RKR-14/2009

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KRAKOWIE RKR-61- 7/09/BR- 8 /09 Kraków, dn. 18 września 2009 r. DECYZJA Nr RKR - 14 / 2009 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz.331 ze zm.) i § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie określenia właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 134 poz. 939) oraz w związku z § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie określenia właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 107 poz. 887) – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Bankowi Zachodniemu WBK S.A. z siedzibą we Wrocławiu. I. na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ww. ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów, wskazane w art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 2 i 3 ww. ustawy, działania Banku Zachodniego WBK S.A. z siedzibą we Wrocławiu - polegające na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji oraz stosowaniu nieuczciwej i wprowadzającej w błąd reklamy konta „KONTO24 PRESTIŻ” poprzez zamieszczenie w ulotce reklamowej „Warto być razem” oraz na stronie internetowej banku http://dlaciebie.bzwbk.pl informacji, że dla posiadaczy konta „KONTO24 PRESTIŻ” przelewy i zlecenia stałe w Internecie i oddziałach są bezpłatne, podczas gdy, w przypadku usług realizowanych przez Internet, tylko pierwszych pięć przelewów w danym miesiącu jest bezpłatnych, a w przypadku kolejnych przelewów, w celu uzyskania jednorazowego kodu pozwalającego na dokonanie przelewu, konsument winien: (-) otrzymać SMS z kodem za cenę 0,20 zł. lub (-) skorzystać z możliwości generowania kodów za pośrednictwem generatora kodów jednorazowych „tokena” i uiścić za udostępnienie tego urządzenia cenę 80 zł. co wypełnia przesłanki z art. 5 ust. 1 i art. 5 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. nr 171, poz. 1206) oraz z art. 3 ust. 2 i art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993r.o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz. U. z 2003 r., Nr 153, poz. 1503 ze zm.) i stwierdza się zaniechanie ich stosowania z dniem 30 czerwca 2009 r. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nakłada się na Bank Zachodni WBK S.A. karę pieniężną w wysokości 1.278.742 zł (słownie: jeden milion dwieście siedemdziesiąt osiem tysięcy siedemset czterdzieści dwa złote) płatną do budżetu Państwa, z tytułu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wskazanych w pkt I. 2 III. Na podstawie art. 77 ust. 1 w związku z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów obciąża się Bank Zachodni WBK S.A. we Wrocławiu kosztami niniejszego postępowania oraz zobowiązuje się do zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów postępowania w kwocie 24 PLN (słownie: dwadzieścia cztery złote). UZASADNIENIE Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Krakowie, zwany dalej „organem antymonopolowym” przeprowadził w okresie od 30 kwietnia do 28 maja 2009 r. postępowanie wyjaśniające (sygn. akt RKR-403-2/09/BR) mające na celu ustalenie stosowanych przez Bank Zachodni WBK S.A. z siedzibą we Wrocławiu (zwany dalej „Przedsiębiorcą” lub „Bankiem”) zasad promocji konta „Konto24 Prestiż”. W toku postępowania wyjaśniającego Bank złożył wyjaśniania dotyczące zasad działania Konta24 Prestiż i stosowanych opłat za przelewy z tego konta. W związku z podejrzeniem, że działania Przedsiębiorcy mogą być niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa w zakresie wskazanym w sentencji tej decyzji, wszczęto w dniu 15 czerwca 2009 r. postanowieniem nr RKR-88/2009 (k.106-108) przedmiotowe postępowanie w sprawie stosowania przez Bank praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W jego toku w dniu 3 lipca 2009 r. Przedsiębiorca ustosunkował się do postawionych mu zarzutów w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Wskazał, iż bezsporną kwestią jest , że w ulotce reklamowej „Warto być razem” oraz na stronach internetowych http://dlaciebie.bzwbk.pl Bank informował klientów, że przelewy przez Internet oraz w oddziałach Banku są bezpłatne. Dokonując przelewu krajowego w oddziale Banku posiadacz konta Konto24 Prestiż nie ponosi żadnych kosztów. W przypadku przelewu poprzez usługi bankowości elektronicznej, klient potwierdzając transakcję smsKodem, może ponieść koszty dostarczenia kodu, ponieważ zgodnie z Taryfą opłat i prowizji pobieranych przez Bank za czynności bankowe dla ludności 5 pierwszych smsKodów w miesiącu jest bezpłatnych, za kolejne klient płaci 0,20 PLN. Transakcja może być również potwierdzona przez kod wygenerowany przez generator kodów jednorazowych. Wydanie generatora kodów jednorazowych wymaga uiszczenia opłaty w wysokości 80 PLN. Usługa smsKodu nie jest usługą przelewu, a usługą integralną z usługą przelewu służącą potwierdzeniu transakcji w ramach bankowości elektronicznej. Ponadto Bank poinformował, iż po analizie podjął decyzję o zmianie sposobu informowania klientów o kosztach przelewów wykonanych w ramach usług bankowości elektronicznej. Ulotki reklamowe zostały wycofane z dniem 30 czerwca 2009 r., a informacja zawarta na stronie internetowej otrzymała brzmienie „ jeśli często dokonujesz transakcji to Konto24 Prestiż jest doskonałym rozwiązaniem dla Ciebie. Wszystkie przelewy krajowe realizowane w Oddziałach i BZWBK24*, a także zlecenia stałe i polecenia zapłaty są realizowane w ramach tego konta bezpłatnie. * W przypadku przelewów dokonywanych przez usługi bankowości elektronicznej BZWBK24 w celu potwierdzenia transakcji, Bank