RKT-108/2008

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 31.12.2008r. RKT-61-73/08/AW DECYZJA Nr RKT – 108/2008 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331; Dz.U. Nr 99, poz. 660 i Dz.U. Nr 171, poz. 1206) oraz §7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko „PKP Przewozy Regionalne” Spó ł ka z o.o. w Warszawie, ul. Grójecka 17 , – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i 2 tej ustawy bezprawne dzia ł anie „PKP Przewozy Regionalne” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Warszawie polegaj ą ce na ograniczeniu prawa konsumenta do zmiany umowy przewozu poprzez zamieszczenie w tre ś ci Regulaminu przewozu osób, rzeczy i zwierz ą t „PKP Przewozy Regionalne” postanowienia o brzmieniu: „ Zmiana umowy przewozu po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci biletu w relacji do 100 km jest mo ż liwa w przypadku: przej ś cia do wy ż szej klasy wagonu i/lub kategorii poci ą gu, zmiany drogi przewozu na d ł u ż sz ą lub przejazdu poza stacj ę przeznaczenia t ą sam ą lub d ł u ż sz ą drog ą .” , co nast ą pi ł o z naruszeniem art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe (tekst jedn.: Dz.U. 2000r. Nr 50 poz. 601 z pó ź n. zm.) i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 21.04.2008r., II. na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i 2 tej ustawy bezprawne dzia ł anie „PKP Przewozy Regionalne” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Warszawie polegaj ą ce na ograniczeniu prawa konsumenta do odst ą pienia od umowy przewozu i uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego poprzez zamieszczenie w ww. Regulaminie postanowienia o brzmieniu: „Podró ż ny z jednorazowym biletem na przejazd w relacji do 100 km, który zamierza rozpocz ąć przejazd ze stacji po ś redniej, po ł o ż onej na drodze przewozu jest zobowi ą zany do nabycia w kasie biletowej lub w poci ą gu (na zasadach okre ś lonych w §10 ust.19 Regulaminu), nowego biletu na faktyczny przejazd. Posiadany przez podró ż nego poprzedni bilet nie podlega zwrotowi. Rozpocz ę cie przejazdu od stacji po ś redniej po ł o ż onej na drodze przewozu jest traktowane jak przerwa w podró ż y.” , co nast ą pi ł o z naruszeniem art. 17 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe, i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 29.09.2008r., III. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i 2 tej ustawy bezprawne dzia ł anie „PKP Przewozy Regionalne” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Warszawie polegaj ą ce na wy łą czeniu prawa konsumenta do zmiany umowy przewozu w efekcie 1 zamieszczenia w ww. Regulaminie postanowienia o brzmieniu: „Zmiana umowy przewozu w zakresie terminu wyjazdu na podstawie biletów jednorazowych w relacjach do 100 km – po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci nie jest mo ż liwa.” , co nast ą pi ł o z naruszeniem art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe, i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania, IV. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i 2 tej ustawy bezprawne dzia ł anie „PKP Przewozy Regionalne” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Warszawie polegaj ą ce na wy łą czeniu prawa konsumenta do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego poprzez zamieszczenie w ww. Regulaminie postanowienia o brzmieniu: „Nie dokonuje si ę zwrotu nale ż no ś ci za bilet w relacji do 100 km: 1) ca ł kowicie niewykorzystany wydany na przejazd „T”, 2) w razie rezygnacji z przejazdu „tam” na podstawie biletu „T/P”, po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci.” , co nast ą pi ł o z naruszeniem art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe, i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania, V. na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i 2 tej ustawy bezprawne dzia ł anie „PKP Przewozy Regionalne” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Warszawie polegaj ą ce na wy łą czeniu prawa konsumenta do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego poprzez zamieszczenie w ww. Regulaminie postanowienia o brzmieniu: „Kasa prowadz ą ca sprzeda ż danego rodzaju biletów okresowych i innych na przejazdy wielokrotne, dokonuje zwrotu nale ż no ś ci za: ca ł kowicie niewykorzystany bilet turystyczny. Nie zwraca si ę nale ż no ś ci za bilet turystyczny po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci.” , co nast ą pi ł o z naruszeniem art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe, i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 29.09.2008r., VI. na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i 2 tej ustawy bezprawne dzia ł anie „PKP Przewozy Regionalne” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Warszawie polegaj ą ce na zamieszczeniu w ww. Regulaminie postanowienia o brzmieniu: „W przypadku braku dyspozycji w sprawie dalszego post ę powania z przesy ł k ą - przesy ł ka podlega likwidacji po up ł ywie 10 dni od terminu odbioru przesy ł ki, nie wcze ś niej ni ż po up ł ywie 5 dni od zawiadomienia osoby uprawnionej o zamierzonej likwidacji.” , w którym termin przechowywania przesy ł ek konduktorskich przed przyst ą pieniem do ich zniszczenia okre ś lono w wymiarze naruszaj ą cym art. 58 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe, i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 29.09.2008r., VII. na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na „PKP Przewozy Regionalne” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Warszawie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 100 000 PLN (s ł ownie z ł otych: sto tysi ę cy), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punktach I - VI sentencji niniejszej decyzji, VIII. na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 80 tej ustawy postanawia si ę obci ąż y ć „PKP Przewozy Regionalne” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Warszawie kosztami przeprowadzonego post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów i zobowi ą za ć ww. przedsi ę biorc ę do zwrotu na rzecz Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 29,00 PLN (s ł ownie z ł otych: dwadzie ś cia dziewi ęć ). 2 Uzasadnienie W okresie od dnia 21.12.2007r. do dnia 04.04.2008r., w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej Organem Antymonopolowym), zosta ł o przeprowadzone z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu wst ę pne ustalenie, czy „PKP Przewozy Regionalne” Spó ł ka z o.o. w Warszawie, ul. Grójecka 17 , (zwana dalej PKP) mo ż e stosowa ć praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, o jakich mowa w art. 24 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku przedmiotowego post ę powania zbadano pod k ą tem zgodno ś ci z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa warunki Regulaminu przewozu osób, rzeczy i zwierz ą t „PKP Przewozy Regionalne” (RPO-PR) wprowadzonego Uchwa łą Nr 266/2007 Zarz ą du „PKP Przewozy Regionalne” Sp. z o.o. z dnia 17.07.2007r. (zwanego dalej Regulaminem ). Poniewa ż analiza tre ś ci Regulaminu da ł a podstawy do przyj ę cia, ż e mog ł o doj ść do naruszenia przez PKP przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w dniu 06.06.2008r. Postanowieniem Nr 1 wszcz ę te zosta ł o w tej sprawie post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów (karta nr 1). PKP postawiony zosta ł zarzut podejmowania bezprawnych dzia ł a ń godz ą cych w zbiorowe interesy konsumentów, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cych na: 1. ograniczeniu prawa konsumenta do zmiany umowy przewozu poprzez zamieszczenie w tre ś ci Regulaminu przewozu osób, rzeczy i zwierz ą t „PKP Przewozy Regionalne” postanowienia o brzmieniu: „ Zmiana umowy przewozu po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci biletu w relacji do 100 km jest mo ż liwa w przypadku: przej ś cia do wy ż szej klasy wagonu i/lub kategorii poci ą gu, zmiany drogi przewozu na d ł u ż sz ą lub przejazdu poza stacj ę przeznaczenia t ą sam ą lub d ł u ż sz ą drog ą .” , które mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe (tekst jedn.: Dz.U. 2000r. Nr 50 poz. 601 z pó ź n. zm.), 2. ograniczeniu prawa konsumenta do odst ą pienia od umowy przewozu i uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego poprzez zamieszczenie w ww. Regulaminie postanowienia o brzmieniu: „Podró ż ny z jednorazowym biletem na przejazd w relacji do 100 km, który zamierza rozpocz ąć przejazd ze stacji po ś redniej, po ł o ż onej na drodze przewozu jest zobowi ą zany do nabycia w kasie biletowej lub w poci ą gu (na zasadach okre ś lonych w §10 ust.19 Regulaminu), nowego biletu na faktyczny przejazd. Posiadany przez podró ż nego poprzedni bilet nie podlega zwrotowi. Rozpocz ę cie przejazdu od stacji po ś redniej po ł o ż onej na drodze przewozu jest traktowane jak przerwa w podró ż y.” , które mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe, 3. wy łą czeniu prawa konsumenta do zmiany umowy przewozu w efekcie zamieszczenia w ww. Regulaminie postanowienia o brzmieniu: „Zmiana umowy przewozu w zakresie terminu wyjazdu na podstawie biletów jednorazowych w relacjach do 100 km – po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci nie jest mo ż liwa.” , które mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe, 4. wy łą czeniu prawa konsumenta do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego poprzez zamieszczenie w ww. Regulaminie postanowienia o brzmieniu: „Nie dokonuje si ę zwrotu nale ż no ś ci za bilet w relacji do 100 km: 1) ca ł kowicie niewykorzystany wydany na przejazd „T”, 2) w razie rezygnacji z przejazdu „tam” na podstawie biletu „T/P”, po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci.” , które mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe, 5. wy łą czeniu prawa konsumenta do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego poprzez zamieszczenie 3 w ww. Regulaminie postanowienia o brzmieniu: „Kasa prowadz ą ca sprzeda ż danego rodzaju biletów okresowych i innych na przejazdy wielokrotne, dokonuje zwrotu nale ż no ś ci za: ca ł kowicie niewykorzystany bilet turystyczny. Nie zwraca si ę nale ż no ś ci za bilet turystyczny po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci.” , które mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe, 6. zamieszczeniu w ww. Regulaminie postanowienia o brzmieniu: „W przypadku braku dyspozycji w sprawie dalszego post ę powania z przesy ł k ą - przesy ł ka podlega likwidacji po up ł ywie 10 dni od terminu odbioru przesy ł ki, nie wcze ś niej ni ż po up ł ywie 5 dni od zawiadomienia osoby uprawnionej o zamierzonej likwidacji.” , w którym termin przechowywania przesy ł ek konduktorskich przed przyst ą pieniem do ich zniszczenia okre ś lono w wymiarze, który mo ż e zosta ć uznany za niezgodny z art. 58 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów PKP podnios ł a, co nast ę puje. W odniesieniu do §12 ust. 13 Regulaminu o brzmieniu: „Zmiana umowy przewozu po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci biletu w relacji do 100 km jest mo ż liwa w przypadku: przej ś cia do wy ż szej klasy wagonu i/lub kategorii poci ą gu, zmiany drogi przewozu na d ł u ż sz ą lub przejazdu poza stacj ę przeznaczenia t ą sam ą lub d ł u ż sz ą drog ą .” PKP podnios ł a, ż e sprzedaje bilety jednorazowe do 100 km na przejazdy poci ą gami osobowymi i pospiesznymi. Na tego rodzaju biletach wskazuje si ę m.in. dzie ń wa ż no ś ci (bilety jednorazowe na odleg ł o ść do 100 km s ą wa ż ne jeden dzie ń , dzie ń liczy si ę od godz. 0:01 do 24:00), klas ę wagonu i kategori ę poci ą gu w jakiej wa ż ny jest bilet na przejazd. Podró ż na podstawie takiego biletu mo ż e zosta ć zrealizowana dowolnym poci ą giem osobowym lub pospiesznym o dowolnej porze w ci ą gu ca ł ego dnia wa ż no ś ci biletu. Podró ż ny sam decyduje, o której godzinie wsi ą dzie do poci ą gu i zrealizuje przejazd na podstawie zakupionego biletu. Z uwagi na fakt, ż e przewo ź nik nie sprzedaje biletów na przejazd konkretnym poci ą giem, a tym samym daje podró ż nemu prawo do wykorzystania zakupionego biletu w ci ą gu ca ł ego dnia jego wa ż no ś ci, w ocenie przewo ź nika niemo ż liwe jest, albo prawie niemo ż liwe, jednoznaczne wskazanie momentu rozpocz ę cia podró ż ny na podstawie takiego biletu (tj. wej ś cia do poci ą gu z zamiarem odbycia przejazdu w tym poci ą gu). Powy ż sze postanowienie §12 ust. 13 dotyczy ł o wy łą cznie przypadków, kiedy podró ż ny z biletem na przejazd wa ż nym w danym dniu zamierza ł przed rozpocz ę ciem przejazdu (tj. przed faktycznym wej ś ciem do poci ą gu w celu zrealizowania przejazdu) zmieni ć warunki zawartej umowy aczkolwiek wcale nie wyklucza ł mo ż liwo ś ci zrealizowania przejazdu na podstawie biletu wa ż nego na przejazd poci ą giem pospiesznym w ni ż szej kategorii poci ą gu, tzn. w poci ą gu osobowym. Zarazem PKP zwróci ł a uwag ę , ż e zgodnie z postanowieniami §12 ust. 6 „Je ż eli przed lub niezw ł ocznie po wej ś ciu do poci ą gu podró ż ny zg ł osi zamiar przejazdu: 1) w poci ą gu ni ż szej kategorii, 2) w ni ż szej klasie wagonu, 3) przez mniejsz ą liczb ę osób, na cz ęś ci lub na ca ł ej drodze przewozu, kierownik poci ą gu dokonuje po ś wiadczenia o wykorzystaniu, w zakresie wskazanym przez podró ż nego.” Tym samym przewo ź nik nie ogranicza ł prawa podró ż nego do zmiany umowy przewozu polegaj ą cej na przej ś ciu z wa ż nym biletem na odleg ł o ść do 100 km wydanym na przejazd poci ą giem pospiesznym – do poci ą gu osobowego w celu zrealizowania przejazdu tym poci ą giem w relacji wskazanej na bilecie (zmiany umowy przewozu w zakresie zmiany kategorii poci ą gu na ni ż sz ą ). W takim przypadku kierownik poci ą gu po ś wiadcza ł na bilecie fakt korzystania z ni ż szej kategorii poci ą gu i na tej podstawie podró ż nemu przys ł ugiwa ł cz ęś ciowy zwrot nale ż no ś ci (tj. ró ż nica pomi ę dzy uiszczon ą op ł at ą za przejazd poci ą giem pospiesznym a op ł at ą za faktycznie zrealizowany przejazd w poci ą gu osobowym). PKP zaznaczy ł a, ż e w obecnym stanie dopuszcza mo ż liwo ść zmiany umowy w powy ż szym zakresie, zarówno przed, jak i po rozpocz ę ciu przejazdu, a od dnia 21.04.2008r. §12 ust.13 nie obowi ą zuje, gdy ż postanowienie to zosta ł o wykre ś lone w ca ł o ś ci z postanowie ń Regulaminu . 