RKR-27/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKIK W KRAKOWIE Pl. Szczepa ń ski 5, 31-011 Kraków Tel./fax (0-12) 421-75-79, 421-74-98, E-mail: krakow@uokik.gov.pl RKR-61-2/08/MS-908 Kraków, dnia 18 wrze ś nia 2008r. DECYZJA Nr RKR -27/2008 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 oraz art. art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z pó ź n. zm.) oraz § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej Delegatur UOKiK (Dz. U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu – wszcz ę tego z urz ę du - post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne, godz ą ce w interesy konsumentów dzia ł ania przedsi ę biorcy Haliny Teski prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą Halina Teska Biuro Turystyczne „AXET TRAVEL” w Krakowie, polegaj ą ce na: 1. stosowaniu we wzorcu umowy pod nazw ą : „Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Biuro Turystyczne „AXET TRAVEL” postanowie ń umownych wpisanych na podstawie art. 479 45 k.p.c. do „Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone”, tj. postanowie ń o tre ś ci: 1) „Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci z tytu ł u informacji udzielonych przez akwizytorów dotycz ą cych warunków uczestnictwa, a odbiegaj ą cych od okre ś lonych niniejszymi warunkami postanowie ń . Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za udzielone przez akwizytorów informacji sprzecznych z tre ś ci ą katalogów i biuletynów informacyjnych zawieraj ą cych aktualn ą ofert ę Organizatora.” (pkt I ust. 4 wzorca) – wpisanego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 261, 2) „Wzrost cen uzasadniaj ą w szczególno ś ci zmiany kursów walutowych oraz cen maj ą cych wp ł yw na przyj ę t ą kalkulacj ę imprezy np. zmiana cen biletów lotniczych.” (pkt III ust. 2 wzorca) – wpisanego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 82, 3) „Wzrost cen o wi ę cej ni ż 15 % upowa ż nia klienta do rezygnacji z imprezy pod warunkiem powiadomienia o tym Organizatora w jej siedzibie osobi ś cie lub pismem poleconym nie pó ź niej ni ż w terminie 5 dni po otrzymaniu informacji o dop ł acie.” (pkt III ust. 3 wzorca) - wpisanego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 299, 431, 4) „Organizator nie ponosi ż adnej odpowiedzialno ś ci za baga ż Klientów w przypadku jego zamiany, zapomnienia, zagubienia lub kradzie ż y.” (pkt V ust. 5 2 wzorca) – wpisanego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 83, 217, 262, 5) „Organizator z uwagi na poniesione koszty organizacji ma prawo dokona ć potr ą ce ń w sposób okre ś lonymi niniejszymi warunkami: oplata zg ł oszenia w wysoko ś ci 50 z ł oraz inne poniesione koszty rzeczywiste w przypadku rezygnacji imprezy.” (pkt VI ust. 2 wzorca) – wpisanego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 130, 6) „Okre ś lone potr ą cenie mo ż e by ć podniesione nie wi ę cej ni ż 15% w przypadku wykazania przez „AXET” poniesienia wy ż szych kosztów w zwi ą zku z rozliczeniami z kontrahentami.” (pkt VI ust. 4 wzorca) – wpisanego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 84, 7) „ Reklamacje dotycz ą ce realizacji powy ż szej umowy mo ż na zg ł asza ć wy łą cznie w formie pisemnej w ci ą gu 7 dni od zako ń czenia imprezy.” (pkt VIII ust. 1 wzorca) – wpisanego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 414, 1319, 8) „Nie uwa ż a si ę za wady imprezy niedoci ą gni ęć zawinionych przez Klienta oraz wyrz ą dzonych przez osoby prawne i fizyczne nie pozostaj ą ce w stosunku prawnym z organizatorem, a tak ż e wynikaj ą cych z przekroczenia granic i zasad, za które Organizator nie mo ż e odpowiada ć .” (pkt VIII ust. 4 wzorca) – wpisanego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 85, 259, 264, 9) „Jako s ą d w ł a ś ciwy dla rozstrzygania sporów jest s ą d w ł a ś ciwy rzeczowo dla siedziby Organizatora” - (pkt IX ust. 2 wzorca) – wpisanego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 92, 1280, oraz 2. naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez: 1) zamieszczenie w w/w wzorcu umowy postanowienia o tre ś ci: „Ewentualne zmiany hotelu lub miejscowo ś ci noclegowej mog ą ce wynikn ąć z przyczyn le żą cych po stronie kontrahentów lub w przypadku zaistnienia okoliczno ś ci rozumianych jako si ł a wy ż sza, nie spowoduj ą one jednak ż e zasadniczych zmian w programie ani zmian w standardzie wycieczki.” (pkt I ust. 5 wzorca) – co stanowi naruszenie art. 14 ust. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (Dz. U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268 z pó ź n. zm) 2) zamieszczenie w w/w wzorcu umowy postanowienia o tre ś ci: „Organizator wy łą cza swoj ą odpowiedzialno ść w przypadkach uzasadniaj ą cych podniesienie cen z zastrze ż eniem, ż e mo ż e ono nast ą pi ć nie pó ź niej ni ż 14 dni przed rozpocz ę ciem imprezy.” (pkt III ust. 1 wzorca) – co stanowi naruszenie art. 17 ust. 2 w/w ustawy o us ł ugach turystycznych, 3) brak zamieszczenia w umowie numeru identyfikacji podatkowej organizatora, nazwy i adresu ubezpieczyciela oraz informacji o rodzaju i zakresie ubezpieczenia turystów - co stanowi naruszenie art. 14 ust. 2 pkt 1 i 7 w/w ustawy o us ł ugach turystycznych. oraz stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 5 czerwca 2008r. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 w zwi ą zku z art. art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331z pó ź n. zm.) oraz § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej Delegatur UOKiK (Dz. U. Nr 134, poz. 939), po 3 przeprowadzeniu – wszcz ę tego z urz ę du - post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nak ł ada si ę na przedsi ę biorc ę Halin ę Tesk ę prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą Halina Teska Biuro Turystyczne „AXET TRAVEL” w Krakowie, kar ę pieni ęż n ą w 2.153 z ł (s ł ownie: dwa tysi ą ce sto pi ęć dziesi ą t trzy), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa. III. Na podstawie art. 77 ust. 1 w zwi ą zku z art. 80 w zwi ą zku z art. art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331z pó ź n. zm.) oraz § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej Delegatur UOKiK (Dz. U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu – wszcz ę tego z urz ę du - post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, obci ąż a si ę przedsi ę biorc ę Halin ę Tesk ę prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą Halina Teska Biuro Turystyczne „AXET TRAVEL” w Krakowie kosztami opisanego na wst ę pie post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów oraz zobowi ą zuje si ę tego przedsi ę biorc ę do zwrotu Prezesowi Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów post ę powania w kwocie 22 z ł (s ł ownie: dwudziestu dwóch). UZASADNIENIE W roku 2008 Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - zwany dalej „Prezesem UOKIK” lub „organem antymonopolowym” - przeprowadzi ł badanie rynku us ł ug turystycznych. W ramach prowadzonych bada ń Delegatura UOKiK w Krakowie dokonala analizy wzorców umownych stosowanych w obrocie konsumenckim przez wybranych losowo przedsi ę biorców dzia ł aj ą cych na terenie jej w ł a ś ciwo ś ci miejscowej, tj. województw ma ł opolskiego i podkarpackiego. Kontrol ą obj ę to tak ż e przedsi ę biorc ę dzia ł aj ą cego pod firm ą Halina Teska Biuro Turystyczne „AXET TRAVEL” w Krakowie – zwanego dalej Przedsi ę biorc ą ” lub „AXET”. W toku post ę powania dokonano analizy stosowanego przez tego przedsi ę biorc ę wzorca umowy pod nazw ą „Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Biuro Turystyczne „AXET TRAVEL” . Przeprowadzona analiza wykaza ł a, ż e wzorzec umowy zawieranej z konsumentami zawiera postanowienia, które zosta ł y wpisane do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. – zwanego dalej „Rejestrem” oraz postanowienia, których stosowanie mo ż e stanowi ć naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jako bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Maj ą c powy ż sze na uwadze, postanowieniem nr RKR-70/20008 z dnia 26.02.2008r. organ antymonopolowy wszcz ął - z urz ę du - post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez przedsi ę biorc ę dzia ł aj ą cego pod firm ą Halina Teska Biuro Turystyczne „AXET TRAVEL” w Krakowie, praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów , 4 okre ś lonych w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007r. Nr 50, poz. 331 z pó ź n. zm) - zwanej dalej „ustaw ą o ochronie (…)”, polegaj ą cych na stosowaniu we wzorcu umownym pod nazw ą . „Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Biuro Turystyczne „AXET TRAVEL” postanowie ń umownych wpisanych na podstawie art. 479 45 k.p.c. do „Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone”. Odpowiadaj ą c na zarzuty postawione w zawiadomieniu o wszcz ę ciu post ę powania, Przedsi ę biorca w pismach z dnia 21.03.2008r. oraz z dnia 5.06.2008r. - potwierdzi ł fakt stosowania wzorców umów o tre ś ci zakwestionowanej przez organ antymonopolowy. Jednocze ś nie zadeklarowa ł gotowo ść zmiany wzorców umów poprzez usuniecie wskazanych przez Prezesa postanowie ń umownych i dostosowania ich tre ś ci do wymogów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (Dz. U. z 2004r. Nr 223 poz. 2268 z pó ź n. zm.). Pismem z dnia 5.06.2008r. Przedsi ę biorca przedstawi ł ostateczny projekt „Warunków uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Biuro Turystyczne „AXET TRAVEL” oraz formularz umowy spe ł niaj ą ce wymogi ustawowe. Jednocze ś nie przedsi ę biorca wykaza ł , ż e obecnie nie obowi ą zuj ą w obrocie z konsumentami umowy zawarte w oparciu o wzorce stosowane poprzednio. Postanowieniem RKR-319/2008 z dnia 29.08.2008r. Prezes UOKIK z urz ę du zaliczy ł w poczet dowodów materia ł y uzyskane w trakcie wymienionego wy ż ej post ę powania wyja ś niaj ą cego. Organ antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Przedsi ę biorca prowadzi dzia ł alno ść gospodarcza pod firm ą Halina Teska Biuro Turystyczne „AXET TRAVEL” w oparciu o wpis do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej przez Prezydenta Miasta Krakowa, nr ewidencyjny 2497/III/90-P. Ponadto przedsi ę biorca jest wpisany jest do rejestru organizatorów turystyki i po ś redników turystycznych prowadzonego przez Marsza ł ka Województwa Ma ł opolskiego. Zakres prowadzonej przez niego dzia ł alno ś ci gospodarczej obejmuje m.in. organizowanie imprez turystycznych. W kontaktach z klientami, w tym konsumentami pos ł uguje si ę on wzorcami umów, które nast ę pnie klienci podpisuj ą , dokonuj ą c zakupu ś wiadczonych przez niego us ł ug. Dor ę czane konsumentom wzorce umów s ą sporz ą dzane przez Przedsi ę biorc ę przed zawarciem umowy i zawieraj ą gotowe jednolite postanowienia. Oznacza to, i ż stosuje on w obrocie konsumenckim wzorce umów. Analiza wskazanych wy ż ej dokumentów pozwoli ł a na postawienie Przedsi ę biorcy zarzutu naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, poprzez zamieszczenie w stosowanym w obrocie z konsumentami wzorcu umowy pod nazw ą . „Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Biuro Turystyczne „AXET TRAVEL” postanowie ń , o nast ę puj ą cej tre ś ci: 1) „Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci z tytu ł u informacji udzielonych przez akwizytorów dotycz ą cych warunków uczestnictwa, a odbiegaj ą cych od okre ś lonych niniejszymi warunkami postanowie ń . Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za udzielone przez akwizytorów informacji sprzecznych z tre ś ci ą katalogów i biuletynów informacyjnych zawieraj ą cych aktualn ą ofert ę Organizatora.” (pkt I ust. 4 wzorca), 2) „Wzrost cen uzasadniaj ą w szczególno ś ci zmiany kursów walutowych oraz cen maj ą cych wp ł yw na przyj ę t ą kalkulacj ę imprezy np. zmiana cen biletów lotniczych.” (pkt III ust. 2 wzorca), 3) „Wzrost cen o wi ę cej ni ż 15 % upowa ż nia klienta do rezygnacji z imprezy pod warunkiem powiadomienia o tym Organizatora w jej siedzibie osobi ś cie lub pismem 5 poleconym nie pó ź niej ni ż w terminie 5 dni po otrzymaniu informacji o dop ł acie.” (pkt III ust. 3 wzorca), 4) „Organizator nie ponosi ż adnej odpowiedzialno ś ci za baga ż Klientów w przypadku jego zamiany, zapomnienia, zagubienia lub kradzie ż y.” (pkt V ust. 5 wzorca), 5) „Organizator uwagi na poniesione koszty organizacji ma prawo dokona ć potr ą ce ń w sposób okre ś lonymi niniejszymi warunkami: oplata zg ł oszenia w wysoko ś ci 50 z ł oraz inne poniesione koszty rzeczywiste w przypadku rezygnacji imprezy.” (pkt VI ust. 2 wzorca), 6) „Okre ś lone potr ą cenie mo ż e by ć podniesione nie wi ę cej ni ż 15% w przypadku wykazania przez „AXET” poniesienia wy ż szych kosztów w zwi ą zku z rozliczeniami z kontrahentami.” (pkt VI ust. 4 wzorca), 7) „ Reklamacje dotycz ą ce realizacji powy ż szej umowy mo ż na zg ł asza ć wy łą cznie w formie pisemnej w ci ą gu 7 dni od zako ń czenia imprezy.” (pkt VIII ust. 1 wzorca), 8) „Nie uwa ż a si ę za wady imprezy niedoci ą gni ęć zawinionych przez Klienta oraz wyrz ą dzonych przez osoby prawne i fizyczne nie pozostaj ą ce w stosunku prawnym z organizatorem, a tak ż e wynikaj ą cych z przekroczenia granic i zasad, za które Organizator nie mo ż e odpowiada ć .” (pkt VIII ust. 4 wzorca), 9) „Jako s ą d w ł a ś ciwy dla rozstrzygania sporów jest s ą d w ł a ś ciwy rzeczowo dla siedziby Organizatora” - (pkt IX ust. 2 wzorca). W tym miejscu nale ż y zauwa ż y ć , i ż do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone zosta ł y wpisane, na podstawie art. 479 45 k.p.c ., postanowienia, które s ą to ż same z przedmiotowymi klauzulami zakwestionowanymi przez organ antymonopolowy. S ą to postanowienia o nast ę puj ą cej tre ś ci: Ad 1) - „Natura Tour” wy łą cza ca ł kowicie odpowiedzialno ść za wady imprez obj ę tych ofert ą , o ile oferta zosta ł a odmiennie zaprezentowana przez osoby dzia ł aj ą ce w jego imieniu.” (wpis nr 214 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 27.10.2004r., sygn. akt: XVII Amc 67/03), - „Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci z tytu ł u informacji udzielonych przez agentów, a odbiegaj ą cych od okre ś lonych niniejszymi warunkami postanowie ń . Ponadto organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za udzielone przez Agentów informacje sprzeczne z tre ś ci ą katalogów i biuletynów informacyjnych, zawieraj ą cych aktualn ą ofert ę Organizatora” (wpis nr 261 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 4.08.2004r., sygn. akt: XVII Amc 40/03), - „Organizator wy łą cza ca ł kowicie odpowiedzialno ść za wady imprez obj ę tych ofert ą Organizatora, o ile oferta zosta ł a odmiennie zaprezentowana przez osoby dzia ł aj ą ce w imieniu Organizatora” (wpis nr 1011 i 265 dokonany na podstawie w yroków SOKiK z dnia 10.11.2004r., sygn. akt XVII Amc 81/03 oraz z dnia 5.01.2005r., sygn. akt XVII AmC 129/03 ). Ad 2) - „Wzrost cen uzasadniaj ą w szczególno ś ci zmiany kursów walutowych oraz cen maj ą cych wp ł yw na przyj ę t ą kalkulacj ę imprezy” (wpis nr 82 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 14.04.2003r., sygn. akt: XVII Amc 14/03), - „Mazur Pol zastrzega sobie prawo zmian cen imprezy z powodu zmiany: przepisów prawnych i podatkowych, kursów walut, cen paliwa, taryf przewozowych, cen us ł ug 6 hotelarskich oraz innych maj ą cych wp ł ywa na kalkulacj ę .” (wpis nr 297 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 24.11.2004r., sygn. akt: XVII Amc 119/03) Ad 3) - „Wzrost ceny imprezy o wi ę cej ni ż 15% upowa ż nia uczestnika do rezygnacji z imprezy pod warunkiem powiadomienia MAZUR POL nie pó ź niej ni ż 3 dni od daty otrzymania zawiadomienia o zmianie ceny. Brak powiadomienia b ę dzie traktowane przez MAZUR POL jako przyj ę cie przez uczestnika nowych warunków.” (wpis nr 299 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 24.11.2004r. sygn. akt XVII Amc 119/03), - „Cena wycieczki ustalona jest na podstawie obowi ą zuj ą cych cen, op ł at, kursów walut. Organizator zastrzega sobie prawo zmiany ceny wycieczki przed wyjazdem, je ż eli nast ą pi wzrost np. kosztów transportu spowodowany wzrostem cen paliw, podatków, op ł at lotniskowych, kursów walut. Je ż eli koszt wycieczki wzro ś nie o wi ę cej ni ż 10% Klient ma prawo do jej anulowania i odzyskania w ca ł o ś ci wp ł aconej kwoty. Decyzja ta jednak musi zapa ść w ci ą gu 2 dni od chwili otrzymania informacji o wzro ś cie ceny, nie pó ź niej ni ż 24 godziny przed wyjazdem.” (wpis nr 431 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 24.01.2005r., sygn. Akt XVII Amc 125/03), Ad 4) - „Organizator nie ponosi ż adnej odpowiedzialno ś ci za baga ż klientów w przypadku jego zamiany, zapomnienia lub kradzie ż y.” (wpis nr 83 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 14.04.2003r., sygn. akt: XVII Amc 14/03), - „Biuro nie ponosi ż adnej odpowiedzialno ś ci za baga ż uczestników w przypadku jego zamiany, zapomnienia, zagubienia lub kradzie ż y.” (wpis nr 217 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 13.10.2004r., sygn. akt XVII Amc 73/03 ), - „Przewóz baga ż u nale żą cego do uczestnika odbywa si ę na ca ł kowit ą jego odpowiedzialno ść i Organizator w ż adnym przypadku nie mo ż e by ć poci ą gni ę ty do odpowiedzialno ść za ewentualne szkody, kradzie ż i zagini ę cie mog ą ce mie ć miejsce podczas wycieczki.” (wpis nr 262 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 19.10.2004r., sygn. akt XVII Amc 95/03 ) - „ Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zagubiony, skradziony lub zniszczony w czasie imprezy baga ż Uczestnika ” (wpis nr 417 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 02.02.2005r., sygn. akt: XVII Amc 104/04), - „JET TOURISTIC POLAND Sp. z o.o. nie przyjmuje odpowiedzialno ś ci za uszkodzenie i utrat ę baga ż u oraz pieni ę dzy w nim si ę znajduj ą cych lub uszkodzonych przedmiotów warto ś ciowych” (wpis nr 1136 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 27.02.2006r., sygn. akt: XVII Amc 100/04 i wyroku S ą du Apelacyjnego z dnia 20.12.2006r., sygn. akt VI ACa 665/06) . Ad 5) - „ Warunki rezygnacji: - przy rezygnacji na 35 dni przed terminem rozpocz ę cia imprezy, wczasów, kolonii, obozu potr ą cana jest op ł ata manipulacyjna w wysoko ś ci 50 z ł od osoby + 7% VAT; - przy rezygnacji mi ę dzy 34 a 16 dniem przed terminem rozpocz ę cia imprezy, wczasów, kolonii, obozu potr ą ca si ę 50% ceny imprezy + op ł ata manipulacyjna; - przy rezygnacji na 15 dni i mniej przed rozpocz ę ciem imprezy, wczasów, kolonii obozu potr ą ca si ę 100% ceny.” (wpis nr 130 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 11.03.2004r., sygn. Akt XVII Amc 63/03), 7 - „W przypadku odst ą pienia przez klienta od umowy (bez wzgl ę du na przyczyn ę ) Biuro potr ą ca z dokonanej przez klienta wp ł aty op ł at ę manipulacyjn ą w kwocie wp ł aconej zaliczki czy 20% warto ś ci imprezy - 20% ceny imprezy do 30 dni przed planowan ą dat ą rozpocz ę cia imprezy, 40% ceny imprezy od 29 do 22 dni przed planowan ą dat ą rozpocz ę cia imprezy, 50 % ceny imprezy od 21 do 16 dni przed planowan ą dat ą rozpocz ę cia imprezy, 100% ceny imprezy 15 dni lub krócej przed planowan ą dat ą rozpocz ę cia imprezy.” (wpis nr 1282 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 21.11.2006r., sygn. akt XVII Amc 136/05). - „ Koszty rezygnacji: a) op ł ata sta ł a w wysoko ś ci 50 z ł , je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a w terminie do 30 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, b) 30% w przypadku rezygnacji w okresie 29-21 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, c) 50% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 20-9 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, d) 80% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 8-1 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, e) 90% ceny imprezy w przypadku rezygnacji w dniu wyjazdu, lub nie zg ł oszenia si ę w wyznaczonym czasie w miejscu zbiórki lub nieprzybycia do miejsca realizacji imprezy” (wpis nr 1078 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 8.12 .2006r., sygn. akt XVII AmC 41/06). Ad 6) - „Rezygnacja z imprezy nast ę puje w momencie z ł o ż enia przez klienta rezygnacji w formie pisemnej. Organizator z uwagi na poniesione koszty organizacji ma prawo dokona ć potr ą ce ń w sposób okre ś lony niniejszymi warunkami (...) Okre ś lone potr ą cenie mo ż e by ć podniesione nie wi ę cej ni ż 15 % w przypadku wykazania przez AXET poniesienia wy ż szych kosztów w zwi ą zku z rozliczeniami z kontrahentami.” (wpis nr 84 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 14.04.2003r., sygn. akt: XVII Amc 14/03) Ad 7) - „Reklamacje winny by ć wnoszone w formie pisemnej pod rygorem niewa ż no ś ci do 7 dnia od daty zako ń czenia imprezy.” (wpis nr 414 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 2.02.2005r., sygn. akt XVII Amc 104/04 ), - „Ewentualne reklamacje nale ż y zg ł asza ć w formie pisemnej w terminie 7 dni od zako ń czenia imprezy.” (wpis nr 1079 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 8.12.2006r., sygn. akt XVII Amc 41/06), - „Reklamacje wniesione do Biura po up ł ywie 7 dni od zako ń czenia imprezy uznane b ę d ą za bezskuteczne.” (wpis nr 1089 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 29.01.2007r., sygn. akt XVII Amc 160/05), - „Je ż eli wada nie zosta ł a usuni ę ta, po powrocie uwagi winny by ć wniesione pisemne w oparciu o skarg ę z ł o ż on ą rezydenta niepó ź niej jednak ni ż w ci ą gu 7 dni od daty zako ń czenia imprezy.” (wpis nr 1319 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 29.11.2007r., sygn. akt XVII Amc 104/04 ). Ad 8) - „Nie uwa ż a si ę za wady imprezy niedoci ą gni ęć zawinionych przez klienta oraz wyrz ą dzone przez osoby prawne i fizyczne nie pozostaj ą ce w stosunku prawnym z organizatorem, a tak ż e wynikaj ą cych z przekroczenia granic i zasad, za które organizator nie mo ż e odpowiada ć .” (wpis nr 85 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 14.04.2003r., sygn. akt: XVII Amc 14/03), 8 - „Biuro nie ponosi odpowiedzialno ś ci za szkody spowodowane dzia ł aniem osób trzecich takie jak kradzie ż e, rabunki, po ż ary. Biuro odpowiada za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy za zasadzie winy.” (wpis nr 259 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 19.10.2004r., sygn. akt XVII Amc 95/03 ), - „Nie uwa ż a si ę za wady imprezy niedoci ą gni ęć zawinionych przez Klienta oraz wyrz ą dzonych przez osoby prawne i fizyczne nie pozostaj ą ce w stosunku prawnym z G.B.P. ZANCO & MARS tak ż e wynikaj ą cych z przekroczenia granic oraz wszystkich tych, za które G.B.P. ZANCO & MARS nie mo ż e odpowiada ć .” (wpis nr 264 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 19.10.2004r., sygn. akt XVII Amc 95/03 ) Ad 9) - „Wszelkie spory mog ą ce wynikn ąć z tytu ł u realizacji umowy b ę d ą rozstrzygane polubownie, a w razie nie doj ś cia do porozumienia rozstrzygane przez wydzia ł y cywilne s ą du rejonowego w ł a ś ciwego dla miejsca siedziby Biura.” (wpis nr 92 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 19 kwietnia 2004 r., sygn. akt XVII Amc 59/03 - „Wszelkie spory mog ą ce wynika ć w zwi ą zku z realizacj ą umowy podlegaj ą rozstrzygni ę ciu przez S ą d w ł a ś ciwy miejscowo dla organizatora turystyki.” (wpis nr 1280 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 14.09.2007r., sygn. akt XVII Amc 119/07) Ponadto Prezes UOKiK stwierdzi ł , ż e Przedsi ę biorca zamie ś ci ł we wzoru umowy pod nazw ą . „Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Biuro Turystyczne „AXET TRAVEL” postanowienia: 1) „Ewentualne zmiany hotelu lub miejscowo ś ci noclegowej mog ą ce wynikn ąć z przyczyn le żą cych po stronie kontrahentów lub w przypadku zaistnienia okoliczno ś ci rozumianych jako si ł a wy ż sza, nie spowoduj ą one jednak ż e zasadniczych zmian w programie ani zmian w standardzie wycieczki.” (pkt I ust. 5 wzorca) 2) „Organizator wy łą cza