniejszego wykonania. Tak więc kary pieniężne, o jakich mowa powyżej pełnią też funkcję represyjną. Zarzut niewykonania decyzji może być postawiony przedsiębiorcy wówczas, gdy nie wykonał on ww. orzeczenia w całości lub części, a także w przypadku, gdy nie wykonał go w terminie. Orzeczenie, aby można było uznać, że zostało wykonane, musi być wykonane w całości, tylko wtedy bowiem doprowadza ono stan faktyczny (zachowania przedsiębiorców) do postulowanego stanu, nienaruszającego przepisów ustawy. Stopień wykonania orzeczenia wpływać może natomiast na wymiar kary, która określana może być w szeroko ustanowionych granicach ustawowych. Decyzja organu antymonopolowego powinna być również wykonana w terminie. W przypadku decyzji nakazujących zaniechanie stosowania określonych naruszeń, w których nie określa się terminu ich wykonania oznacza to, że decyzja powinna być wykonana niezwłocznie po uprawomocnieniu się. Wykonanie niezwłoczne nie oznacza, wykonania natychmiastowego, ale wykonanie bez zbędnej zwłoki. Termin wykonania decyzji powinien uwzględniać także czas niezbędny przedsiębiorcy do przygotowania się do spełnienia nałożonego obowiązku 2 . W dotychczasowym orzecznictwie uznano m.in., że decyzja organu antymonopolowego wykonana z półrocznym opóźnieniem od daty uprawomocnienia jest decyzją wykonaną „bardzo opieszale” 3 . W innych sprawach za okres wystarczający do wykonania decyzji Sąd Antymonopolowy uznał termin dwumiesięczny 4 . W jednej ze spraw SOKiK przyjął, że przedsiębiorca mógł podjąć działania mające na celu wykonanie decyzji w ciągu miesiąca od daty otrzymania wyroku z uzasadnieniem 5 . Należy podkreślić również, iż kary pieniężne za niewykonanie decyzji mogą być nakładane co do zasady wówczas, gdy przedsiębiorcy można przypisać winę za ich niewykonanie. Nie zawsze bowiem niewykonanie decyzji uzależnione jest od woli przedsiębiorcy. Kara powinna być zatem nakładana jedynie w takim zakresie, w jakim odpowiada stopniowi winy adresata decyzji. W pkt I decyzji nr RKT-76/2006 z dnia 27.10.2006r. organ antymonopolowy nałożył na Gminę Lubliniec obowiązek zaniechania stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów określonych w art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów polegających na: 1) naruszeniu art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę poprzez niezamieszczenie w treści zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków pełnej informacji na temat praw i obowiązków stron umowy w drodze zaniechania objęcia treścią ww. umów postanowień dotyczących obowiązków dostawcy usług odnośnie sposobu i terminów załatwiania składanych przez konsumentów reklamacji, 2) naruszeniu art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę poprzez niezamieszczenie w treści zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków pełnej informacji na temat praw i obowiązków stron umowy w drodze zaniechania objęcia treścią ww. umów postanowień dotyczących obowiązków dostawcy usług, jakie – zgodnie z art. 8 ust. 2 i 3 ww. ustawy – ciążą na nim w przypadku, gdy dochodzi odcięcia dostaw wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego w związku z niedotrzymaniem warunków umowy przez odbiorcę, 2 Wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 19 listopada 1991 r. sygn. akt XVII Amr 13/91. 3 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2004 r. sygn. akt III SK 39/04. 4 Wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 25 czerwca 1992 r. sygn. akt XVII Amr 8/92; wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 11 marca 1998 r. sygn. akt XVII Ama 69/97. 5 Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 26 listopada 2003 r. sygn. akt XVII Ama 101/02. 