4 W odniesieniu do §14 ust.2 Regulaminu o brzmieniu: „Nie dokonuje si ę zwrotu nale ż no ś ci za bilet w relacji do 100 km: 1) ca ł kowicie niewykorzystany wydany na przejazd „T”, 2) w razie rezygnacji z przejazdu „tam” na podstawie biletu „T/P”, po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci.” PKP poinformowa ł a, ż e brzmienie tego postanowienia od dnia 21.04.2008r. uleg ł o zmianie, a mianowicie kropk ę na ko ń cu zdania zast ą piono przecinkiem i dodano zapis „z zastrze ż eniem postanowie ń ust. 4, 4a, 5, 11, 14” . W zwi ą zku z powy ż szym PKP dopu ś ci ł a mo ż liwo ść zwrotu nale ż no ś ci za bilet w relacji do 100 km po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci, gdy zosta ł : − zakupiony w przedsprzeda ż y, − zwrócony nie pó ź niej ni ż przed up ł ywem trzech godzin, licz ą c od godziny zakupu biletu w kasie biletowej (dot. biletów zakupionych w dniu wyjazdu). Poprzez zapis „zwrócony” przewo ź nik rozumie uzyskanie przez podró ż nego w ci ą gu wy ż ej wspomnianych trzech godzin odpowiedniego po ś wiadczenia na bilecie o ca ł kowitej lub cz ęś ciowej rezygnacji z przejazdu, na warunkach okre ś lonych w §14 ust.1 pkt 1 Regulaminu . Nale ż no ś ci za ca ł kowicie lub cz ęś ciowo niewykorzystane bilety odpowiednio po ś wiadczone wyp ł aca kasa prowadz ą ca sprzeda ż danego rodzaju biletów – je ż eli podró ż ny zg ł osi si ę do kasy biletowej w terminie do 30 dni, licz ą c od pierwszego dnia wa ż no ś ci biletu. Po up ł ywie wy ż ej wskazanego terminu zwrotu nale ż no ś ci mo ż na dochodzi ć w drodze reklamacji z ł o ż onej za po ś rednictwem zak ł adu przewozów regionalnych lub bezpo ś rednio do Biura Rozlicze ń i Kontroli dochodów w Olsztynie, na warunkach okre ś lonych w §§ 26-27 Regulaminu . Ponadto PKP powiadomi ł a, ż e w zwi ą zku z zaistnia ł ymi w ą tpliwo ś ciami dotycz ą cymi warunków dokonywania zmiany umowy przewozu lub wymiany biletu w relacji do 100 km, w pi ś mie z dnia 05.05.2008r. skierowanym do swoich jednostek organizacyjnych wyja ś ni ł a im, ż e „Po rozpocz ę ciu wa ż no ś ci biletu w relacji do 100 km, zmiany umowy przewozu lub wymiany mo ż na dokona ć w ci ą gu ca ł ego czasu wa ż no ś ci biletu”. Zarazem PKP zwróci ł a uwag ę , ż e podró ż ny, który udokumentuje niemo ż liwo ść wykorzystania biletu z przyczyn ca ł kowicie od niego niezale ż nych, mo ż e dochodzi ć zwrotu nale ż no ś ci za bilet (dot. biletów bez odpowiedniego po ś wiadczenia) w drodze pisemnej reklamacji, na warunkach okre ś lonych w §§ 26-27 Regulaminu . W odniesieniu do zarzutu wi ążą cego si ę z §12 ust.19 pkt 1 Regulaminu o brzmieniu: „Zmiana umowy przewozu w zakresie terminu wyjazdu na podstawie biletów jednorazowych w relacjach do 100 km – po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci nie jest mo ż liwa.” PKP podnios ł a, ż e termin wa ż no ś ci biletu wydanego na odleg ł o ść do 100 km wynosi jeden dzie ń . Zatem w ramach wskazanego terminu wa ż no ś ci biletu nie wyznacza si ę dodatkowo jakiegokolwiek terminu wyjazdu. Podró ż ny na podstawie biletu o jednodniowym terminie wa ż no ś ci mo ż e rozpocz ąć przejazd ze stacji wyjazdu o dowolnej porze dnia wa ż no ś ci biletu. Ponadto w ś wietle interpretacji zawartej w ww. pi ś mie z dnia 05.05.2008r. zmiana umowy przewozu na podstawie biletów do 100 km, w zakresie m.in. zmiany terminu wyjazdu jest jak najbardziej mo ż liwa. Co wi ę cej PKP umo ż liwia równie ż dokonanie takiej zmiany w ramach tzw. wymiany biletu. To znaczy, ż e je ż eli podró ż ny z biletem wa ż nym np. w dniu 28 czerwca br. zg ł osi po rozpocz ę ciu wa ż no ś ci biletu, tj. w dniu 28 czerwca br., zamiar zmiany terminu wyjazdu na dzie ń pó ź niejszy i nadal pozostanie klientem PKP, to takiej zmiany dokonuje si ę w ramach wymiany biletu. Posiadany przez podró ż nego odpowiednio po ś wiadczony bilet podlega wymianie na bilet wa ż ny na przejazd poci ą gami PKP w innym terminie (bez potr ą cania odst ę pnego). PKP doda ł a, ż e zgodnie z informacj ą zawart ą w ww. pi ś mie z dnia 05.05.2008r. do czasu wprowadzenia stosownej zmiany w postanowieniach Regulaminu bezwzgl ę dnie stosuje si ę zasady zmiany terminu wyjazdu na podstawie biletów do 100 km opisane powy ż ej. Ponadto PKP zadeklarowa ł a, ż e dotychczasowe brzmienie postanowienia §12 ust.14 zostanie przeredagowane w sposób nie budz ą cy w ą tpliwo ś ci. 5 W nawi ą zaniu do zarzutu dotycz ą cego §12 ust.14 Regulaminu o brzmieniu: „Podró ż ny z jednorazowym biletem na przejazd w relacji do 100 km, który zamierza rozpocz ąć przejazd ze stacji po ś redniej, po ł o ż onej na drodze przewozu jest zobowi ą zany do nabycia w kasie biletowej lub w poci ą gu (na zasadach okre ś lonych w §10 ust. 19 Regulaminu) 1 , nowego biletu na faktyczny przejazd. Posiadany przez podró ż nego poprzedni bilet nie podlega zwrotowi. Rozpocz ę cie przejazdu od stacji po ś redniej po ł o ż onej na drodze przewozu jest traktowane jak przerwa w podró ż y.” PKP podnios ł a, ż e tak przy zmianie umowy przewozu, jak i przy odst ą pieniu, warunkiem uzyskania zwrotu nale ż no ś ci jest zwrócenie przewo ź nikowi nie wykorzystanego biletu na przejazd. Niewykorzystanie (cz ęś ciowe lub ca ł kowite) powinno by ć po ś wiadczone przez osob ę upowa ż nion ą do tego przez przewo ź nika. Odnosz ą c si ę do przypadku uregulowanego w §12 ust.14, przy jednoczesnym uwzgl ę dnieniu postanowie ń §14 ust.11, w takich sytuacjach, gdy podró ż ny z jednorazowym biletem na przejazd w relacji do 100 km ma zamiar rozpocz ąć przejazd ze stacji po ś redniej, po ł o ż onej na drodze przewozu, aby móg ł dochodzi ć zwrotu nale ż no ś ci za niewykorzystany bilet powinien uzyska ć na tym bilecie odpowiednie po ś wiadczenie. Przed rozpocz ę ciem przejazdu po ś wiadczenie biletu jednorazowego na odleg ł o ść do 100 km w dniu jego wa ż no ś ci mo ż na uzyska ć na jednej ze stacji miejscowo ś ci wyjazdu lub na jednej ze stacji miejscowo ś ci nabycia biletu. Je ż eli podró ż ny zg ł osi si ę na innej stacji ni ż stacja, o której mowa wy ż ej, wówczas na bilecie upowa ż niony pracownik dokonuje adnotacji w brzmieniu: „Podró ż ny zg ł osi ł si ę w dniu …, o godz. … dochodzenie zwrotu nale ż no ś ci w drodze reklamacji.” . Równocze ś nie z przedstawieniem powy ż szych wyja ś nie ń PKP zadeklarowa ł a wprowadzenie stosownej zmiany §12 ust.14 Regulaminu . Aby z ca łą stanowczo ś ci ą zapobiec ewentualnym przypadkom mylnej interpretacji przedmiotowego postanowienia Regulaminu przez osoby dokonuj ą ce odprawy podró ż nych, do czasu wprowadzenia stosownej zmiany, PKP zapowiedzia ł a, ż e omawiane powy ż ej zagadnienie zostanie zinterpretowane w formie odr ę bnie wydanego uregulowania. Ustosunkowuj ą c si ę do zarzutu zwi ą zanego z brzmieniem §15 ust.6 pkt 1b Regulaminu : „Kasa prowadz ą ca sprzeda ż danego rodzaju biletów okresowych i innych na przejazdy wielokrotne, dokonuje zwrotu nale ż no ś ci za: ca ł kowicie niewykorzystany bilet turystyczny. Nie zwraca si ę nale ż no ś ci za bilet turystyczny po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci.” PKP wyja ś ni ł a, ż e formu ł uj ą c to postanowienie kierowa ł o si ę przede wszystkim wzgl ę dami ekonomicznymi. Oferta biletu turystycznego z za ł o ż enia jest ofert ą komercyjn ą i bardzo atrakcyjn ą cenowo. Jedynym czynnikiem ró ż nicuj ą cym cen ę biletu turystycznego jest – klasa wagonu. Warunki taryfowe oferty nie przewiduj ą cz ęś ciowego niewykorzystania biletu (tj. przez okres krótszy ni ż wskazany termin wa ż no ś ci biletu) ze wzgl ę du na to, ż e cena biletu zosta ł a ustalona w sposób zrycza ł towany, niezale ż ny w ż adnej mierze ani od odleg ł o ś ci, ani liczby mo ż liwych do zrealizowania przejazdów w ramach wa ż no ś ci danego biletu. Zarazem PKP zadeklarowa ł a, ż e dokona zmiany powy ż szego postanowienia w taki sposób, ż e podró ż ny b ę dzie mia ł mo ż liwo ść przed rozpocz ę ciem przejazdu dokona ć zwrotu ca ł kowicie niewykorzystanego biletu turystycznego i otrzymania zwrotu nale ż no ś ci, stosownego do niewykorzystanego ś wiadczenia (po potr ą ceniu odst ę pnego). Odnosz ą c si ę do zarzutu dotycz ą cego postanowienia §21 ust.14 pkt 1 Regulaminu o brzmieniu: „W przypadku braku dyspozycji w sprawie dalszego post ę powania z przesy ł k ą - przesy ł ka podlega likwidacji po up ł ywie 10 dni od terminu odbioru przesy ł ki, nie wcze ś niej ni ż po up ł ywie 5 dni od zawiadomienia osoby uprawnionej o zamierzonej likwidacji.” PKP podnios ł a, ż e z dniem 01.10.2001r. wst ą pi ł a w prawa i obowi ą zki PKP S.A. jako przewo ź nika kolejowego w zakresie przewozów regionalnych i mi ę dzywojewódzkich i przyj ęł a do stosowania ustalone przez Zarz ą d 1 §10 ust.19 Regulaminu stanowi, ż e podró ż ni, nie posiadaj ą cy wa ż nych biletów na przejazd/przewóz lub posiadaj ą cy bilety nie zalegalizowane w kasie biletowej, albo nie skasowane w kasowniku, obowi ą zani s ą zg ł osi ć si ę do kierownika poci ą gu przed lub niezw ł ocznie po wej ś ciu do poci ą gu (do pierwszego wagonu klasy 2 z miejscami do siedzenia licz ą c od czo ł a poci ą gu) w celu nabycia, zalegalizowania lub skasowania biletu. 6 PKP przepisy dotycz ą ce odprawy oraz przewozu osób i rzeczy, w tym Regulamin przewozu przesy ł ek ekspresowych przez PKP S.A. , ustalony Zarz ą dzeniem Nr 45 PKP z dnia 27.04.1999r. W zwi ą zku z tym do czasu wydania w ł asnego Regulaminu przewozu osób, rzeczy i zwierz ą t „PKP Przewozy Regionalne” Sp. z o.o. przy odprawie i przewozie przesy ł ek konduktorskich stosowane by ł y postanowienia §28 Regulaminu przewozu przesy ł ek ekspresowych przez PKP S.A. W momencie tworzenia zasad przewozu przesy ł ek konduktorskich, zawartych pó ź niej w §21 Regulaminu PKP po prostu przej ęł a poprzednie uregulowania m.in., w zakresie wskazanych terminów na dokonanie likwidacji nieodebranych przesy ł ek konduktorskich. Sk ł adaj ą c powy ż sze wyja ś nienia PKP zadeklarowa ł a, ż e zmieni brzmienie §21 ust.14 pkt 1 Regulaminu wprowadzaj ą c zasad ę , i ż w razie braku wykonalnych wskazówek do usuni ę cia przeszkody w wydaniu przesy ł ki, likwidacji przesy ł ki dokonuje si ę po up ł ywie 30 dni od terminu odbioru przesy ł ki, nie wcze ś niej jednak ni ż po up ł ywie 10 dni od dnia zawiadomienia uprawnionego o zamierzonej likwidacji przesy ł ki. Organ Antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny. „PKP Przewozy Regionalne” Spó ł ka z o.o. jest najwi ę kszym kolejowym przewo ź nikiem pasa ż erskim w Polsce. W ramach swojej dzia ł alno ś ci prowadzi: − przewozy regionalne poci ą gami osobowymi i pospiesznymi, − przewozy mi ę dzywojewódzkie poci ą gami pospiesznymi, kursuj ą cymi mi ę dzy wi ę kszymi miastami i regionami turystycznymi w kraju, − przewozy mi ę dzynarodowe w ruchu dalekobie ż nym i przygranicznym, − przewozy poci ą gami na indywidualne zamówienia, − obs ł ug ę transportow ą imprez i uroczysto ś ci o charakterze masowym, − wspó ł prac ę z innymi przewo ź nikami w zakresie: wzajemnej sprzeda ż y biletów, bie żą cej informacji pasa ż erów, obs ł ugi technicznej taboru (www.pr.pkp.pl). Zgodnie z ustaw ą z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe ka ż dy przewo ź nik ustala w ł asne taryfy i regulaminy przewozu. W zwi ą zku z tym od dnia 01.08.2006r. Uchwa łą Nr 218/2006 Zarz ą du „PKP Przewozy Regionalne” Sp. z o.o. z dnia 05.07.2006r. zosta ł a ustalona Taryfa na przewóz osób, rzeczy i zwierz ą t „PKP Przewozy Regionalne” (TP-PR ). Za ś od dnia 17.09.2007r. Uchwa łą Nr 266/2007 Zarz ą du „PKP Przewozy Regionalne” Sp. z o.o. z dnia 17.07.2007r. zosta ł ustalony Regulamin przewozu osób, rzeczy i zwierz ą t „PKP Przewozy Regionalne” (RPO-PR) . Regulamin przewozu osób, rzeczy i zwierz ą t „PKP Przewozy Regionalne” (zwany dalej Regulaminem ) ma zastosowanie do przewozu osób, rzeczy i zwierz ą t w komunikacji krajowej i zawiera przepisy porz ą dkowe oraz okre ś la warunki obs ł ugi podró ż nych oraz przewozu osób, rzeczy, zwierz ą t pod opiek ą podró ż nego, przesy ł ek konduktorskich oraz przesy ł ek z has ł em „na ratunek ż ycia”. Regulamin okre ś la równie ż rodzaje dokumentów przewozu, terminy wa ż no ś ci biletów, zasady organizacji sprzeda ż y i warunki korzystania z dokumentów przewozu. Ponadto zawarte s ą w nim zasady post ę powania w przypadku zmiany umowy przewozu lub rezygnacji z przejazdu(ów), kontroli dokumentów przewozu, przejazdu bez odpowiedniego dokumentu przewozu i/lub wa ż nego dokumentu po ś wiadczaj ą cego uprawnienie do bezp ł atnego albo ulgowego przejazdu. Regulamin zawiera tak ż e warunki przechowywania i wydawania rzeczy z przechowalni, tryb sk ł adania i terminy rozpatrywania reklamacji i wzory druków. Regulamin stosuje si ę łą cznie z Taryf ą . Z postanowieniami Regulaminu podró ż ni mog ą zapozna ć si ę bezp ł atnie w ka ż dej kasie biletowej, w punktach informacji dla podró ż nych na du ż ych stacjach, w siedzibie „PKP Przewozy Regionalne” Sp. z o.o. b ą d ź ka ż dego z Zak ł adów Przewozów Regionalnych znajduj ą cych si ę w miastach wojewódzkich. Ponadto Regulamin jest dost ę pny na stronie internetowej „PKP Przewozy Regionalne” Sp. z o.o. www.pr.pkp.pl . Istnieje równie ż mo ż liwo ść uzyskania informacji 7 telefonicznie w 92 miejscowo ś ciach w Polsce, w których uruchomiona jest telefoniczna informacja dla podró ż nych (karta nr 9). W toku post ę powania ustalono, ż e w §12 Regulaminu okre ś lone zosta ł y zasady zmiany umowy przewozu, w tym: §12 ust.13 o brzmieniu - „Zmiana umowy przewozu po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci biletu w relacji do 100 km jest mo ż liwa w przypadku: przej ś cia do wy ż szej klasy wagonu i/lub kategorii poci ą gu, zmiany drogi przewozu na d ł u ż sz ą lub przejazdu poza stacj ę przeznaczenia t ą sam ą lub d ł u ż sz ą drog ą .” §12 ust.14 o brzmieniu - „Podró ż ny z jednorazowym biletem na przejazd w relacji do 100 km, który zamierza rozpocz ąć przejazd ze stacji po ś redniej, po ł o ż onej na drodze przewozu jest zobowi ą zany do nabycia w kasie biletowej lub w poci ą gu (na zasadach okre ś lonych w §10 ust.19 Regulaminu) 2 , nowego biletu na faktyczny przejazd. Posiadany przez podró ż nego poprzedni bilet nie podlega zwrotowi. Rozpocz ę cie przejazdu od stacji po ś redniej po ł o ż onej na drodze przewozu jest traktowane jak przerwa w podró ż y.” §12 ust.19 pkt 1 o brzmieniu - „Zmiana umowy przewozu w zakresie terminu wyjazdu na podstawie biletów jednorazowych w relacjach do 100 km – po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci nie jest mo ż liwa.” (karty nr 105-106). W przytoczonych powy ż ej postanowieniach Regulaminu wyst ę puje poj ę cie „rozpocz ę cia terminu wa ż no ś ci biletu” . W toku post ę powania wyja ś niaj ą cego, poprzedzaj ą cego post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, PKP wypowiedzia ł a si ę na jego temat stwierdzaj ą c, i ż „rozpocz ę cie terminu wa ż no ś ci biletu” jest to ż same z: − dniem wa ż no ś ci biletu , tj. czasem przeznaczonym na zrealizowanie przejazdu w relacji do 100 km na podstawie biletu jednorazowego, we wskazanym przez podró ż nego dniu, dzie ń w którym bilet jest wa ż ny liczy si ę od godz. 0:01 do godz. 24:00, − pierwszym dniem wa ż no ś ci biletu – którym to terminem okre ś la si ę dat ę rozpocz ę cia przejazdu na podstawie biletu w relacji do 100 km. Okre ś lenie termin wa ż no ś ci biletu oznacza czas przeznaczony na zrealizowanie przejazdu na podstawie konkretnego biletu. PKP wskaza ł a równie ż , i ż przed wej ś ciem w ż ycie aktualnie obowi ą zuj ą cego Regulaminu stosowany by ł Regulamin przewozu osób i przesy ł ek baga ż owych przez PKP S.A. (RPO) . Zgodnie z postanowieniami tego regulaminu wyjazd na podstawie biletu wa ż nego na przejazd w jedn ą stron ę oraz wyjazd w kierunku „tam” na podstawie biletu wa ż nego na przejazd „tam i z powrotem” na odleg ł o ść do 100 km, móg ł nast ą pi ć tylko w strefie czasowej oznaczonej na bilecie, przy czym doba by ł a podzielona na cztery strefy czasowe, tj.: − od godz. 0.01 do godzi 6.00, − od godz. 6.01 do godz. 12.00, − od godz. 12.01 do godz. 18.00, − od godz. 18.01 do godz. 24.00. W celu umo ż liwienia skorzystania z przejazdu w dniu wskazanym przez podró ż nego – o dowolnej porze, od dnia 17.09.2007r. PKP zlikwidowa ł a strefy czasowe dla biletów na odleg ł o ść do 100 km. Nawi ą zuj ą c do postanowienia zawartego w §12 ust.14 Regulaminu PKP podnios ł a, i ż przejazd na podstawie biletu na odleg ł o ść do 100 km nale ż y rozpocz ąć od stacji wyjazdu wskazanej na bilecie, a zmiana umowy przewozu, stosownie do art. 17 ust. 2 pkt 2 Prawa przewozowego, mo ż e dotyczy ć miejscowo ś ci przeznaczenia, a nie miejscowo ś ci wyjazdu. Poniewa ż na podstawie biletu na 2 §10.19 Regulaminu stanowi, ż e podró ż ni, nie posiadaj ą cy wa ż nych biletów na przejazd/przewóz lub posiadaj ą cy bilety nie zalegalizowane w kasie biletowej, albo nie skasowane w kasowniku, obowi ą zani s ą zg ł osi ć si ę do kierownika poci ą gu przed lub niezw ł ocznie po wej ś ciu do poci ą gu (do pierwszego wagonu klasy 2 z miejscami do siedzenia licz ą c od czo ł a poci ą gu) w celu nabycia , zalegalizowania lub skasowania biletu. 