swoj ą odpowiedzialno ść w przypadkach uzasadniaj ą cych podniesienie cen z zastrze ż eniem, ż e mo ż e ono nast ą pi ć nie pó ź niej ni ż 14 dni przed rozpocz ę ciem imprezy.” (pkt III ust. 1 wzorca), których tre ść jest sprzeczna z bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cymi przepisami art. 11 lit. a i b, 14 ust. 2 pkt i ust. 5 oraz art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (Dz. U. z 2004r. Nr 223 poz. 2268 z pó ź n. zm.) oraz naruszy ł – okre ś lony w art. 14 ust 2 pkt 1 i 7 tej ustawy - obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez brak zamieszczenia w umowie numeru identyfikacji podatkowej organizatora, nazwy i adresu ubezpieczyciela oraz informacji o rodzaju i zakresie ubezpieczenia turystów. Maj ą c powy ż sze ustalenia na uwadze organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Tre ść art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie (...) ogranicza zastosowanie jej przepisów wy łą cznie do ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów, podejmowanej w interesie publicznym. Oznacza to, ż e warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów okre ś lonych w tej ustawie jest zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym dzia ł ania przedsi ę biorców - naruszaj ą c jej przepisy – stanowi ą potencjalne zagro ż enie interesu publicznego. Niniejsze post ę powanie dotyczy tre ś ci wzorców umowy stosowanych przez AXET wobec nieograniczonego kr ę gu adresatów, tj. wszystkich 9 zainteresowanych ich tre ś ci ą aktualnych i potencjalnych klientów operatora turystyki, którym - na gruncie art. 4 ust. 11 ustawy o ochronie (…) - przys ł uguje status konsumenta. Zdaniem Prezesa UOKIK rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wi ąż e si ę z ochron ą interesu wszystkich konsumentów, którzy s ą lub b ę d ą klientami AXET. Interes publicznoprawny przejawia si ę tak ż e w postaci zbiorowego interesu konsumentów, co oznacza, i ż naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocze ś nie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione by ł o w niniejszej sprawie podj ę cie przez organ antymonopolowy dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie (...). W tym stanie rzeczy przyj ąć nale ż y, i ż do oceny stanu faktycznego niniejszej sprawy zastosowanie maj ą przepisy w/w ustawy, a dotycz ą ce jej post ę powanie prowadzone by ł o w interesie publicznym. Stosownie do tre ś ci art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…) – „przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy”. Aby mo ż liwe by ł o zatem stwierdzenie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, niezb ę dne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: 1. dzia ł ania przedsi ę biorcy winny mie ć bezprawny charakter, tzn. by ć sprzeczne z prawem, tj. przepisami okre ś lonych aktów prawnych a tak ż e sprzeczne z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrymi obyczajami, a jednocze ś nie 2. dzia ł ania te musz ą narusza ć zbiorowe interesy konsumentów. Odnosz ą c si ę do pierwszej z przes ł anek art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…), tj. bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy, stwierdzi ć nale ż y, i ż bezprawno ść rozumie si ę jako sprzeczno ść zachowania danego podmiotu z przepisami prawa oraz zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi tu mianowicie o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym, jako ca ł o ś ci ą . Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, tzn. niezale ż nym od wyst ą pienia szkody, czy zaistnienia zamiaru po stronie podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Analizuj ą c powy ż sz ą przes ł ank ę nale ż y mie ć na uwadze, i ż zarzut bezprawnego dzia ł ania przedsi ę biorcy w przedmiotowej sprawie dotyczy zarówno: 1) stosowania postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w k.p.c. – tj. naruszenia art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…), jak i 2) naruszenia obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji - tj. naruszenia art. 24 ust. 2 pkt 2 tej ustawy. Ad 1) Do stwierdzenia praktyki o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…) konieczne jest wykazanie, i ż przedsi ę biorca stosuje we wzorcu umownym postanowienia, które zosta ł y wpisane do prowadzonego przez Prezesa UOKIK rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Pokre ś lenia wymaga, ż e wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mog ą by ć poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 — 479 45 k.p.c.) dokonuje si ę niezale ż nie od tego, czy postanowienia wzorca by ł y, czy te ż nie by ł zastosowane przy konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (ca ł y wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowie ń w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje S ą d Okr ę gowy w Warszawie — S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wy łą cznie do kompetencji tego S ą du nale ż y uznanie postanowie ń wzorców umownych za niedozwolone. Art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocno ś ci 10 rozszerzonej nast ę puje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa UOKiK, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencj ą umieszczenia postanowienia umownego w w/w rejestrze jest to, ż e pos ł u ż enie si ę nim b ę dzie mia ł o skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych, tj. stosowanych tak ż e przez innych przedsi ę biorców. Prezes UOKIK mo ż e stwierdzi ć stosowanie przez przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na pos ł ugiwaniu si ę postanowieniem wzorca umownego, które zosta ł o wpisane do rejestru, bez wzgl ę du na to, czy wpis dotyczy tego przedsi ę biorcy, przeciwko któremu jest prowadzone post ę powanie, czy te ż nie. S ą d Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2.12.2005r. (sygn. akt VI ACa 760/05) wskaza ł , ż e zgodnie z art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 z pó źń . zm.) praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest pos ł ugiwanie si ę postanowieniem wpisanym do rejestru w oderwaniu od zagadnienia, czy wpis do rejestru powsta ł w zwi ą zku ze stosowaniem wzorca umowy przez ten podmiot, co do którego bada si ę stosowanie praktyki. S ą d wskaza ł te ż , ż e naruszenie interesów konsumentów mo ż e nast ą pi ć w wyniku dzia ł a ń podmiotów, które stosuj ą klauzule abuzywne wpisane do rejestru, przy czym wpis do rejestru zwi ą zany jest z dzia ł aniami innych kontrahentów konsumentów. Analogicznie orzek ł S ą d Apelacyjny w wyroku z dnia 29.09.2005r. (sygn. akt VI ACa 381/05), gdzie powo ł uj ą c si ę na uchwa łę S ą du Najwy ż szego z dnia 19.12.2003r. (sygn. akt III CZP 95/03), stwierdzi ł , ż e wyrok uwzgl ę dniaj ą cy powództwo przez uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma, zgodnie z art. 479 43 k.p.c., od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, skutek tak ż e wobec osób trzecich. Zgodnie ze stanowiskiem SOKiK wyra ż onym w wyroku z dnia 25. 05. 2005r. (sygn. akt XVII Ama 46/04), dla uznania, i ż okre ś lona klauzula jest niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do rejestru klauzul niedozwolonych wystarczy stwierdzenie, ż e mie ś ci si ę ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodno ść porównywanych klauzul. Czynnikiem przes ą dzaj ą cym o podobie ń stwie dwóch klauzul powinien by ć zatem zamiar, cel, jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowane postanowienie. Je ś li cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformu ł owania klauzuli uznanej za niedozwolon ą , oba zapisy mo ż na uzna ć za to ż same. Takie stanowisko zaj ął tak ż e S ą d Najwy ż szy, który w uchwale z dnia 13.07.2006r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdzi ł , i ż „(...) stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów (...)”. W uzasadnieniu do powy ż szej uchwa ł y S ą d uzna ł m.in., ż e „(...) praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a uokik [obecnie art. 24 – przyp. w ł asny UOKIK] obejmuje równie ż przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegaj ą cych na przestawieniu wyrazów lub zast ą pieniu jednych wyrazów innymi, je ż eli tylko wyk ł adnia postanowienia pozwoli stwierdzi ć , ż e jego tre ść mie ś ci si ę w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbli ż onej tre ś ci do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecie ż tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyj ę ta powy ż ej rozszerzaj ą ca wyk ł adnia art. 23a uokik znajduje równie ż uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a tak ż e orzecznictwie ETS dotycz ą cym zasady efektywno ś ci (...).” Nie jest zatem konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej i st ą d niedozwolone b ę d ą tak ż e takie postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . 11 Przedmiotem niniejszego post ę powania jest wykazanie, ż e zakwestionowane przez organ antymonopolowy zapisy wzorca umowy pod nazw ą : „Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Biuro Turystyczne „AXET TRAVEL” stosowanego przez Przedsi ę biorc ę przy zawieraniu umów o organizacj ę imprezy turystycznej, s ą to ż same z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnymi wyrokami S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wymienionymi w niniejszej decyzji i wpisanych do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. SOKiK w licznych wyrok uznawa ł za niedozwolone postanowienia, które w sposób niezgodny z obowi ą zuj ą cymi przepisami wy łą cza ł y lub istotnie ogranicza ł y odpowiedzialno ść organizatora turystyki za dzia ł ania lub zaniechania osób, z których pomoc ą ś wiadczy swoje us ł ugi, jak równie ż osób, którym wykonanie tych us ł ug powierza. Dotyczy to tak ż e agentów, którzy w imieniu organizatora turystyki zawieraj ą umowy z konsumentami, a postanowienia w tym zakresie zosta ł y uznane za niedozwolone m.in. na podstawie wyroku SOKiK z dnia 4.08.2004r. (sygn. akt XVII Amc 40/03) - które nast ę pnie zosta ł o wpisane pod poz. 261 do Rejestru - o tre ś ci: „ Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci z tytu ł u informacji udzielonych przez agentów, a odbiegaj ą cych od okre ś lonych niniejszymi warunkami postanowie ń . Ponadto organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za udzielone przez agentów informacje sprzeczne z tre ś ci ą katalogów i biuletynów informacyjnych zawieraj ą cych aktualn ą ofert ę organizatora” oraz wyroku z dnia 27.10.2004r. (sygn. akt XVII Amc 67/03) - które nast ę pnie zosta ł o wpisane pod poz. 214 do Rejestru – o tre ś ci: „Natura Tour” wy łą cza ca ł kowicie odpowiedzialno ść za wady imprez obj ę tych ofert ą , o ile oferta zosta ł a odmiennie zaprezentowana przez osoby dzia ł aj ą ce w jego imieniu.” Zdaniem s ą du postanowienie takie stanowi klauzul ę umown ą okre ś lon ą w art. 385 3 pkt 2 k.c., gdy ż wy łą cza odpowiedzialno ść organizatora za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy przez osoby dzia ł aj ą ce w jego imieniu. Jak zaznaczy ł s ą d, d ł u ż nik zgodnie z art. 474 k.c. odpowiada za dzia ł anie osób trzecich, którym powierza wykonanie zobowi ą zania jak za dzia ł anie w ł asne. Organizator turystyki mo ż e zatem zwolni ć si ę z tej odpowiedzialno ś ci tylko wtedy, gdy wyka ż e zaistnienie przes ł anek okre ś lonych w art. 11a ustawy o us ł ugach turystycznych. Podkre ś li ć jednak nale ż y, ż e wy łą czenie odpowiedzialno ś ci za zachowania osób dzia ł aj ą cych w imieniu organizatora nie mie ś ci si ę w wymienionym w tym przepisie katalogu przes ł anek, zwalniaj ą cych organizatora z odpowiedzialno ś ci wzgl ę dem klienta. Zdaniem organu antymonopolowego, organizator powinien ponosi ć pe ł n ą odpowiedzialno ść za wszelkie dzia ł ania lub zaniechania osób lub podmiotów, przy pomocy których wykonuje ci ążą ce na nim zobowi ą zania wynikaj ą ce z umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, lub którym powierza ich wykonanie, a