11 3) naruszeniu art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę poprzez niezamieszczenie w treści zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków pełnej informacji na temat odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy w drodze zaniechania objęcia treścią ww. umów postanowień określających w sposób wyczerpujący wszystkie sytuacje, w jakich przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne uprawnione jest – zgodnie z art. 8 ust. 1 ww. ustawy – do odcięcia dostaw wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego, 4) naruszeniu art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę poprzez posługiwanie się w treści zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków postanowieniami uprawniającymi przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia, a w konsekwencji do odcięcia dostaw wody i zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego w przypadkach wykraczających poza zamknięty katalog okoliczności, które zgodnie z powołanym przepisem uprawniają dostawcę usług do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy. Uprawomocnienie się ww. decyzji stwierdzającej stosowanie przez Gminę Lubliniec praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów i nakazującej zaniechanie ich stosowania (co nastąpiło w dniu 20.12.2006r.) spowodowało powstanie po stronie tego przedsiębiorcy obowiązku niezwłocznego dostosowania swojego zachowania do nakazów z niej wynikających. Jak już podniesiono decyzja organu antymonopolowego, aby można było uznać ją za wykonaną, musi być wykonana w całości 6 . Jak stwierdzono w orzecznictwie, bezwzględnym obowiązkiem adresata decyzji organu antymonopolowego lub wyroku SOKiK jest zastosowanie się do zakazu w nich sformułowanego. Obowiązek ten oznacza aktywność w wykonaniu tych orzeczeń oraz niebudzący wątpliwości efekt tej aktywności, nie tylko w odniesieniu do skutków stosowanej praktyki, ale także w odniesieniu do sytuacji obecnej i przyszłej 7 . Zatem do stwierdzenia, że przedsiębiorca uczynił zadość nakazowi zaniechania stosowania określonych praktyk niezbędna jest zmiana przez niego kwestionowanego działania, a także usunięcie skutków dotychczasowego naruszenia interesów konsumentów. Natomiast zakres wykonania orzeczenia (a także jego „jakość”) może być okolicznością braną pod uwagę przy ustalaniu wielkości kary. W przypadku, gdy stwierdzone naruszenie polega – jak w rozpatrywanym przypadku – na zawieraniu umów o treści sprzecznej z prawem, zaniechanie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów powinno polegać na umożliwieniu klientom, zarówno dotychczasowym, jak i przyszłym, zawarcia umów nieobejmujących zakwestionowanych uchybień, co znalazło wyraz w pkt II decyzji nr RKT-76/2006 określającym Gminie Lubliniec środki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Zgodnie z powołanym punktem decyzji, w celu wykonania nakazu zaniechania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów Gmina Lubliniec powinna była: − niezwłocznie po uprawomocnieniu się decyzji nr RKT-76/2006 – podjąć działania umożliwiające jej zawieranie z nowymi odbiorcami usług umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków o treści zgodnej z wymogami określonymi w tej decyzji; − w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji nr RKT-76/2006 – podjąć działania mające na celu zapewnienie wszystkim dotychczasowym klientom (konsumentom) zawarcie nowych umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków w brzmieniu uwzględniającym zastrzeżenia organu antymonopolowego, co najmniej poprzez przedstawienie (doręczenie) wszystkim konsumentom do podpisu nowych, wolnych od naruszeń umów bądź aneksów zmieniających warunki umów. 6 E. Modzelewska-Wąchal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz , Warszawa 2002, s. 345; wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 23 marca 2005 r. sygn. akt XVII Ama 104/03; wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 11 grudnia 2001 r. sygn. akt XVII Ama 45/00. 7 Wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 22 czerwca 2007 r. sygn. akt VI ACa 8/07. Por. również: wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 12 lutego 2001 r. sygn. akt XVII Ama 42/00. 