8 odleg ł o ść do 100 km przerwy w podró ż y nie s ą dozwolone, rozpocz ę cie przejazdu od stacji po ś redniej po ł o ż onej na drodze przewozu jest traktowane jak przerwa w podró ż y (za przerw ę w podró ż ny nie jest uwa ż ane przesiadanie si ę do najbli ż szego poci ą gu jad ą cego w kierunku stacji przeznaczenia, je ż eli poci ą g, którym rozpocz ę to podró ż nie doje ż d ż a do tej stacji). W tej sytuacji posiadany przez podró ż nego bilet uznaje si ę za niewa ż ny. Bilet nie podlega zwrotowi, gdy ż za bilet na odleg ł o ść do 100 km nie dokonuje si ę zwrotu nale ż no ś ci po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci. W §14 Regulaminu zamieszczone by ł y postanowienia o zwrocie nale ż no ś ci za cz ęś ciowo lub ca ł kowicie niewykorzystane bilety jednorazowe, bilety czasowe i legitymacje seniora. §14 ust.2 Regulaminu brzmia ł : „Nie dokonuje si ę zwrotu nale ż no ś ci za bilet w relacji do 100 km: 1) ca ł kowicie niewykorzystany wydany na przejazd „T”, 2) w razie rezygnacji z przejazdu „tam” na podstawie biletu „T/P”, po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci.” PKP w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego poprzedzaj ą cego post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów jednoznacznie wskaza ł a, i ż co do zasady nie dokonuje zwrotów nale ż no ś ci za bilet w relacji do 100 km po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci (karta nr 147). Zdaniem przewo ź nika rozpocz ę cie terminu wa ż no ś ci biletu o jednodniowym terminie wa ż no ś ci by ł o to ż same z rozpocz ę ciem podró ż y, gdy ż nale ż y j ą rozpocz ąć i zako ń czy ć w terminie wa ż no ś ci biletu, czyli w tym przypadku w ci ą gu jednego dnia. Na wprowadzenie wskazanych powy ż ej zasad dokonywania zwrotu nale ż no ś ci za ca ł kowicie niewykorzystane bilety w relacjach do 100 km, w ś wietle wyja ś nie ń PKP, mia ł y wp ł yw nast ę puj ą ce czynniki: 1) ograniczenie liczebno ś ci obs ł ugi konduktorskiej, zwi ą zane z bardzo wysokim kosztem przewozów na krótkie odleg ł o ś ci w ruchu aglomeracyjnym, 2) krótki czas przejazdu pomi ę dzy kolejnymi przystankami, przy du ż ej cz ę stotliwo ś ci kursowania poci ą gów, jednoczesnym ograniczeniu obsady konduktorskiej i niemo ż liwo ś ci ą powszechnego zainstalowania kasowników (wysokie koszty i dewastacja powoduj ą ca milionowe straty w ka ż dym roku dzia ł alno ś ci), 3) du ż a mobilno ść podró ż nych przy przejazdach na krótkie odleg ł o ś ci w czasie wyznaczonym na zrealizowanie przejazdu. Podró ż na odleg ł o ść do 100 km trwa od 2 do 3 godzin, przy czym najwi ę cej osób odbywa przejazd na odleg ł o ść do 50 km. Powy ż sze czynniki umo ż liwiaj ą kilkakrotne wykorzystanie jednego biletu przez podró ż nych (karta nr 10). PKP udzielaj ą c dalszych wyja ś nie ń co do podstaw wprowadzenia opisanych powy ż ej zasad dokonywania zwrotu nale ż no ś ci za ca ł kowicie niewykorzystane bilety w relacjach do 100 km wskaza ł a, ż e przejazdy na podstawie biletów jednorazowych w jej poci ą gach osobowych s ą realizowane na ś redni ą odleg ł o ść 61,39 km. Na trasach zelektryfikowanych do obs ł ugi poci ą gów osobowych przewo ź nik stosuje na ogó ł elektryczne zespo ł y trakcyjne. Zestawienie poci ą gu jest uzale ż nione od prognozowanej wielko ś ci potoku podró ż nych. Na niezelektryfikowanych trasach, PKP stosuje sk ł ady z ł o ż one z lokomotywy spalinowej oraz wagonów z miejscami do siedzenia. W ostatnich latach wprowadza si ę do eksploatacji równie ż autobusy szynowe, wykorzystywane na liniach o ma ł ym popycie na przewozy (karta nr 147). Poci ą gi osobowe kursuj ą na krótkich trasach, cz ę sto podmiejskich, i zatrzymuj ą si ę na wszystkich stacjach i przystankach danej trasy. Analizuj ą c rozk ł ady jazdy poci ą gów, zdaniem przewo ź nika mo ż na zauwa ż y ć , ż e czas przejazdu takiego poci ą gu pomi ę dzy kolejnymi stacjami (przystankami) waha si ę najcz ęś ciej w granicach od 4 do 10 minut. Jest to czas, który zw ł aszcza w warunkach du ż ej wymiany podró ż nych charakteryzuj ą cej ruch regionalny i przy jednoosobowej obs ł udze nie pozwala na sprawdzenie biletów wszystkim podró ż nym. W pierwszej kolejno ś ci poza czynno ś ciami zwi ą zanymi z bezpiecze ń stwem ruchu, obs ł uga poci ą gu sprzedaje bilety podró ż nym, którzy zg ł osz ą 9 zamiar nabycia biletu na przejazd, a dopiero w dalszej kolejno ś ci dokonuje kontroli biletów i dokumentów przejazdowych. Jako, ż e bilet na odleg ł o ść do 100 km wa ż ny jest jeden dzie ń , to w przypadku du ż ej cz ę stotliwo ś ci kursowania poci ą gów na danej linii, istnieje zagro ż enie kilkukrotnego wykorzystania tego samego biletu, niekoniecznie przez tego samego podró ż nego, np.: 1) przejazd w relacji Stargard Szczeci ń ski – Szczecin G ł ówny (40 km), czas przejazdu ok. 40 minut. Cz ę stotliwo ść kursowania poci ą gów osobowych na tym odcinku waha si ę w granicach od 15 do 60 minut, 2) przejazd w relacji Zdu ń ska Wola – Ł ód ź Kaliska (43 km), czas przejazdu 53 minuty. Cz ę stotliwo ść kursowania poci ą gów osobowych na tym odcinku waha si ę w granicach od 22 do 60 minut. Powszechne zainstalowanie kasowników pozwoli ł oby na usprawnienie kontroli biletów przez obs ł ug ę poci ą gu (zmniejszenie liczby sprzedawanych biletów), a tym samym przy przejazdach na krótkie odleg ł o ś ci, ograniczy ł oby zjawisko kilkukrotnego wykorzystywania tego samego biletu (karty nr 29-30). W efekcie zasad przyj ę tych przez PKP podró ż ny móg ł otrzyma ć zwrot nale ż no ś ci za ca ł kowicie niewykorzystany bilet w relacji do 100 km: a) z przyczyn le żą cych po stronie przewo ź nika, b) w przypadku dokonania jego zwrotu przed rozpocz ę ciem terminu wa ż no ś ci biletu, bez konieczno ś ci po ś wiadczania biletu, c) w przypadku dokonania jego zwrotu na stacji wyjazdu powrotnego w dniu wa ż no ś ci biletu wydanego na przejazd „tam i z powrotem”, w razie rezygnacji z przejazdu „z powrotem”, pod warunkiem uzyskania odpowiedniego po ś wiadczenia, d) z przyczyn niezale ż nych od podró ż nego, w drodze reklamacji – pod warunkiem udokumentowania tych przyczyn (karta nr 10). §15 Regulaminu okre ś la ł zasady zwrotu nale ż no ś ci za cz ęś ciowo lub ca ł kowicie niewykorzystane bilety okresowe i inne na przejazdy wielokrotne. W tym §15 ust.6 pkt 1b stanowi ł , i ż : „Kasa prowadz ą ca sprzeda ż danego rodzaju biletów okresowych i innych na przejazdy wielokrotne, dokonuje zwrotu nale ż no ś ci za: ca ł kowicie niewykorzystany bilet turystyczny. Nie zwraca si ę nale ż no ś ci za bilet turystyczny po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci.” Równie ż w §47 ust.3 pkt 7 Taryfy przewo ź nik stwierdzi ł , ż e nie podlega zwrotowi op ł ata za bilet turystyczny, po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci (karta nr 68). Bilet turystyczny zgodnie z §47 Taryfy , to bilet wydawany na przejazdy w klasie 2 lub 1 poci ą gów osobowych i pospiesznych uruchamianych przez przewo ź nika, przewidzianych w rozk ł adzie jazdy. Bilet uprawnia do nieograniczonej liczby przejazdów od godziny 18.00 w dniu roboczym poprzedzaj ą cym bezpo ś rednio kolejno po sobie nast ę puj ą ce dni wolne od pracy, do godziny 6.00 pierwszego dnia roboczego nast ę puj ą cego po tych dniach. Podró ż musi by ć zako ń czona najpó ź niej o godzinie 6.00 pierwszego dnia roboczego nast ę puj ą cego po dniach wolnych od pracy. Ka ż d ą sobot ę traktuje si ę jak dzie ń wolny od pracy. Bilety turystyczne s ą biletami imiennymi. Termin wa ż no ś ci biletu turystycznego rozpoczyna si ę zatem o godzinie 18.00 w dniu roboczym poprzedzaj ą cym bezpo ś rednio kolejno po sobie nast ę puj ą ce dni wolne od pracy, a up ł ywa o godzinie 6.00 pierwszego dnia roboczego nast ę puj ą cego po tych dniach (karta nr 67). W §21 Regulaminu zamieszczone zosta ł y postanowienia dotycz ą ce przewozu przesy ł ek konduktorskich. §21 ust.14 pkt 1 Regulaminu stanowi ł , ż e: „W przypadku braku dyspozycji w sprawie dalszego post ę powania z przesy ł k ą - przesy ł ka podlega likwidacji po up ł ywie 10 dni od terminu odbioru przesy ł ki, nie wcze ś niej ni ż po up ł ywie 5 dni od zawiadomienia osoby uprawnionej o zamierzonej likwidacji.” 10 W relacji do zacytowanego powy ż ej postanowienia PKP wyja ś ni ł a, ż e jednym z wa ż nych warunków nadania przesy ł ki konduktorskiej do przewozu jest zamieszczenie na zewn ę trznym opakowaniu adresów nadawcy i odbiorcy wraz z numerami telefonów oraz okre ś lenie jej zawarto ś ci. Je ś li odbiorca nie zg ł osi si ę po przesy ł k ę w wyznaczonym terminie, stacjonarny punkt zwraca si ę do nadawcy o dyspozycje w sprawie dalszego post ę powania z przesy ł k ą . Termin 10-cio dniowy przeznaczony na z ł o ż enie dyspozycji, jak wynika z dotychczasowego do ś wiadczenia – jest zdaniem przewo ź nika wystarczaj ą cy. PKP zwróci ł a równie ż uwag ę , ż e stacjonarne punkty przyj ę cia i odbioru przesy ł ek konduktorskich nie s ą przeznaczone do d ł ugoterminowego ich przechowywania i nie mog ą by ć traktowane jako przechowalnie. W zwi ą zku z powzi ę ciem przez PKP, na skutek dzia ł a ń Organu Antymonopolowego, w ą tpliwo ś ci dotycz ą cych warunków dokonywania zmiany umowy przewozu lub wymiany biletu w relacji do 100 km, PKP pismem z dnia 05.05.2008r. wyja ś ni ł a swoim jednostkom organizacyjnym, ż e po rozpocz ę ciu wa ż no ś ci biletu w relacji do 100 km zmiany umowy przewozu lub wymiany mo ż na dokona ć w ci ą gu ca ł ego czasu wa ż no ś ci biletu (karta nr 206). W toku przeprowadzonego post ę powania ustalono równie ż , ż e PKP wprowadzi ł a zmiany do Regulaminu w zakresie postanowie ń , których dotycz ą postawione zarzuty. W dniu 18.03.2008r. Zarz ą d „PKP Przewozy Regionalne” Sp. z o.o. podj ął Uchwa łę Nr 86/2008 w sprawie zmiany nr 1 Regulaminu przewozu osób, rzeczy i zwierz ą t „PKP Przywozy Regionalne” (RPO-PR) , która wesz ł a w ż ycie od dnia 21.04.2008r. (karty nr 223-227). Za ś w dniu 09.09.2008r. Uchwa łę nr 320/2008 w sprawie zmiany nr 3 Regulaminu przewozu osób, rzeczy i zwierz ą t „PKP Przywozy Regionalne” (RPO-PR) , która wesz ł a w ż ycie od dnia 29.09.2008r. (karty nr 228-248). Zmian ą nr 1 zosta ł y wykre ś lone postanowienia §12 ust.13 Regulaminu (karta nr 225). Jednocze ś nie zmieniono postanowienia §14 ust. 2 Regulaminu w ten sposób, ż e w ust. 2 zapis zamieszczony pod punktami 1-2 otrzyma ł brzmienie: „po rozpocz ę ciu wa ż no ś ci, z zastrze ż eniem postanowie ń ust. 4 3 , 4a 4 , 5, 11 i 14” . Na skutek tej zmiany §14 ust.2 Regulaminu uzyska ł brzmienie: „Nie dokonuje si ę zwrotu nale ż no ś ci za bilet w relacji do 100 km: 1) ca ł kowicie niewykorzystany wydany na przejazd „T”, 2) w razie rezygnacji z przejazdu „tam” na podstawie biletu „T/P”, po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci, z zastrze ż eniem postanowie ń ust. 4, 4a, 5, 11 i 14” (karta nr 225). W zwi ą zku z powy ż szym PKP dopu ś ci ł a mo ż liwo ść zwrotu op ł aty za bilet w relacji do 100 km po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci, gdy zosta ł : − zakupiony w przedsprzeda ż y, − zwrócony nie pó ź niej ni ż przed up ł ywem trzech godzin, licz ą c od godziny zakupu biletu w kasie biletowej (co dotyczy biletów zakupionych w dniu wyjazdu). Przez zapis „zwrócony” przewo ź nik rozumie uzyskanie przez podró ż nego w ci ą gu wspomnianych trzech godzin odpowiedniego po ś wiadczenia na bilecie o ca ł kowitej lub cz ęś ciowej rezygnacji z przejazdu, na warunkach okre ś lonych w §14 ust.1 pkt 1 Regulaminu . 3 §14 ust.4 Regulaminu : „Zwrotu nale ż no ś ci za bilet, o którym mowa w ust. 2 , dokonuje si ę w przypadku gdy bilet: 1) zakupiono w przedsprzeda ż y, 2) zosta ł zwrócony nie pó ź niej ni ż przed up ł ywem trzech godzin, licz ą c od godziny zakupu biletu w kasie biletowej.” 4 §14 ust.4a Regulaminu : „Podró ż ny, któremu wydano dwa bilety z powodu ró ż nego wymiaru ulg (§7 ust. 3 pkt 2 TP- PR), w przypadku gdy odleg ł o ść przejazdu wskazana na wydanych biletach wyniesie łą cznie powy ż ej 100 km, mo ż e uzyska ć zwrot nale ż no ś ci za cz ęś ciowo lub ca ł kowicie niewykorzystany(-e) bilet(-y) wydany(-e) na przejazd w relacji do 100 km, po rozpocz ę ciu terminu jego (ich) wa ż no ś ci, pod warunkiem przed ł o ż enia w kasie biletowej obu biletów (…).” 11 §14 ust.1 Regulaminu ukszta ł towany zmian ą nr 3, czyli od dnia 29.09.2008r., stanowi, ż e „Podró ż ny mo ż e odst ą pi ć od umowy przewozu przed rozpocz ę ciem podró ż y, albo na stacji zatrzymania poci ą gu na drodze przewozu.” Zgodnie za ś z §14 ust.2 w aktualnym brzmieniu „Warunkiem zwrotu nale ż no ś ci za cz ęś ciowo lub ca ł kowicie niewykorzystany bilet jednorazowy na przejazd jest uzyskanie przez podró ż nego odpowiedniego po ś wiadczenia tego biletu. Po ś wiadczenia dokonuj ą osoby upowa ż nione przez przewo ź nika: 1) w dowolnej stacji miejscowo ś ci wyjazdu lub w dowolnej stacji miejscowo ś ci nabycia biletu – przed up ł ywem terminu wyjazdu w przypadku biletu na odleg ł o ść do 100 km, lub w pierwszym dniu wa ż no ś ci biletu na odleg ł o ść powy ż ej 100 km a) w razie ca ł kowitej rezygnacji z przejazdu na podstawie biletu „TAM” lub „T/P”, albo b) w razie rezygnacji z przejazdu w kierunku „tam” lub w kierunku „z powrotem”, na podstawie biletu „T/P” (…). 2) w poci ą gu, w razie rezygnacji z przejazdu do stacji przeznaczenia wskazanej na bilecie.(…) 3) na stacji wyjazdu powrotnego na podstawie biletu na przejazd „T/P”: a) w dniu wa ż no ś ci biletu – w razie rezygnacji z przejazdu „z powrotem” w relacjach do 100 km, b) najpó ź niej w przedostatnim dniu wa ż no ś ci biletu – w razie rezygnacji z przejazdu „z powrotem” w relacjach powy ż ej 100 km”. PKP wyja ś ni ł a, ż e zmienione zosta ł y zasady i warunki korzystania z biletów jednorazowych na odleg ł o ść do 100 km. Nowe postanowienia Regulaminu w tym zakresie zosta ł y ustalone zmian ą nr 3 i wesz ł y w ż ycie od dnia 29.09.2008r. W odniesieniu do biletów wydawanych w relacjach na odleg ł o ść do 100 km wprowadzono poj ę cie terminu wyjazdu , okre ś lonego jako trzygodzinna strefa czasowa, rozpoczynaj ą ca si ę od godziny zakupu biletu lub godziny wskazanej przez podró ż nego (nowe postanowienia §7 ust. 4 Regulaminu ). Bilet zawiera informacj ę „Wyjazd w ci ą gu 3 godzin od…” (karty nr 393-395) . Przejazd powinien rozpocz ąć si ę we wskazanym na bilecie terminie wyjazdu. Jako ż e zosta ł zniesiony zakaz dotycz ą cy przerw w podró ż y przy przeje ź dzie na podstawie biletów do 100 km (dotychczasowe postanowienia §7 ust. 6 i 7 statuuj ą ce ten zakaz usuni ę to zmian ą nr 3), w terminie wa ż no ś ci takiego biletu mo ż na dokonywa ć wielokrotnych przerw w podró ż ny. Niemniej jednak uko ń czenie podró ż y musi nast ą pi ć najpó ź niej do godziny 24:00 dnia wa ż no ś ci biletu. Zasady dokonywania zmiany umowy przewozu w zakresie zmiany terminu wyjazdu zosta ł y uj ę te w nowych postanowieniach §12 ust.9 i 10 Regulaminu. §12 ust.9 Regulaminu w aktualnym brzmieniu stanowi: „Podró ż ny z biletem jednorazowym, który zamierza wyjecha ć w terminie pó ź niejszym powinien zg ł osi ć si ę na stacji wyjazdu lub na dowolnej stacji miejscowo ś ci nabycia biletu w celu dokonania zmiany. W przypadku biletów na odleg ł o ść : 1) do 100 km – kasa biletowa dokonuje wymiany biletu, najpó ź niej przed up ł ywem terminu wyjazdu, wskazanym na bilecie, 2) powy ż ej 100 km – kasa biletowa zamieszcza na czo ł owej stronie biletu zapis ‘Wyjazd w dniu …’, potwierdzony datownikiem kasy i podpisem. Zmiany mo ż na dokona ć najpó ź niej w pierwszym dniu wa ż no ś ci biletu. Zmiana terminu wyjazdu nie przed ł u ż a terminu wa ż no ś ci biletu.” §12 ust.10 Regulaminu od dnia 29.09.2008r. brzmi: „W przypadku rozpocz ę cia przejazdu przed wskazanym na posiadanym bilecie jednorazowym terminem wyjazdu lub terminem wa ż no ś ci biletu podró ż ny zobowi ą zany jest zg ł osi ć si ę do kierownika poci ą gu (…) w celu dokonania legalizacji w zakresie zmiany terminu wyjazdu (…).” W przypadku zmiany umowy przewozu przed rozpocz ę ciem podró ż y, podró ż ny powinien zg ł osi ć si ę do kasy biletowej celem dokonania wymiany biletu, a w razie konieczno ś ci zmiany umowy po rozpocz ę ciu podró ż y – dokona ć stosownego po ś wiadczenia biletu w poci ą gu (postanowienia §12 ust. 5 Regulaminu w aktualnym brzmieniu). 