wi ę c tak ż e za dzia ł ania osób sprzedaj ą cych imprezy w jego imieniu. Stanowisko to znajduje tak ż e potwierdzenie w judykaturze S ą du Najwy ż szego (vide: uzasadnienie uchwa ł y z dnia 25.02.1986r. sygn. akt III CZP 2/86 OSNCP 1987/1/10), który uzna ł , i ż „d ł u ż nik, a tym samym biuro podró ż y, jako osoba zobowi ą zana, odpowiada zatem zarówno za swoich zast ę pców, jak i pomocników; odpowiada za osoby, którymi si ę wyr ę cza w ca ł o ś ci w wykonaniu swego zobowi ą zania, jak i za te, z których pomocy korzysta tylko w ś ci ś le okre ś lonym zakresie. Odpowiedzialno ść ta powstaje niezale ż nie od tego, jaki stosunek prawny łą czy d ł u ż nika z osob ą wykonuj ą c ą za niego zobowi ą zanie, czy w stosunku tym wyst ę puje podporz ą dkowanie czy nie; istotne jest to, by d ł u ż nik w wykonaniu swego zobowi ą zania korzysta ł faktycznie z osoby trzeciej. W ś wietle powy ż szego uzna ć nale ż y, ż e biuro podró ż y odpowiada za dzia ł ania i zaniechania osób trzecich, którymi si ę pos ł uguje w wykonaniu swoich zobowi ą za ń , tak ż e wówczas, gdy nie mia ł o ono mo ż liwo ś ci kontroli nadzoru nad tymi osobami”. Oceniaj ą c natomiast tre ść i skutek - pozbawiaj ą klientów (konsumentów) mo ż liwo ś ci dochodzenia roszcze ń odszkodowawczych od organizatora z tytu ł u udzielenia im b łę dnych lub nienale ż ytych informacji o nabywanych us ł ugach - jaki 12 mog ł o powodowa ć przedmiotowe postanowienie, stwierdzi ć nale ż y, i ż jest to ż same z w/w postanowieniami wpisanymi do Rejestru. W wyroku z dnia 24.11.2004r. (sygn. akt XVII Amc 119/03) SOKIK uzna ł za niedozwolone postanowienie - które nast ę pnie zosta ł o wpisane pod poz. 297 do Rejestru - o tre ś ci: „Mazur Pol zastrzega sobie prawo zmian cen imprezy z powodu zmiany: przepisów prawnych i podatkowych, kursów walut, cen paliwa, taryf przewozowych, cen us ł ug hotelarskich oraz innych maj ą cych wp ł ywa na kalkulacj ę .” W uzasadnieniu do powy ż szego orzeczenia S ą d wskaza ł , i ż postanowienie takie jest sprzeczne z art.385 1 § 1 k.c. i art.385 3 pkt 10 k.c., gdy ż uprawnia kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez wa ż nej przyczyny wskazanej w tej umowie. Zapis taki powoduje, ż e zawarta w umowie cena nie ma charakteru wi ążą cego strony, a przybiera posta ć jedynie „niezobowi ą zuj ą cej propozycji”. Zdaniem S ą du cena imprezy turystycznej stanowi istotny czynnik wp ł ywaj ą cy na wybór przez konsumenta konkretnej oferty i kontrahenta. Powy ż sza klauzula daje mo ż liwo ść pobierania ceny wy ż szej ni ż okre ś lona w dacie zawarcia umowy, m.in. z przyczyn le żą cych po stronie przedsi ę biorcy (np. nieudolno ś ci w zawieraniu umów ze swoimi kontrahentami, w których nie zagwarantowano stabilnych cen). W efekcie konsument skuszony atrakcyjn ą cenowo ofert ą , zmuszony jest zap ł aci ć cen ę wy ż sz ą ni ż oferowa ł y inne biura podró ż y. Jest to sprzeczne z dobrymi obyczajami i ra żą co narusza interes konsumentów. Tre ść postanowienia zawartego w pkt III ust. 2 wzorca umowy stosowanego przez AXET nie tylko przewiduje, po jego stronie, uprawnienie do jednostronnego podwy ż szania op ł at za zamówione ś wiadczenia, ale jest kopi ą postanowienia wpisanego do Rejestru pod pozycj ą 82 na podstawie w yroku SOKiK z dnia 14.04.2003r. (sygn. akt: XVII Amc 14/03). W tym wyroku SOKIK podzieli ł argumentacj ę organu antymonopolowego, który wskaza ł , i ż cena imprezy turystycznej nale ż y do istotnych cech ś wiadczenia organizatora turystyki, a zatem mo ż e zosta ć przez niego zmieniona wy łą cznie z wa ż nych przyczyn. Zamkni ę ty katalog przyczyn, uprawniaj ą cych organizatora turystyki do podwy ż szenia ceny imprezy turystycznej, zawiera art. 17 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych. Przepis ten stanowi, ż e przyczyn ą podwy ż szenia ceny mog ą by ć wy łą cznie udokumentowane przez organizatora: wzrost kosztów transportu, wzrost op ł at urz ę dowych, podatków op ł at nale ż nych za takie us ł ugi, jak lotniskowe, za ł adunkowe lub prze ł adunkowe w portach morskich i lotniczych oraz wzrost kursów walut. Nadto, to na nim spoczywa obowi ą zek udokumentowania wzrostu ceny imprezy powsta ł ego z w/w przyczyn. Natomiast zakres u ż ytego w przedmiotowym postanowieniu sformu ł owania „... oraz cen maj ą cych wp ł yw na przyj ę t ą kalkulacj ę imprezy” jest szerszy od katalogu zawartego w art. 17 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych, poniewa ż mo ż e obejmowa ć równie ż przyczyny nie wymienione w przywo ł anym przepisie. W konsekwencji mo ż e to prowadzi ć do przerzucenia przez organizatora na klientów ryzyka gospodarczego i dodatkowych kosztów wynikaj ą cych np. z podwy ż szeniem cen przez kontrahentów, przy pomocy których wykonuje on swoje zobowi ą zanie. Zdaniem Prezesa UOKIK tre ść przedmiotowego postanowienia wzorca umownego winna odpowiada ć brzmieniu w/w art. 17 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych i nie mo ż e zawiera ć ż adnych dodatkowych sformu ł owa ń rozszerzaj ą cych jego zakres. Podkre ś li ć nale ż y, i ż skutek stosowania przedmiotowego postanowienia polega wi ę c na zapewnieniu sobie przez przedsi ę biorc ę mo ż liwo ś ci dowolnego kszta ł towania wysoko ś ci ś wiadczenia g ł ównego spe ł nianego przez konsumenta, na wypadek zaistnienia okoliczno ś ci, za które przedsi ę biorca ten mo ż e ponosi ć odpowiedzialno ść . Skutek ten jest identyczny ze skutkiem stosowania postanowienia, które zosta ł o wpisane pod nr. 82 i 297 do Rejestru. Tym samym, mimo ró ż nic w sformu ł owaniu tre ś ci, nale ż y stwierdzi ć to ż samo ść porównywanych powy ż ej zapisów. 13 W wy ż ej wymienionym wyroku z dnia 24.11.2004r. (sygn. akt XVII Amc 119/03) SOKIK uzna ł równie ż za niedozwolone postanowienie - które nast ę pnie zosta ł o wpisane pod poz. 299 do Rejestru - o tre ś ci: „ Wzrost ceny imprezy o wi ę cej ni ż 15% upowa ż nia uczestnika do rezygnacji z imprezy pod warunkiem powiadomienia MAZUR POL nie pó ź niej ni ż 3 dni od daty otrzymania zawiadomienia o zmianie ceny. Brak powiadomienia b ę dzie traktowane przez MAZUR POL jako przyj ę cie przez uczestnika nowych warunków.” W uzasadnieniu w/w orzeczenia S ą d wskaza ł , i ż jest ona sprzeczna z dobrymi obyczajami i ra żą co narusza interes konsumenta. Tak bowiem zgodnie z tre ś ci ą przepisu art. art.385 1 § 1 k.c. i art.385 3 pkt 20 k.c. dozwolone jest stosowanie klauzul przewiduj ą cych mo ż liwo ść podniesienia ustalonej pierwotnie ceny wy łą cznie je ś li konsument ma zagwarantowane prawo odst ą pienia od umowy. Ograniczanie prawa odst ą pienia w takich przypadkach jest niedopuszczalne. Analogicznie, tre ść postanowienia zawartego w pkt III ust. 3 wzorca umowy stosowanego przez AXET zastrzega dla konsumenta uprawnienie do odst ą pienia od umowy jedynie w przypadku, gdy wzrost cen przekroczy ł by poziom 15%. Jednocze ś nie postanowienie to ogranicza – w sposób sprzeczny z obowi ą zuj ą cymi przepisami – mo ż liwo ść odst ą pienia konsumentów od umowy. Art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych przyznaje bowiem klientom, w przypadku zmiany przez organizatora turystyki istotnych warunków umowy, uprawnienie do: - przyj ę cia proponowanej zmiany umowy albo - odst ą pienia od umowy za natychmiastowym zwrotem wszystkich wniesionych ś wiadcze ń i bez obowi ą zku zap ł aty kary umownej. Postanowienie, w ś wietle którego konsument mo ż e odst ą pi ć od zmienionej umowy tylko w sytuacji, gdy cena wzrasta powy ż ej 15%, w rzeczywisto ś ci ogranicza jego prawa wynikaj ą ce z powo ł anego przepisu. Pozbawia go bowiem uprawnienia do odst ą pienia od umowy, je ż eli wzrost ceny nie przekracza 15%, W takim zatem zakresie, w jakim przedmiotowe postanowienie wy łą cza uprawnienie konsumenta do odst ą pienia od umowy (wzrost cen na poziomie ni ż szym ni ż zastrze ż ony) na wypadek podwy ż szenia ceny umówionej us ł ugi jest ono sprzeczne z art. 385 3 pkt 20 k.c. Skutek stosowania przez Przedsi ę biorc ę omawianego postanowienia jest zatem to ż samy ze skutkiem stosowania postanowienia, które zosta ł o wpisane pod nr 299 do Rejestru. Tym samym, mimo ró ż nic w sformu ł owaniu tre ś ci, nale ż y stwierdzi ć to ż samo ść porównywanych powy ż ej zapisów. W wyroku z dnia 02.02.2005r. (sygn. akt XVII Amc 104/04) SOKiK uzna ł za niedozwolone, postanowienie umowne - które nast ę pnie zosta ł o wpisane pod poz. 417 do Rejestru - o tre ś ci: „ Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zagubiony, skradziony lub zniszczony w czasie imprezy baga ż Uczestnika ”. W ocenie S ą du organizator imprezy turystycznej ponosi odpowiedzialno ść za wszystkie swoje dzia ł ania i zaniechania podj ę te w zwi ą zku z organizowan ą imprez ą turystyczn ą . Odpowiedzialno ś ci ą organizatora imprezy obj ę ty jest tak ż e baga ż uczestnika. Odpowiedzialno ść ta dotyczy zarówno sytuacji gdy baga ż powierzony zosta ł organizatorowi, tj. gdy organizator w taki sposób zadysponowa ł baga ż em, i ż uczestnik nie mo ż e sprawowa ć nad nim kontroli, tj. od momentu przekazania baga ż u przez uczestnika imprezy organizatorowi przy wsiadaniu do ś rodka transportu, poprzez ewentualne prze ł adunki czy roz ł adunek baga ż y, a ż po jego oddanie w ł a ś cicielowi, jak i tzw. baga ż u podr ę cznego. Przewóz baga ż u, jest zazwyczaj jednym z elementów wykonania umowy o us ł ug ę turystyczn ą st ą d brak jest mo ż liwo ś ci wy łą czenia w tym zakresie odpowiedzialno ś ci organizatora imprezy; organizator imprezy nie mo ż na pozbawi ć konsumenta ochrony zwi ą zanej z zagubieniem, skradzeniem, zniszczeniem itp. baga ż u, przerzucaj ą c na niego samego odpowiedzialno ść za ten baga ż . Takie stanowisko S ą d zaj ął w przypadku postanowienia - które nast ę pnie zosta ł o wpisane pod poz. 1136 do Rejestru - o tre ś ci: „JET TOURISTIC POLAND Sp. z o.o. nie przyjmuje odpowiedzialno ś ci za uszkodzenie i utrat ę 14 baga ż u oraz pieni ę dzy w nim si ę znajduj ą cych lub uszkodzonych przedmiotów warto ś ciowych” (vide: w yrok SOKiK z dnia 27.02.2006r., sygn. akt: XVII Amc 100/04 i wyrok S ą du Apelacyjnego z dnia 20.12.2006r., sygn. akt VI ACa 665/06) . W ocenie S ą du z istoty umowy łą cz ą cej klienta z organizatorem wynika obowi ą zek zapewnienia bezpiecze ń stwa zarówno osób, jak i mienia uczestników imprezy, brak jest zatem podstaw, „aby w zgodzie z dobrym obyczajem odpowiedzialno ść t ą ograniczy ć ”. W ocenie organu antymonopolowego – akceptowanej przez S ą d - ź ród ł em odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej organizatora imprezy turystycznej za ewentualne szkody wyrz ą dzone klientom, wynik ł e z utraty baga ż u mog ą by ć przywo ł ane: art. 474 k.c. wraz z uchwa łą S ą du Najwy ż szego z dnia 25.02.1986r. III CZP 2/86, w ś wietle których organizator odpowiada za dzia ł ania i zaniechania osób trzecich (przewo ź ników), którymi si ę pos ł uguje w wykonaniu swoich zobowi ą za ń , tak ż e wówczas, gdy nie mia ł on mo ż liwo ś ci kontroli nadzoru nad tymi osobami oraz art. 471 k.c. je ż eli organizator wykonuje umow ę z u ż yciem w ł asnego autokaru przedmiot jego zobowi ą zania obejmuje równie ż przewóz osób oraz baga ż u. Oznacza to, ż e organizator – spe ł niaj ą c ś wiadczenie przewozu – wst ę puje w prawa i obowi ą zki przewo ź nika, a wi ę c spoczywa na nim tak ż e odpowiedzialno ść za utrat ę , uszkodzenie i ubytek baga ż u klientów. Do okre ś lenia zakresu jego odpowiedzialno ś ci za baga ż zabrany przez klientów do wn ę trza autokaru lub z ł o ż ony do luku baga ż owego znalaz ł yby zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego (art. 774 i nast ę pne) oraz art. 63 ustawy dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe (Dz. U. z 2000r. Nr 50 poz. 601 z pó ź n. zm.). A zatem - stosownie do art. 63. 