12 W celu wykonania decyzji nr RKT-76/2006 Gmina powinna była zatem podjąć działania zmierzające do zmiany zarówno stosowanych w obrocie konsumenckim wzorców umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, jak i wszystkich umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawartych z konsumentami przed dniem uprawomocnienia się decyzji. W ocenie organu antymonopolowego zgromadzony w toku niniejszego postępowania materiał dowodowy wskazuje na to, że Gmina Lubliniec dopuściła się zwłoki w wykonaniu decyzji nr RKT- 76/2006 zarówno, jeżeli chodzi gotowość do zawierania umów o treści dostosowanej do ww. decyzji z nowymi odbiorcami, jak również jeżeli chodzi o zmianę „wstecz” umów zawartych z konsumentami przed dniem uprawomocnienia się decyzji. Zwłoka ta obejmuje okres od dnia 15.03.2007r. do dnia 08.12.2008r. Analizując zachowania Gminy Lubliniec zmierzające do wykonania decyzji nr RKT-76/2006 wskazać należy po pierwsze, iż w dniu 15.03.2007r. tj. niecałe 3 miesiące po uprawomocnieniu się decyzji, Gmina wprowadziła do stosowania dwa nowe wzorce umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków tj. wzorce przeznaczone dla właścicieli nieruchomości przyłączonych do sieci (symbol „../2/…”) oraz wzorce tzw. umów „trójstronnych” zawieranych z właścicielami nieruchomości przy udziale najemców, dzierżawców lub administratorów tych nieruchomości (symbol „…/3/…”), zastępując nimi wzorce umowne wcześniej obowiązujące w przedmiotowym zakresie. Umowy zawierane z wykorzystaniem powyższych wzorców w pełni uwzględniają rozstrzygnięcie zawarte w decyzji nr RKT-76/2006. W umowach zamieszczone są postanowienia określające tryb postępowania reklamacyjnego. Umowy informują również, w sposób zgodny z art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniem w wodę, o wszystkich okolicznościach, które skutkować mogą odcięciem dostawy wody i zamknięciem przyłącza kanalizacyjnego. W umowach jest również zawarta informacja o obowiązkach przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego związanych z odcięciem dostawy wody lub zamknięciem przyłącza kanalizacyjnego, o których mowa w art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę. W powyższym zakresie stwierdzić należy, iż Gmina niezwłocznie po uprawomocnieniu się decyzji nr RKT-76/2006 podjęła kroki mające na celu umożliwienie nowym odbiorcom zawarcie zgodnych z prawem umów, co było możliwe dzięki opracowaniu i wdrożeniu do stosowania ww. wzorców. Wskazać jednak należy, iż w decyzji nr RKT-76/2006 zakwestionowana została nie tylko teść umów, o jakich mowa powyżej. Ocenie podlegała bowiem także treść umów zawieranych z osobami korzystającymi z lokali w budynkach wielolokalowych oraz treść umów na odprowadzanie ścieków komunalnych. W dniu 15.03.2007r. Gmina Lubliniec nie wprowadziła jednak, podobnie jak we wcześniej omówionych przypadkach, nowych wzorców tych umów. Zmieniony wzorzec umów stosowany względem lokatorów, uwzględniający nakaz zaniechania stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, został wdrożony do stosowania w dniu 19.09.2007r. Z kolei nowy wzorzec umowy o odprowadzanie ścieków, z treści którego wyeliminowane zostały stwierdzone naruszenia wprowadzono do obrotu w dniu 23.01.2008r. Jednocześnie Gmina poinformowała, iż poprzednio obowiązujące w powyższym zakresie wzorce (które podlegały ocenie w decyzji nr RKT-76/2006), nie były stosowane od grudnia 2006 r. (dowód: karta nr 23). W niniejszej sprawie mamy zatem do czynienia z sytuacją, w której przedsiębiorca z jednej strony oświadcza, iż w okresie od dnia uprawomocnienia się decyzji organu antymonopolowego nie posługiwał się w obrocie wzorcami umownymi zawierającymi określone naruszenia, z drugiej zaś strony przedsiębiorca nie jest w stanie udokumentować gotowości do zawierania z konsumentami umów uwzględniających rozstrzygnięcie zawarte w decyzji, gdyż przez okres – odpowiednio – 9 i 13 miesięcy nie dysponuje jeszcze nowymi wzorcami umownymi. W ocenie organu antymonopolowego sam fakt „niestosowania” określonych wzorców w obrocie