12 Zgodnie z nowymi postanowieniami §14 ust. 2 Regulaminu podró ż ny ma prawo do ca ł kowitej rezygnacji z przejazdu przed up ł ywem terminu wyjazdu wskazanym na bilecie. Warunkiem zwrotu nale ż no ś ci jest uzyskanie odpowiedniego po ś wiadczenia biletu. Je ż eli na stacji wyjazdu nie ma kasy lub kasa jest nieczynna, zwrotu nale ż no ś ci za ca ł kowicie niewykorzystany bilet mo ż na dochodzi ć w drodze reklamacji, na zasadach okre ś lonych w postanowieniach §§ 26-27 Regulaminu . Jak wspomniano wy ż ej, od dnia 29.09.2008r. nie obowi ą zuje ju ż zakaz przerw w podró ż y realizowanej na podstawie biletów na odleg ł o ść do 100 km. Dotychczasowe postanowienia § 12 ust.14 usuni ę to z Regulaminu . Po wprowadzeniu zmian dotychczasowe postanowienia §15 Regulaminu otrzyma ł y nowe brzmienie. Odno ś nie biletów turystycznych postanowiono, ż e za ca ł kowicie niewykorzystany bilet turystyczny, zwrócony nie pó ź niej ni ż przed up ł ywem drugiej godziny terminu jego wa ż no ś ci, przewo ź nik b ę dzie zwraca ł zap ł acon ą nale ż no ść po potr ą ceniu 15% odst ę pnego (nowe postanowienia §15 ust. 1 pkt 2 Regulaminu ). Zgodnie z postanowieniami §47 ust. 3 pkt 1a Taryfy na przewóz osób rzeczy i zwierz ą t „PKP Przewozy Regionalne”(TP-PR ), w nowym brzmieniu, termin wa ż no ś ci biletu turystycznego wydanego: 1) w dniu roboczym poprzedzaj ą cym bezpo ś rednio kolejno po sobie nast ę puj ą ce dni wolne od pracy rozpoczyna si ę od godz. 18:00 tego dnia; 2) w dniu wolnym od pracy – rozpoczyna si ę od godziny sprzeda ż y; 3) w przedsprzeda ż y – rozpoczyna si ę od godz. 18:00 w dniu roboczym poprzedzaj ą cym bezpo ś rednio kolejno po sobie nast ę puj ą ce dni wolne od pracy. Bilet turystyczny wydaje si ę na ż yczenie podró ż nego, który wskazuje dat ę rozpocz ę cia wa ż no ś ci biletu (karta nr 292). Ponadto na mocy ww. Uchwa ł y nr 320/2008 w sprawie zmiany nr 3 §21 ust.14 pkt 1 uzyska ł brzmienie: „W przypadku braku dyspozycji w sprawie dalszego post ę powania z przesy ł k ą - przesy ł ka podlega likwidacji po up ł ywie 30 dni od terminu odbioru przesy ł ki, nie wcze ś niej ni ż po up ł ywie 10 dni od zawiadomienia osoby uprawnionej o zamierzonej likwidacji.” Zmiana nr 1 Regulaminu zosta ł a podana do wiadomo ś ci publicznej w sposób zwyczajowo przyj ę ty. W dniu 14.04.2008r. PKP skierowa ł o w tej sprawie do swoich jednostek wykonawczych pismo, polecaj ą c przekaza ć stosown ą informacj ę wszystkim zainteresowanym. Informacje dla podró ż nych o wprowadzonej zmianie zamieszczone zosta ł y niezw ł ocznie na tablicach og ł osze ń i w innych miejscach do tego wyznaczonych na stacjach (karty nr 290, 293). Informacje z zakresu zmiany nr 3 Regulaminu zosta ł y przekazane pracownikom jednostek wykonawczych PKP w dniu 23.09.2008r. na specjalnie zorganizowanym spotkaniu, nast ę pnie stosowne informacje dla podró ż nych zamieszono na tablicach og ł osze ń lub w innych miejscach do tego wyznaczonych na stacjach. Ponadto w dniu 25.09.2008r. PKP skierowa ł o do swoich jednostek wykonawczych pismo polecaj ą c w nim m.in. by w okresie do dnia 13.10.2008r. k ł a ść wi ę kszy nacisk na informowanie podró ż nych o wprowadzonych zmianach, ni ż na ich egzekwowanie (karty nr 290, 364, 366). Do ko ń ca pa ź dziernika 2008r. w poci ą gach posiadaj ą cych instalacje rozg ł oszeniowe, uruchamianych przez PKP, wyg ł aszane by ł y komunikaty, ż e w Regulaminie nast ą pi ł y zmiany, a szczegó ł owych informacji w ich zakresie udziela dru ż yna konduktorska (karta nr 290). Stosowna informacja o zmianie od dnia 29.09.2008r. postanowie ń Regulaminu wraz z jego aktualnym tekstem jest dost ę pna tak ż e na stronie internetowej przewo ź nika. Organ Antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Przepis art. 24 ust. 2 ww. ustawy stanowi, 13 ż e „Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno ś ci: 1) stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 196 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.); 2) naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji; 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji .” Art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje natomiast, ż e nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Konsumentem w rozumieniu ww. ustawy jest osoba fizyczna dokonuj ą ca czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą (art. 22 1 k.c. w zw. z art. 4 pkt 12) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem dzia ł aniach przedsi ę biorców. Tworz ą c katalog dzia ł a ń naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów Ustawodawca pos ł u ż y ł si ę terminem „w szczególno ś ci”, co oznacza, ż e ma on charakter przyk ł adowy. Zamiarem Ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dzia ł a ń , które naruszy ł y przepisy innych aktów prawnych. W zwi ą zku z tym, w celu konkretyzacji przes ł anki bezprawno ś ci nale ż y si ę gn ąć do przepisów innych ustaw. Dopiero na ich podstawie mo ż liwe jest dokonanie oceny dzia ł a ń przedsi ę biorcy w aspekcie ich zgodno ś ci z prawem. Aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie nast ę puj ą cych przes ł anek: − zachowanie przedsi ę biorcy musi nosi ć znamiona bezprawno ś ci, − zachowanie powy ż sze musi godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów. Pierwsza przes ł anka zostaje spe ł niona, gdy przedsi ę biorca podejmuje dzia ł ania sprzeczne z prawem lub gdy nie dope ł nia ci ążą cego na nim obowi ą zku. Dla stwierdzenia bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczaj ą cym wadliwo ść procesu decyzyjnego sprawcy) i stopie ń tej winy (umy ś lno ść b ą d ź nieumy ś lno ść ), a tak ż e ś wiadomo ść istnienia naruszonych norm prawnych. Druga przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów jest natomiast spe ł niona wówczas, gdy dane dzia ł anie lub zaniechanie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w odniesieniu do konsumentów chroni bowiem ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym; znajduje zastosowanie wówczas, gdy okre ś lone zachowanie dotyka nieokre ś lonej z góry liczby uczestników rynku. I. W niniejszej sprawie PKP postawiono zarzut stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegaj ą cej na ograniczeniu prawa konsumenta do zmiany umowy przewozu poprzez zamieszczenie w tre ś ci Regulaminu przewozu osób, rzeczy i zwierz ą t „PKP Przewozy Regionalne” postanowienia o brzmieniu: „ Zmiana umowy przewozu po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci biletu w relacji do 100 km jest mo ż liwa w przypadku: przej ś cia do wy ż szej klasy wagonu i/lub kategorii poci ą gu, zmiany drogi przewozu na d ł u ż sz ą lub przejazdu poza stacj ę przeznaczenia t ą sam ą lub d ł u ż sz ą drog ą .” , które mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe (tekst jedn.: Dz.U. 2000r. Nr 50 poz. 601 z pó ź n. zm.), Dla stwierdzenia, ż e w powy ż szym zakresie dosz ł o do naruszenia przez PKP art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w pierwszej kolejno ś ci zachodzi konieczno ść wykazania, ż e dzia ł anie przedsi ę biorcy b ę d ą ce przedmiotem rozpatrywanego zarzutu nosi znamiona bezprawno ś ci. 14 Zgodnie z art. 17 ust. 1 Prawa przewozowego podró ż ny mo ż e zmieni ć umow ę przewozu lub odst ą pi ć od niej przed rozpocz ę ciem podró ż y albo w miejscu zatrzymania ś rodka transportowego na drodze przewozu. Zmiana umowy przewozu mo ż e dotyczy ć : 1) terminu odjazdu, 2) miejscowo ś ci przeznaczenia, 3) klasy ś rodka transportowego (art. 17 ust. 2 Prawa przewozowego). Stosownie do art. 17 ust. 3 Prawa przewozowego w celu dokonania ww. zmian podró ż ny powinien uzyska ć od przewo ź nika odpowiednie po ś wiadczenie oraz ewentualnie otrzyma ć zwrot lub dop ł aci ć ró ż nic ę nale ż no ś ci. Ponadto, o czym stanowi art. 17 ust. 4 Prawa przewozowego, podró ż nemu, który odst ą pi ł od umowy przewozu albo którego na podstawie art. 15 5 nie dopuszczono do przewozu lub usuni ę to ze ś rodka transportowego, przys ł uguje zwrot nale ż no ś ci stosowny do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu cz ęś ci nale ż no ś ci (odst ę pnego). Przy czym potr ą cenia nie stosuje si ę , je ż eli podró ż ny odst ą pi od umowy przewozu z przyczyn wyst ę puj ą cych po stronie przewo ź nika. Z przytoczonych powy ż ej przepisów wynika jasno, i ż podró ż ny mo ż e zmieni ć umow ę przewozu przed rozpocz ę ciem podró ż y albo w miejscu zatrzymania ś rodka transportowego na drodze przewozu. Zmiana umowy mo ż e dotyczy ć : terminu odjazdu, miejscowo ś ci przeznaczenia lub klasy ś rodka transportowego. W celu dokonania tych zmian podró ż ny powinien uzyska ć od przewo ź nika odpowiednie po ś wiadczenie oraz otrzyma ć zwrot lub dop ł aci ć ró ż nic ę nale ż no ś ci. Zauwa ż y ć równie ż trzeba, ż e powo ł ane przepisy nie uzale ż niaj ą prawa podró ż nego do zmiany umowy przewozu od d ł ugo ś ci relacji, na jak ą wykupi ł bilet. Co wi ę cej d ł ugo ść relacji w ś wietle przedmiotowych przepisów nie powinna mie ć w ogóle wp ł ywu na mo ż liwo ść realizacji przez podró ż nego prawa do zmiany umowy. Tymczasem §12 ust. 13 Regulaminu w brzmieniu obowi ą zuj ą cym do dnia 21.04.2008r. stanowi ł , ż e zmiana umowy przewozu w relacji do 100 km po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci biletu jest mo ż liwa, ale tylko w razie przej ś cia do wy ż szej klasy wagonu i/lub kategorii poci ą gu, zmiany drogi przewozu na d ł u ż sz ą lub przejazdu poza stacj ę przeznaczenia t ą sam ą lub d ł u ż sz ą drog ą . Przytoczony powy ż ej art. 17 Prawa przewozowego nie powo ł uje si ę jednak na przes ł ank ę rozpocz ę cia terminu wa ż no ś ci biletu , mowa w nim bowiem o prawie do zmiany umowy przed rozpocz ę ciem podró ż y albo w miejscu zatrzymania ś rodka transportowego na drodze przewozu . W toku post ę powania wyja ś niaj ą cego, poprzedzaj ą cego post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, PKP wypowiedzia ł a si ę na temat poj ę cia „rozpocz ę cie terminu wa ż no ś ci biletu” stwierdzaj ą c, i ż jest ono to ż same z: − dniem wa ż no ś ci biletu , tj. czasem przeznaczonym na zrealizowanie przejazdu w relacji do 100 km na podstawie biletu jednorazowego, we wskazanym przez podró ż nego dniu, dzie ń w którym bilet jest wa ż ny liczy si ę od godz. 0:01 do godz. 24:00, − pierwszym dniem wa ż no ś ci biletu – którym to terminem okre ś la si ę dat ę rozpocz ę cia przejazdu na podstawie biletu w relacji do 100 km. Okre ś lenie termin wa ż no ś ci biletu oznacza czas przeznaczony na zrealizowanie przejazdu na podstawie konkretnego biletu. Wbrew twierdzeniom przewo ź nika rozpocz ę cie terminu wa ż no ś ci biletu nie jest poj ę ciem to ż samym z rozpocz ę ciem podró ż y . Terminy wa ż no ś ci biletów okre ś lone zosta ł y w §7 Regulaminu . 5 Art.15 ust.1 prawa przewozowego stanowi, ż e podró ż ny jest obowi ą zany do przestrzegania przepisów porz ą dkowych obowi ą zuj ą cych w transporcie. Osoby zagra ż aj ą ce bezpiecze ń stwu lub porz ą dkowi w transporcie mog ą by ć nie dopuszczone do przewozu lub usuni ę te ze ś rodka transportowego (art. 15 ust. 2 ww. ustawy). Osoby uci ąż liwe dla podró ż nych lub odmawiaj ą ce zap ł acenia nale ż no ś ci za przewóz mog ą by ć usuni ę te ze ś rodka transportowego, chyba ż e narusza ł oby to zasady wspó łż ycia spo ł ecznego (art. 15 ust. 3 ww. ustawy). 15 Termin wa ż no ś ci biletów jednorazowych w okre ś lonej relacji uzale ż niony jest od odleg ł o ś ci taryfowej przewozu i wynosi zarówno na przejazd „T” (w jedn ą stron ę ), jak i na przejazd „T/P” („tam i z powrotem”) na odleg ł o ść do 100 km – 1 dzie ń . Przy czym dzie ń liczy si ę od godziny 0:01 do godziny 24:00. Je ż eli zatem podró ż ny kupi ł bilet jednorazowy na dany dzie ń w relacji do 100 km, to w tym dniu, zgodnie z zasadami przyj ę tymi przez przewo ź nika, móg ł zmieni ć umow ę przewozu, ale tylko w razie przej ś cia do wy ż szej klasy wagonu i/lub kategorii poci ą gu, zmiany drogi przewozu na d ł u ż sz ą lub przejazdu poza stacj ę przeznaczenia t ą sam ą lub d ł u ż sz ą drog ą . PKP wykluczy ł a mo ż liwo ść zmiany umowy przewozu np. poprzez przej ś cie do ni ż szej klasy wagonu lub kategorii poci ą gu, czy te ż zmiany drogi przewozu na krótsz ą . Art. 17 ust. 2 Prawa przewozowego nie daje podstaw do takich ogranicze ń . Co wi ę cej PKP wykluczy ł a mo ż liwo ść zmiany umowy przewozu w zakresie terminu odjazdu, do czego podró ż ny ma prawo dopóty, dopóki nie rozpocz ął podró ż y, a nie tylko do rozpocz ę cia terminu wa ż no ś ci biletu. Rozpocz ę cie podró ż y mo ż e nast ą pi ć po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci biletu, w dowolnej godzinie dnia, na który wystawiono bilet. Ustosunkowuj ą c si ę do przedmiotowego zarzutu PKP wskaza ł a na §12 ust.6 Regulaminu , zgodnie z którym „Je ż eli przed lub niezw ł ocznie po wej ś ciu do poci ą gu podró ż ny zg ł osi zamiar przejazdu: 1) w poci ą gu ni ż szej kategorii, 2) w ni ż szej klasie wagonu, 3) przez mniejsz ą liczb ę osób, na cz ęś ci lub na ca ł ej drodze przewozu, kierownik poci ą gu dokonuje po ś wiadczenia o wykorzystaniu, w zakresie wskazanym przez podró ż nego.” Maj ą c na wzgl ę dzie to postanowienie Regulaminu , w ocenie PKP, nale ż y uzna ć , ż e nie ogranicza ł a prawa podró ż nego do zmiany umowy przewozu polegaj ą cej na przej ś ciu z wa ż nym biletem na odleg ł o ść do 100 km wydanym na przejazd poci ą giem pospiesznym – do poci ą gu osobowego w celu zrealizowania przejazdu tym poci ą giem w relacji wskazanej na bilecie (zmiany umowy przewozu w zakresie zmiany kategorii poci ą gu na ni ż sz ą ). Zdaniem Organu Antymonopolowego nie mo ż na ocenia ć §12 ust.6 Regulaminu w oderwaniu od pozosta ł ych postanowie ń §12, w tym §12 ust. 13 przytoczonego w tre ś ci przedmiotowego zarzutu. Brzmienie §12 ust.13 Regulaminu prowadzi do jednoznacznych wniosków, tj. ż e z miana umowy przewozu po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci biletu w relacji do 100 km jest mo ż liwa w przypadku: przej ś cia do wy ż szej klasy wagonu i/lub kategorii poci ą gu, zmiany drogi przewozu na d ł u ż sz ą lub przejazdu poza stacj ę przeznaczenia t ą sam ą lub d ł u ż sz ą drog ą . Wyliczenie sytuacji, w których z miana umowy przewozu po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci biletu w relacji do 100 km jest mo ż liwa ma charakter wyczerpuj ą cy i nie zawiera ż adnego odniesienia do §12 ust.6 Regulaminu . Powy ż sza argumentacja PKP nie zas ł uguje zatem na uwzgl ę dnienie. Nale ż y równie ż zauwa ż y ć , i ż przyj ę te przez przewo ź nika w §12 ust.13 Regulaminu rozwi ą zanie mia ł o swoje konsekwencje finansowe. Eliminowa ł o bowiem sytuacje, w których PKP by ł aby zobowi ą zana do zwrotu podró ż nym na trasach do 100 km cz ęś ci nale ż no ś ci za bilet, w sytuacji gdyby zmiana umowy spowodowa ł a obni ż enie ceny nale ż nej przewo ź nikowi za zrealizowane ś wiadczenie przewozowe. Rozliczenie takie winno za ś nast ą pi ć w ś wietle art. 17 ust. 3 Prawa przewozowego. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę stwierdzi ć nale ż y, ż e §12 ust.13 Regulaminu w brzmieniu obowi ą zuj ą cym do dnia 21.04.2008r. sta ł w sprzeczno ś ci z art. 17 ust.1 i 2 Prawa przewozowego. Spe ł niona zosta ł a zatem pierwsza przes ł anka niezb ę dna do uznania zachowania PKP za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów – bezprawno ść zachowania przedsi ę biorcy. Dla stwierdzenia, ż e w okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy dosz ł o do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, konieczne jest w dalszej kolejno ś ci dowiedzenie, ż e zachowanie przedsi ę biorcy b ę d ą ce przedmiotem postawionego w niniejszej sprawie zarzutu godzi w interesy konsumentów. Rozpatruj ą c powy ż sz ą kwesti ę stwierdzi ć nale ż y, ż e na skutek zamieszczenia w tre ś ci Regulaminu kwestionowanego postanowienia konsumenci nara ż eni zostali na realne i wymierne straty o 16 charakterze finansowym wynikaj ą ce ze stosowania §12 ust.13 Regulaminu . Podró ż ni na trasach do 100 km nie mogli bowiem liczy ć na uzyskanie zwrotu cz ęś ci nale ż no ś ci za bilet w sytuacji gdyby zmiana umowy przewozu, np. w efekcie zmiany klasy wagonu na ni ż sz ą lub skrócenia drogi przejazdu, spowodowa ł a obni ż enie ceny nale ż nej przewo ź nikowi za zrealizowane ś wiadczenie przewozowe. Rozliczenie takie winno za ś nast ą pi ć w ś wietle art. 17 ust. 3 Prawa przewozowego. Stosowanie przez PKP §12 ust.13 Regulaminu prowadzi ł o zatem do zagro ż enia ekonomicznych interesów najs ł abszych uczestników rynku. Ponadto stwierdzi ć nale ż y, ż e §12 ust.13 Regulaminu narusza ł inne ni ż ekonomiczne interesy konsumentów, poniewa ż móg ł wprowadza ć ich w b łą d co do istniej ą cych uprawnie ń wynikaj ą cych z ustawy Prawo przewozowe. Po zapoznaniu si ę z postanowieniami Regulaminu konsument móg ł bowiem pozostawa ć w prze ś wiadczeniu, ż e z miana umowy przewozu obejmuj ą cej przejazd na trasie do 100 km po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci biletu jest mo ż liwa tylko w przypadku: przej ś cia do wy ż szej klasy wagonu lub kategorii poci ą gu, zmiany drogi przewozu na d ł u ż sz ą lub przejazdu poza stacj ę przeznaczenia t ą sam ą lub d ł u ż sz ą drog ą . W zwi ą zku z tym konsumenci pozostaj ą c w b łę dnym prze ś wiadczeniu mogli nawet nie podejmowa ć próby zmiany umowy w innych od ww. sytuacjach, np. w razie zmiany drogi przewozu na krótsz ą . Na marginesie nale ż y doda ć , ż e