udostępnia klientowi jednorazowe kody w formie smsa – tzw. smsKody. % pierwszych smsKodów w każdym miesiącu kalendarzowym jest bezpłatne- za każdy kolejny klient płaci 20gr. Istnieje możliwość potwierdzenia jednym smsKodem kilku przelewów jednocześnie. Potwierdzenia transakcji mogą odbywać się również za pomocą 3 tokena. Wydanie tokena jest płatne. Szczegóły dotyczące usługi smsKod oraz tokena znajdują się na stronie [tutaj]”. W toku postępowania organ antymonopolowy ustalił następujący stan faktyczny: Bank został wpisany do Rejestru Przedsiębiorców – Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS:0000008723 (k.121-176). Od dnia 1 stycznia 2005 r. Przedsiębiorca informował w ulotkach reklamowych „Warto być razem” oraz na stronie internetowej banku http://dlaciebie.bzwbk.pl, o możliwości realizacji przez posiadaczy konta „KONTO24 PRESTIŻ” bezpłatnych przelewów przez Internet i w oddziałach banku (k.2-3 ulotka, k.12 wydruk strony internetowej Banku, wyjaśnienia Banku k.14-15). Dodatkowo konto „KONTO24 PRESTIŻ” reklamowane było jako konto dla wymagających klientów posiadające w cenie szeroki pakiet usług. Na stronach internetowych Banku dostępny był dokument zatytułowany „Zasady korzystania z bankowości elektronicznej BZWBK24” zwanych dalej „Zasadami korzystania” . W § 2 zawiera on definicje między innymi :
smsKod – jednorazowy kod służący do identyfikacji Użytkownika i akceptacji jego dyspozycji w ramach dostępu do Usług Bankowości Elektronicznej, przesyłany na żądanie Użytkownika na numer telefonu GSM wskazany przez Klienta w umowie;
token – urządzenie kryptograficzne generujące kody służące do identyfikacji Użytkownika i do akceptacji jego dyspozycji w ramach dostępu do Usług Bankowości Elektronicznej. W § 8 pkt 1 Zasad korzystania podana została informacja, że rejestracja Usług Bankowości Elektronicznej w Oddziale upoważnia Bank do przekazania Użytkownikowi numeru NIK, odpowiednich haseł PIN, oraz w przypadkach, gdy Klient o to wnioskował , tokena. Jak ustalono wykonanie przelewu do niezdefiniowanego wcześniej przez posiadacza konta w liście odbiorcy wymagało wprowadzenia kodu jednorazowego (k.15 wyjaśnienia Banku). Kod jednorazowy otrzymywany był za pośrednictwem sms lub za pośrednictwem generatora kodów jednorazowych – tokena. W każdym miesiącu właścicielowi konta przysługiwało 5 bezpłatnych sms-ów pozwalających na uzyskanie jednorazowego kodu transakcji (k.15). Począwszy od 6 transakcji w danym miesiącu koszt sms przekazującego kod jednorazowy pozwalający na dokonanie przelewu wynosił 0,20 PLN. Istniała opcja przekazania przez Bank klientowi generatora kodów jednorazowych – tokena za kwotę 80 zł i wówczas nie zachodziła potrzeba uzyskiwania jednorazowego kodu za pośrednictwem sms-a. Na stronach internetowych Banku dostępna jest „Taryfa opłat i prowizji pobieranych przez Bank Zachodni WBK S.A. za czynności bankowe dla ludności”- zwana dalej „Taryfą”. W rozdziale II Taryfy zatytułowanej „Rachunki bankowe, rachunki bankowe będące w ofercie” wymienionych zostało 8 rodzajów kont w tym konto „KONTO24 PRESTIŻ” i dla każdego z rodzajów kont podane zostały oddzielnie ceny poszczególnych usług (k.19-44). W kolumnie ww. tabeli dotyczącej konta „KONTO24 PRESTIŻ” (strona 4 Taryfy, wiersz 6) podane zostało, że przelew złożony za pośrednictwem bankowości elektronicznej na rachunek 4 w BZ WBK, na rachunek w innym banku, w tym na rachunek ZUS i organów podatkowych, na rachunek w innym banku realizowany w systemie Sorbnet realizowany jest bez opłat. W rozdziale II Taryfy (str. 7) zatytułowanym usługi bankowości elektronicznej BZWBK24, gdzie nie została wskazana nazwa konta „KONTO24 PRESTIŻ” w wierszu 2 znajduje się informacja smsKod – wysłanie smsKodu na żądanie klienta. Poniżej, znacząco mniejszymi literami, wpisano UWAGA: wysyłanie pierwszych 5-ciu smsKodów w danym miesiącu jest bezpłatne, stawka 0,20 zł. Wiersz 4 - wydanie tokena 80,00 zł. W dniu 8 czerwca 2009 r. wprowadzone zostały zmiany na stronie internetowej Banku (pismo Banku k. 119, wydruk z poczty elektronicznej pracowników Banku z dnia 8 czerwca 2009 r. k.177-178). Z tą datą zapis na stronie internetowej Banku „ Konto24 Prestiż Atuty: wszystkie przelewy krajowe realizowane w Oddziałach i BZWBK24, a także zlecenia stałe i polecenia zapłaty są realizowane w ramach Konta24 Prestiż bezpłatnie” został zastąpiony zapisami: - „bezpłatne przelewy, polecenia zapłaty i zlecenia stałe dokonywane w Oddziale banku ”, - Jeśli często dokonujesz transakcji to Konto24 Prestiż jest doskonałym rozwiązaniem dla Ciebie. Wszystkie przelewy krajowe realizowane w Oddziałach i BZWBK24 * , a także zlecenia stałe i polecenia zapłaty są realizowane w ramach tego konta bezpłatnie. * W przypadku przelewów dokonywanych przez usługi bankowości elektronicznej BZWBK24 w celu potwierdzenia transakcji, Bank udostępnia klientowi jednorazowe kody w formie smsa - tzw. smsKody. 5 pierwszych smsKodów w każdym miesiącu kalendarzowym jest bezpłatne - za każdy kolejny Klient płaci 20gr. Istnieje możliwość potwierdzania jednym smsKodem kilku przelewów jednocześnie. Potwierdzenia transakcji mogą odbywać się również za pomocą tokena. Wydanie tokena jest płatne. Szczegóły dotyczące usługi smsKod oraz tokena znajdują się tutaj . Z dniem 30 czerwca 2009 r. z sieci placówek Banku wycofana został ulotka reklamowa „Warto być razem” (pismo Banku k.119, wydruk z poczty elektronicznej pracowników banku z dnia 9 czerwca 2009 r. k.179-180). Przychód Banku w roku rozliczeniowym 2008 wyniósł 4 486 813 000 PLN (k.182-186). Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy organ antymonopolowy zważył, co następuje: Naruszenie interesu publicznego Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań organu antymonopolowego jest prowadzona w interesie publicznym. Działania oparte na przepisach niniejszej ustawy są zatem podejmowane w interesie publicznym, w celu ochrony interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzględny warunek do uznania kompetencji organu antymonopolowego do rozstrzygnięcia określonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy oceniane działania godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku i poprzez to powodują zaburzenia w jego prawidłowym funkcjonowaniu. Do naruszenia interesu publicznego dochodzi, gdy skutki określonych działań mają charakter powszechny, dotykają wszystkich potencjalnych podmiotów na danym rynku (tak: Konrad 5 Kohutek w: „Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz”, Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., Warszawa 2008r., str 47). Takie stanowisko konsekwentnie prezentuje Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W wyroku z dnia 27 czerwca 2001 r. (sygn. akt XVII Ama 92/00) Sąd stwierdził, że interes publiczny w postępowaniu administracyjnym nie jest pojęciem jednolitym i stałym. W każdej sprawie winien on być ustalony i konkretyzowany co do swych wymagań. Organ administracji – Prezes Urzędu winien być w toku postępowania i przy wydawaniu decyzji rzecznikiem tego interesu, albowiem wynika to z jego zadań w strukturze administracji publicznej – art. 7 k.p.a. Publiczny znaczy dotyczący ogółu, dotykający ogółu a nie jednostki, czy też określonej grupy. A zatem podstawą do zastosowania przez Prezesa Urzędu przepisów ustawy antymonopolowej winno być uprzednie stwierdzenie, że został naruszony interes publicznoprawny, a nie interes prawny jednostki czy też grupy”. Ponadto w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 lutego 2004 r. (sygn. akt III SK 2/04) Sąd Najwyższy stwierdził, iż naruszenie indywidualnego interesu (w powołanym wyroku – konsumenta), nie wyklucza dopuszczalności równoczesnego uznania, że dochodzi do naruszenia publicznego zbiorowego interesu. W niniejszej sprawie rozważana przesłanka wstępna warunkująca możliwość prowadzenia przedmiotowego postępowania została spełniona. Badane kwestie nie dotyczą bowiem indywidualnych spraw poszczególnych konsumentów, lecz odnoszą się do ogółu konsumentów będących kontrahentami przedsiębiorcy, jak i jego potencjalnych klientów. W tych okolicznościach było możliwe dokonanie oceny zachowań przedsiębiorcy pod kątem zgodności z art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Status przedsiębiorcy Zgodnie z art. 4 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez przedsiębiorcę rozumie się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Z art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wynika, że przedsiębiorcą jest osoba prawna, która we własnym imieniu wykonuje działalność gospodarczą. W rozważanym przypadku podmiot będący stroną postępowania bez wątpienia posiada status przedsiębiorcy, gdyż jest to przedsiębiorca wpisany do Rejestru Przedsiębiorców – Krajowego Rejestru Sądowego pod nr KRS:0000008723 (k.121-176). Zachowania niniejszego podmiotu podlegają zatem kontroli dokonywanej na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Status konsumenta Stosownie do art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów za konsumenta uznaje się konsumenta w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) Zgodnie z art. 22 1 Kodeksu cywilnego, za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą i zawodową. W przedmiotowej sprawie oceniane działania Banku skierowane były do osób fizycznych zainteresowanych lub potencjalnie zainteresowanych uruchomieniem na potrzeby 6 niezwiązane z działalnością gospodarczą i zawodową Konta24 Prestiż w celu dokonywania między innymi przelewów elektronicznych. Mając na uwadze fakt, iż działania Banku skierowane były do konsumentów podlegają one ocenie organu antymonopolowego pod kątem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Bezprawność działań Zgodnie z dyspozycją art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, aby doszło do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów muszą zostać kumulatywnie spełnione dwie przesłanki tj.: 1) bezprawność działań przedsiębiorcy, 2) godzenie tymi działaniami w zbiorowy interes konsumentów. Aby bezprawne działania przedsiębiorcy wypełniały przesłanki z art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów winny być one skierowane przeciwko interesom konsumentów. Musi zatem wystąpić związek między czynem sprzecznym z prawem, a interesami konsumentów pojmowanymi nie tylko jako ich interesy ekonomiczne, ale również szeroko rozumiane prawo do informacji. Co więcej bezprawnym czynem, a więc działaniem lub zaniechaniem, naruszone muszą zostać zbiorowe interesy konsumentów, a więc nie konkretnego dokonującego transakcji z przedsiębiorcą kontrahenta, a szerszej, bliżej nieokreślonej grupy potencjalnych kontrahentów traktowanych in abstracto. Jako „bezprawne” należy kwalifikować zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporządzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umową międzynarodową mającą bezpośrednie zastosowanie w stosunkach wewnętrznych. Sprzeczne z prawem są czyny: zabronione i zagrożone sankcją karną, czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. „ Bezprawność jest taką cechą działania, która polega na jego sprzeczności z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia przeto bezprawności działania wystarczy ustalenie, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa.” (tak:Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod redakcją prof. dr hab. Janusza Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s.117 – 118) Dla stwierdzenia, że dane działania są niezgodne z art. 24 ww. ustawy wystarczające jest wykazanie, że potencjalnie istniało zagrożenie naruszenia interesów konsumentów wskutek określonych zachowań Banku, a nie jest konieczne faktyczne wystąpienie negatywnego skutku w praktyce. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie prawnej przed godzącymi w nie naruszeniami, polegającymi na sprzecznych z prawem (zakazanych przez przepisy innych ustaw) oraz zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami, działaniach przedsiębiorców. Tworząc katalog działań, które będą uznawane za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca posłużył się zwrotem „w szczególności”. Oznacza to, że wskazany katalog ma charakter przykładowy. Zamiarem ustawodawcy było uznanie za praktykę działań, które naruszają przepisy innych ustaw. Zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów za niedozwoloną praktykę uważa się naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. 7 Stosownie do art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się między innymi nieuczciwe praktyki rynkowe i czyny nieuczciwej konkurencji. Aktami prawnymi, do których należy odwołać się w niniejszej sprawie mówiąc o bezprawności działań przedsiębiorcy są: - ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. nr 171, poz. 1206) – zwana dalej „ustawą o nieuczciwych praktykach rynkowych” - ustawa z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz. U. z 2003 r., Nr 153, poz. 1503 ze zm.) zwana dalej ustawą o znk. Oceniając informację zawartą w ulotkach „Warto być razem” oraz na oficjalnej stronie internetowej Banku http://dlaciebie.bzwbk.pl o tym, że wszystkie przelewy krajowe realizowane w oddziałach i BZWBK24, a także zlecenia stałe i polecenia zapłaty są realizowane w ramach Konta24 Prestiż bezpłatnie pod kątem rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji i bezprawności działań wynikających z jej rozpowszechniania należy – w ocenie organu antymonopolowego – odwołać się do: - art. 5 ust. 1 ustawy o nieuczciwych praktykach rynkowych stanowiącego, że praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął; - art. 5 ust. 3 pkt 5 tej ustawy określającego, że wprowadzające w błąd działanie może w szczególności dotyczyć ceny, sposobu obliczania ceny. Dokonując analizy organ antymonopolowy wziął również pod uwagę zawartą w art. 2 pkt 8 przedmiotowej ustawy definicję przeciętnego konsumenta jako konsumenta, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny. Oceny konsumenta dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa. Oceniając przedmiotowe działanie Banku pod kątem naruszenia art. 5 ust. 1 ustawy o nieuczciwych praktykach rynkowych należy stwierdzić, iż rozpowszechnianie informacji, iż wszystkie przelewy internetowe w ramach Konta24 Prestiż są bezpłatne było działaniem wprowadzającym w błąd i stanowiło nierzetelną, nieprawdziwą i niepełną informację. W rzeczywistości bowiem Konsument w każdym miesiącu korzystając z usług przelewów elektronicznych za otrzymanie szóstego smsKodu był zobowiązany zapłacić 0,20 PLN lub opłacić kwotą 80 PLN udostępnienie tokena. Takie działanie informacyjne Banku mogło wpłynąć na podjęcie przez konsumenta decyzji o otwarciu Konta24 Prestiż. Gdyby konsumentowi dostarczona została pełna informacja odnośnie kosztów obsługi przelewów elektronicznych istnieje domniemanie, że decyzji takiej by nie podjął mając do wyboru np. inne banki, gdzie usługa ta jest bezpłatna bez względu na ilość przelewów. W ocenie organu antymonopolowego zachodzą również w niniejszej sprawie przesłanki bezprawności w związku z naruszeniem art. 5 ust. 3 pkt 5 ustawy o nieuczciwych praktykach rynkowych. 8 W świetle tego przepisu nieuczciwą praktyką rynkową jest wprowadzające w błąd działanie mogą w szczególności dotyczyć ceny, sposobu obliczania ceny. W analizowanej sprawie wprowadzające w błąd działanie Banku dotyczyło właśnie ceny, a szczególności – jak podniósł Bank sposobu jej liczenia. W ocenie Banku bowiem – z czym nie zgodził się organ antymonopolowy – cena usługi bankowej przelewu jest bezpłatna, a konsument ponosi jedynie koszty innej usługi, tj. dostarczenia smsKodu. Organ antymonopolowy stanął na stanowisku, że ceną jaką konsument ostatecznie płaci za dokonanie każdego szóstego w danym miesiącu przelewu elektronicznego jest kwota 0,20 PLN lub koszt udostępnienia generatora kodów jednorazowych w przeliczeniu najeden przelew. Zarówno ulotka, jak i informacja na stronach internetowych nie informowały o całkowitym koszcie operacji i zasadach naliczania ceny za przelew, a co za tym idzie w tym zakresie konsument zostawał wprowadzony w błąd. Organ antymonopolowy nie zgodził się ze stanowiskiem Banku, iż Konsument w taryfach znajdujących się na stronach internetowych mógł znaleźć dokładną informację o całkowitym koszcie przelewów. Informacja zawarta zarówno w ulotkach reklamowych jak i na stronie internetowej Banku wskazywała, iż wszystkie przelewy wykonywane elektronicznie są bezpłatne. Nawet bardzo uważny konsument miałby problemy z ustaleniem w innych informacjach niż zawarte na stronie internetowej i ulotkach rzeczywistych