bez wprowadzenia na ich miejsce nowych formularzy wzorcowych, które uwzględniałyby nakaz zaniechania stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, nie może świadczyć o podjęciu działań zmierzających do wykonania ww. nakazu. Brak w obrocie nowych wzorców nie daje bowiem żadnej gwarancji, iż w przypadku zaistnienia potrzeby zawarcia przez Gminę umowy o 13 zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków z osobą korzystają z lokalu w budynku wielolokalowym bądź umowy na odprowadzanie ścieków komunalnych w okresie pomiędzy grudniem 2006 r. a – odpowiednio – wrześniem 2007r. bądź styczniem 2008r., podpisana przez strony umowa posiadałaby treść zgodną z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji nr RKT-76/2006. Udokumentowanie przez Gminę gotowości do zawierania umów o treści czyniącej zadość wymogom określonym w przedmiotowej decyzji (poprzez przedstawienie wzorców umownych niezawierających zakwestionowanych naruszeń oraz oświadczenie i są one stosowane w obrocie) stanowi rękojmię tego, iż zawierane przez Gminę umowy nie będą naruszać przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jak zatem wynika z powyższego dopiero na dzień 23.01.2008r. wszystkie cztery wzorce umów o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków stosowane przez Gminę posiadały brzmienie czyniące zadość wymogom określonym w decyzji nr RKT-76/2006. Gmina Lubliniec powinna była natomiast przystąpić do prac związanych z wykonywaniem decyzji niezwłocznie po jej uprawomocnieniu się. Działania takie zostały przez gminę podjęte, jednakże jedynie w odniesieniu do dwóch z czterech rodzajów zawieranych przez nią umów czego efektem było wprowadzenie w dniu 15.03.2007r. tj. niecałe 3 miesiące po uprawomocnieniu się decyzji nowych wzorców umów oznaczonych symbolami „…/2/…” i „…/3/…”. Okres 3 miesięcy, jak wynika z powyższego, był więc wystarczający, aby Gmina zapoznała się z merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy oraz podjęła decyzję, co do tego, jakie zmiany powinny być wprowadzone w treści umów. Tymczasem działania polegające na zmodyfikowaniu warunków umów zawieranych z lokatorami Gmina podjęła dopiero po 9 miesiącach od dnia uprawomocnienia się decyzji. Natomiast wzorce umów na odprowadzanie ścieków komunalnych zmieniono po ponad 13 miesiącach od momentu, kiedy decyzja nr RKT-76/2006 stała się prawomocna. Przedstawione okoliczności nie pozwalają na stwierdzenie, by dążenia Gminy Lubliniec zmierzające do wykonania decyzji organu antymonopolowego były podejmowane w odstępach czasowych umożliwiających wykonanie decyzji niezwłocznie. Nie sposób wskazać przy tym żadnych przeszkód, które uniemożliwiałyby Gminie wprowadzenie do obrotu konsumenckiego nowych wzorców umów przeznaczonych dla lokatorów oraz nowych wzorców umów na odprowadzanie ścieków już w marcu 2007 roku (wraz z dwoma pozostałymi wzorcami, które zostały wdrożone do stosowania w tym czasie). W ocenie organu antymonopolowego opóźnienie, jakie miało tu miejsce nie znajduje żadnego uzasadnienia obiektywnego i Gminie należy przypisać odpowiedzialność z tego tytułu. W niniejszej sprawie niewykonanie decyzji w zakresie dotyczącym wprowadzenia do obrotu nowych wzorców umownych w odpowiednim terminie obciąża Gminę, albowiem nic nie stało na przeszkodzie w realizacji nałożonego na nią obowiązku. Gmina nie wskazała żadnych okoliczności, które mogłyby zostać ocenione jako w obiektywny sposób uniemożliwiające wykonanie decyzji nr RKT-76/2006 w tym zakresie. W ocenie organu antymonopolowego na dzień 15.03.2007r. Gmina Lubliniec powinna była zatem zmienić wszystkie stosowane w obrocie konsumenckim wzorce i dostosować ich treść do wymogów wskazanych w decyzji nr RKT-76/2006. Działania w powyższym zakresie zostały jednak w pełni zakończone w dniu 23.01.2008r., co jest równoznaczne z tym, iż Gmina opracowując i wdrażając do stosowania nowe wzorce umów dopuściła się zwłoki w wykonaniu decyzji. Jak już wcześniej podniesiono sama zmiana stosowanych w obrocie konsumenckim wzorców, nie jest j równoznaczna z pełnym wykonaniem decyzji organu antymonopolowego. Wprowadzenie zmienionych wzorców potwierdza jedynie gotowość Gminy do zawierania zgodnych z prawem umów z odbiorcami przyszłymi, nie oznacza natomiast wyeliminowania zakwestionowanych naruszeń z obrotu, w sytuacji, gdy nadal obowiązują umowy podpisane z wykorzystaniem wzorców poprzednio obowiązujących. 