dla prawnego udowodnienia naruszenia zakazu, okre ś lonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie jest konieczne wyst ą pienie na rynku skutków okre ś lonej praktyki. Zadaniem Organu Antymonopolowego jest nie tylko eliminowanie skutków dzia ł a ń stanowi ą cych praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, ale równie ż przeciwdzia ł anie wyst ą pieniu takich skutków. Wynika to wprost z art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, który stanowi, ż e reguluje ona zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, je ż eli praktyki te wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł ywa ć skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wystarczaj ą ca zatem jest hipotetyczna cho ć by mo ż liwo ść wyst ą pienia na rynku skutków praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Wywód ten pozostaje aktualny w odniesieniu do ka ż dego z zarzutów postawionych PKP w ramach przedmiotowego post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym stwierdzi ć nale ż y, ż e praktyka PKP godzi w interesy konsumentów. W celu stwierdzenia stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, konieczne jest w dalszej kolejno ś ci wykazanie, ż e zachowania te godz ą w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów okre ś la zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów konsumentów oraz reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci art. 1 ust. 1 i 2 tej ustawy. Zbiorowy interes konsumentów dotyczy nieokre ś lonego ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce wtedy, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku oraz wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ww. ustawa w odniesieniu do konsumentów chroni zatem ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. W przedmiotowej sprawie opisane dzia ł ania PKP dotycz ą zbiorowego interesu konsumentów, gdy ż skierowane s ą do nieokre ś lonego kr ę gu konsumentów, których nie sposób jednoznacznie zidentyfikowa ć . Opisane powy ż ej praktyki by ł y wymierzone we wszystkich rzeczywistych i potencjalnych konsumentów korzystaj ą cych z us ł ug przewozu osób kolej ą ś wiadczonych przez PKP na terenie ca ł ego kraju. Wskazuje to na naruszenie w przedmiotowej sprawie interesu publicznego, przez który nale ż y rozumie ć prawo wszystkich konsumentów do korzystania z uprawnie ń przewidzianych dla podró ż nych w ustawie Prawo przewozowe w szczególno ś ci w zakresie zmiany umowy przewozu. 17 W przedmiotowej sprawie zosta ł y zatem spe ł nione wszystkie przes ł anki niezb ę dne do uznania zarzutu postawionego PKP za uzasadniony. Zakwestionowane w punkcie I niniejszej decyzji zachowanie PKP nosi bowiem znamiona bezprawno ś ci oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Organ Antymonopolowy wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania, je ż eli stwierdzi naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 24 tej ustawy. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ww. ustawy, nie wydaje si ę decyzji, o której mowa w art. 26, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W przypadku okre ś lonym w ust.2 Organ Antymonopolowy wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. Stwierdzi ć nale ż y, ż e w okoliczno ś ciach sprawy zwi ą zanych z rozpatrywanym zarzutem spe ł nione zosta ł y przes ł anki pozwalaj ą ce na stwierdzenie, ż e PKP zaniecha ł o stosowania omawianej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. W dniu 18.03.2008r. Zarz ą d „PKP Przewozy Regionalne” Sp. z o.o. podj ął Uchwa łę Nr 86/2008 w sprawie zmiany nr 1 Regulaminu przewozu osób, rzeczy i zwierz ą t „PKP Przywozy Regionalne” (RPO-PR) , która wesz ł a w ż ycie od dnia 21.04.2008r. (karty nr 223-227). Na mocy tej uchwa ł y §12 ust.13 zosta ł wykre ś lony w ca ł o ś ci z postanowie ń Regulaminu . Tym samym PKP nie ogranicza ju ż uprawnie ń podró ż nego korzystaj ą cego z jej us ł ug w relacji do 100 km do zmiany umowy, a wi ę c zaniecha ł a stosowania zarzucanej praktyki. Dodatkowo podkre ś li ć nale ż y w kontek ś cie zaniechania przez PKP stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, i ż PKP podj ęł a dzia ł ania celem zapoznania konsumentów ze zmienion ą tre ś ci ą Regulaminu . Informacje dla podró ż nych o wprowadzonej zmianie zamieszczone zosta ł y niezw ł ocznie na tablicach og ł osze ń i w innych miejscach do tego wyznaczonych na stacjach. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec, jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. II. Kolejn ą praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, której stosowanie zarzucono PKP w niniejszym post ę powaniu jest ograniczenie prawa konsumenta do odst ą pienia od umowy przewozu i uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego poprzez zamieszczenie w ww. Regulaminie postanowienia o brzmieniu: „Podró ż ny z jednorazowym biletem na przejazd w relacji do 100 km, który zamierza rozpocz ąć przejazd ze stacji po ś redniej, po ł o ż onej na drodze przewozu jest zobowi ą zany do nabycia w kasie biletowej lub w poci ą gu (na zasadach okre ś lonych w §10 ust.19 Regulaminu), nowego biletu na faktyczny przejazd. Posiadany przez podró ż nego poprzedni bilet nie podlega zwrotowi. Rozpocz ę cie przejazdu od stacji po ś redniej po ł o ż onej na drodze przewozu jest traktowane jak przerwa w podró ż y.” , które mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe. Oceniaj ą c, czy zakwestionowane zachowanie nosi znamiona bezprawno ś ci nale ż y wskaza ć po pierwsze, ż e stosownie do powo ł ywanego ju ż w uzasadnieniu niniejszej decyzji art. 17 ust. 1 Prawa przewozowego podró ż ny mo ż e zmieni ć umow ę przewozu lub odst ą pi ć od niej przed rozpocz ę ciem podró ż y albo w miejscu zatrzymania ś rodka transportowego na drodze przewozu. Po drugie - zmiana umowy przewozu mo ż e dotyczy ć : 1) terminu odjazdu, 2) miejscowo ś ci przeznaczenia, 3) klasy ś rodka transportowego (art. 17 ust. 2 Prawa przewozowego). W tym miejscu nale ż y zauwa ż y ć , ż e powo ł ane przepisy nie ograniczaj ą prawa podró ż nego do odst ą pienia od umowy lub do zmiany umowy od d ł ugo ś ci trasy, na jak ą wykupi ł bilet. W 18 konsekwencji d ł ugo ść trasy w ś wietle przedmiotowych przepisów nie powinna mie ć wp ł ywu na mo ż liwo ść realizacji przez podró ż nego prawa do zmiany lub odst ą pienia od umowy. Nawi ą zuj ą c do tego postanowienia Regulaminu PKP podnios ł a, i ż przejazd na podstawie biletu na odleg ł o ść do 100 km nale ż y rozpocz ąć od stacji wyjazdu wskazanej na bilecie, a zmiana umowy przewozu, stosownie do art. 17 ust. 2 pkt 2 Prawa przewozowego, mo ż e dotyczy ć miejscowo ś ci przeznaczenia, a nie miejscowo ś ci wyjazdu. Poniewa ż na podstawie biletu na odleg ł o ść do 100 km przerwy w podró ż y nie s ą dozwolone, rozpocz ę cie przejazdu od stacji po ś redniej po ł o ż onej na drodze przewozu jest traktowane jak przerwa w podró ż y (za przerw ę w podró ż ny nie jest uwa ż ane przesiadanie si ę do najbli ż szego poci ą gu jad ą cego w kierunku stacji przeznaczenia, je ż eli poci ą g, którym rozpocz ę to podró ż nie doje ż d ż a do tej stacji). W tej sytuacji posiadany przez podró ż nego bilet uznaje si ę za niewa ż ny. Bilet nie podlega zwrotowi, gdy ż za bilet na odleg ł o ść do 100 km nie dokonuje si ę zwrotu nale ż no ś ci po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci. W istocie art. 17 ust. 2 pkt 2 Prawa przewozowego przewiduje mo ż liwo ść zmiany umowy przewozu w zakresie miejscowo ś ci przeznaczenia, a nie miejscowo ś ci wyjazdu. Niemniej przepis art. 17 ust. 1 oprócz prawa do zmiany umowy przyznaje podró ż nemu równie ż prawo do odst ą pienia od umowy przewozu przed rozpocz ę ciem podró ż y. Je ż eli zatem PKP oczekiwa ł a od podró ż nego z jednorazowym biletem na przejazd w relacji do 100 km, który zamierza ł rozpocz ąć przejazd ze stacji po ś redniej, po ł o ż onej na drodze przewozu, by naby ł w kasie biletowej lub w poci ą gu nowy bilet, co jest zgodnie z art. 16 ust. 1 Prawa przewozowego równoznaczne z zawarciem nowej umowy przewozu, to nie powinna pozbawia ć tego podró ż nego prawa do odst ą pienia od pierwotnie zawartej umowy przewozu. W my ś l art. 17 ust.4 Prawa przewozowego podró ż nemu, który odst ą pi ł od umowy przewozu przys ł uguje zwrot nale ż no ś ci stosowny do niewykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu cz ęś ci nale ż no ś ci (odst ę pnego). Tymczasem PKP wprost postanowi ł a, ż e posiadany przez podró ż nego poprzedni bilet nie podlega zwrotowi. W konsekwencji podró ż ny z jednorazowym biletem na przejazd w relacji do 100 km, który zamierza ł rozpocz ąć przejazd ze stacji po ś redniej, po ł o ż onej na drodze przewozu by ł zmuszony do zakupu kolejnego biletu, a zwa ż ywszy na to, ż e nie móg ł zwróci ć pierwszego biletu, zap ł aci ł podwójn ą cen ę za jedno ś wiadczenie przewozowe. Z powy ż szych wzgl ę dów zacytowane powy ż ej postanowienie narusza ł o art. 17 ust. 1 Prawa przewozowego. Powy ż ej dowiedziono, ż e zosta ł a spe ł niona pierwsza przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia stosowania przez PKP praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, tj. bezprawno ść zachowania przedsi ę biorcy. Dla stwierdzenia, ż e dosz ł o do naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest w dalszej kolejno ś ci wykazanie, ż e zachowanie powy ż sze godzi w interesy konsumentów. W tym miejscu aktualny pozostaje wywód dotycz ą cy spe ł nienia przes ł anki naruszenia zbiorowego interesu konsumentów zawarty w uzasadnieniu punktu I sentencji niniejszej decyzji. W efekcie zamieszczenia w §12 ust.14 Regulaminu przytoczonego powy ż ej postanowienia konsumenci zostali nara ż eni na rzeczywiste i wymierne straty finansowe. PKP wykluczy ł o bowiem mo ż liwo ść uzyskania zwrotu nale ż no ś ci za bilet nabyty przez podró ż nego wówczas, gdy zmieni ł on plany i podj ął decyzj ę o rozpocz ę ciu podró ż y nie ze stacji wskazanej na bilecie, lecz ze stacji po ś redniej po ł o ż onej na drodze przewozu. Podró ż ny nie móg ł uzyska ć zwrotu nale ż no ś ci za bilet mimo, i ż wymaga ł a, by podró ż ny w takiej sytuacji kupi ł nowy bilet. Ponadto cz ęść konsumentów mog ł a zosta ć wprowadzona w b łą d co do ich uprawnie ń wynikaj ą cych z art. 17 Prawa przewozowego i zaniecha ć próby skorzystania z przys ł uguj ą cego im prawa do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do niewykorzsytanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu cz ęś ci nale ż no ś ci (odst ę pnego). W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy stwierdzi ć równie ż nale ż y, i ż zakwestionowane zachowanie PKP godzi ł o w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. By ł o bowiem skierowane do 19 nieokre ś lonego z góry kr ę gu konsumentów, który obejmuje wszystkich rzeczywistych i potencjalnych odbiorców us ł ug organizowanych przez PKP b ę d ą cych nabywcami biletów na przejazd w relacji do 100 km. Oznacza to, ż e na skutek bezprawnych praktyk PKP zagro ż ony by ł interes publiczny tj. chroniony prawem interes wszystkich podró ż nych pojmowany jako ich prawo do korzystania z us ł ug przewozowych z zachowaniem minimum uprawnie ń przys ł uguj ą cych im na podstawie ustawy Prawo przewozowe. Zachowanie PKP godzi ł o zatem w zbiorowe interesy konsumentów, a zatem spe ł niona zosta ł a ostatnia przes ł anka niezb ę dna do uznania, ż e dosz ł o do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Organ Antymonopolowy wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania, je ż eli stwierdzi naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 24 tej ustawy. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ww. ustawy, nie wydaje si ę decyzji, o której mowa w art. 26, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W przypadku okre ś lonym w ust.2 Organ Antymonopolowy wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. W okoliczno ś ciach sprawy zwi ą zanych z rozpatrywanym zarzutem spe ł nione zosta ł y przes ł anki pozwalaj ą ce na stwierdzenie, ż e PKP zaniecha ł o stosowania omawianej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. W dniu 09.09.2008r Zarz ą d „PKP Przewozy Regionalne” Sp. z o.o. podj ął Uchwa łę nr 320/2008 w sprawie zmiany nr 3 Regulaminu przewozu osób, rzeczy i zwierz ą t „PKP Przywory Regionalne” (RPO-PR) , która wesz ł a w ż ycie od dnia 29.09.2008r. (karty nr 228-248). Na mocy tej uchwa ł y §12 ust.14 zosta ł wykre ś lony w ca ł o ś ci z postanowie ń Regulaminu . Tym samym PKP zaprzesta ł a ograniczania uprawnie ń podró ż nego korzystaj ą cego z jej us ł ug w relacji do 100 km do odst ą pienia od umowy przewozu i uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do niewykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego, w sytuacji gdy zamierza rozpocz ąć podró ż od stacji po ś redniej po ł o ż onej na drodze przewozu. PKP zaniecha ł a wi ę c stosowania zarzucanej praktyki. Oprócz tego zaznaczy ć trzeba w kontek ś cie zaniechania przez PKP stosowania przedmiotowej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, i ż PKP, podobnie jak w przypadku zmiany Regulaminu wprowadzonej z dniem 21.04.2008r., podj ęł a dzia ł ania celem zapoznania konsumentów ze zmianami Regulaminu obowi ą zuj ą cymi od dnia 29.09.2008r. Stosowne informacje dla podró ż nych zamieszczone zosta ł y na tablicach og ł osze ń i w innych miejscach do tego wyznaczonych na stacjach. W zwi ą zku z powy ż szym orzeczono, jak w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. III. Trzeci ą praktyk ą naruszaj ą c ą zborowe interesy konsumentów zarzucan ą PKP jest wy łą czenie prawa konsumenta do zmiany umowy przewozu w efekcie zamieszczenia w Regulaminie postanowienia o brzmieniu: „Zmiana umowy przewozu w zakresie terminu wyjazdu na podstawie biletów jednorazowych w relacjach do 100 km – po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci nie jest mo ż liwa.” , które mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe. W przytoczonym w tre ś ci zarzutu §12 ust.19 pkt 1 Regulaminu zawarte zosta ł o postanowienie mówi ą ce o tym, ż e zmiana umowy przewozu w zakresie terminu wyjazdu na podstawie biletów jednorazowych w relacjach do 100 km – po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci nie jest mo ż liwa. PKP wy łą czy ł a zatem prawo podró ż nego, który zakupi ł bilet jednorazowy w relacji do 100 km do zmiany terminu odjazdu po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci biletu. Przepisy Prawa przewozowego, o czym ju ż by ł a mowa powy ż ej w uzasadnieniu niniejszej decyzji, nie ró ż nicuj ą uprawnie ń podró ż nych w zakresie zmiany umowy przewozu od d ł ugo ś ci trasy, na któr ą zosta ł wykupiony bilet. Niemniej PKP pos ł u ż y ł a si ę tak ą przes ł ank ą w zacytowanym powy ż ej 20 postanowieniu Regulaminu wy łą czaj ą c prawo podró ż nego w relacji do 100 km do zmiany umowy przewozu w zakresie terminu wyjazdu. Analizuj ą c przes ł ank ę bezprawno ś ci w zwi ą zku z przedmiotowym zarzutem nale ż y po raz kolejny wskaza ć na art. 17 ust. 1 i 2 pkt 1 Prawa przewozowego, który wprowadza zasad ę , ż e podró ż ny mo ż e zmieni ć umow ę przewozu w zakresie terminu odjazdu przed rozpocz ę ciem podró ż y. Pos ł uguj ą c si ę przes ł ank ą „po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci” PKP znacznie ograniczy ł o prawo podró ż nego dysponuj ą cego biletem jednorazowym w relacji do 100 km do zmiany umowy przewozu. T ermin wa ż no ś ci biletu jednorazowego, o czym by ł a mowa powy ż ej, wynosi 1 dzie ń (od godziny 0:01 do godziny 24:00). Termin ten nie jest to ż samy z „rozpocz ę ciem podró ż y” , a w ł a ś nie tym poj ę ciem operuje Ustawodawca w art. 17 ust.1 ww. ustawy. Stan przed rozpocz ę ciem podró ż y ma bowiem miejsce równie ż po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci biletu, a przed faktycznym rozpocz ę ciem podró ż y. Innymi s ł owy dopóty, dopóki podró ż ny nie zajmie miejsca w poje ź dzie przewo ź nika nie mo ż na zasadnie twierdzi ć , ż e rozpocz ął podró ż . Tym samym nie mo ż na go pozbawia ć prawa do zmiany umowy przewozu w zakresie terminu wyjazdu. Istniej ą zatem podstawy do uznania przedmiotowego postanowienia Regulaminu za sprzeczne z art. 17 ust. 1 i 2 Prawa przewozowego. W okoliczno ś ciach sprawy