1 Prawa przewozowego - za rzeczy (baga ż ), które klient bierze ze sob ą do wn ę trza autokaru i przewozi pod w ł asnym nadzorem, organizator ponosi ł by odpowiedzialno ść , je ż eli szkoda powsta ł aby z jego winy. Natomiast w przypadku przewo ż enia rzeczy (baga ż u) umieszczonych przez klienta, bez mo ż liwo ś ci sprawowania nad nimi sta ł ego nadzoru, w miejscu wskazanym przez przewo ź nika lub na ten cel przeznaczonym, tj. w luku baga ż owym, organizator winien odpowiada ć – w my ś l art. 62 ust. 2 Prawa przewozowego - jak za przesy ł k ę , a wi ę c ponosi ć pe ł n ą odpowiedzialno ść . Powy ż sza teza znalaz ł a potwierdzenie, bowiem S ą d Apelacyjny w Lublinie (tak: wyrok z dnia 11.04.1991r. I Acr 47/91 OSAiSN 1992/3/27) stwierdzi ł , ż e „w sytuacji, gdy podró ż ny swój baga ż umie ś ci bez mo ż liwo ś ci spe ł niania nad nim sta ł ego nadzoru – w miejscu wskazanym przez przewo ź nika, wówczas po stronie tego ż przewo ź nika powstanie obowi ą zek sprawowania nad nim pieczy w zakresie odpowiadaj ą cym na ogó ł obowi ą zkom przechowawcy w umowie przechowania”. Od powy ż szej odpowiedzialno ś ci organizator mo ż e zwolni ć jedynie w przypadku zaistnienia okoliczno ś ci egzoneracyjnych (wy łą czaj ą cych odpowiedzialno ść ) okre ś lonych w przywo ł anych ustawach oraz art. 11a ustawy o us ł ugach turystycznych. Zakwestionowane przez Prezesa UOKIK postanowienie umowne mie ś ci si ę w hipotezach w/w klauzul niedozwolonych, albowiem ich konstrukcja prawna, a co za tym idzie istota i cel s ą to ż same. Pozwalaj ą organizatorowi na zwolnienie si ę z odpowiedzialno ś ci za baga ż klienta w szerszym zakresie ni ż wynika to z obowi ą zuj ą cych przepisów. SOKiK w licznych wyrokach uznawa ł za niedozwolone postanowienia, które w sposób niezgodny z obowi ą zuj ą cymi przepisami uprawniaj ą organizatora turystyki do pobierania sta ł ej, z góry okre ś lonej (zrycza ł towanej) op ł aty – na wypadek rozwi ą zania umowy przez konsumenta - tytu ł em odst ę pnego lub zwrotu ewentualnych kosztów, które poniós ł w zwi ą zku z zawarciem umowy. Oceniaj ą c te postanowienia jako klauzule niedozwolone, SOKIK stwierdzi ł , ż e „postanowienie to jest sprzeczne z art. 385 1 § 1 oraz art. 385 3 pkt 12 i 16 k.c.(…), a zatrzymanie rycza ł towo okre ś lonych kwot na wypadek rezygnacji klienta z udzia ł u w imprezie turystycznej, narusza zasad ę ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń (…) a ponadto op ł aty te zosta ł y ustalone w sposób arbitralny, w oderwaniu od faktycznie 15 poniesionych, w zwi ą zku z faktem rezygnacji klienta z imprezy, strat przez pozwanego” (vide: wyrok z dnia 8.12.2006r., sygn. akt XVII Amc 41/06). W wyroku z dnia 20.02.2007r. (sygn. XVII Amc 50/06) uzna ł , i ż „przedsi ę biorca ma prawo do potr ą cenia kosztów w przypadku rezygnacji konsumenta z umowy. Kwota podlegaj ą ca potr ą ceniu powinna jednak zosta ć ustalona,w oparciu o indywidualne rozliczenia z konsumentem z uwzgl ę dnieniem rzeczywistej straty poniesionej przez pozwanego”. W uzasadnieniu wyroku z dnia 10.11.2004r. (sygn. akt XVII Amc 80/03) S ą d uzna ł abuzywno ść takiego postanowienia, podkre ś lajac, ż e takie zapisy umowne przyznaj ą organizatorowi prawo do potr ą cania w dowolny sposób ca ł o ś ci lub cz ęś ci ś wiadczenia uiszczonego przez konsumenta, w zwi ą zku z jego rezygnacj ą z umowy oraz zwróci ł uwag ę na naruszenie zasady ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron umowy poprzez nierównomierne roz ł o ż enie ich praw i obowi ą zków, skoro organizator uprawniony jest do zatrzymania cz ęś ci lub ca ł o ś ci ś wiadczenia konsumenta, a sam zwolniony jest z w ł asnego ś wiadczenia. Kwoty potr ą cane przez organizatora uznane zosta ł y te ż za ra żą co wygórowane odst ę pne, zw ł aszcza bior ą c pod uwag ę , ż e organizator mo ż e tak ą ofert ę sprzeda ć i nie poniesie z tego tytu ł u ż adnej straty. SOKiK uzna ł , ż e organizator ma prawo potr ą cenia kosztów, ale powinny by ć one udokumentowane i zwi ą zane z konieczno ś ci ą indywidualnych rozlicze ń , a konsument winien zatem otrzyma ć zwrot tej cz ęś ci ś wiadcze ń , która pozosta ł a po odliczeniu rzeczywi ś cie poniesionych kosztów. Analogiczne stanowisko SOKIK wyrazi ł w wyroku z dnia 21.10.2004r. (sygn. akt XVII Amc 127/03), w którym przyj ął , i ż organizator ma mo ż liwo ść sprzeda ż y imprezy jako last minute rekompensuj ą c w ten sposób straty jakie poniós ł by w zwi ą zku z rezygnacj ą klienta. Oceniaj ą c natomiast samo postanowienia uzna ł , ż e wy łą cza ono obowi ą zek zwrotu uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie nie spe ł nione przez organizatora. Obowi ą zek zap ł aty rycza ł towo okre ś lonych kwot obci ąż a wy łą cznie konsumenta, przy czym kwoty te s ą przy tym ra żą co wygórowane i stanowi ą dla organizatora nieuzasadniony zysk. W zwi ą zku z powy ż szym koszty poniesione przez organizatora winny by ć udokumentowane i rozliczone indywidualnie, a konsument powinien otrzyma ć zwrot cz ęś ci niewykorzystanej. Podobnie wypowiedzia ł si ę w wyroku z dnia 1.11.2004r. (sygn. akt XVII Amc 81/03), uznaj ą c, i ż niedotrzymanie warunków umowy rodzi odpowiedzialno ść odszkodowawcz ą i nie powinno wi ą za ć si ę z utrat ą ś wiadczenia spe ł nionego w pe ł nej wysoko ś ci. Wysoko ść odst ę pnego nie powinna natomiast przekracza ć kosztów, jakie organizator poniós ł organizuj ą c dana imprez ę dla konkretnego klienta, co powoduje, ż e koszty te powinny by ć rozliczane indywidualnie. W innym wyroku z dnia 10.11.2006r. sygn. (akt XVII Amc 148/05) S ą d zwróci ł uwag ę , ż e przyj ę cie konstrukcji rycza ł towego okre ś lania op ł at umo ż liwia organizatorowi przerzucenie na konsumenta ryzyka prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej, poniewa ż wysoko ść zastrze ż onych kwot jest niewspó ł mierna do poniesionych kosztów i nie jest weryfikowana w ka ż dym z konkretnych przypadków, a jednocze ś nie nie przewiduje si ę analogicznego rozwi ą zania na korzy ść konsumenta. Powy ż sz ą ocen ę podzieli ł tak ż e S ą d Apelacyjny, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 25.09.2007r. (sygn. akt VI ACa 637/07) uzna ł , ż e w przypadku odst ą pienia klienta od umowy przed rozpocz ę ciem imprezy turystycznej „ organizatorzy turystyki mog ą zatrzyma ć warto ść udokumentowanych, rzeczywi ś cie poniesionych kosztów zwi ą zanych z wykonaniem umowy. Powinni jednak zwróci ć kontrahentowi to, co oszcz ę dzili wskutek niewykonania umowy. Wynika z tego konieczno ść prowadzenia indywidualnych rozlicze ń z ka ż dym konsumentem korzystaj ą cym z us ł ug pozwanych. Wobec tego stosowanie w tym celu konstrukcji kosztów zrycza ł towanych jest ca ł kowicie nieprzydatne i co wi ę cej niedozwolone” oraz, i ż „niedopuszczalne jest takie ukszta ł towanie wzajemnych praw i obowi ą zków stron umowy, i ż w ka ż dej sytuacji, niezale ż nie od przyczyn rezygnacji klienta (choroba czy inne wypadki losowe) oraz niezale ż nie od tego, czy organizator faktycznie poniós ł w zwi ą zku z t ą rezygnacj ą jak ą kolwiek szkod ę (chocia ż by z uwagi na mo ż liwo ść sprzeda ż y tej wycieczki innemu klientowi), klient zobligowany jest do poniesienia okre ś lonych z „góry” przez organizatora kosztów rezygnacji.” 16 Rezygnacja klienta (konsumenta) z imprezy turystycznej jest de facto jego odst ą pieniem od umowy zawartej z organizatorem turystyki, której przedmiotem jest ś wiadczenie us ł ug turystycznych. Skoro zatem klient odst ę puje od umowy zawartej z organizatorem, której przedmiotem jest jego udzia ł w imprezie turystycznej, to pozostaje do rozwa ż enia problem warunków, na jakich mo ż e on rozwi ą za ć umow ę lub odst ą pi ć od niej oraz rozlicze ń pomi ę dzy stronami. Zgodnie z art. 395 § 2 k.c., to, co strony ju ż ś wiadczy ł y, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym, chyba, ż e zmiana by ł a konieczna w granicach zwyk ł ego zarz ą du. Za ś wiadczone us ł ugi oraz za korzystanie z rzeczy nale ż y si ę drugiej stronie odpowiednie wynagrodzenie. Ś wiadczenie klienta jest ś wiadczeniem pieni ęż nym, którego zwrot jest mo ż liwy. A zatem w przypadku rezygnacji klienta z uczestnictwa w imprezie turystycznej, organizator jest zobowi ą zany do zwrotu klientowi zap ł aconej przez niego zap ł aconej ceny. Jednak ż e organizatorowi turystyki przys ł uguje prawo zachowania poniesionych przez niego kosztów w zwi ą zku z zorganizowaniem wyjazdu i pobytu klienta na imprezie turystycznej. W konsekwencji organizator mo ż e pomniejszy ć zwracan ą klientowi kwot ę pieni ęż n ą o kwot ę rzeczywi ś cie poniesionych wydatków. Organizator turystyki nie jest w ż aden sposób uprawniony do pobierania sta ł ej, z góry okre ś lonej op ł aty tytu ł em ewentualnych kosztów, które poniós ł w zwi ą zku z zawarciem umowy. Z tego te ż wzgl ę du postanowienia, które wy łą czaj ą obowi ą zek zwrotu konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie nie spe ł nione w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci, je ż eli konsument rezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania, nale ż y uzna ć za niedozwolone na podstawie art. 385 3 pkt 12 k.c. Wysoko ść tak okre ś lonych op ł at uzna ć nale ż y równie ż - w ś wietle ca ł kowitej ceny imprezy - za ra żą co wygórowane odst ę pne w rozumieniu art. 385 3 pkt 17 k.c., którego obowi ą zek zap ł aty zosta ł na ł o ż ony wy łą cznie na konsumenta na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy (art. 385 3 pkt 16 k.c.), bez zachowania symetrii i ze szkod ą dla konsumenta, który jest jedyn ą stron ą obci ąż on ą negatywnymi konsekwencjami zwi ą zanymi z odst ą pieniem od umowy. Kwestionowane przez Prezesa UOKIK postanowienia umowne zawiera si ę w hipotezie w/w postanowie ń niedozwolonych. Wprawdzie w analizowanym przypadku mamy kumulacj ę rzeczywistych kosztów odst ą pienia i zrycza ł towanej op ł aty manipulacyjnej, to nale ż y przyj ąć , ż e konstrukcja prawna, a co za tym idzie istota i cel tego postanowienia jest to ż sama z postanowieniami wpisanymi do Rejestru. Pozwala na obci ąż enie konsumenta rycza ł towymi, z góry okre ś lonymi op ł atami, w oderwaniu od kosztów rzeczywi ś cie poniesionych przez organizatora wskutek odst ą pienia konsumenta od umowy. Kszta ł tuje jednocze ś nie wzajemne prawa i obowi ą zki stron umowy bez zachowania symetrii i ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń wzajemnych, zastrzegaj ą c mo ż liwo ść ich pobrania jedynie na rzecz organizatora. W wyroku z dnia z dnia 14.04.2003r., sygn. akt: XVII Amc 14/03) SOKiK uzna ł za niedozwolone, postanowienie umowne - które nast ę pnie zosta ł o wpisane pod poz. 84 do Rejestru - o tre ś ci: „Okre ś lone potr ą cenie mo ż e by ć podniesione nie wi ę cej ni ż 15% w przypadku wykazania przez „AXET” poniesienia wy ż szych kosztów w zwi ą zku z rozliczeniami z kontrahentami”. S ą d wydaj ą c wyrok – który mimo zbie ż no ś ci firmy „AXET” dotyczy ł Przedsi ę biorstwa Wielobran ż owe „AXET” Sp. z o.o., a nie Przedsi ę biorcy – podzieli ł w ca ł o ś ci stanowisko Prezesa UOKIK, który uzna ł , ż e za koszty rezygnacji z udzia ł u w imprezie turystycznej nale ż a ł oby uzna ć – jako odst ę pne - koszty rzeczywi ś cie poniesione przez organizatora turystyki, gdzie 100% ceny stanowi maksymaln ą kwot ę , jakiej mo ż e żą da ć organizator. Nie mo ż na bowiem wykluczy ć sytuacji, gdy w okre ś lonej sytuacji cena sprzedanej imprezy turystycznej mo ż e by ć hipotetycznie równa kosztom poniesionym przez organizatora. Jednak ż e zastrze ż enie przez organizatora w postanowieniu wzorca umowy prawa podwy ż szenia odst ę pnego o 15% - nawet w sytuacji gdy w wyniku rozlicze ń 17 z kontrahentami ponosi on wy ż sze koszty - nie znajduje ż adnego uzasadnienia, poniewa ż w tym wypadku wysoko ść odst ę pnego mog ł aby wynosi ć 115% ceny imprezy. W konsekwencji, skutkiem analizowanego postanowienia jest mo ż liwo ść uzyskania przez organizatora – bez wykonywania w ł asnego zobowi ą zania - odst ę pnego w wysoko ś ci przekraczaj ą cej cen ę imprezy, jak ą móg ł by uzyska ć , gdyby klient nie zrezygnowa ł z imprezy. Jednocze ś nie dla klienta koszt odst ą pienia od umowy jest wy ż szy o 15% ni ż cena, jak ą musia ł by zap ł aci ć aby móc skorzysta ć ze ś wiadcze ń