14 W powyższym kontekście wskazać należy, iż zgodnie z pkt II decyzji nr RKT-76/2006 w terminie 6 miesięcy od dnia jej uprawomocnienia się Gmina powinna była zakończyć działania zmierzające do umożliwienia wszystkim konsumentom, którzy zawarli umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków w oparciu o poprzednio obowiązujące wzorce, zawarcia nowych umów o treści zgodnej z decyzją organu antymonopolowego. Procedura zmiany „starych” umów powinna był zatem zostać zakończona do dnia 20 czerwca 2007r. Z okoliczności sprawy wynika natomiast, iż Gmina sfinalizowała proces wymiany umów zawartych z dotychczasowymi klientami w dniu 09.12.2008r. tj. po niemal 18 miesiącach od upływu terminu wyznaczonego przez organ antymonopolowy. Wówczas dostarczono ostatnią umowę o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, która zastąpiła umowę zawierającą zakwestionowane w decyzji naruszenia. Również w powyższym zakresie brak jest jakichkolwiek okoliczności, które usprawiedliwiałyby opieszałość Gminy. Z dokonanych ustaleń wynika, że Gmina Lubliniec co najmniej do momentu wszczęcia postępowania w sprawie kontroli wykonania decyzji nr RKT- 76/2006 (co nastąpiło w dniu 04.09.2007r.) nie podjęła żadnych aktywnych kroków zmierzających do dokonania zmian w treści zawartych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. Podjęte przez nią w tym zakresie działania ograniczyły się do informowania konsumentów – za pośrednictwem inkasentów – o konieczności zawarcia nowych umów oraz do oczekiwania na zgłoszenie się konsumentów celem podpisania zmienionej umowy. Tymczasem to na Gminie jako podmiocie odpowiedzialnym za stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów spoczywał ciężar dostarczenia konsumentom nowych, zmienionych umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków celem wyeliminowania z obrotu stwierdzonych naruszeń. Gmina powinna podjąć w tym kierunku konkretne i aktywne kroki, jej postawa była natomiast całkowicie bierna. Stwierdzić również należy, że Gmina Lubliniec nie przedstawiła żadnych zadowalających wyjaśnień ani dowodów wskazujących na to, z jakich przyczyn, które można by uznać za niezależne od niej, nie przeprowadziła w terminie określonym w decyzji nr RKT-76/2006 wymiany umów zawartych z konsumentami. W związku z powyższym stwierdzić należy, że istnieją podstawy do przyjęcia, że Gmina nie dołożyła należytej staranności w celu wykonania decyzji nr RKT-76/2006, a zatem można przypisać jej winę za niewykonanie nałożonych tą decyzją obowiązków. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że Gmina Lubliniec dopuściła się zwłoki w wykonaniu prawomocnej decyzji organu antymonopolowego nr RKT-76/2006. Zwłoka ta obejmuje okres od dnia 15.03.2007r. do dnia 08.12.2008r. (tj. od dnia, w którym Gmina powinna była wprowadzić do obrotu wszystkie zmienione wzorce umów o zaopatrzenie w wodę i doprowadzanie ścieków do dnia poprzedzającego dzień, w którym dokonano wymiany ostatniej „wadliwej” umowy). A zatem okres zwłoki w wykonaniu ww. decyzji wynosi ogółem dni 635 dni i za ten okres uzasadnione jest nałożenie na Gminę Lubliniec kary pieniężnej określonej w art. 107 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jak już podniesiono, art. 107 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, że organ antymonopolowy może nałożyć na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości stanowiącej równowartość do 10 000 euro za każdy dzień zwłoki w wykonaniu decyzji nakazujących zaniechanie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów; karę pieniężną nakłada się licząc od daty wskazanej w decyzji. Ponadto zgodnie z art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przy ustalaniu kar pieniężnych, o których mowa w art. 106-108 tej ustawy, należy uwzględnić w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Zgodnie z art. 130 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej, o którym mowa w art. 111, uwzględnia się również okoliczność naruszenia przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 z późn. zm.). 