kosztów przelewu ponieważ na stronie internetowej Banku w rozdziale II Taryfy zatytułowanej „Rachunki bankowe, rachunki bankowe będące w ofercie” wymienionych zostało 8 rodzajów kont w tym konto „KONTO24 PRESTIŻ” w tym również „KONTO24 PRESTIŻ” (strona 4 Taryfy, wiersz 6) i podane zostało, że przelew złożony za pośrednictwem bankowości elektronicznej na rachunek w BZ WBK, na rachunek w innym banku, w tym na rachunek ZUS i organów podatkowych, na rachunek w innym banku realizowany w systemie Sorbnet realizowany jest bez opłat. Dopiero w rozdziale II Taryfy (str. 7) zatytułowanym usługi bankowości elektronicznej BZWBK24, gdzie nie została wskazana nazwa konta „KONTO24 PRESTIŻ” w wierszu 2 znajduje się wprawdzie informacja smsKod – wysłanie smsKodu na żądanie klienta. Poniżej, znacząco mniejszymi literami, wpisano UWAGA: wysyłanie pierwszych 5-ciu smsKodów w danym miesiącu jest bezpłatne, stawka 0,20 zł. Wiersz 4 - wydanie tokena 80,00 zł. Mając powyższe na uwadze w ocenie organu antymonopolowego informacja dotycząca opłat została przekazana w sposób niejasny i niejednoznaczny. Dodatkowo w przypadku oceny bezprawności działań Banku należy odwołać się do ustawy o znk. Ustawa ta w art. 3 ust. 2wskazuje, że czynem nieuczciwej konkurencji jest między innymi nieuczciwa reklama. Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawa o znk czynem nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy jest reklama wprowadzająca klienta w błąd i mogąca przez to wpłynąć na jego decyzję co do nabycia towaru lub usługi. Stosownie do art. 16 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji przy ocenie reklamy wprowadzającej w błąd należy uwzględnić wszystkie jej elementy, zwłaszcza dotyczące ilości, jakości składników, sposobu wykonania, przydatności, możliwości zastosowania, naprawy lub konserwacji reklamowanych towarów lub usług, a także zachowania się klienta. 9 Zgodnie z doktryną (tak: ”Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz pod redakcją prof. Dr hab. J. Szwaji, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006, str. 690 i nast.) wyliczenie w art. 16 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji ma charakter przykładowy na co wskazuje słowo „zwłaszcza” oraz odesłanie przy ocenie reklamy do wszystkich jej elementów dotyczących reklamowanych towarów. Aby uznać, że działania Banku wypełniają przesłanki nieuczciwej reklamy, a tym samym cechują się bezprawnością musi – po pierwsze - dojść do rozpowszechnienia nieuczciwej reklamy wprowadzającej klienta w błąd i mogącej przez to wpłynąć na jego decyzję co do nabycia towaru. W przedmiotowej sprawie organ antymonopolowy zarzucił Przedsiębiorcy niezgodnie z prawdą informowanie konsumentów w związku z rozpowszechnianiem w ulotce reklamowej i na swoich stronach internetowych reklamy Konta24 Prestiż jako konta dla wymagających klientów posiadającego w cenie szeroki pakiet usług – bezpłatne przelewy i zlecenia stałe w Internecie i oddziałach (ulotka - k.3, wydruk strony k.12). Organ antymonopolowy uznał, iż informacje zawarte w ulotce reklamowej i na stronie internetowej można nazwać reklamą, ponieważ celem ich jest wspieranie zbytu określonych towarów w informacjach tych wymienionych. Oceniając potencjalną możliwość wprowadzenia w błąd odbiorców reklamy należy uwzględnić, iż konsument jest słabszym uczestnikiem rynku posiadającym mniejszą wiedzę i doświadczenie niż działający profesjonalnie przedsiębiorca. Konsument na podstawie reklamy był przekonany, że otwierając w Banku Konto24 Prestiż wykonywać będzie comiesięcznie dowolną ilość przelewów elektronicznych gratis, gdy tymczasem powyżej 5 przelewów miesięcznie wymagających potwierdzenia smsKodem opłata za otrzymanie kodu wynosiła 0,20 PLN lub występowała konieczność posiadania generatora kodów jednorazowych, którego koszt to 80 PLN. Odbiorca ulotki reklamowej i informacji na stronie internetowej nie posiada dostatecznej wiedzy popartej krytyczną analizą i weryfikacją materiałów reklamowych. Ponadto – nawet świadomemu i ostrożnemu konsumentowi - podanie niepełnych informacji w ulotce i na stronie internetowej odnośnie kosztów operacji nie pozwalało na zweryfikowanie danych zawartych w reklamie np. bezpośrednio na stronach internetowych Banku – co wyżej wykazano - ze względu na niejasne i nieprzejrzyste zapisy w Taryfach. Informacje przekazywane konsumentom w ocenie organu antymonopolowego są nieczytelne dla przeciętnego konsumenta i dopiero wykonanie ponad 5 przelewów elektronicznych wymagających smsKodu w danym miesiącu pozwoli na zorientowanie się klientowi, że w takim przypadku cena za sms z kodem to 0,20PLN lub opcja udostępnienia tokena. Zgodnie z przepisami oraz stanowiskiem zawartym w doktrynie przy ocenie reklamy wprowadzającej w błąd należy uwzględnić wszystkie jej elementy. W przypadku przedmiotowej reklamy elementami wprowadzającymi w błąd jest całkowita cena usługi dokonania ponad 5 przelewów elektronicznych wymagających smsKodu w danym miesiącu. W reklamie nie uwzględniono bowiem ceny smsKodu – 0,20 PLN lub ceny udostępnienia tokena. Stanowisko organu antymonopolowego odnośnie faktu, co może stanowić wprowadzenie w błąd konsumenta znajduje potwierdzenie w doktrynie „ źródłem wprowadzenia w błąd jest 10 przede wszystkim informacja reklamowa, zawierająca dane obiektywnie nieprawdziwe” (tak: ”Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz pod redakcją prof. Dr hab. J. Szwaji, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006, str. 693) . Oprócz powołanych powyżej przepisów również Dyrektywa Nr 84/450/EWG z dnia 10 września 1984 r. (Dz. Urz. WE z 1984 r. L 250) określa, kiedy reklama winna być uznana za wprowadzającą w błąd: 1. dany przekaz rynkowy musi mieć charakter reklamy; 2. reklama musi co najmniej wywoływać niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd; 3. błąd wywołany reklamą musi mieć charakter istotny, tj. reklama musi mieć zdolność kierowania zachowaniami rynkowymi konsumentów lub szkodzenia interesom konsumentów. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ww. Dyrektywy reklamą jest każda wypowiedź związana z wykonywaniem handlu lub rzemiosła, prowadzeniem przedsiębiorstwa albo wykonywaniem wolnego zawodu, która ma na celu wspieranie zbytu towarów lub świadczenia usług. W świetle powyższych argumentów należy stwierdzić, iż analizowana reklama wywołała niebezpieczeństwo wprowadzenia konsumentów w błąd, co do całkowitej ceny usługi dokonania ponad 5 przelewów elektronicznych w danym miesiącu wymagających smsKodu. Błąd nią wywołany z punktu widzenia konsumenta miał charakter istotny ponieważ w rzeczywistości część wykonywanych elektronicznie przelewów w danym miesiącu nie była tak jak wskazywała reklama bezpłatna, a jego koszt wynosił 0,20 PLN lub koszt udostępnienia tokena. Organ antymonopolowy uznał zatem, iż prowadzona przez Bank w ulotce reklamowej i na stronie internetowej reklama Konta24 Prestiż była reklamą wprowadzającą klienta w błąd i mogącą przez to wpłynąć na jego decyzję co do nabycia towaru. Powyższe stanowisko organu antymonopolowego znajduje potwierdzenie w doktrynie, i tak: - E.Nowińska, M. du Vall „Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji”, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2001 a) str. 142 „za reklamę należy uznać świadome działanie przedsiębiorcy zmierzające do promowania towarów lub usług przez wskazanie na ich cechy w taki sposób , aby wywołać lub wzmocnić określone potrzeby u klientów (konsumentów)”. b) str.157 „ prowadzenie reklamy wprowadzającej w błąd. Zarówno w praktyce, jak i w literaturze europejskiej od lat panuje zgodne przekonanie co do szkodliwości tych działań. Zakłócają one nie tylko właściwe relacje pomiędzy przedsiębiorcami, lecz równocześnie skutecznie uniemożliwiają podjęcie rzeczowej decyzji przez klientów. Ze względu na te właśnie okoliczności, wprowadzenie w błąd stanowi jedno z najbardziej konsekwentnie ściganych naruszeń uczciwych stosunków rynkowych. Narusza się w ten sposób także konsumenckie prawo do informacji.” c) str 158 „ aby dany przekaz reklamowy przez swoją wprowadzającą w błąd treść mógł podlegać negatywnej ocenie z punktu widzenia art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy musi posiadać zdolność kierowania wyborem dokonywanym przez klienta….Nie jest przy tym konieczne rzeczywiste nabycie towaru lub usługi, omawiany przepis 11 zakazuje bowiem prowadzenia reklamy wprowadzającej w błąd w przypadku kiedy może ona wpłynąć na decyzje klienta. Dokonując stosownych ocen, organ orzekający nie ma więc obowiązku ustalania faktycznych skutków rynkowych tej reklamy”. - P.Białecki, H.Tuchołka „Nieuczciwa lub zakazana reklama” Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2002 str. 40 „ Należy przyjąć , że z wprowadzeniem w błąd przez reklamę mamy do czynienia wówczas, gdy powstałe na podstawie reklamy wyobrażenia nie są zgodne ze stanem rzeczywistym. Decydujące znaczenie mają przy tym wyobrażenia adresatów reklamy, a nie opinie reklamujących, czy agencji reklamowych”. Podsumowując – w ocenie organu antymonopolowego - opisanymi powyżej działaniami Bank udzielił konsumentom poprzez reklamę nierzetelnej, nieprawdziwej i niepełnej informacji i wprowadził konsumentów w błąd, naruszając tym samym art. 5 ust. 1 i art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy o nieuczciwych praktykach rynkowych oraz art. 3 ust. 2 i art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy oznk. Tym samym spełniona została pierwsza przesłanka z art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i, tj. bezprawność działań przedsiębiorcy. Godzenie bezprawnymi działaniami w zbiorowy interes konsumentów Pojęcie zbiorowych interesów konsumentów zostało szeroko omówione przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 kwietnia 2008r. (sygn. akt III SK 27/07). W uzasadnieniu Sąd Najwyższy podał, iż gramatyczna wykładnia tego pojęcia prowadzi do wniosku, że chodzi o zachowanie przedsiębiorcy, które godzi w interesy grupy osób stanowiących określony zbiór. Rezultaty tej wykładni modyfikuje zastrzeżenie, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma interesów indywidualnych. Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że przy konstruowaniu pojęcia „ zbiorowego interesu konsumentów ” nie można opierać się tylko i wyłącznie na tym, czy oceniana praktyka przedsiębiorcy skierowana jest do „ nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów ”. Wystarczające powinno być w jego ocenie ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów), wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów, za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Sąd Najwyższy orzekł też, że „ praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest (...) takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy ”. W rozważanym przypadku doszło do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Oceniane zachowania przedsiębiorcy dotyczyły nieoznaczonego kręgu najsłabszych uczestników rynku, jakimi są konsumenci. Dotyczyły one wszystkich