organizatora, b ę d ą cych przedmiotem umowy. Zakwestionowane przez organ antymonopolowe postanowienie umowne jest to ż same - tak ż e pod wzgl ę dem literalnym - z tre ś ci ą postanowienia wpisanego pod nr 84 do Rejestru. SOKiK w licznych wyrokach uznawa ł za niedozwolone postanowienia, w których organizator w sposób niezgodny z dobrymi obyczajami wyznaczy ł konsumentom zbyt krótki termin do z ł o ż enia reklamacji. Szczególnym przypadkiem jest wyznaczenie w postanowieniu 7-dniowego terminu do jej z ł o ż enia pod rygorem niewa ż no ś ci lub nierozpatrzenia z ł o ż onej reklamacji. Tak sformu ł owane postanowienia nale ż y - w ocenie Prezesa UOKIK - uzna ć za sprzeczne z dobrymi obyczajami i ra żą co naruszaj ą ce interesy konsumentów (art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego). Przede wszystkim dlatego, ż e termin wyznaczony na z ł o ż enie reklamacji jest zbyt krótki i mo ż e pozbawi ć konsumenta mo ż liwo ś ci rozpocz ę cia procedury reklamacyjnej i skutecznego dochodzenia roszcze ń . Po ś rednio zapis ten prowadzi wi ę c do ograniczenia odpowiedzialno ś ci Przedsi ę biorcy za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy (art. 385 3 pkt 2 Kodeksu cywilnego). Przedsi ę biorca mo ż e bowiem, powo ł uj ą c si ę jedynie na niezachowanie wyznaczonego terminu, nie rozpatrywa ć reklamacji z ł o ż onych po jego up ł ywie, zwalniaj ą c si ę tym samym z odpowiedzialno ś ci za nale ż yte wykonanie umowy. Zdaniem organu antymonopolowego, oceniaj ą c to postanowienie nale ż y zwróci ć uwag ę , i ż art. 11 ustawy o us ł ugach turystycznych w przedmiocie umów z klientami – w zakresie nieuregulowanym ustaw ą – odsy ł a do przepisów kodeksu cywilnego. Oznacza to, ż e do terminu z ł o ż enia reklamacji wniesionych przez klientów z powodu nienale ż ytego wykonania przez niego umowy, mog ł yby znale źć zastosowanie przepisy dotycz ą ce r ę kojmi za wady, w tym art. 563 par. 1 k.c. W ś wietle tego przepisu uprawnienia z tytu ł u r ę kojmi podlegaj ą utracie, je ż eli reklamuj ą cy nie zawiadomi o wadzie w ci ą gu 1 miesi ą ca od jej wykrycia, a zatem konsumenci powinni mie ć mo ż liwo ść reklamowania wadliwych us ł ug turystycznych przez okres 1 miesi ą ca od zako ń czenia imprezy, a nie 7 dni, który to termin uzna ć nale ż y za zbyt krótki. Takie stanowisko Prezesa UOKIK podzieli ł SOKiK, który w wyroku z dnia 8.12.2006r. (sygn. akt XVII Amc 41/06) uzna ł za niedozwolone postanowienie o tre ś ci: „ Ewentualne reklamacje nale ż y zg ł asza ć w formie pisemnej w terminie 7 dni od zako ń czenia imprezy.” oraz stwierdzi ł , ż e wyznaczony termin mo ż e faktycznie w wielu sytuacjach uniemo ż liwi ć konsumentowi wniesienie w terminie reklamacji lub jej prawid ł owe uzasadnienie, prowadz ą c po ś rednio do ograniczenia lub wy łą czenia odpowiedzialno ś ci organizatora za wykonanie umowy. Analogicznie w wyroku z dnia 29.01.2007r. (sygn. akt XVII Amc 160/05) uzna ł , ż e ra żą co krótki termin zniech ę ca konsumentów do sk ł adania reklamacji dotycz ą cych ś wiadczonych przez organizatora us ł ug. Umowa o us ł ugi turystyczne ma charakter mieszany, co skutkuje w jego ocenie uznaniem, ż e do zagadnie ń zwi ą zanych z obowi ą zkiem zawiadomienia po stronie konsumenta, terminem zawiadomienia i skutkami jego niezachowania czy przedawnienia roszcze ń nale ż y w drodze analogii stosowa ć przepisy dotycz ą ce umowy o dzie ł o. Do r ę kojmi za wady dzie ł a stosuje si ę na podstawie art. 638 Kodeksu cywilnego odpowiednio przepisy o r ę kojmi przy sprzeda ż y. Art. 563 Kodeksu cywilnego stanowi, ż e zawiadomienie o wadzie przez kupuj ą cego w terminie miesi ę cznym zapobiega utracie uprawnie ń z tytu ł u r ę kojmi. Z tych te ż wzgl ę dów Prezes UOKIK uzna ł zakwestionowane postanowienia za to ż same z postanowieniami wpisanymi do Rejestru, 18 mimo pewnych odmienno ś ci wynikaj ą cych z ró ż nic w sformu ł owaniu i u ż ytych zwrotów porównywanych klauzul. W wyroku z dnia z dnia 14.04.2003r., sygn. akt: XVII Amc 14/03) SOKiK uzna ł za niedozwolone, postanowienie umowne - które nast ę pnie zosta ł o wpisane pod poz. 85 do Rejestru - o tre ś ci: „Nie uwa ż a si ę za wady imprezy niedoci ą gni ęć zawinionych przez klienta oraz wyrz ą dzone przez osoby prawne i fizyczne nie pozostaj ą ce w stosunku prawnym z organizatorem, a tak ż e wynikaj ą cych z przekroczenia granic i zasad, za które organizator nie mo ż e odpowiada ć .” S ą d wydaj ą c wyrok – który mimo zbie ż no ś ci firmy „AXET” dotyczy ł Przedsi ę biorstwa Wielobran ż owe „AXET” Sp. z o.o., a nie Przedsi ę biorcy – podzieli ł w ca ł o ś ci stanowisko Prezesa UOKIK, który uzna ł , ż e organizator w sposób naruszaj ą cy obowi ą zuj ą ce przepisy i dobre obyczaje wy łą czy ł lub ograniczy ł swoj ą odpowiedzialno ść na nienale ż yte wykonanie umowy. W ocenie organu antymonopolowego – akceptowanej przez S ą d - ź ród ł em odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej organizatora imprezy turystycznej za ewentualne szkody wyrz ą dzone klientom mo ż e by ć przywo ł ane: art. 474 k.c. wraz z uchwa łą S ą du Najwy ż szego z dnia 25.02.1986r. III CZP 2/86, w ś wietle których organizator odpowiada za dzia ł ania i zaniechania osób trzecich (przewo ź ników, restauratorów hotelarzy oraz ich podwykonawców), którymi si ę pos ł uguje w wykonaniu swoich zobowi ą za ń , tak ż e wówczas, gdy nie mia ł on mo ż liwo ś ci kontroli nadzoru nad tymi osobami oraz art. 471 k.c. je ż eli organizator sam wykonuje przedmiot umowy. Organizator turystyki mo ż e zatem zwolni ć si ę z tej odpowiedzialno ś ci tylko wtedy, gdy wyka ż e zaistnienie przes ł anek okre ś lonych w art. 11a ustawy o us ł ugach turystycznych. Podkre ś li ć jednak nale ż y, ż e wy łą czenie odpowiedzialno ś ci za zachowania osób dzia ł aj ą cych w imieniu organizatora nie mie ś ci si ę w wymienionym w tym przepisie katalogu przes ł anek, zwalniaj ą cych organizatora z odpowiedzialno ś ci wzgl ę dem klienta. Potwierdzeniem trafno ś ci stanowiska organu antymonopolowego jest tak ż e wyrok z dnia 17.03.2005r. (sygn. akt XVII Amc 118/03), w którym SOKIK uzna ł za niedozwolone postanowienia o tre ś ci: „Open Travel nie ponosi odpowiedzialno ś ci za opó ź nienia spowodowane warunkami atmosferycznymi, oczekiwaniem na granicach, zachowaniem uczestników imprezy, ha ł asem zwi ą zanym z usytuowaniem obiektów w pobli ż u miejsc rozrywki itp. lub innych ewentualnych niedogodno ś ci (w tym czasowe braki w dostawie pr ą du lub wody, awarie klimatyzacji, urz ą dze ń sanitarnych, sportowo rekreacyjnych), na które „Open Travel” nie ma wp ł ywu.” oraz „W odniesieniu do us ł ug ś wiadczonych przez miejscowych us ł ugodawców „Open Travel” ogranicza swoj ą odpowiedzialno ść w powy ż szym zakresie, je ż eli ograniczenia odpowiedzialno ś ci wynikaj ą z przepisów obowi ą zuj ą cych w danym kraju pobytu klienta.” W uzasadnieniu do tego wyroku S ą d wskaza ł , i ż „ogólnikowo ść okre ś le ń takich jak „inne ewentualne niedogodno ś ci” pozwalaj ą organizatorowi imprezy na „zwolnienie si ę od odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania z przyczyn, za które Biuro ponosi odpowiedzialno ść skoro w konkretnych sytuacjach uzna ć mo ż e dowolnie, i ż jego zdaniem jest to tylko „inna niedogodno ść ”, nie maj ą ca wp ł ywu na jako ść us ł ugi, do której biuro si ę zobowi ą za ł o w umowie” , a tak ż e, ż e „postanowienie to dopuszcza mo ż liwo ść wy łą czenia odpowiedzialno ś ci Biura podró ż y za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy z przyczyn le żą cych po stronie osób trzecich, którym organizator powierzy ł wykonanie umowy.” Tre ść kwestionowanego postanowienia w identyczny sposób jak w/w klauzule niedozwolone, wy łą cza odpowiedzialno ść przedsi ę biorcy za dzia ł anie b ą d ź zaniechanie osób trzecich, za po ś rednictwem których wykonuje on swoje zobowi ą zania wobec klientów. Takie postanowienie jest wprost sprzeczne z tre ś ci ą art. 11 a ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych wed ł ug którego organizator turystyki odpowiada za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte 19 wykonanie jest spowodowane wy łą cznie: dzia ł aniem lub zaniechaniem klienta dzia ł aniem lub zaniechaniem osób trzecich, nieuczestnicz ą cych w wykonaniu us ł ug przewidzianych w umowie, je ż eli tych dzia ł a ń lub zaniecha ń nie mo ż na by ł o przewidzie ć , ani unikn ąć , albo si łą wy ż sz ą i stanowi niedozwolone postanowienie umowne opisane w art. 385 3 pkt 2 k.c. Nadto zakwestionowane przez organ antymonopolowe postanowienie umowne jest to ż same - tak ż e pod wzgl ę dem literalnym - z tre ś ci ą postanowienia wpisanego pod nr 85 do Rejestru. Równie ż w licznych wyrokach SOKIK uznawa ł za niedozwolone postanowienia zawieraj ą ce klauzule prerogacyjne, stosowane w obrocie z konsumentami przez przedsi ę biorców dzia ł aj ą cych w ró ż nych bran ż ach gospodarki. Jako przyk ł ad mo ż na wskaza ć wyroki SOKIK: z dnia 19.04.2004r. (sygn. akt XVII Amc 59/03) uznaj ą cy za niedozwolone postanowienie o tre ś ci: „Wszelkie spory mog ą ce wynikn ąć z tytu ł u realizacji umowy b ę d ą rozstrzygane polubownie, a w razie nie doj ś cia do porozumienia rozstrzygane przez wydzia ł y cywilne s ą du rejonowego w ł a ś ciwego dla miejsca siedziby Biura.”, z dnia 14.09.2007r. (sygn. akt XVII Amc 119/07) uznaj ą cy za niedozwolone postanowienie o tre ś ci „Wszelkie spory mog ą ce wynika ć w zwi ą zku z realizacj ą umowy podlegaj ą rozstrzygni ę ciu przez S ą d w ł a ś ciwy miejscowo dla organizatora turystyki.” lub z dnia 24.11.2004r. (sygn. akt XVII Amc 119/03) uznaj ą cy za niedozwolone postanowienie o tre ś ci: „ Kwestie sporne mi ę dzy stronami b ę d ą rozstrzygane przez s ą d w ł a ś ciwy dla Mazur - Pol”. Podzielaj ą c stanowisko Prezesa UOKIK, SOKIK uzna ł , ż e kwesti ę w ł a ś ciwo ś ci s ą du w sprawach cywilnych okre ś laj ą przepisy k.p.c. - s ą dem w ł a ś ciwym do rozpatrzenia wniesionego powództwa jest zgodnie z art. 27 k.p.c. s ą d ogólnej w ł a ś ciwo ś ci pozwanego lub zgodnie z art. 34 k.p.c. i s ą d miejsca wykonania umowy (w ł a ś ciwo ść przemienna) - i zgodnie z art. 385³ pkt 23 k.c. nie mog ą by ć one w tym zakresie wy łą czane, poniewa ż mog ą stanowi ć dodatkow ą dolegliwo ść dla kupuj ą cego a tak ż e ogranicza ć realizacj ę przys ł uguj ą cych mu praw. Tre ść analizowanego postanowienia w ten sam sposób kszta ł tuje stosunki mi ę dzy stronami umowy w zakresie w ł a ś ciwo ś ci s ą dowej w przypadku wyst ę powania sporów tj. narzuca w ł a ś ciwo ść , która w poszczególnych przypadkach mo ż e by ć inna, ni ż ta wynikaj ą ca z w ł a ś ciwych przepisów k.p.c. Z tych te ż wzgl ę dów Prezes UOKIK uzna ł zakwestionowane postanowienia za to ż same z postanowieniami wpisanymi do Rejestru, mimo pewnych odmienno ś ci wynikaj ą cych z ró ż nic w sformu ł owaniu i u ż ytych zwrotów porównywanych klauzul. Ad 2) Do stwierdzenia praktyki o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy o ochronie (…) konieczne jest wykazanie, i ż dzia ł ania Przedsi ę biorcy - polegaj ą ce na naruszenia obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji - s ą sprzeczne z przepisami prawa oraz dobrymi obyczajami. Podstawowe znaczenie dla oceny niniejszej sprawy - pod k ą tem wyst ę powania przes ł anki bezprawno ś ci - ma analiza charakteru prawnego umowy, której przedmiotem jest organizacja imprezy turystycznej oraz art. 11 ustawy o us ł ugach turystycznych. Umowa o organizacj ę imprezy turystycznej – a w zasadzie jej elementy - zosta ł a zdefiniowana w art. 14 ustawy o us ł ugach turystycznych, a zatem jest umow ą nazwan ą , do której nale ż y stosowa ć przepisy tej ustawy, a w zakresie nieuregulowanym, zgodnie z tre ś ci ą art. 11 ustawy – przepisy k.c. i inne dotycz ą ce ochrony konsumentów. 