15 Ustalając wymiar kary pieniężnej organ antymonopolowy wziął pod uwagę, że uchylanie się przez Gminę Lubliniec od obowiązku wykonania decyzji nr RKT-76/2006 dotyczyło zarówno zaniechania wprowadzenia do obrotu, niezwłocznie po uprawomocnieniu się decyzji, nowych zmienionych wzorców umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, jak i zaniechania przeprowadzenia, w terminie 6 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji, wymiany wstecz umów zawierających zakwestionowane w decyzji uchybienia. Działania w celu wykonania przez Gminę nałożonych na nią prawomocną decyzją obowiązków były podejmowane w sposób opieszały i długotrwały. Decyzja organu antymonopolowego stała się prawomocna w dniu 20.12.2006r., zaś do dnia 20.06.2007r. Gmina powinna była dokonać stosownych zmian we wszystkich umowach zawartych z konsumentami. Postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie, czy decyzja została wykonana zostało wszczęte w dniu 04.09.2007r. Od momentu uprawomocnienia się Decyzji do wszczęcia postępowania upłynęło ponad 9 miesięcy, w ciągu których Gmina miała możliwość wprowadzenia zmian do stosowanych w obrocie wzorców. Zmiany eliminujące stwierdzone naruszenia z treści wszystkich wzorców umów stosowanych przez Gminę w obrocie z konsumentami zostały natomiast wprowadzone dopiero po 13 miesiącach od daty uprawomocnienia się decyzji. Proces zmiany dotychczasowych umów (których liczba wynosiła około […]) został zakończony natomiast w dniu 09.12.2008r. tj. po niemal 1,5 roku od upływu wyznaczonego przez organ antymonopolowy terminu. Na wysokość kary pieniężnej wpływa również fakt, iż zaniechanie podjęcia przez Gminę Lubliniec działań zmierzających do zaniechania stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów skutkowało znacznym stopniem zagrożenia interesu publicznoprawnego, co wyrażało się w powszechnym charakterze stosowanych praktyk. W przedmiotowej sprawie niezastosowanie się przez Gminę bez zbędnej zwłoki do nakazu zaniechania stosowania praktyk godzących w zbiorowe interesy konsumentów oznaczało, iż mimo uprawomocnienia się decyzji nr RKT-76/2006, nie zmieniła się sytuacja potencjalnych i dotychczasowych klientów Gminy. Gmina w dalszym ciągu posługiwała się wzorcami umownymi o treści sprzecznej z prawem oddziałując w ten sposób negatywnie na wynikające z przepisów prawa i obowiązki stron kontraktu. Przez długi okres czasu nie podjęła również żadnych aktywnych kroków zmierzających do zmiany wadliwych umów. Organ antymonopolowy zważył, iż w wyniku powyższego zachowania sytuacja konsumentów została istotnie osłabiona; w rezultacie nieotrzymania za pośrednictwem umowy pełnej i wyczerpującej informacji na temat wszystkich jej warunków, zostali oni pozbawieni wiedzy koniecznej do w pełni czynnego i świadomego uczestniczenia w rynku i dochodzenia swoich praw. Prowadzić to mogło do niekorzystania przez konsumentów z przysługujących im uprawnień, niewykonania spoczywających na nich obowiązków z narażeniem się na sankcje, jak również do nieegzekwowania od dostawcy usług odpowiednich zachowań. Umowy zawierały również niezgodne z prawem unormowania, które skutkować mogły bezprawnym pozbawieniem konsumentów dostępu do usług wodociągowo – kanalizacyjnych. Ustalając wymiar kary organ antymonopolowy wziął również pod uwagę zmieniający się stopień niewykonywania decyzji nr RKT-76/2006 w okresie od dnia 15.03.2007r. do dnia 08.12.2008r. Uwzględniono zatem, iż w dniu 15.03.2007r. Gmina wprowadziła zmiany uwzględniające