spe ł niona zatem zosta ł a pierwsza z przes ł anek wymaganych do uznania zachowania przedsi ę biorcy za naruszaj ą ce art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stwierdzenie przez Organ Antymonopolowy stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, wymaga tak ż e wykazania, i ż w wyniku jej stosowania przez przedsi ę biorc ę zosta ł naruszony zbiorowy interes konsumentów. Maj ą c na wzgl ę dzie, i ż w odniesieniu do praktyk, o których mowa w niniejszej decyzji, istnieje to ż samo ść po stronie podmiotowej – dotycz ą one tego samego przedsi ę biorcy, którego dzia ł anie dotyka tego samego kr ę gu konsumentów, a dodatkowo kwestionowane praktyki odnosz ą si ę do ś wiadczonych przez tego przedsi ę biorc ę us ł ug przewozu, wskaza ć nale ż y, i ż w niniejszej decyzji skuteczne wykazano ju ż , ż e zachowanie PKP b ę d ą ce przedmiotem zarzutów naruszy ł o zbiorowy interes konsumentów. W dniu 09.09.2008r. Zarz ą d „PKP Przewozy Regionalne” Sp. z o.o. podj ął Uchwa łę nr 320/2008 w sprawie zmiany nr 3 Regulaminu przewozu osób, rzeczy i zwierz ą t „PKP Przywozy Regionalne” (RPO-PR) , która wesz ł a w ż ycie od dnia 29.09.2008r. (karty nr 228-248). Na mocy tej uchwa ł y do §12 Regulaminu okre ś laj ą cego zasady zmiany umowy przewozu wprowadzono postanowienia §12 ust. 9 i 10. Postanowienie § 12 ust. 9 Regulaminu w aktualnym brzmieniu stanowi, ż e „Podró ż ny z biletem jednorazowym, który zamierza wyjecha ć w terminie pó ź niejszym powinien zg ł osi ć si ę na stacji wyjazdu lub na dowolnej stacji w miejscowo ś ci nabycia biletu w celu dokonania zmiany. W przypadku biletów na odleg ł o ść do 100 km – kasa biletowa dokonuje wymiany biletu, najpó ź niej przed up ł ywem terminu wyjazdu, wskazanym na bilecie, (…).” Natomiast § 12 ust. 10 stanowi, i ż „W przypadku rozpocz ę cia przejazdu przed wskazanym na posiadanym bilecie jednorazowym terminem wyjazdu lub terminem wa ż no ś ci biletu, podró ż ny zobowi ą zany jest zg ł osi ć si ę do kierownika poci ą gu w celu dokonania legalizacji w zakresie zmiany terminu wyjazdu (…). W ś wietle tych postanowie ń podró ż ny z jednorazowym biletem na przejazd w relacji do 100 km, który zamierza wyjecha ć w terminie pó ź niejszym mo ż e zmieni ć umow ę przewozu i wymieni ć bilet „ najpó ź niej przed up ł ywem terminu wyjazdu, wskazanym na bilecie” . W ocenie Organu Antymonopolowego poj ę cie „up ł yw terminu wyjazdu” , nie jest to ż same z poj ę ciem „ rozpocz ę cie podró ż y” z art. 17 ust. 1 Prawa przewozowego. Zgodnie z art. 17 ust. 1 Prawa przewozowego podró ż ny mo ż e zmieni ć umow ę przewozu lub odst ą pi ć od niej przed rozpocz ę ciem podró ż y albo w miejscu zatrzymania ś rodka transportowego na drodze przewozu. Wskazane w tym przepisie okre ś lenie „rozpocz ę cia podró ż y” , zdaniem Organu Antymonopolowego, jak to ju ż podnoszono powy ż ej, oznacza faktyczne rozpocz ę cie podró ż y. W 21 konsekwencji dopóty, dopóki podró ż ny nie zajmie miejsca w poje ź dzie przewo ź nika, nie mo ż na zasadnie stwierdzi ć , i ż rozpocz ął podró ż . Nie mo ż na go zatem pozbawia ć prawa do zmiany umowy przewozu w zakresie terminu wyjazdu. W §12 ust. 9 Regulaminu PKP pos ł uguje si ę poj ę ciem „termin wyjazdu” . „Termin wyjazdu” , jest to trzygodzinna strefa czasowa, rozpoczynaj ą ca si ę od godziny zakupu biletu lub godziny wskazanej przez podró ż nego. Podró ż ny z biletem jednorazowym na odleg ł o ść do 100 km, który zamierza wyjecha ć w terminie pó ź niejszym, by dokona ć wymiany biletu powinien zg ł osi ć si ę na stacji wyjazdu lub na dowolnej stacji w miejscowo ś ci nabycia biletu najpó ź niej przed up ł ywem terminu wyjazdu, wskazanym na bilecie. Nale ż y podkre ś li ć , i ż poj ę cie „up ł yw terminu wyjazdu” nie zosta ł o zdefiniowane w Regulaminie w sposób jednoznaczny. §7 ust. 3 Regulaminu stanowi bowiem, i ż „Termin wa ż no ś ci/wyjazdu jest nadrukowany lub oznaczony poprzez odcisk datownika albo wpisany odr ę cznie przez upowa ż nionego pracownika i rozpoczyna si ę od daty lub od daty i godziny wskazanej na bilecie”. Za ś §7 ust. 4 Regulaminu mówi, i ż : „Wyjazd na podstawie biletu na przejazd na odleg ł o ść : 1) do 100 km – powinien nast ą pi ć w ci ą gu 3 godzin od godziny wydania biletu lub wskazanej przez nabywc ę . W przypadku biletów ,,T/P”, przejazd z powrotem mo ż e rozpocz ąć si ę o dowolnej godzinie w ramach wa ż no ś ci biletu” . Brak wskazania, i ż postanowienie §7 ust. 4 Regulaminu odnosi si ę wy łą cznie do mo ż liwo ś ci dokonania zmian umowy przewozu lub odst ą pienia od niej – mo ż e wprowadza ć konsumentów w b łą d sugeruj ą c, i ż po up ł ywie 3 godzin wyjazd nie b ę dzie mo ż liwy (podczas gdy podró ż ny mo ż e wyjecha ć do godziny 24:00 w danym dniu). Wa ż no ść biletów jednorazowych na odleg ł o ść do 100 km w my ś l §7 ust. 2 Regulaminu wynosi bowiem jeden dzie ń (dzie ń liczy si ę od godziny 0:01 do 24:00). W tym kontek ś cie zasadne jest stwierdzenie, i ż wprowadzone w zmienionym Regulaminie sformu ł owanie „up ł yw terminu wyjazdu” nie mo ż e by ć uto ż samiane z poj ę ciem „rozpocz ę cie podró ż y” z art. 17 ust. 1 Prawa przewozowego. Bilet pozostaje wa ż ny przez ca ł y dzie ń , a podró ż ny dysponuj ą c wa ż nym biletem mo ż e faktycznie rozpocz ąć podró ż po up ł ywie terminu wyjazdu okre ś lonym na bilecie. Organ Antymonopolowy zwróci ł równie ż uwag ę , ż e postanowienia §12 ust. 9 i 10 Regulaminu wprowadzaj ą dodatkowe ograniczenia co do mo ż liwo ś ci zmiany umowy przewozu, które nie znajduj ą podstawy w przepisach Prawa przewozowego, a mianowicie: − mo ż liwo ść zmiany umowy przewozu tylko na stacji wyjazdu lub na stacji w miejscowo ś ci nabycia biletu (§12 ust. 9 Regulaminu ), − konieczno ść legalizacji zmiany umowy przewozu u kierownika poci ą gu za dodatkow ą op ł at ą (w przypadku rozpocz ę cia przejazdu przed wskazanym terminem; §12 ust. 10 Regulaminu ). W tym stanie rzeczy zmiany wprowadzone przez PKP do Regulaminu, w ś wietle art. 17 ust. 1 i 2 Prawa przewozowego, nale ż y oceni ć jako niewystarczaj ą ce do stwierdzenia, ż e PKP zaniecha ł o stosowania zarzucanej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na wy łą czeniu prawa konsumenta, który zakupi ł bilet na przejazd w relacji do 100 km, do zmiany umowy przewozu w zakresie terminu odjazdu. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie III sentencji niniejszej decyzji. IV. PKP postawiono równie ż zarzut stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegaj ą cej na wy łą czeniu prawa konsumenta do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego poprzez zamieszczenie w ww. Regulaminie postanowienia o brzmieniu: „Nie dokonuje si ę zwrotu nale ż no ś ci za bilet w relacji do 100 km: 1) ca ł kowicie niewykorzystany wydany na przejazd „T”, 2) w razie rezygnacji z przejazdu „tam” na podstawie biletu „T/P”, po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci.” , 22 które mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe. PKP w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego, poprzedzaj ą cego post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, jednoznacznie wskaza ł a, i ż co do zasady nie dokonuje zwrotów nale ż no ś ci za bilet w relacji do 100 km po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci (karta nr 147). Zdaniem przewo ź nika rozpocz ę cie terminu wa ż no ś ci biletu o jednodniowym terminie wa ż no ś ci by ł o to ż same z rozpocz ę ciem podró ż y, gdy ż nale ż a ł o j ą rozpocz ąć i zako ń czy ć w terminie wa ż no ś ci biletu, czyli w tym przypadku w ci ą gu jednego dnia. Na wprowadzenie takich zasad dokonywania zwrotu nale ż no ś ci za ca ł kowicie niewykorzystane bilety w relacjach do 100 km, w ś wietle wyja ś nie ń PKP, mia ł y wp ł yw krótki czas przejazdu pomi ę dzy kolejnymi przystankami, przy du ż ej cz ę stotliwo ś ci kursowania poci ą gów, jednoczesnym ograniczeniu obsady konduktorskiej i niemo ż liwo ś ci, z uwagi na znaczne koszty, powszechnego zainstalowania kasowników oraz du ż a mobilno ść podró ż nych przy przejazdach na krótkie odleg ł o ś ci w czasie wyznaczonym na zrealizowanie przejazdu. Przyj ę te rozwi ą zanie mia ł o zabezpiecza ć przewo ź nika przed kilkukrotnym wykorzystaniem jednego biletu przez podró ż nych. Jednak ż e w ocenie Organu Antymonopolowego podró ż ny w relacjach do 100 km nie powinien ponosi ć konsekwencji braku wystarczaj ą cej liczby konduktorów, czy kasowników. Obowi ą zek zapewnienia nale ż ytej obs ł ugi podró ż nych spoczywa na przewo ź niku. W efekcie zasad przyj ę tych przez PKP podró ż ny, jak wskaza ł sam przewo ź nik, móg ł otrzyma ć zwrot nale ż no ś ci za ca ł kowicie niewykorzystany bilet w relacji do 100 km jedynie: − z przyczyn le żą cych po stronie przewo ź nika, − w przypadku dokonania jego zwrotu przed rozpocz ę ciem terminu wa ż no ś ci biletu, bez konieczno ś ci po ś wiadczania biletu, − w przypadku dokonania jego zwrotu na stacji wyjazdu powrotnego w dniu wa ż no ś ci biletu wydanego na przejazd „tam i z powrotem”, w razie rezygnacji z przejazdu „z powrotem”, pod warunkiem uzyskania odpowiedniego po ś wiadczenia, − z przyczyn niezale ż nych od podró ż nego, w drodze reklamacji – pod warunkiem udokumentowania tych przyczyn. §14 ust.2 Regulaminu , przytoczony w tre ś ci przedmiotowego zarzutu, wy łą cza ł prawo podró ż nego do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci za ca ł kowicie niewykorzystany bilet wydany w relacji do 100 km na przejazd „T” oraz w razie rezygnacji z przejazdu „tam” na podstawie biletu „T/P” w relacji do 100 km, po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci biletu. Analizuj ą c brzmienie postanowienia §14 ust.2 Regulaminu w ś wietle pierwszej z przes ł anek wynikaj ą cych z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – przes ł anki bezprawno ś ci zachowania - po raz kolejny nale ż y si ę gn ąć do przepisów Prawa przewozowego. Zgodnie z art. 17 ust. 1 Prawa przewozowego podró ż ny mo ż e zmieni ć umow ę przewozu lub odst ą pi ć od niej przed rozpocz ę ciem podró ż y albo w miejscu zatrzymania ś rodka transportowego na drodze przewozu. Stosownie za ś do art. 17 ust. 4 Prawa przewozowego, podró ż nemu, który odst ą pi ł od umowy przewozu albo którego na podstawie art. 15 6 nie dopuszczono do przewozu lub usuni ę to ze ś rodka transportowego, przys ł uguje zwrot nale ż no ś ci stosowny do nie wykorzystanego ś wiadczenia 6 Art. 15 ust. 1 prawa przewozowego stanowi, ż e podró ż ny jest obowi ą zany do przestrzegania przepisów porz ą dkowych obowi ą zuj ą cych w transporcie. Osoby zagra ż aj ą ce bezpiecze ń stwu lub porz ą dkowi w transporcie mog ą by ć nie dopuszczone do przewozu lub usuni ę te ze ś rodka transportowego (art. 15 ust. 2 ww. ustawy). Osoby uci ąż liwe dla podró ż nych lub odmawiaj ą ce zap ł acenia nale ż no ś ci za przewóz mog ą by ć usuni ę te ze ś rodka transportowego, chyba ż e narusza ł oby to zasady wspó łż ycia spo ł ecznego (art. 15 ust. 3 ww. ustawy). 23 przewozowego po potr ą ceniu cz ęś ci nale ż no ś ci (odst ę pnego). Przy czym potr ą cenia nie stosuje si ę , je ż eli podró ż ny odst ą pi od umowy przewozu z przyczyn wyst ę puj ą cych po stronie przewo ź nika. Art. 17 ust. 1 Prawa przewozowego przyznaje zatem podró ż nemu prawo do odst ą pienia od umowy przewozu przed rozpocz ę ciem podró ż y albo w miejscu zatrzymania ś rodka transportowego na drodze przewozu . W my ś l art. 17 ust. 4 ww. ustawy podró ż nemu, który skorzysta z tego prawa przys ł uguje zwrot nale ż no ś ci stosowny do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego. Powo ł ane przepisy nie ograniczaj ą prawa podró ż nego do odst ą pienia od umowy i uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego od d ł ugo ś ci relacji, na jak ą wykupi ł bilet. Innymi s ł owy d ł ugo ść relacji w ś wietle przedmiotowych przepisów nie powinna mie ć w ogóle wp ł ywu na mo ż liwo ść realizacji przez podró ż nego prawa do zmiany lub odst ą pienia od umowy. Ponadto z §14 ust. 2 Regulaminu wynika ł o, ż e PKP nie dokonuje zwrotu nale ż no ś ci za bilet ca ł kowicie niewykorzystany wydany na przejazd „T” i w razie rezygnacji z przejazdu „tam” na podstawie biletu „T/P”, po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci. Przewo ź nik pozbawiaj ą c podró ż nego prawa do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci pos ł ugiwa ł si ę przes ł ank ą „po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci” , k ł ad ł zatem nacisk na termin wa ż no ś ci biletu. Tymczasem art. 17 Prawa przewozowego w ż aden sposób nie nawi ą zuje do terminu wa ż no ś ci biletu, lecz do rozpocz ę cia podró ż y. Podró ż ny mo ż e bowiem zmieni ć umow ę przewozu lub odst ą pi ć od umowy przewozu przed rozpocz ę ciem podró ż y albo w miejscu zatrzymania ś rodka transportowego na drodze przewozu . Jak to podnoszono powy ż ej w uzasadnieniu punktu I sentencji decyzji poj ę cie rozpocz ę cia terminu wa ż no ś ci biletu nie pokrywa si ę , mimo twierdze ń przewo ź nika, z poj ę ciem rozpocz ę cia podró ż y . Mo ż liwe s ą sytuacje gdy mimo, i ż rozpocz ął si ę bieg terminu wa ż no ś ci biletu, to podró ż ny nie rozpocz ął jeszcze podró ż y. W ś wietle art. 17 ust. 1 i 4 Prawa przewozowego podró ż ny w takiej sytuacji mo ż e odst ą pi ć od umowy przewozu i zwróci ć si ę do przewo ź nika o zwrot nale ż no ś ci stosowny do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego. Pomimo to PKP w §14 ust. 2 Regulaminu bezpodstawnie pozbawi ł o podró ż nego tego prawa. Przedmiotowe postanowienie pozostawa ł o zatem w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 4 Prawa przewozowego, co daje podstaw ę do uznania, i ż w okoliczno ś ciach omawianego zarzutu spe ł niona zosta ł a przes ł anka bezprawno ś ci zachowania przedsi ę biorcy. Dla stwierdzenia, ż e w okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy dosz ł o do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, konieczne jest obok wykazania spe ł nienia przes ł anki bezprawno ś ci, tak ż e dowiedzenie, ż e zachowanie przedsi ę biorcy b ę d ą ce przedmiotem postawionego zarzutu godzi w interesy konsumentów. Rozpatruj ą c powy ż sz ą kwesti ę stwierdzi ć nale ż y, ż e na skutek zamieszczenia w tre ś ci Regulaminu kwestionowanego postanowienia konsumenci nara ż eni zostali na realne i wymierne straty o charakterze finansowym. Podró ż ni na trasach w relacji do 100 km nie mogli bowiem liczy ć na uzyskanie zwrotu nale ż no ś ci za bilet w sytuacji gdy odst ą pili od umowy przewozu przed rozpocz ę ciem podró ż y. Tymczasem zgodnie z art. 17 ust. 4 Prawa przewozowego podró ż nemu w takiej sytuacji przys ł uguje zwrot nale ż no ś ci stosowny do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego. Stosowanie przez PKP §14 ust.2 Regulaminu prowadzi ł o zatem do zagro ż enia ekonomicznych interesów najs ł abszych uczestników rynku. W okoliczno ś ciach sprawy mo ż na równie ż stwierdzi ć naruszenie przez PKP innych ni ż ekonomiczne interesów konsumentów. PKP poprzez przedmiotowe postanowienie Regulaminu mog ł o wprowadza ć konsumentów w b łą d co do uprawnie ń , jakie im przys ł uguj ą w razie odst ą pienia od umowy przewozu przed rozpocz ę ciem podró ż y. Podró ż ni opieraj ą c si ę na tre ś ci Regulaminu mogli bowiem nawet nie podejmowa ć próby wyegzekwowania zwrotu nale ż no ś ci za ca ł kowicie niewykorzystany bilet, pozostaj ą c w b łę dnym prze ś wiadczeniu, ż e nie maj ą podstaw do uzyskania zwrotu ceny za bilet. 