RKT-11/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI i KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH 40-024 Katowice, ul. Powsta ń ców 41a Tel./Fax (0-32) 256-46-96, Tel/Fax (0-32) 255-26-47, Tel. /Fax (0-32) 255-44-04 E-mail: katowice@uokik.gov.pl Katowice, dn.31.03.2003r. RKT-61/01/03/MF DECYZJA Nr RKT-11/2003 Na podstawie art. 104 k.p.a. i art. 28 ust. 6 oraz art. 23d w zwi ą zku z art. 23a ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319; z 2001r. Nr 110, poz. 1189 i Nr 154, poz. 1800 oraz z 2002r. Nr 129, poz. 1102 i Nr 166, poz. 1360), po rozpatrzeniu sprawy wszcz ę tej na wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Raciborzu Starostwo Powiatowe w Raciborzu ul. Klasztorna 6 47-400 Racibórz, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów stwierdza si ę , ż e praktyka Przedsi ę biorstwa Energetyki Cieplnej w Jastrz ę biu Zdroju ul. Wroc ł awska 2 44-335 Jastrz ę bie Zdrój, polegaj ą ca na wprowadzeniu podwy ż ki op ł at za dostarczon ą energi ę ciepln ą dla odbiorców z terenu Raciborza nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. Uzasadnienie Do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej Organem Antymonopolowym) wp ł yn ął wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Raciborzu (zwanego dalej Rzecznikiem) o wszcz ę cie post ę powania przeciwko Przedsi ę biorstwu Energetyki Cieplnej w Jastrz ę biu Zdroju (zwane dalej PEC) w sprawie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów (karta nr 3). W uzasadnieniu wniosku Rzecznik stwierdzi ł , ż e zatwierdzona przez Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki decyzj ą z dnia 27.11.2002r. Taryfa dla ciep ł a PEC jest niezgodna z tre ś ci ą art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne (Dz.U. Nr 54, poz. 348 z pó ź n. zm.) oraz § 3 pkt 2 rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki z dnia 14 grudnia 2000r. w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz zasad rozlicze ń w obrocie energi ą elektryczn ą (Dz.U. z 2001r. Nr 1, poz. 7). W zwi ą zku z powy ż szym odbiorcy energii cieplnej – mieszka ń cy Raciborza zostan ą obci ąż eni wysokim wzrostem stawki op ł at za energi ę ciepln ą . Na potwierdzenie zarzutów Rzecznik przes ł a ł korespondencj ę otrzyman ą od Prezydenta Miasta w Raciborzu, która by ł a m.in. prowadzona z Prezesem Urz ę du Regulacji Energetyki (zwany dalej Prezesem URE) oraz Wojewod ą Ś l ą skim (karty nr 4-18). W zwi ą zku z w/w wnioskiem w dniu 10.02.2003r. Organ Antymonopolowy wszcz ął post ę powanie w sprawie naruszania zbiorowych interesów konsumentów przez Przedsi ę biorstwo Energetyki Cieplnej w Jastrz ę biu Zdroju poprzez wprowadzenie znacznej podwy ż ki op ł at za dostarczon ą energi ę ciepln ą dla odbiorców z terenu Raciborza (karty nr 26- 27). W odpowiedzi na postanowienie o wszcz ę ciu post ę powania PEC stwierdzi ł , ż e w dniu 12.06.2002r. z ł o ż y ł do Prezesa URE wniosek o zatwierdzenie taryfy. Taryfa ta zosta ł a zatwierdzona dopiero w dniu 27.11.2002r. po przeprowadzeniu przez Prezesa URE dog łę bnej analizy i weryfikacji kosztów dzia ł alno ś ci ciep ł owniczej PEC oraz ustaleniu bardzo 1 mobilizuj ą cych wspó ł czynników korekcyjnych (karty nr 50-52). Zdaniem PEC obecnie obowi ą zuj ą ca Taryfa dla ciep ł a zosta ł a zatwierdzona przez Prezesa URE w ca ł kowitej zgodno ś ci z przepisami zawartymi w art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo energetyczne oraz przepisami zawartymi w § 3 pkt 2 rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki z dnia 12 pa ź dziernika 2000r. w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz zasad rozlicze ń w obrocie ciep ł em (Dz. U. Nr 96, poz. 1053), tj. z zachowaniem pe ł nej ochrony interesów odbiorców przed nieuzasadnionym poziomem cen. PEC stosuje w rozliczeniach za sprzedane ciep ł o wy łą cznie ceny i stawki op ł at zawarte w Taryfie zatwierdzonej przez Prezesa URE. Zdaniem PEC nawet stosunkowo wysoki wzrost tylko jednego ze sk ł adników za ciep ł o, tj. w niniejszym post ę powaniu stawki op ł at za zamówion ą moc ciepln ą z kot ł owni lokalnych, nie stanowi o ca ł o ś ci kosztów ponoszonych przez odbiorców, gdy ż nale ż