rozstrzygnięcie zawarte w decyzji do dwóch z czterech wzorców umów stosowanych w obrocie z konsumentami. Kolejny wzorzec umowy (stosowany względem osób korzystających z lokali w budynkach wielolokalowych) wdrożono do stosowania dniu 19.09.2007r., zaś wzorzec umowy na odprowadzanie ścieków komunalnych – w dniu 23.01.2008r. Jakkolwiek więc Gminie można zarzucić nieuzasadnioną zwłokę, jeżeli chodzi o konieczną do wykonania decyzji modyfikację wzorców umownych, to nie dotyczy ona wszystkich stosowanych w obrocie wzorców, w różnym zaś stopniu dotyczy wzorców, które wdrażane były z opóźnieniem. Ponadto organ antymonopolowy zważył w powyższym kontekście, iż zwłoka w realizacji nałożonych na Gminę obowiązków jeżeli chodzi o wprowadzenie zmian do już zawartych umów dotyczy okresu od dnia 20.06.2007r. do dnia 08.12.2008r., a zatem nie obejmuje całego okresu zwłoki w wykonaniu decyzji. 16 Ustalając wysokość nałożonej kary organ antymonopolowy wziął także pod uwagę stopień zawinienia Gminy Lubliniec. Zważono, że Gmina jako profesjonalista o długoletnim doświadczeniu rynkowym formułując treść umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków powinna wykazać się odpowiednią starannością i dbałością w celu dostosowania treści wszystkich stosowanych wzorców do wymogów wskazanych w decyzji nr RKT-76/2006 tak, aby nie zostały naruszone powszechnie obowiązujące przepisy prawa i interesy konsumentów. Zmiany do treści kolejnych wzorców umów Gmina Lubliniec wprowadzała tymczasem w sposób opieszały i długotrwały. Jeżeli zaś chodzi o przystąpienie do wymiany „starych” umów to stwierdzić należy, iż aktywne kroki w tym kierunku zostały podjęte dopiero po wszczęciu przez organ antymonopolowy postępowania w sprawie kontroli wykonania ww. decyzji. W ocenie organu antymonopolowego powyższe okoliczności świadczą o tym, iż zachowania gminy Lubliniec podlegające ocenie w niniejszym postępowaniu są efektem niedołożenia staranności, jakiej należałoby oczekiwać od profesjonalnego i doświadczonego uczestnika obrotu rynkowego świadczącego usługi o charakterze użyteczności publicznej. Nakładając na Gminę karę pieniężną organ antymonopolowy uwzględnił też, kierując się przesłankami określonymi w art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, że Gmina Lubliniec dopuściła się wcześniej naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Poza decyzją nr RKT-76/2006 z dnia 27.10.2006r. wydana została decyzja nr RKT- 43/2006 z dnia 10.07.2006r., w której stwierdzono stosowanie przez Gminę praktyk ograniczających konkurencję określonych w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6) ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Powyższa decyzja, w której na Gminę Lubliniec nałożono karę pieniężną w wysokości 3000 PLN, uprawomocniła się w dniu 14.11.2006r. Ponadto prawomocną decyzją nr RKT-24/2008 z dnia 22.07.2008r. nałożono na Gminę Lubliniec karę pieniężną w wysokości 13 862 PLN z tytułu zwłoki w wykonaniu ww. decyzji nr RKT-43/2006. Niniejsza decyzja jest zatem już czwartą decyzją stwierdzającą naruszenie przez Gminę Lubliniec przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a jednocześnie drugą decyzją, w której na Gminę nakładana jest kara pieniężna za niewykonanie prawomocnej decyzji organu antymonopolowego. Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej okoliczności organ antymonopolowy postanowił nałożyć na Gminę karę pieniężną stanowiącą równowartość 6350 euro, tj. 10 euro za każdy z 635 dni zwłoki w wykonaniu prawomocnej decyzji nr RKT-76/2006. Zgodnie z art. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wartość euro, o której mowa w przepisach ustawy, podlega przeliczeniu na złote według kursu średniego walut obcych ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roku kalendarzowego poprzedzającego rok nałożenia kary. Wartość euro została zatem przeliczona na złote według kursu średniego walut obcych ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu 31 grudnia 2008 r., zgodnie z którym kurs euro wynosił 4,1724 zł. W związku z tym wysokość nałożonej na przedsiębiorcę kary pieniężnej przewidzianej w art. 107 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustalona jako iloczyn liczby dni niewykonania decyzji, stawki dziennej za zwłokę w jej wykonaniu oraz wartości euro określonej zgodnie z art. 5 tejże ustawy, wynosi w zaokrągleniu do pełnych złotych 26 495 PLN (słownie złotych: dwadzieścia sześć tysięcy czterysta dziewięćdziesiąt pięć). Organ antymonopolowy uznał, że nałożona kara, stanowiąca 0,1% maksymalnego wymiaru kary określonego w art. 107 ustawy ochronie konkurencji i konsumentów, jest adekwatna zarówno do stwierdzonych przewinień, jak i możliwości finansowych Gminy Lubliniec. Zważył także, że nałożona kara powinna służyć podkreśleniu naganności ocenianego w toku niniejszego postępowania zachowania polegającego na zawinionym przez Gminę niewykonywaniu decyzji organu antymonopolowego. Wymierzona kara pełnić ma zatem funkcję represyjną jako sankcja za niedostosowanie się do obowiązków wynikających z prawomocnego orzeczenia organu antymonopolowego. Jednocześnie karze należy przypisać funkcję prewencyjną, gdyż jej nałożenie ma przeciwdziałać wystąpieniu podobnych do opisanych w niniejszej decyzji uchybień w przyszłości. Niniejsza kara powinna stanowić zatem przestrogę dla przedsiębiorcy na przyszłość, 17 ale poza jej wymiarem indywidualnym trzeba podkreślić jej wymiar ogólny, funkcję odstraszającą i wychowawczą w stosunku do innych uczestników rynku. Wysokość nałożonej kary uwzględnia także wysokość dochodów wykonanych Gminy Lubliniec w 2008 roku oraz przychód osiągnięty w 2008 r. przez ZGKLiC w Lublińcu z tytułu usług zaopatrzenia w wodę i odprowadzanie ścieków. Jakkolwiek ustawodawca nie uzależnia wysokości kary pieniężnej za zwłokę w wykonaniu decyzji od wysokości przychodu przedsiębiorcy, jednakże organ antymonopolowy uznał, że nakładana kara pieniężna prawidłowo spełni przypisywane jej cele, gdy będzie uwzględniać potencjał ekonomiczny adresata decyzji. Wobec powyższego orzeczono jak w pkt I sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Karę należy wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. II. Stosownie do art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w wyniku postępowania organ antymonopolowy stwierdził naruszenie przepisów ww. ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. Zgodnie z art. 80 ww. ustawy, organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W punkcie I niniejszej decyzji organ antymonopolowy w wyniku przeprowadzonego przeciwko Gminie Lubliniec postępowania stwierdził naruszenie przez ww. przedsiębiorcę art. 107 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów poprzez dopuszczenie się zwłoki w wykonaniu decyzji nr RKT-76/2006 z dnia 27.10.2006r., co stanowi podstawę do nałożenia na Gminę przewidzianej w tym przepisie kary pieniężnej. Spełniona została zatem przesłanka wynikająca z art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pozwalająca na obciążenie Gminy Lubliniec kosztami przeprowadzonego postępowania, którymi są dla organu antymonopolowego wydatki w kwocie 57 PLN związane z prowadzoną w toku tego postępowania korespondencją. W związku z tym postanowiono obciążyć Gminę Lubliniec kosztami przeprowadzonego postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytułu zwłoki w wykonaniu decyzji nr RKT- 76/2006 w wysokości 57 PLN (słownie złotych: pięćdziesiąt siedem). Wobec powyższego orzeczono jak w punkcie II sentencji decyzji. Koszty niniejszego postępowania przedsiębiorca obowiązany jest wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. W przypadku jednak kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w pkt II niniejszej decyzji, stosownie do treści art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania cywilnego, przysługuje zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji. Dyrektor Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Maciej Fragsztajn