24 Opisane zachowanie PKP dotyczy ł o zbiorowego interesu konsumentów, gdy ż skierowane by ł o do nieokre ś lonego kr ę gu konsumentów, których nie sposób jednoznacznie zidentyfikowa ć . Przedmiotowa praktyka by ł a wymierzona we wszystkich rzeczywistych i potencjalnych konsumentów korzystaj ą cych z us ł ug przewozu osób kolej ą ś wiadczonych przez PKP na terenie ca ł ego kraju. Wskazuje to na naruszenie w przedmiotowej sprawie interesu publicznego, przez który nale ż y rozumie ć prawo wszystkich konsumentów do korzystania z uprawnie ń przewidzianych dla podró ż nych w Prawie przewozowym w szczególno ś ci w zakresie odst ą pienia od umowy przewozu. W przedmiotowej sprawie zosta ł y zatem spe ł nione wszystkie przes ł anki niezb ę dne do uznania zarzutu postawionego PKP za uzasadniony. Zakwestionowane w punkcie IV niniejszej decyzji zachowanie PKP nosi bowiem znamiona bezprawno ś ci oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów. W dniu 18.03.2008r. Zarz ą d „PKP Przewozy Regionalne” Sp. z o.o. podj ął Uchwa łę Nr 86/2008 w sprawie zmiany nr 1 Regulaminu przewozu osób, rzeczy i zwierz ą t „PKP Przywozy Regionalne” (RPO-PR) , która wesz ł a w ż ycie od dnia 21.04.2008r. (karty nr 223-227). Na mocy tej uchwa ł y zmieniono postanowienia §14 ust. 2 Regulaminu w ten sposób, ż e w ust. 2 zapis zamieszczony pod punktami 1-2 otrzyma ł brzmienie: „po rozpocz ę ciu wa ż no ś ci, z zastrze ż eniem postanowie ń ust. 4 7 , 4a 8 , 5, 11 i 14” . Na skutek tej zmiany §14 ust. 2 Regulaminu uzyska ł brzmienie: „Nie dokonuje si ę zwrotu nale ż no ś ci za bilet w relacji do 100 km: 1) ca ł kowicie niewykorzystany wydany na przejazd „T”, 2) w razie rezygnacji z przejazdu „tam” na podstawie biletu „T/P”, po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci, z zastrze ż eniem postanowie ń ust. 4, 4a, 5, 11 i 14” . (karta nr 225). W zwi ą zku z powy ż szym od dnia 21.04.2008r. PKP dopu ś ci ł a mo ż liwo ść uzyskania zwrotu nale ż no ś ci za bilet w relacji do 100 km po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci, gdy zosta ł : − zakupiony w przedsprzeda ż y, − zwrócony nie pó ź niej ni ż przed up ł ywem trzech godzin, licz ą c od godziny zakupu biletu w kasie biletowej (co dotyczy ł o biletów zakupionych w dniu wyjazdu). Przez zapis „zwrócony” przewo ź nik rozumia ł uzyskanie przez podró ż nego w ci ą gu wspomnianych trzech godzin odpowiedniego po ś wiadczenia na bilecie o ca ł kowitej lub cz ęś ciowej rezygnacji z przejazdu, na warunkach okre ś lonych w §14 ust. 1 pkt 1 Regulaminu . Nast ę pnie w dniu 09.09.2008r. Zarz ą d „PKP Przewozy Regionalne” Sp. z o.o. podj ął Uchwa łę nr 320/2008 w sprawie zmiany nr 3 Regulaminu przewozu osób, rzeczy i zwierz ą t „PKP Przywozy Regionalne” (RPO-PR) , która wesz ł a w ż ycie od dnia 29.09.2008r. (karty nr 228-248). Regulamin ukszta ł towany zmian ą nr 3, czyli od dnia 29.09.2008r., stanowi, ż e „Podró ż ny mo ż e odst ą pi ć od umowy przewozu przed rozpocz ę ciem podró ż y, albo na stacji zatrzymania poci ą gu na drodze przewozu.” Zgodnie za ś z §14 ust.2 w aktualnym brzmieniu „Warunkiem zwrotu nale ż no ś ci za cz ęś ciowo lub ca ł kowicie niewykorzystany bilet jednorazowy na przejazd jest uzyskanie przez podró ż nego odpowiedniego po ś wiadczenia tego biletu. Po ś wiadczenia dokonuj ą osoby upowa ż nione przez przewo ź nika: 7 §14 ust.4 Regulaminu : „Zwrotu nale ż no ś ci za bilet, o którym mowa w ust. 2 , dokonuje si ę w przypadku gdy bilet: 1) zakupiono w przedsprzeda ż y, 2) zosta ł zwrócony nie pó ź niej ni ż przed up ł ywem trzech godzin, licz ą c od godziny zakupu biletu w kasie biletowej.” 8 §14 ust.4a Regulaminu : „Podró ż ny, któremu wydano dwa bilety z powodu ró ż nego wymiaru ulg (§7 ust. 3 pkt 2 TP- PR), w przypadku gdy odleg ł o ść przejazdu wskazana na wydanych biletach wyniesie łą cznie powy ż ej 100 km, mo ż e uzyska ć zwrot nale ż no ś ci za cz ęś ciowo lub ca ł kowicie niewykorzystany(-e) bilet(-y) wydany(-e) na przejazd w relacji do 100 km, po rozpocz ę ciu terminu jego (ich) wa ż no ś ci, pod warunkiem przed ł o ż enia w kasie biletowej obu biletów. (…)”. 25 1) w dowolnej stacji miejscowo ś ci wyjazdu lub w dowolnej stacji miejscowo ś ci nabycia biletu – przed up ł ywem terminu wyjazdu w przypadku biletu na odleg ł o ść do 100 km, lub w pierwszym dniu wa ż no ś ci biletu na odleg ł o ść powy ż ej 100 km a) w razie ca ł kowitej rezygnacji z przejazdu na podstawie biletu „TAM” lub „T/P”, albo b) w razie rezygnacji z przejazdu w kierunku „tam” lub w kierunku „z powrotem”, na podstawie biletu „T/P” (…). 2) w poci ą gu, w razie rezygnacji z przejazdu do stacji przeznaczenia wskazanej na bilecie. (…) 3) na stacji wyjazdu powrotnego na podstawie biletu na przejazd „T/P”: a) w dniu wa ż no ś ci biletu – w razie rezygnacji z przejazdu „z powrotem” w relacjach do 100 km, b) najpó ź niej w przedostatnim dniu wa ż no ś ci biletu – w razie rezygnacji z przejazdu „z powrotem” w relacjach powy ż ej 100 km”. Z okoliczno ś ci sprawy wynika, ż e zasady i warunki korzystania z biletów jednorazowych na odleg ł o ść do 100 km zosta ł y zmienione przez PKP. W odniesieniu do biletów wydawanych w relacjach na odleg ł o ść do 100 km na mocy zmiany nr 3 wprowadzono poj ę cie „terminu wyjazdu” . Podró ż ny mo ż e odst ą pi ć od umowy przewozu przed rozpocz ę ciem podró ż y, albo na stacji zatrzymania poci ą gu na drodze przewozu. Jednak ż e warunkiem zwrotu nale ż no ś ci za cz ęś ciowo lub ca ł kowicie niewykorzystany bilet jednorazowy na przejazd jest uzyskanie przez podró ż nego odpowiedniego po ś wiadczenia tego biletu „przed up ł ywem terminu wyjazdu” . W tym miejscu po raz kolejny nale ż y odwo ł a ć si ę do przepisów art. 17 ust. 1 i 4 Prawa przewozowego, zgodnie z którymi podró ż ny mo ż e odst ą pi ć od umowy przewozu przed rozpocz ę ciem podró ż y albo w miejscu zatrzymania ś rodka transportowego na drodze przewozu i wówczas przys ł uguje mu prawo do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci za nie wykorzystane ś wiadczenie przewozowe. Jak to ju ż podniesiono w uzasadnieniu punktu III sentencji niniejszej decyzji w ocenie Organu Antymonopolowego poj ę cie „up ł yw terminu wyjazdu” , nie jest to ż same z poj ę ciem „ rozpocz ę cie podró ż y” z art. 17 ust. 1 Prawa przewozowego. Wskazan ą w art. 17 ust. 1 Prawa przewozowego przes ł ank ę „rozpocz ę cia podró ż y” , zdaniem Organu Antymonopolowego, nale ż y wi ą za ć z faktycznym rozpocz ę ciem podró ż y. W konsekwencji tak d ł ugo jak podró ż ny nie zajmie miejsca w poje ź dzie przewo ź nika, nie mo ż na stwierdzi ć , i ż rozpocz ął podró ż . Nie mo ż na go zatem pozbawia ć prawa do odst ą pienia od umowy przewozu i uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego. W tym kontek ś cie zasadne jest stwierdzenie, i ż w ś wietle postanowie ń §14 ust. 2 Regulaminu w nowym brzmieniu mo ż liwa jest sytuacja, w której podró ż ny b ę dzie pozbawiony mo ż liwo ś ci uzyskania zwrotu nale ż no ś ci za niewykorzystany bilet przed faktycznym rozpocz ę ciem podró ż y. Taki stan rzeczy pozostaje w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 4 Prawa przewozowego. W konsekwencji nie mo ż na zasadnie stwierdzi ć , ż e PKP zaniecha ł o stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na wy łą czeniu prawa konsumenta, który zakupi ł bilet na przejazd w relacji do 100 km, do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego. Wobec powy ż szego nale ż a ł o orzec jak w punkcie IV sentencji niniejszej decyzji. V. Kolejn ą praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, której stosowanie zarzucono PKP w niniejszym post ę powaniu jest wy łą czenie prawa konsumenta do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego poprzez zamieszczenie w ww. Regulaminie postanowienia o brzmieniu: „Kasa prowadz ą ca sprzeda ż danego rodzaju biletów okresowych i innych na przejazdy wielokrotne, dokonuje zwrotu nale ż no ś ci za: ca ł kowicie niewykorzystany bilet turystyczny. Nie zwraca si ę 26 nale ż no ś ci za bilet turystyczny po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci.” , które mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe. W zacytowanym powy ż ej §15 ust. 6 pkt 1b Regulaminu szczególn ą uwag ę nale ż y zwróci ć na ostanie zdanie - „ Nie zwraca si ę nale ż no ś ci za bilet turystyczny po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci.” , z którego wynika wprost, ż e PKP nie dokonuje zwrotu nale ż no ś ci za bilet turystyczny po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci. Równie ż w §47 ust. 3 pkt 7 Taryfy na przewóz osób, rzeczy i zwierz ą t „PKP Przewozy Regionalne” przewo ź nik stwierdzi ł , ż e nie podlega zwrotowi op ł ata za bilet turystyczny, po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci. Termin wa ż no ś ci biletu turystycznego rozpoczyna ł si ę zatem o godzinie 18.00 w dniu roboczym poprzedzaj ą cym bezpo ś rednio kolejno po sobie nast ę puj ą ce dni wolne od pracy, a up ł ywa ł o godzinie 6.00 pierwszego dnia roboczego nast ę puj ą cego po tych dniach. Zgodnie z powo ł ywanym ju ż powy ż ej art. 17 ust. 1 Prawa przewozowego podró ż ny mo ż e zmieni ć umow ę przewozu lub odst ą pi ć od niej przed rozpocz ę ciem podró ż y albo w miejscu zatrzymania ś rodka transportowego na drodze przewozu. Zarazem, o czym stanowi art. 17 ust. 4 Prawa przewozowego, podró ż nemu, który odst ą pi ł od umowy przewozu albo którego na podstawie art. 15 nie dopuszczono do przewozu lub usuni ę to ze ś rodka transportowego, przys ł uguje zwrot nale ż no ś ci stosowny do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu cz ęś ci nale ż no ś ci (odst ę pnego). Przy czym potr ą cenia nie stosuje si ę , je ż eli podró ż ny odst ą pi od umowy przewozu z przyczyn wyst ę puj ą cych po stronie przewo ź nika. W ś wietle art. 17 Prawa przewozowego prawo podró ż nego do odst ą pienia od umowy jest uzale ż nione od spe ł nienia przes ł anki przed rozpocz ę ciem podró ż y . PKP wi ą za ł o natomiast prawo podró ż nego, który zakupi ł bilet turystyczny, do odst ą pienia od umowy za zwrotem nale ż no ś ci stosownie do niewykorzystanego ś wiadczenia przewozowego z przes ł ank ą rozpocz ę cia terminu wa ż no ś ci tego biletu . Termin rozpocz ę cia wa ż no ś ci biletu turystycznego nie zawsze musi pokrywa ć si ę z terminem rozpocz ę cia podró ż y. Mo ż liwa jest sytuacja, ż e podró ż ny, który zakupi ł bilet turystyczny, po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci tego biletu, a przed faktycznym rozpocz ę ciem podró ż y, chcia ł by odst ą pi ć od umowy przewozu. W takiej sytuacji, w ś wietle art. 17 ust. 4 Prawa przewozowego, winien mie ć prawo do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego, jednak PKP jednoznacznie wyklucza ł a tak ą mo ż liwo ść wskazuj ą c w Regulaminie , ż e nie zwraca si ę nale ż no ś ci za bilet turystyczny po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci. §15 ust. 6 pkt 1b Regulaminu pozostawa ł wi ę c w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 4 Prawa przewozowego i tym samym w okoliczno ś ciach omawianego zarzutu spe ł niona zosta ł a przes ł anka bezprawno ś ci zachowania przedsi ę biorcy. Drug ą przes ł ank ą , której spe ł nienie jest niezb ę dne do stwierdzenia naruszenia przez przedsi ę biorc ę art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest przes ł anka naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Rozpatruj ą c powy ż sz ą kwesti ę w okoliczno ś ciach omawianego zarzutu nale ż y stwierdzi ć , ż e w tym miejscu w pe ł ni aktualna pozostaje argumentacja zawarta w uzasadnieniu punktów I-IV sentencji niniejszej decyzji. W celu unikni ę cia zb ę dnych powtórze ń zaznaczy ć jedynie trzeba, ż e w efekcie zamieszczenia w tre ś ci Regulaminu kwestionowanego postanowienia konsumenci nara ż eni zostali na straty o charakterze finansowym. PKP wprowadzaj ą c do Regulaminu postanowienie - „Nie zwraca si ę nale ż no ś ci za bilet turystyczny po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci” pozbawi ł o konsumentów mo ż liwo ś ci uzyskania zwrotu nale ż no ś ci za ca ł kowicie niewykorzystany bilet turystyczny, naruszaj ą c zasad ę okre ś lon ą w art. 17 ust. 4 Prawa przewozowego. Przedmiotowe praktyka PKP by ł a wymierzona we wszystkich podró ż nych korzystaj ą cych z us ł ug przewozu osób kolej ą ś wiadczonych przez tego przewo ź nika na terenie ca ł ego kraju. Niew ą tpliwie zatem w zwi ą zku z przedmiotowym zarzutem spe ł niona zosta ł a przes ł anka naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. 27 Jak to ju ż kilkukrotnie podnoszono w uzasadnieniu niniejszej decyzji stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Organ Antymonopolowy wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania, je ż eli stwierdzi naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 24 tej ustawy. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ww. ustawy, nie wydaje si ę decyzji, o której mowa w art. 26, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W przypadku okre ś lonym w ust. 2 Organ Antymonopolowy wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. W okoliczno ś ciach sprawy zwi ą zanych z rozpatrywanym zarzutem spe ł nione zosta ł y przes ł anki pozwalaj ą ce na stwierdzenie, ż e PKP zaniecha ł o stosowania omawianej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. W dniu 09.09.2008r. Zarz ą d „PKP Przewozy Regionalne” Sp. z o.o. podj ął Uchwa łę nr 320/2008 w sprawie zmiany nr 3 Regulaminu przewozu osób, rzeczy i zwierz ą t „PKP Przywory Regionalne” (RPO-PR) , która wesz ł a w ż ycie od dnia 29.09.2008r. (karty nr 228-248). Na mocy tej uchwa ł y §15 Regulaminu otrzyma ł nowe brzmienie. Odno ś nie biletów turystycznych postanowiono, ż e za ca ł kowicie niewykorzystany bilet turystyczny, zwrócony nie pó ź niej ni ż przed up ł ywem drugiej godziny terminu jego wa ż no ś ci, przewo ź nik b ę dzie zwraca ł zap ł acon ą nale ż no ść po potr ą ceniu 15% odst ę pnego (nowe postanowienia §15 ust.1 pkt 2 Regulaminu ). Zmieniona zosta ł a równie ż definicja terminu wa ż no ś ci biletu turystycznego. Zgodnie z postanowieniami §47 ust. 3 pkt 1a Taryfy na przewóz osób rzeczy i zwierz ą t „PKP Przewozy Regionalne”(TP-PR ), w nowym brzmieniu, termin wa ż no ś ci biletu turystycznego wydanego: 1) w dniu roboczym poprzedzaj ą cym bezpo ś rednio kolejno po sobie nast ę puj ą ce dni wolne od pracy rozpoczyna si ę od godz. 18:00 tego dnia; 2) w dniu wolnym od pracy – rozpoczyna si ę od godziny sprzeda ż y; 3) w przedsprzeda ż y – rozpoczyna si ę od godz. 18:00 w dniu roboczym poprzedzaj ą cym bezpo ś rednio kolejno po sobie nast ę puj ą ce dni wolne od pracy. Bilet turystyczny wydaje si ę na ż yczenie podró ż nego, który wskazuje dat ę rozpocz ę cia wa ż no ś ci biletu (karta nr 292). W ś wietle nowych postanowie ń Regulaminu i Taryfy podró ż ny mo ż e zrealizowa ć swoje prawo wynikaj ą ce z art. 17 ust. 4 Prawa przewozowego do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci za ca ł kowicie niewykorzystany bilet turystyczny po potr ą ceniu odst ę pnego. W kontek ś cie stwierdzenia zaniechania stosowania przez PKP przedmiotowej praktyki nadmieni ć nale ż y, ż e konsumenci zostali poinformowani o opisanej powy ż ej zmianie Regulaminu . St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie V sentencji niniejszej decyzji. VI. PKP postawiono równie ż zarzut podejmowania bezprawnych dzia ł a ń godz ą cych w zbiorowe interesy konsumentów, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cych na zamieszczeniu w Regulaminie postanowienia o brzmieniu: „W przypadku braku dyspozycji w sprawie dalszego post ę powania z przesy ł k ą - przesy ł ka podlega likwidacji po up ł ywie 10 dni od terminu odbioru przesy ł ki, nie wcze ś niej ni ż po up ł ywie 5 dni od zawiadomienia osoby uprawnionej o zamierzonej likwidacji.” , w którym termin przechowywania przesy ł ek konduktorskich przed przyst ą pieniem do ich zniszczenia okre ś lono w wymiarze, który mo ż e zosta ć uznany za niezgodny z art. 58 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe. W relacji do zacytowanego powy ż ej §21 ust. 14 pkt 1 Regulaminu PKP wyja ś ni ł a, ż e jednym z wa ż nych warunków nadania przesy ł ki konduktorskiej do przewozu jest zamieszczenie na zewn ę trznym opakowaniu adresów nadawcy i odbiorcy wraz z numerami telefonów oraz okre ś lenie jej zawarto ś ci. Je ś li odbiorca nie zg ł osi si ę po przesy ł k ę w wyznaczonym terminie, stacjonarny punkt zwraca si ę do nadawcy o dyspozycje w sprawie dalszego post ę powania z przesy ł k ą . Termin 10-dniowy przeznaczony na z ł o ż enie dyspozycji, jak wynika ł o z dotychczasowego do ś wiadczenia – by ł zdaniem przewo ź nika wystarczaj ą cy. PKP zwróci ł a równie ż uwag ę , ż e stacjonarne punkty 28 przyj ę cia i odbioru przesy ł ek konduktorskich nie s ą przeznaczone do d ł ugoterminowego ich przechowywania i nie mog ą by ć traktowane jako przechowalnie. Dokonuj ą c analizy przedmiotowego postanowienia Regulaminu nale ż y jednak mie ć na uwadze zasady likwidacji przesy ł ek, które zosta ł y uregulowane w art. 58 Prawa przewozowego. Zgodnie z