20 W przedmiotowym wzorcu umowy Przedsi ę biorca zamie ś ci ł dwa postanowienia, których tre ść jest sprzeczna zarówno z bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cymi przepisami ustawy o us ł ugach turystycznych, jak i przepisami k.c. Pierwszym z nich jest postanowienie o tre ś ci: „Ewentualne zmiany hotelu lub miejscowo ś ci noclegowej mog ą ce wynikn ąć z przyczyn le żą cych po stronie kontrahentów lub w przypadku zaistnienia okoliczno ś ci rozumianych jako si ł a wy ż sza, nie spowoduj ą one jednak ż e zasadniczych zmian w programie ani zmian w standardzie wycieczki.” (pkt I ust. 5 wzorca) Przepisy ustawy o us ł ugach turystycznych stanowi ą , ż e program imprezy, obejmuj ą cy rodzaj, jako ść i terminy oferowanych us ł ug w tym rodzaj, charakter i kategori ę ś rodka transportu oraz dat ę , godzin ę , miejsce wyjazdu i planowanego powrotu, po ł o ż enie, rodzaj i kategori ę obiektu hotelarskiego oraz program zwiedzania i inne us ł ugi wliczone w cen ę imprezy powinny zosta ć okre ś lone w umowie o ś wiadczenie us ł ug turystycznych (art. 14 ust. 2 pkt 4). Stanowi ą one zatem warunki istotne umowy, których katalog ustawodawca zawar ł w powo ł anym przepisie, co powoduje, ż e organizator turystyki nie mo ż e jednostronnie i w dowolny sposób decydowa ć o ich zmianie. Warunki te mog ą zosta ć zmienione przez organizatora przed rozpocz ę ciem imprezy turystycznej - je ż eli spowodowane jest to przyczynami od niego niezale ż nymi – i to na korzy ść konsumenta. W takim przypadku jest on zobowi ą zany niezw ł ocznie powiadomi ć klienta o zmianach w warunkach umowy. Zgodnie z art. 14 ust. 5 powo ł anej klientowi przys ł uguje uprawnienie do: - przyj ę cia proponowanej zmiany umowy albo - odst ą pienia od umowy za natychmiastowym zwrotem wszystkich wniesionych ś wiadcze ń i bez obowi ą zku zap ł aty kary umownej. Potwierdza to równie ż tre ść ust. 6 powo ł anego przepisu, który przyznaje klientowi, odst ę puj ą cemu od umowy z powy ż szych przyczyn prawo b ą d ź uczestniczenia w imprezie zast ę pczej o tym samym lub wy ż szym standardzie b ą d ź żą dania natychmiastowego zwrotu wszystkich wniesionych ś wiadcze ń . Nale ż y tak ż e zwróci ć uwag ę na uchwa łę S ą du Najwy ż szego z dnia 19.05.1992r. (sygn. akt III CZP 50/92), w której uznano, ż e jednostronna zmiana umowy konsumenckiej jest dopuszczalna tylko w razie, gdy strony najpierw wprowadzi ł y do tej umowy tzw. klauzul ę modyfikacyjn ą i sprecyzowa ł y z góry, co mo ż e stanowi ć wa ż n ą przyczyn ę dokonania takiej zmiany. Wprowadzone postanowienie - zastrzegaj ą c prawo Przedsi ę biorcy do jednostronnego decydowania o zmianie istotnych warunków umowy pozbawia konsumenta tego prawa, skoro zmiana programu, hotelu, ś rodka transportu nie jest traktowana jako zmiana umowy. Takie dzia ł anie jest nie tylko sprzeczne z powo ł anymi – bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cymi - przepisami ustawy o us ł ugach turystycznych, a nadto przedmiotowe postanowienie jest niedozwolonym postanowieniem umownym w rozumieniu art. 385 3 pkt 14, 19 i 9 k.c., albowiem pozbawia konsumenta uprawnienia do rozwi ą zania umowy, odst ą pienia od niej b ą d ź jej wypowiedzenia oraz pozwala jednocze ś nie Przedsi ę biorcy na zmian ę , bez wa ż nych przyczyn istotnych cech jego ś wiadczenia i stwarza mu mo ż liwo ść dokonania wi ążą cej interpretacji umowy w zakresie decydowania, kiedy wyst ą pi ą „okoliczno ś ci rozumiane jako si ł a wy ż sza” pozwalaj ą ce na zmian ę programu imprezy, czy hotelu. Wype ł nia ono równie ż dyspozycj ę art. 385 3 pkt 2 k.c., albowiem wy łą cza ono a priori – tj. jeszcze przed rozpocz ę ciem imprezy turystycznej - odpowiedzialno ść Pozwanego za wady imprezy, które mog ą powsta ć na skutek wprowadzenia zmian do umowy, jak np. wcze ś niejszy termin zako ń czenia imprezy zagranicznej spowodowany zmianami rozk ł adu lotów czarterowych, zmian ą usytuowania hotelu. Zmiana istotnych warunków umowy jest przejawem niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania, dlatego te ż nie mo ż e by ć dokonywana jednostronnie bez akceptacji drugiej strony i przyznania jej mo ż liwo ś ci 21 skorzystania z ustawowych uprawnie ń . Podkre ś lenia wymaga, i ż takie ograniczenie czy nawet wy łą czenie w umowie przez operatora turystyki jego odpowiedzialno ś ci jest sprzeczne z ustawowymi zasadami ograniczenia odpowiedzialno ś ci operatora okre ś lonymi w powo ł anych ju ż art. 11a i 11b ustawy o us ł ugach turystycznych. Problem zastrze ż enia przez organizatora turystyki jednostronnego uprawnienia do zmiany istotnych warunków umowy – w tym zmiany programu zwiedzania, zakwaterowania, wy ż ywienia lub transportu - by ł przedmiotem wielu orzecze ń SOKIK, który kwestionowa ł takie klauzule przyznaj ą ce organizatorowi prawo do jednostronnego decydowania o zmianie istotnych Jako przyk ł ad mo ż na wskaza ć wyrok z dnia 21.07.2005r. (sygn. akt XVII Amc 89/03), w którym za niedozwolone uzna ł postanowienie o tre ś ci: „ Biuro zastrzega sobie, bez uprzedniego powiadomienia, prawo zmiany programu lub us ł ug w stosunku do informacji zawartych w katalogu i umowie- zg ł oszeniu uczestnictwa- zmiany takie s ą dopuszczalne tylko w sytuacjach wyj ą tkowych, a zakres i standard ś wiadcze ń zostanie zachowany.” lub wyrok z dnia 24.11.2004r. (sygn. akt XVII Amc 119/03), w którym uzna ł na niedozwolone postanowienie o tre ś ci: „ Je ż eli z przyczyn niezale ż nych od organizatora, MAZUR POL cz ęść ś wiadcze ń b ę dzie zmuszony zast ą pi ć ś wiadczeniami o tej samej lub wy ż szej warto ś ci, nie stanowi ć to b ę dzie wady umowy. MAZUR POL w uzasadnionych przypadkach ma prawo do zmiany przewo ź nika, miejsca i godziny odjazdu i przyjazdu autokaru, a tak ż e trasy przejazdu.”, wpisane do Rejestru pod nr 302. W uzasadnieniach do tych wyroków SOKiK wskaza ł , ż e zmiana postanowie ń umowy dotycz ą cych programu i innych us ł ug okre ś lonych umowie bez zgody konsumenta jest niedopuszczalna, gdy ż pogarsza jego sytuacj ę w stosunku do przepisów art. 14 ust. 5 ustawy, co pozostaje w sprzeczno ś ci z art. 19 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, postanowienia umowy mog ą by ć zmienione, ale jedynie na korzy ść konsumenta. SOKiK uzna ł , ż e u ż ycie ogólnego sformu ł owania „sytuacje wyj ą tkowe” jest na tyle niejednoznaczne i niezrozumia ł e, ż e pozwala na bardzo dowoln ą interpretacj ę tego zapisu przez organizatora, przyznaj ą c mu tym samym prawo do jednostronnej interpretacji umowy. Stwierdzi ł tak ż e, i ż okre ś lenie przewo ź nika, miejsca i godziny odjazdu i przyjazdu i trasy przejazdu stanowi ą istotne cechy umowy, ich zmiana mo ż e zatem nast ą pi ć wy łą cznie z wa ż nych przyczyn, a kwestionowana klauzula ogranicze ń takich nie zawiera. S ą d zaznaczy ł jednocze ś nie, ż e okre ś lenie „uzasadnione” nie stanowi synonimu okre ś lenia wa ż ne. Zakwestionowane postanowienie narusza zatem bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą ce przepisami art. 11 lit. a i b, art.14 ust. 2 pkt 4 i ust. 5 w/w ustawy o us ł ugach turystycznych Tak ż e drugie postanowienie o tre ś ci: „Organizator wy łą cza swoj ą odpowiedzialno ść w przypadkach uzasadniaj ą cych podniesienie cen z zastrze ż eniem, ż e mo ż e ono nast ą pi ć nie pó ź niej ni ż 14 dni przed rozpocz ę ciem imprezy.” (pkt III ust. 1 wzorca) jest niezgodne z art. 17 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych. Niew ą tpliwie cena imprezy turystycznej nale ż y do istotnych cech ś wiadczenia organizatora turystyki – zosta ł a wymieniona w art. 14 ust. 2 pkt 5 ustawy, a zatem mo ż e zosta ć przez niego zmieniona wy łą cznie z wa ż nych przyczyn. Zamkni ę ty katalog przyczyn, uprawniaj ą cych organizatora do podwy ż szenia ceny imprezy turystycznej, zawiera art. 17 ust. 1 ustawy us ł ugach turystycznych, który stanowi, ż e przyczyn ą podwy ż szenia ceny mog ą by ć wy łą cznie udokumentowane przez organizatora: wzrost kosztów transportu, wzrost op ł at urz ę dowych, podatków op ł at nale ż nych za takie us ł ugi, jak lotniskowe, za ł adunkowe lub prze ł adunkowe w portach morskich i lotniczych oraz wzrost kursów walut. Niedopuszczalne jest natomiast 22 u ż ycie w umowie jakichkolwiek sformu ł owa ń , które rozszerza ł yby ten katalog. Dodatkowo ustawodawca postanowi ł w art. 17 ust. 2 ustawy, i ż ustalona cena imprezy turystycznej nie mo ż e by ć podwy ż szona w okresie 20 dni przed data wyjazdu. W tej sytuacji postanowienie, które dopuszcza mo ż liwo ść podniesienia ceny „ nie pó ź niej ni ż 14 dni przed rozpocz ę ciem imprezy” jest bezspornie sprzeczne w powo ł anym przepisem. Do warunków istotnych umowy o ś wiadczenie us ł ugi turystycznej wymienionych w art. 14 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych nale ż y tak ż e okre ś lenie : - organizatora turystyki i numer jego wpisu do rejestru, o którym mowa w art. 4 ust 1, oraz numer identyfikacji podatkowej (NIP) (art. 14 ust. 2pkt 1), oraz - rodzaju i zakresu ubezpieczenia turystów oraz nazwy i adresu ubezpieczyciela (art. 14 ust. 2 pkt 7). Analiza przedstawionych przez przedsi ę biorc ę dokumentów, czyli wzorców umowy oraz umów faktycznie zawartych z konsumentami wykaza ł a, ż e brak by ł o w nich numeru identyfikacji podatkowej, a ponadto nie zawiera ł y one nazwy i adresu ubezpieczyciela oraz informacji o rodzaju i zakresie ubezpieczenia turystów, pomimo istnienia takiego obowi ą zku wynikaj ą cego z art. 14 ust. 2 pkt. 1 i 7 ustawy o us ł ugach turystycznych. Szczególne znaczenie ma brak informacji o ubezpieczeniu, albowiem konsumenci nie wiedz ą w takiej sytuacji, jaki jest zakres ubezpieczenia, do jakiej wysoko ś ci im przys ł uguje roszczenie o odszkodowanie oraz do kogo nale ż y je kierowa ć . Powy ż sze zaniechanie doprowadzi ł o do os ł abienia pozycji konsumentów, stworzy ł o sytuacj ę , w której nie znali oni zakresu zobowi ą zania, którego beneficjentami byli, ani te ż nie wiedzieli, kto by ł ich d ł u ż nikiem. W tych okoliczno ś ciach ochrona wynikaj ą ca z ubezpieczenia pozostaje w znacznej mierze jedynie formalna, a nie faktyczna. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorca naruszy ł art. 14 ust. 2 pkt 1 i 7 w/w ustawy o us ł ugach turystycznych. Warto tak ż e zwróci ć uwag ę na stanowisko ukszta ł towane w orzecznictwie Europejskiego Trybuna ł u Sprawiedliwo ś ci (zwanego dalej „ETS”), zgodnie z którym konsument ma prawo do rzetelnej, nie wprowadzaj ą cej w b łą d informacji, zawieraj ą cej wszelkie niezb ę dne dane wynikaj ą ce z funkcji i przeznaczenia towaru lub us ł ugi (vide. wyrok ETS z dnia 13.12.1991r., sprawa GB-Inno-BM, sygn.: C-18/88). ETS podkre ś li ł w nim wag ę obowi ą zku udzielania konsumentom prawdziwej i pe ł nej informacji, poniewa ż brak podawania rzetelnych, pe ł nych i prawdziwych informacji uniemo ż liwia konsumentom dokonywanie swobodnej i rzeczowej oceny oferowanych na rynku towarów i us ł ug, co mo ż e wprowadza ć konsumentów w b łą d co do praw przys ł uguj ą cych im w danym stosunku umownym. Dodatkowo, nale ż y zwróci ć uwag ę , i ż z analizowanego punktu widzenia znaczenie maj ą równie ż przepisy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 2005/29/WE z dnia 11 maja 2005r. dotycz ą ce nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsi ę biorstwa wobec konsumentów na rynku wewn ę trznym oraz zmieniaj ą ca dyrektyw ę Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporz ą dzenie (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. U. L 2005/06/11) – implementowane w ustawie z dnia 23 sierpnia 2007r. o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. N 171 poz. 1206) - które wskazuj ą kierunek zmian wspólnotowego prawa konsumenckiego. I tak w art. 6 ust. 1 tej ustawy za praktyk ę rynkow ą uznaje si ę zaniechanie wprowadzaj ą ce w b łą d, je ż eli pomija istotne informacje potrzebne przeci ę tnemu konsumentowi do podj ę cia decyzji dotycz ą cej umowy i tym samym 23 powoduje lub mo ż e powodowa ć podj ę cie przez przeci ę tnego konsumenta decyzji dotycz ą cej umowy, której inaczej by nie podj ął . W szczególno ś ci zaniechaniem mo ż e w by ć - w ś wietle art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy - zatajenie lub nieprzekazanie w sposób jasny, jednoznaczny