y tak ż e uwzgl ę dni ć poziom stawek op ł at za ciep ł o, tj. za jednostk ę sprzedanego ciep ł a. St ą d te ż PEC przewiduje, ż e ca ł oroczny wzrost kosztów zakupu ciep ł a z kot ł owni lokalnych, a ponoszonych przez odbiorców z obszaru Raciborza wyniesie od 10 % do 13 %. W oparciu o zgromadzony w post ę powaniu materia ł dowodowy Organ Antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny oraz zwa ż y ł co nast ę puje. W dniu 27.11.2002r. Prezes URE na podstawie art. 47 ust. 1 i 2, art. 23 ust. 2 pkt 2 lit. b i c w zwi ą zku z art. 30 ust. 1 i 45 ustawy Prawo energetyczne po rozpatrzeniu wniosku PEC wyda ł decyzj ę administracyjn ą , któr ą zatwierdzi ł Taryf ę dla ciep ł a ustalon ą przez w/w przedsi ę biorc ę (karty nr 53-54). W uzasadnieniu decyzji Prezes URE stwierdzi ł , ż e PEC opracowa ł o taryf ę zgodnie z zasadami okre ś lonymi w art. 45 ustawy Prawo energetyczne oraz rozporz ą dzeniu Ministra Gospodarki w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz zasad rozlicze ń w obrocie ciep ł em. Bazowe ceny i stawki op ł at skalkulowane zosta ł y przez PEC na podstawie uzasadnionych kosztów prowadzenia dzia ł alno ś ci. W pi ś mie z dnia 07.01.2003r. kierowanym do Prezydenta Miasta Racibórz, Dyrektor Po ł udniowego Oddzia ł u Terenowego Urz ę du Regulacji Energetyki z siedzib ą w Katowicach szczegó ł owo przedstawi ł przes ł anki, którymi kierowa ł si ę Prezes URE zatwierdzaj ą c Taryf ę PEC (karty nr 22-24). Zgodnie z art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Art. 23 a ust. 2 w/w ustawy stanowi, ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Z wniosku Rzecznika wynika, ż e zarzuca on PEC dzia ł anie bezprawne, które godzi w zbiorowe interesy konsumentów, przy czym dzia ł anie to nie jest zwi ą zane ze stosowaniem postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, ani te ż nie jest zwi ą zane z czynami nieuczciwej konkurencji godz ą cymi w zbiorowe interesy konsumentów. St ą d te ż , aby dzia ł anie PEC mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest spe ł nienie nast ę puj ą cych przes ł anek: - dzia ł anie musi by ć bezprawne, - dzia ł anie powy ż sze musi godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów. Z wniosku o wszcz ę cie post ę powania wynika, ż e Rzecznik stoi na stanowisku, i ż pobieranie przez PEC cen i op ł at za dostarczone ciep ł o w oparciu o postanowienia zatwierdzonej przez 2 Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki decyzj ą z dnia 27.11.2002r. Taryfy dla ciep ł a PEC jest bezprawne i narusza zbiorowe interesy konsumentów – odbiorców ciep ł a z terenu Raciborza. Na uzasadnienie powy ż szego stanowiska Rzecznik wskaza ł , ż e w/w Taryfa jest niezgodna z tre ś ci ą art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo energetyczne oraz rozporz ą dzeniem wykonawczym do tej ustawy. W pierwszej kolejno ś ci nale ż y zatem podnie ść , ż e zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne przedsi ę biorstwa energetyczne posiadaj ą ce koncesj ę ustalaj ą taryfy dla ciep ł a, które podlegaj ą zatwierdzeniu przez Prezesa URE. Taryfy dla ciep ł a powinny zapewnia ć pokrycie uzasadnionych kosztów dzia ł alno ś ci przedsi ę biorstw energetycznych, m.in. w zakresie wytwarzania, przetwarzania, przesy ł ania, dystrybucji lub obrotu paliwami i energi ą oraz ochron ę interesów odbiorców przed nieuzasadnionym poziomem cen (art. 45 ust. 1 w/w ustawy). Przedsi ę biorstwa energetyczne ró ż nicuj ą ceny i stawki op ł at okre ś lone w taryfach dla ciep ł a dla ró ż nych grup odbiorców wy łą cznie ze wzgl ę du na uzasadnione koszty spowodowane realizacj ą ś wiadczenia. Szczegó ł owe zasady kszta ł towania i kalkulacji taryf dla ciep ł a oraz szczegó ł owe zasady rozlicze ń w obrocie ciep ł em okre ś la na podstawie upowa ż nienia wynikaj ą cego z art. 46 ust. 1 Prawa energetycznego Minister Gospodarki – w oparciu o to upowa ż nienie zosta ł o wydane rozporz ą dzenie Ministra Gospodarki z dnia 12 pa ź dziernika 2000r. w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz zasad rozlicze ń w obrocie ciep ł em (Dz. U. Nr 96, poz. 1053). § 3 pkt 2 w/w rozporz ą dzenia stanowi, ż e przedsi ę biorstwo energetyczne