art. 58 ust.1 Prawa przewozowego przewo ź nik likwiduje przesy ł k ę w razie: 1. braku wykonalnych wskazówek do usuni ę cia przeszkody w przewozie lub wydaniu przesy ł ki, 2. zagini ę cia dokumentów przewozowych i braku mo ż liwo ś ci ustalenia osoby uprawnionej do rozporz ą dzania przesy ł k ą . W my ś l art. 58 ust. 2 ww. ustawy likwidacji przesy ł ki dokonuje si ę w drodze: 1. sprzeda ż y, 2. nieodp ł atnego przekazania w ł a ś ciwej jednostce organizacyjnej, 3. zniszczenia. Zasadnicze znaczenie dla oceny przedmiotowego postanowienia Regulaminu ma jednak art. 58 ust. 3 Prawa przewozowego, zgodnie z którym przewo ź nik przyst ę puje do likwidacji: 1. niezw ł ocznie po up ł ywie terminu odbioru ż ywych zwierz ą t, rzeczy niebezpiecznych lub ł atwo ulegaj ą cych zepsuciu, 2. w pozosta ł ych wypadkach - po up ł ywie 30 dni od terminu odbioru przesy ł ki, nie wcze ś niej jednak ni ż po up ł ywie 10 dni od dnia zawiadomienia uprawnionego o zamierzonej likwidacji przesy ł ki. Stosownie za ś do art. 58 ust. 4 Prawa przewozowego je ż eli nie ma mo ż liwo ś ci przechowania przesy ł ki albo przechowanie poci ą ga za sob ą koszty zbyt wysokie w stosunku do warto ś ci przesy ł ki, przewo ź nik mo ż e przyst ą pi ć do likwidacji przesy ł ki przed up ł ywem wskazanych powy ż ej terminów. Przepisy Prawa przewozowego wprowadzaj ą zasad ę , i ż w razie braku wykonalnych wskazówek do usuni ę cia przeszkody w wydaniu przesy ł ki przewo ź nik dokonuje likwidacji przesy ł ki po up ł ywie 30 dni od terminu odbioru przesy ł ki, nie wcze ś niej jednak ni ż po up ł ywie 10 dni od dnia zawiadomienia uprawnionego o zamierzonej likwidacji przesy ł ki. Termin ten nie dotyczy jedynie ż ywych zwierz ą t, rzeczy niebezpiecznych lub ł atwo ulegaj ą cych zepsuciu, które mog ą zosta ć poddane likwidacji niezw ł ocznie po up ł ywie terminu ich odbioru. Odst ą pienie od 30-dniowego i 10-dniowego terminu jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy przewo ź nik nie ma mo ż liwo ś ci przechowania przesy ł ki albo przechowanie przesy ł ki poci ą ga za sob ą koszty zbyt wysokie w stosunku do warto ś ci przesy ł ki. PKP w Regulaminie przyj ęł a natomiast regu łę , i ż w przypadku braku dyspozycji w sprawie dalszego post ę powania z przesy ł k ą - przesy ł ka podlega likwidacji po up ł ywie 10 dni od terminu odbioru przesy ł ki, nie wcze ś niej ni ż po up ł ywie 5 dni od zawiadomienia osoby uprawnionej o zamierzonej likwidacji. Tymczasem w ś wietle przytoczonego powy ż ej przepisu art. 58 ust. 3 pkt 2 Prawa przewozowego termin ten powinien by ć d ł u ż szy i wynosi ć odpowiednio co najmniej 30 dni od terminu odbioru przesy ł ki i co najmniej 10 dni od dnia zawiadomienia uprawnionego o zamierzonej likwidacji przesy ł ki. Przedmiotowe postanowienie Regulaminu by ł o zatem sprzeczne z art. 58 ust. 3 pkt 2 Prawa przewozowego, jego stosowanie przez PKP pozwala na stwierdzenie, i ż w okoliczno ś ciach omawianego zarzutu spe ł niona zosta ł a przes ł anka bezprawno ś ci zachowania przedsi ę biorcy. Stwierdzenie przez Organ Antymonopolowy stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, wymaga tak ż e wykazania, i ż w wyniku jej stosowania przez przedsi ę biorc ę zosta ł naruszony zbiorowy interes konsumentów. W odniesieniu do przedmiotowej praktyki oraz praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy opisanych we wcze ś niejszej cz ęś ci niniejszej decyzji istnieje to ż samo ść po stronie podmiotowej – dotycz ą one tego samego przedsi ę biorcy, którego dzia ł anie dotyka tego samego kr ę gu konsumentów, a dodatkowo kwestionowane praktyki odnosz ą si ę do ś wiadczonych przez tego przedsi ę biorc ę us ł ug przewozu, wskaza ć nale ż y, i ż w niniejszej decyzji 29 skuteczne wykazano ju ż , ż e zachowanie PKP b ę d ą ce przedmiotem zarzutów naruszy ł o zbiorowy interes konsumentów. Argumentacja w tym zakresie zawarta w uzasadnieniu punktów I-V sentencji niniejszej decyzji pozostaje aktualna równie ż o odniesieniu do przedmiotowego zachowania PKP. Niemniej w tym miejscu zaznaczy ć trzeba, i ż omawiana praktyka PKP w szczególno ś ci zagra ż a ł a interesom ekonomicznym konsumentów. Skrócenie terminu przechowywania przesy ł ki konduktorskiej poni ż ej ustawowego minimum, w oczekiwaniu na dyspozycje nadawcy w sprawie dalszego post ę powania z nieodebran ą przesy ł k ą konduktorsk ą mog ł o narazi ć konsumentów na wymierne straty finansowe, b ę d ą ce wynikiem przedwczesnej likwidacji przesy ł ki. Jak to ju ż kilkukrotnie podnoszono w uzasadnieniu niniejszej decyzji stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Organ Antymonopolowy wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania, je ż eli stwierdzi naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 24 tej ustawy. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ww. ustawy, nie wydaje si ę decyzji, o której mowa w art. 26, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W przypadku okre ś lonym w ust. 2 Organ Antymonopolowy wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. Na mocy Uchwa ł y Zarz ą du „PKP Przewozy Regionalne” Sp. z o.o. nr 320/2008 w sprawie zmiany nr 3 Regulaminu przewozu osób, rzeczy i zwierz ą t „PKP Przywozy Regionalne” (RPO-PR) , która wesz ł a w ż ycie od dnia 29.09.2008r. (karty nr 228-248), §21 ust. 14 pkt 1 uzyska ł brzmienie: „W przypadku braku dyspozycji w sprawie dalszego post ę powania z przesy ł k ą - przesy ł ka podlega likwidacji po up ł ywie 30 dni od terminu odbioru przesy ł ki, nie wcze ś niej ni ż po up ł ywie 10 dni od zawiadomienia osoby uprawnionej o zamierzonej likwidacji.” PKP dostosowa ł o zatem terminy w jakich przesy ł ka konduktorska mo ż e zosta ć zlikwidowana do terminu ustawowego wynikaj ą cego z art. 58 ust. 3 pkt 2 Prawa przewozowego i tym samym jej zachowaniu w przedmiotowym zakresie nie mo ż na ju ż przypisywa ć cechy bezprawno ś ci, co w pe ł ni uzasadnia stwierdzenie zaniechania stosowania przez tego przedsi ę biorc ę przedmiotowej praktyki. Nadmieni ć równie ż trzeba, ż e konsumenci zostali poinformowania przez PKP o przedmiotowej zmianie Regulaminu . W zwi ą zku z powy ż szym orzeczono, jak w punkcie VI sentencji niniejszej decyzji. VII. Zgodnie z tre ś ci ą art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Organ Antymonopolowy mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 tej ż e ustawy. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera zamkni ę tego katalogu przes ł anek, od których uzale ż niana jest wysoko ść nak ł adanych na przedsi ę biorców kar. Norma prawna wynikaj ą ca z art. 111 ww. ustawy stanowi jedynie, i ż przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, o których mowa mi ę dzy innymi w art. 106 nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Stosownie do art. 130 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przy ustalaniu wysoko ś ci kary pieni ęż nej, o którym mowa w art. 111, uwzgl ę dnia si ę równie ż okoliczno ść naruszenia przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 z pó ź n. zm.). Wskaza ć równie ż nale ż y, ż e kara pieni ęż na mo ż e by ć na ł o ż ona na przedsi ę biorc ę niezale ż nie od tego, czy dopu ś ci ł si ę naruszenia przepisów ustawy umy ś lnie, czy te ż nieumy ś lnie. Na ł o ż ona przez Organ Antymonopolowy kara powinna ponadto pe ł ni ć funkcj ę represyjn ą (tj. stanowi ć dolegliwo ść za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów), a tak ż e prewencyjn ą , dyscyplinuj ą c ą (tj. zapobiega ć podobnym naruszeniom w przysz ł o ś ci). W zale ż no ś ci od stopnia naruszenia przepisów ustawy, ustala si ę funkcj ę prewencyjn ą lub represyjn ą za wiod ą c ą . 30 W punktach I - VI sentencji niniejszej decyzji Organ Antymonopolowy stwierdzi ł stosowanie przez PKP praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o jakich mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaj ą c zasadno ść zarzutów postawionych przedsi ę biorcy. W 2007r. PKP uzyska ł o przychód w wysoko ś ci 2.721.448.674,13 (karta nr 207). Maksymalna kara pieni ęż na, jaka mo ż e zosta ć na ł o ż ona na PKP w oparciu o art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynosi zatem 272.144.867,413 PLN. Ustalaj ą c wymiar kary pieni ęż nej Organ Antymonopolowy wzi ął w pierwszej kolejno ś ci pod uwag ę , ż e PKP jako profesjonalista o d ł ugoletnim do ś wiadczeniu rynkowym formu ł uj ą c tre ść postanowie ń Regulaminu przewozu osób, rzeczy i zwierz ą t powinna wykaza ć si ę odpowiedni ą staranno ś ci ą i dba ł o ś ci ą tak, aby nie zosta ł y naruszone powszechnie obowi ą zuj ą ce przepisy prawa. PKP powinna by ć ś wiadoma faktu, ż e zakwestionowane w niniejszej decyzji zachowania s ą niedopuszczalne w ś wietle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ś wiadomo ść PKP co do zakazu podejmowania dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów powinna by ć tym wi ę ksza, je ś li uwzgl ę dni ć fakt, i ż by ł a ona ju ż kilkukrotnie uczestnikiem post ę powa ń prowadzonych przez Organ Antymonopolowy. Dlatego w ocenie Organu Antymonopolowego zachowanie PKP podlegaj ą ce ocenie w niniejszej decyzji jest efektem niedo ł o ż enia staranno ś ci, jakiej nale ż a ł oby oczekiwa ć od profesjonalnego i do ś wiadczonego uczestnika obrotu rynkowego organizuj ą cego us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. Nak ł adaj ą c na PKP kar ę pieni ęż n ą Organ Antymonopolowy wzi ął pod uwag ę , ż e postanowienia Regulaminu stanowi ą ce przedmiot postawionych PKP zarzutów pozbawia ł y podró ż nych praw przys ł uguj ą cych im na mocy przepisów Prawa przewozowego, w szczególno ś ci w zakresie zmiany umowy przewozu lub odst ą pienia od niej. Uwzgl ę dniono równie ż , i ż zakwestionowane w niniejszym post ę powaniu zachowania PKP wi ą za ł y si ę z nara ż eniem najs ł abszych uczestników rynku, jakimi s ą konsumenci, na wymierne straty finansowe, w efekcie czego zagro ż one zosta ł y ich interesy o charakterze ekonomicznym. Przy ustalaniu wymiaru kary wzi ę to tak ż e pod uwag ę geograficzny zasi ę g dzia ł alno ś ci PKP. PKP ś wiadczy us ł ugi przewozu osób i rzeczy na terenie ca ł ego kraju. Ustalaj ą c wymiar kary pieni ęż nej zwa ż ono równie ż , i ż Organ Antymonopolowy stwierdzi ł wcze ś niej naruszenie przez PKP przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów. W prawomocnej Decyzji RWA-32/2007 z dnia 21.09.2007r., w punkcie I, uznano za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 2 w zw. z art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, dzia ł anie PKP polegaj ą ce na niedope ł nieniu wynikaj ą cego z art. 384 §2 w zw. z art. 384 §1 Kodeksu cywilnego obowi ą zku zapewnienia konsumentom mo ż liwo ś ci ł atwego zapoznania si ę z postanowieniami stosowanej przez PKP „Taryfy na przewóz osób, rzeczy i zwierz ą t” , co narusza obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji i nakazano zaniechanie jej stosowania. W punkcie II.a tej samej decyzji uznano za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie PKP, polegaj ą ce na niedope ł nieniu wynikaj ą cego z art. 11 ust. 1 Prawa przewozowego obowi ą zku podania przez przewo ź nika do publicznej wiadomo ś ci w sposób zwyczajowo przyj ę ty, ustalonych lub stosowanych przez niego taryf, co narusza obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji i nakazano zaniechanie jej stosowania. Za ś w punkcie II.b uznano za praktyk ę dzia ł anie tego przewo ź nika polegaj ą ce na niedope ł nieniu wynikaj ą cego z art. 11 ust. 1 Prawa przewozowego obowi ą zku podania przez przewo ź nika do publicznej wiadomo ś ci w sposób zwyczajowo przyj ę ty, ustalonych lub stosowanych przez niego cenników, co narusza obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji i stwierdzono zaniechanie jej stosowania w dniu 10 grudnia 2006 r. W punkcie III ww. decyzji nr RWA-32/2007 uznano za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie PKP, polegaj ą ce na niedope ł nieniu wynikaj ą cego z art. 11 ust. 2 Prawa 31 przewozowego obowi ą zku zapewnienia przez przewo ź nika zainteresowanym bezp ł atnego wgl ą du do obowi ą zuj ą cych przepisów przewozowych, co narusza obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji i stwierdzono zaniechanie jej stosowania w dniu 1 sierpnia 2006r. Stwierdzone w niniejszej decyzji praktyki stanowi ą zatem powtórne naruszenie przez PKP przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co stanowi istotn ą okoliczno ść obci ąż aj ą c ą przy ustalaniu wysoko ś ci kary pieni ęż nej. Miarkuj ą c kar ę pieni ęż n ą Organ Antymonopolowy uwzgl ę dni ł tak ż e fakt zaniechania stosowania przez PKP praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów stwierdzonych w punktach I i II oraz V i VI niniejszej decyzji, co w odniesieniu do praktyk obj ę tych punktami II, V i VI sentencji nast ą pi ł o w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów (z dniem 29.09.2008r.), a w odniesieniu do praktyki z punktu I sentencji – w toku poprzedzaj ą cego je post ę powania wyja ś niaj ą cego (z dniem 21.04.2008r.). Ponadto jako czynnik ł agodz ą co wp ł ywaj ą cy na wymiar na ł o ż onej kary postanowiono potraktowa ć okoliczno ść , i ż PKP nie utrudnia ł a Organowi Antymonopolowemu prowadzenia post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów dostarczaj ą c dokumenty i wyja ś nienia istotne dla rozstrzygni ę cia sprawy. W zwi ą zku z powy ż szym ustalono wysoko ść kary na kwot ę 100 000 PLN (s ł ownie z ł otych: sto tysi ę cy). W ocenie Organu Antymonopolowego wymierzona kara stanowi ą ca oko ł o 0,038% maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i wspó ł mierna do mo ż liwo ś ci finansowych PKP. Organ Antymonopolowy kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów uzna ł , ż e orzeczona kara powinna stanowi ć dla PKP dolegliwo ść , a nadto spe ł nia ć funkcj ę prewencyjn ą i dyscyplinuj ą c ą tak, aby zapobiec w przysz ł o ś ci podobnym naruszeniom. Niniejsza kara powinna stanowi ć zatem przestrog ę dla przedsi ę biorcy na przysz ł o ść i reperkusj ę za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Poza wymiarem indywidualnym na ł o ż onej kary nale ż y jednak podkre ś li ć równie ż jej wymiar ogólny, funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą w stosunku do innych uczestników rynku. Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie VII sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Kar ę nale ż y wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w NBP o/o Warszawa Nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. VIII. Stosownie do art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli w wyniku post ę powania Organ Antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów ww. ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, jest obowi ą zany ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Organ Antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W punktach I-VI niniejszej decyzji Organ Antymonopolowy – w wyniku przeprowadzonego przeciwko PKP post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów stwierdzi ł naruszenie przez ww. przedsi ę biorc ę art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaj ą c zasadno ść ka ż dego z sze ś ciu postawionych temu przewo ź nikowi zarzutów. Spe ł niona zosta ł a zatem przes ł anka wynikaj ą ca z art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pozwalaj ą ca na obci ąż enie PKP kosztami przeprowadzonego post ę powania, którymi 32 s ą dla Organu Antymonopolowego wydatki w kwocie 29,00 PLN zwi ą zane z prowadzon ą w toku tego post ę powania korespondencj ą . W zwi ą zku z tym postanowiono obci ąż y ć PKP kosztami post ę powania antymonopolowego w wysoko ś ci 29,00 PLN (s ł ownie z ł otych: dwadzie ś cia dziewi ęć ). Wobec powy ż szego postanowiono jak w punkcie VIII sentencji decyzji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 §2 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.) – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. W przypadku jednak kwestionowania wy łą cznie postanowienia o kosztach zawartego w pkt VIII niniejszej decyzji, stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 §1 pkt 2 Kodeksu post ę powania cywilnego, nale ż y wnie ść za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia niniejszej decyzji. 33