tych osób, które zawarły z Bankiem umowy o świadczenie usługi Konto24 Prestiż i chciały wykonywać bezpłatnie ponad 5 przelewów w formie elektronicznej przy zastosowaniu kodu jednorazowego oraz wszystkich potencjalnych klientów. Działania określone w pkt. I decyzji stanowiły zakazane prawem praktyki, gdyż podejmowano je w sposób powtarzalny. Już z samej istoty informacji na ogólnodostępnych stronach internetowych oraz w ulotkach reklamowych wynika, że działania przedsiębiorcy 12 były ustalone, jednakowe, powtarzalne w nieokreślonej liczbie przypadków. Praktyki wskazane w pkt. I godziły w interesy konsumentów w sposób opisany powyżej. Dokonując analizy drugiej przesłanki zastosowania w rozpatrywanej sprawie art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów należy udowodnić, iż opisane powyżej działania Banku godzą w zbiorowe interesy konsumentów i rodzą po ich stronie niekorzystne skutki. Widoczne jest w analizowanej sprawie, że bezprawne zachowanie Banku nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami kręgu konsumentów – adresatów i odbiorców informacji, reklamy , których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej grupy faktycznych lub potencjalnych kontrahentów Banku. Zrozumiałe jest, że sprzedawca zachęca do nabywania danego towaru, należy jednak wskazać, iż rolą przekazu informacyjnego jest nie tylko promowanie tego produktu i namawianie konsumentów do jego zakupu, ale również rzetelne i zgodne z prawdą informowanie o cechach towaru, jaki objęty jest ofertą w tym o całkowitej cenie usługi. Zakwestionowane przez organ antymonopolowy działanie Banku jest działaniem godzącym w interesy konsumentów, którzy sugerując się informacją zawartą w reklamie nabyli usługę – otworzyli Konto24 Prestiż o zakresie usług bezpłatnych w części dotyczącej przelewów innym niż wynikało to z reklamy. Zatem wypełniona została dyspozycja drugiej przesłanki niezbędnej do stwierdzenia stosowania przez przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, zakazanej art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, tj. godzenia przez przedsiębiorcę swoimi bezprawnymi działaniami w zbiorowy interes konsumentów. Wobec łącznego spełnienia obu przesłanek organ antymonopolowy zakwalifikował działanie przedsiębiorcy jako praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stwierdzenie zaniechania stosowania przez przedsiębiorcę praktyk wymienionych w pkt. I decyzji W dniu 8 czerwca 2009 r. wprowadzone zostały zmiany na stronie internetowej Banku (pismo Banku k. 119, wydruk z poczty elektronicznej pracowników Banku z dnia 8 czerwca 2009 r. k.177-178). Z tą datą zapis na stronie internetowej Banku „ Konto24 Prestiż Atuty: wszystkie przelewy krajowe realizowane w Oddziałach i BZWBK24, a także zlecenia stałe i polecenia zapłaty są realizowane w ramach Konta24 Prestiż bezpłatnie” został zastąpiony zapisami: - „bezpłatne przelewy, polecenia zapłaty i zlecenia stałe dokonywane w Oddziale banku ”, - Jeśli często dokonujesz transakcji to Konto24 Prestiż jest doskonałym rozwiązaniem dla Ciebie. Wszystkie przelewy krajowe realizowane w Oddziałach i BZWBK24 * , a także zlecenia stałe i polecenia zapłaty są realizowane w ramach tego konta bezpłatnie. 13 * W przypadku przelewów dokonywanych przez usługi bankowości elektronicznej BZWBK24 w celu potwierdzenia transakcji, Bank udostępnia klientowi jednorazowe kody w formie smsa - tzw. smsKody. 5 pierwszych smsKodów w każdym miesiącu kalendarzowym jest bezpłatne - za każdy kolejny Klient płaci 20gr. Istnieje możliwość potwierdzania jednym smsKodem kilku przelewów jednocześnie. Potwierdzenia transakcji mogą odbywać się również za pomocą tokena. Wydanie tokena jest płatne. Szczegóły dotyczące usługi smsKod oraz tokena znajdują się tutaj . Z dniem 30 czerwca 2009 r. z sieci placówek Banku wycofana został ulotka reklamowa „Warto być razem” (pismo Banku k.119, wydruk z poczty elektronicznej pracowników banku z dnia 9 czerwca 2009 r. k.179-180). Tak więc z dniem 30 czerwca 2009 r. Bank ostatecznie zaprzestał stosować praktyki określone w pkt I sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wydaje się decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującej zaniechanie jej stosowania, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 26. W takim przypadku organ antymonopolowy wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. W niniejszej sprawie organ antymonopolowy stwierdził, iż przedmiotowa praktyka została ostatecznie zaniechana z dniem wycofania z placówek Banku ulotki „Warto być razem”. Wobec powyższego orzeczono, jak na wstępie. Wysokość kary wynikająca z naruszenia określonego w pkt I sentencji decyzji: Zgodnie z treścią art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy. W niniejszej sprawie stwierdzono, że Bank dopuścił się stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. A zatem zaistniały przesłanki do nałożenia kary, o których mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Organ antymonopolowy skorzystał w związku z powyższym z uprawnień wynikających z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nałożył na Bank karę pieniężną. Stosownie do art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych należy uwzględnić w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzedniego naruszenia przepisów ustawy. Należy jednak zwrócić uwagę, iż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera zamkniętego katalogu przesłanek, od których uzależniona jest wysokość kar nakładanych na przedsiębiorców. Ustalając wysokość kary pieniężnej w decyzjach stwierdzających naruszenie zakazów określonych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, należy zatem uwzględnić wagę tego naruszenia, jak również zaistniałe okoliczności obciążające i łagodzące. 