opracowuje taryf ę w sposób zapewniaj ą cy ochron ę interesów odbiorców przed nieuzasadnionym poziomem cen. Nale ż y zauwa ż y ć , ż e w ś wietle postanowie ń ustawy Prawo energetyczne, taryfy dla ciep ł a powinny zapewnia ć pokrycie uzasadnionych kosztów dzia ł alno ś ci przedsi ę biorstw energetycznych oraz ochron ę interesów odbiorców przed nieuzasadnionym poziomem cen. Kwestia oceny, czy przyj ę te jako podstaw ę tworzenia taryfy koszty s ą uzasadnione, czy te ż nie, podlega kognicji Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki, który bada taryf ę i w sytuacji, gdy uzna, i ż zosta ł a ona opracowana zgodnie z prawem zatwierdza j ą w drodze decyzji administracyjnej. Tak wi ę c, żą danie przez PEC cen i op ł at w wysoko ś ci okre ś lonej w Taryfie zatwierdzonej decyzj ą Prezesa URE nale ż y uzna ć za uzasadnione i zgodne z prawem. Taryfa zatwierdzona przez Prezesa URE, który jest centralnym organem administracji rz ą dowej nie podlega ocenie przez Organ Antymonopolowy. Organ Antymonopolowy nie jest uprawniony do kwestionowania zachowania przedsi ę biorstwa energetycznego w zakresie stosowanych przez niego cen i stawek op ł at, je ś li ceny te i stawki zawarte s ą w taryfie zatwierdzonej decyzj ą Prezesa URE. Jedynym podmiotem uprawnionym do oceny Taryf zatwierdzonych decyzj ą Prezesa URE jest S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów o czym stanowi art. 479 46 K.p.c. W pa ń stwie prawa niemo ż liw ą jest sytuacja w której dwa organy orzeka ł yby w tej samej sprawie i wydawa ł y przy tym przeciwstawne rozstrzygni ę cia, tzn. aby Prezes URE zatwierdza ł taryfy, a Organ Antymonopolowy swoj ą decyzj ą je podwa ż a ł . Stanowisko takie wielokrotnie zajmowa ł S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (poprzednia nazwa S ą d Antymonopolowy) w swoich wyrokach, np.: wyrok z dnia 09.01.2002r. sygn. akt XVII Ama 11/01, wyrok z dnia 14.01.2002r. sygn. akt XVII Ama 17/01, wyrok z dnia 15.05.2002r. sygn. akt XVII Ama 95/01, wyrok z dnia 20.05.2002r. sygn. akt XVII Ama 92/01. W ś wietle tre ś ci wniosku o wszcz ę cie post ę powania zasadnym jest przyj ę cie twierdzenia, i ż w istocie Rzecznik kwestionuje poprawno ść Taryfy dla ciep ł a PEC zatwierdzonej w drodze decyzji przez Prezesa URE. Jak wskazano powy ż szej Organ Antymonopolowy nie jest w ł adny do oceny, czy Taryfa dla ciep ł a dla PEC, a tym samym decyzja Prezesa URE zatwierdzaj ą ca t ą Taryf ę s ą zgodne z przepisami prawa energetycznego. Jedynym uprawnionym do tego organem jest S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y stwierdzi ć , ż e pobieranie przez PEC cen i stawek op ł at w wysoko ś ci okre ś lonej w Taryfie zatwierdzonej przez Prezesa URE nie jest dzia ł aniem 3 bezprawnym, a tym samym nie zosta ł a spe ł niona pierwsza z przes ł anek warunkuj ą cych uznanie okre ś lonego zachowania za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Ponadto, jak wskazano to wcze ś niej zgodnie z art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo energetyczne taryfy dla ciep ł a powinny zapewnia ć ochron ę interesów odbiorców przed nieuzasadnionym poziomem cen. W sytuacji zatwierdzenia przez Prezesa URE w drodze prawomocnej decyzji taryfy dla ciep ł a nale ż y przyj ąć , ż e taryfa ta zapewnia ochron ę interesów odbiorców, w tym konsumentów przed nieuzasadnionym poziomem cen. Tym samym na stra ż y interesów odbiorców stoi Prezes URE, który w procesie zatwierdzania taryfy czuwa, aby stawki cen i op ł at zawartych w taryfie uwzgl ę dnia ł y zarówno interesy przedsi ę biorstwa ciep ł owniczego, jak i jego kontrahentów. St ą d te ż nie mo ż na stwierdzi ć , aby pobieranie przez PEC stawek i op ł at zawartych w Taryfie godzi ł o w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym nie zosta ł a spe ł niona druga z przes ł anek warunkuj ą cych uznanie okre ś lonego zachowania jako praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w sentencji. Od niniejszej decyzji przys ł uguje stronom prawo wniesienia odwo ł ania do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach, w terminie dwutygodniowym od dnia dor ę czenia decyzji. W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral 4