lub we w ł a ś ciwym czasie istotnych informacji dotycz ą cych produktu. Przyk ł adowe wyliczenie zakazanych przez ustawodawc ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o zawarte w tre ś ci art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…). Do katalogu tego ustawodawca zaliczy ł w szczególno ś ci naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Prawo do rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji jest jednym z fundamentalnych praw ka ż dego konsumenta, a brak takiej informacji uniemo ż liwia mu swobod ę oceny i wyboru najlepszej oferty, ograniczaj ą c tym samym wolno ść jego decyzji rynkowych. Profesjonalista – a takim jest bez w ą tpienia AXET – ma obowi ą zek poinformowa ć konsumenta, b ę d ą cego z zasady s ł absz ą stron ą stosunku prawnego, o istotnych elementach przysz ł ej umowy. Powinno si ę to odbywa ć w sposób prawdziwy, rzeczowy i na tyle wyczerpuj ą cy, na ile jest to mo ż liwe w istniej ą cych warunkach. Przy czym obowi ą zek takiego informowania obejmuje wszystkie etapy stosunku prawnego, od fazy przedkontraktowej, poprzez stadium realizacji umowy, czy wreszcie równie ż proces dochodzenia roszcze ń z tytu ł y niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy. Jest to fundamentaln ą cech ą prawa umów i wyp ł ywa z obowi ą zku lojalnego kontraktowania (vide.: E. Łę towska „Prawo umów konsumenckich”, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002, str. 215 i nast.). Reasumuj ą c, nale ż y uzna ć , i ż nie zamieszczenie przez Przedsi ę biorc ę we wzorcach umowy powy ż szych informacji stanowi naruszenie bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cych przepisów ustawy o us ł ugach turystycznych. Odnosz ą c si ę do drugiej przes ł anki, tj. naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, stwierdzi ć nale ż y, i ż ustawa o ochronie (...) nie definiuje poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów, stwierdzaj ą c jedynie w tre ś ci art. 24 ust. 3, ż e nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. W ś wietle - powo ł anego na pocz ą tku uzasadnienia prawnego niniejszej decyzji - art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie (...) nale ż y przyj ąć , ż e ze zbiorowymi interesami konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy s ą powszechne i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego klienta przedsi ę biorcy – czyli konsumenta. Stanowisko to potwierdzone zosta ł o równie ż w orzecznictwie S ą du Najwy ż szego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 12.09.2003r. (sygn.: I CKN 504/01) stwierdzi ł , i ż nie jest zasadne uznawanie, ż e post ę powanie z tytu ł u naruszenia ustawy antymonopolowej mo ż na wszczyna ć tylko wtedy, gdy zagro ż one s ą interesy wielu odbiorców, a nie jest to mo ż liwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pe ł ni tak ż e funkcj ę prewencyjn ą , s ł u ż y bowiem ochronie tak ż e nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów. Oceniane w niniejszej decyzji dzia ł ania Przedsi ę biorcy odnosz ą si ę do wszystkich jego aktualnych i przysz ł ych (potencjalnych) klientów, a zatem dotycz ą zbiorowych interesów konsumentów. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż szy wywód, organ antymonopolowy uzna ł , ż e zosta ł y spe ł nione wszystkie przes ł anki konieczne do zakwalifikowania dzia ł a ń Przedsi ę biorcy jako praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie (...). Stosownie do tre ś ci przepisu art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (...) w przypadku gdy przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 Prezes UOKIK wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. 24 Maj ą c na uwadze powy ż sze ustalenia, zgodnie z którymi Przedsi ę biorca naruszy ł zbiorowe interesy konsumentów oraz okoliczno ść , i ż niezw ł ocznie po otrzymaniu zawiadomienia o wszcz ę ciu post ę powania w przedmiotowej sprawie zmieni ł tre ść wzorca umowy i wykaza ł , ż e obecnie nie obowi ą zuj ą w obrocie z konsumentami umowy zawarte w oparciu o wzorce stosowane poprzednio, co zosta ł o potwierdzone w dniu 5 czerwca 2008r., orzeczono jak w sentencji. Zgodnie z art.106 ust.1 pkt.4 ustawy o ochronie (…), organ antymonopolowy mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24. Z tre ś ci powy ż szego przepisu wynika, i ż w/w kara ma charakter fakultatywny, a zatem do Prezesa UOKIK nale ż y - w ramach uznania administracyjnego - decyzja w sprawie zasadno ś ci na ł o ż enie kary pieni ęż nej w danej sprawie. Wprawdzie ustawa o ochronie (…) nie zawiera katalogu przes ł anek, od których uzale ż niona jest decyzja o na ł o ż eniu kary, jednak ż e w jej art. 111 zosta ł o wskazane, ż e ustalaj ą c wysoko ść kary Prezes UOKIK winien wzi ąć pod uwag ę okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów ustawy. Ustalaj ą c wysoko ść kary pieni ęż nej w decyzjach stwierdzaj ą cych naruszenie zakazów okre ś lonych w ustawie o ochronie (…), nale ż y zatem uwzgl ę dni ć wag ę tego naruszenia, rozmiar skutków stosowanej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , b ą d ź praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, jak równie ż zaistnia ł e okoliczno ś ci obci ąż aj ą ce i ł agodz ą ce. W przedmiotowej sprawie, w punkcie I sentencji decyzji stwierdzono, ż e Przedsi ę biorca naruszy ł zakaz, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…). Poniewa ż zakaz ten ma charakter bezwzgl ę dny, a zatem nie istniej ą przes ł anki natury prawnej które umo ż liwia ł y zalegalizowanie tych praktyk, na ł o ż enie kary jest uzasadnione. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , organ antymonopolowy postanowi ł skorzysta ć z przys ł uguj ą cych mu, na podstawie art. 106 ust.1 pkt.4 ustawy o ochronie (…) uprawnie ń i na ł o ż y ł na Przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą (po zaokr ą gleniu do 1 z ł ) w wysoko ś ci 2.153 z ł (s ł ownie: dwa tysi ą ce sto pi ęć dziesi ą t trzy), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, co stanowi 0,3% przychodu Przedsi ę biorcy za rok 2007r. (dane wg. informacji o wysoko ś ci dochodu/straty z pozarolniczej dzia ł alno ś ci gospodarczej w roku podatkowym 2007 – PIT/B oraz zeznania o wysoko ś ci osi ą gni ę tego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2007 PIT-36, czyli 3% kary jaka mog ł aby by ć w tym przypadku na ł o ż ona. Analizuj ą c zasadno ść na ł o ż enia na Przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej, jak równie ż ustalaj ą c jej wysoko ść , Prezes UOKIK wzi ął pod uwag ę : charakter i okoliczno ś ci naruszenia, jakiego dopu ś ci ł si ę Przedsi ę biorca oraz jego skutki dla konsumentów, a tak ż e cele, jakie winny zosta ć osi ą gni ę te na skutek wydania przedmiotowej decyzji. Praktyka stosowana przez Przedsi ę biorc ę polega ł a na stosowaniu przy zawieraniu z konsumentami umów o ś wiadczenie us ł ug turystycznych wzorców umownych zawieraj ą cych postanowienia o tre ś ci to ż samej z klauzulami uznanymi przez SOKiK za niedozwolone i wpisanymi do Rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oraz niedope ł nieniu obowi ą zku udzielania informacji. Podkre ś li ć nale ż y, i ż sankcja w postaci na ł o ż enia kary mo ż e by ć na przedsi ę biorc ę na ł o ż ona niezale ż nie od tego, czy dopu ś ci ł si ę on naruszenia celowo, czy te ż nieumy ś lnie. Pami ę ta ć jednak nale ż y, ż e na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego zawsze spoczywa obowi ą zek dochowania nale ż ytej staranno ś ci przy ocenie zgodno ś ci ich dzia ł a ń 25 z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa. Przedsi ę biorca winien zatem zdawa ć sobie spraw ę z konieczno ś ci konstruowania wzorców umownych z uwzgl ę dnieniem przepisów art. 385 1 i nast. k.c. oraz niedopuszczalno ś ci korzystania z postanowie ń wpisanych do Rejestru, który jest jawny, powszechnie dost ę pny, publikowany na stronie www.uokik.gov.pl . Abuzywno ść postanowie ń wpisanych do tego rejestru jest jednoznaczna, a zakaz stosowania w obrocie postanowie ń w nim zamieszczonych nie powinien budzi ć jakichkolwiek w ą tpliwo ś ci. Wymaga równie ż podkre ś lenia, ż e niektóre z postanowie ń wykorzystywanych przez Przedsi ę biorc ę , którym organ antymonopolowy zarzuci ł zbie ż no ść z postanowieniami wpisanymi do Rejestru, by ł y sformu ł owane identycznie jak przywo ł ane w niniejszej decyzji postanowienia wpisane do rejestru. Okoliczno ść , ż e Przedsi ę biorca wykorzystywa ł w obrocie postanowienia w brzmieniu identycznym z klauzulami wpisanymi do Rejestru, pozwala uzna ć , ż e by ł o to dzia ł anie co najmniej nieumy ś lne, co przes ą dza o konieczno ś ci na ł o ż enia sankcji na tego Przedsi ę biorc ę . Na ustalenie wysoko ś ci kary w wysoko ś ci relatywnie niskiej w stosunku do przychodu przedsi ę biorcy wp ł yn ęł a ocena ca ł okszta ł tu okoliczno ś ci sprawy dokonana w ś wietle art.111 ustawy o ochronie (…). Przepis ten stanowi, ż e przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, o których mowa w art. 106-108 ustawy, nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ść naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Za okoliczno ś ci ł agodz ą ce uznano, i ż Przedsi ę biorca: - nie utrudnia ł post ę powania, - dopu ś ci ł si ę po raz pierwszy naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, - w toku niniejszego post ę powania zaniecha ł stosowania zarzucanych mu praktyk, - prowadzi dzia ł alno ść o niewielkim zasi ę gu terytorialnym, który okre ś li ć zasadniczo jako ograniczony do rynku lokalnego, - bardzo ma ł y potencja ł ekonomiczny przedsi ę biorcy Za okoliczno ść obci ąż aj ą c ą nale ż y uzna ć okoliczno ść , ż e w ś ród klauzul, których stosowanie uznano niniejsz ą decyzje za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, znajduj ą si ę klauzule, które szczególnie mocno i bezpo ś rednio godz ą w ekonomiczne interesy konsumentów (vide: klauzule zawarte w pkt I.1 3) i 4) sentencji decyzji). Stosowanie tych klauzul uzna ć nale ż y za powa ż ane naruszenia interesów konsumentów, bowiem nara ż aj ą one konsumentów na poniesienie dotkliwej szkody wymiernej ekonomicznie. Przyjmuj ą c wspomniane w/w wcze ś niej okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy o ochronie (...), jak równie ż fakt, i ż kara winna by ć orzekana na poziomie wystarczaj ą cym do osi ą gni ę cia zamierzonego celu i odczuwalna dla przedsi ę biorcy, ale równocze ś nie pozwalaj ą cym mu na dalsze prowadzenie dzia ł alno ś ci, Prezes Urz ę du postanowi ł na ł o ż y ć kar ę w wysoko ś ci 2.153 z ł (s ł ownie: dwa tysi ą ce sto pi ęć dziesi ą t trzy), co odpowiada 3% kary maksymalnej. W opinii Prezesa Urz ę du powy ż sza kara spe ł nia zarówno funkcj ę prewencyjn ą , jak i represyjn ą . Zgodnie z art. 112 ust. 1 ustawy o ochronie (…) kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawie: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 . 26 Kosztami post ę powania s ą wydatki zwi ą zane z korespondencj ą prowadzon ą przez Prezesa UOKIK ze stron ą i w zwi ą zku z tym postanowiono obci ąż y ć Przedsi ę biorc ę kosztami post ę powania w wysoko ś ci 22 z ł (s ł ownie: dwadzie ś cia dwa). Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 . Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie (…) w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie (31-011 Kraków, Pl. Szczepa ń ski 5). W przypadku jednak kwestionowania wy łą cznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie III niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie (…) w zwi ą zku z 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c., przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodniowym od dnia dor ę czenia niniejszej decyzji, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie (31-011 Kraków, Pl. Szczepa ń ski 5). Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Leszek Piekarz Otrzymuj ą : 1 x Pani Halina Teska Biuro Turystyczne „AXET TRAVEL” ul. D ł uga 27/14, 31-147 Kraków 1 x a/a