14 Kara nakładana przez organ antymonopolowy na przedsiębiorcę, który dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów służy podkreśleniu naganności ocenianego zachowania. Przedsiębiorca, jako profesjonalista powinien wiedzieć, że prowadząc kampanię reklamową nie może godzić w interesy konsumentów. W analizowanym przypadku – w ocenie organu antymonopolowego - informacje odnośnie bezpłatnej usługi przelewów elektronicznych godziły w interes ekonomiczny konsumentów, którzy byli obciążani w opisanych wyżej przypadkach kosztami przelewów elektronicznych. Orzeczona kara powinna stanowić dolegliwość dla uczestnika niniejszego postępowania, tak aby jej nałożenie skutkowało w przyszłości zapobieżeniem zaistnienia podobnych sytuacji. W opinii organu antymonopolowego należy podkreślić aspekt edukacyjny i wychowawczy zastosowanego środka oraz wyrazić nadzieję, że odniesie on spodziewany skutek na przyszłość. Poza wymiarem indywidualnym kary, należy zwrócić uwagę na jej wymiar ogólny, funkcję odstraszającą i wychowawczą w stosunku do innych uczestników rynku. Z uwagi na to, że wpływ na wymiar kary ma wiele czynników, jej wysokość jest wynikiem ustaleń poczynionych na kilku etapach. Podstawą obliczenia wysokości niniejszej kary jest przychód osiągnięty przez przedsiębiorcę w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, tj. w 2008 r. Przychód osiągnięty przez przedsiębiorcę w roku 2008 wyniósł 4.486.813.000 zł, w związku z czym maksymalna kara, jaka mogła w niniejszym przypadku zostać wymierzona, to 448.681.300 zł. W oparciu o osiągnięty przez Przedsiębiorcę przychód ustalono kwotę bazową stanowiącą punkt wyjścia dla dalszych obliczeń na poziomie 1.346.044 zł, co stanowi 0,03 % przychodu osiągniętego przez Bank. Na wysokość tej kwoty miał wpływ fakt, że stwierdzone praktyki dotyczą okresu przedkontraktowego. Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. Do okoliczności łagodzących, które wystąpiły w niniejszej sprawie zaliczono fakt zaniechania przez Przedsiębiorcę stosowania praktyk bezpośrednio po wszczęciu przedmiotowego postępowania. Kolejnymi okolicznościami, które wpłynęły na obniżenie wymiaru kary, było aktywne współdziałanie z organem antymonopolowym w trakcie postępowania. Przedsiębiorca wykazał się w tym zakresie znaczną aktywnością. Działania mające na celu zaprzestanie praktyki były podejmowane niezwłocznie. To przyczyniło się do sprawnego przeprowadzenia postępowania. W związku z powyższym z tytułu występowania okoliczności łagodzących kara została obniżona o 50%. Jednakże w niniejszej sprawie wystąpiły również dwie okoliczności obciążające. Po pierwsze stwierdzone niniejszą decyzją praktyki miały zasięg ogólnokrajowy. Po drugie Przedsiębiorca wcześniej już dwukrotnie naruszył przepisy z zakresu ochrony konsumentów. Prezes Urzędu wydał dwie decyzje stwierdzające stosowanie przez Bank 15 praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, tj. decyzję nr 17/2004 z dnia 10 listopada 2004 r. oraz decyzję nr DDK 20/2008 z dnia 12 września 2008 r.. W ww. decyzjach orzeczone zostało także zaniechanie stosowania przez Bank zarzucanych praktyk, które nie były praktykami polegającymi na udzielaniu nierzetelnej, nieprawdziwej i niepełnej informacji, czy też stosowania nieuczciwej reklamy. Z tytułu wystąpienia powyższych okoliczności obciążających kara została podwyższona o 45%. Na skutek uwzględnienia zarówno okoliczności łagodzących, jak i obciążających, kwotę bazową kary obniżono ostatecznie o 5 %. Na ostatnim etapie sprawdzono, czy kara obliczona w powyższy sposób nie przewyższa kary w maksymalnej wysokości, jaka została przewidziana w przepisie art. 106 ust. 1 pkt. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Sytuacja taka nie ma miejsca w niniejszym przypadku. W wyniku obliczeń przeprowadzonych w wyżej opisany sposób, karę pieniężną z tytułu naruszenia art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w pkt I sentencji niniejszej decyzji ustalono w wysokości 1.278.742.- zł, co stanowi 0,0285 % przychodu w roku 2008, poprzedzającym rok nałożenia kary oraz 0,285 % maksymalnego wymiaru kary. Koszty postępowania -punkt III sentencji decyzji Zgodnie z art.80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W myśl art. 77 ww. ustawy, jeżeli w wyniku postępowania organ antymonopolowy stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia jest zobowiązany ponieść koszty postępowania. Przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte z urzędu , a w jego wyniku organ antymonopolowy w pkt I sentencji decyzji stwierdził naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego postępowania są wydatki związane z wysyłką korespondencji, które wynoszą 24 PLN (słownie: dwadzieścia cztery złote). Mając powyższe na uwadze organ antymonopolowy orzekł, jak w punkcie III sentencji. Pouczenia: Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną orzeczoną w pkt II decyzji należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . Koszty niniejszego postępowania określone w pkt III przedsiębiorca obowiązany jest wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000. 16 Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury UOKiK w Krakowie 31 - 011 Kraków, Plac Szczepański 5. Na postanowienie rozstrzygające o kosztach zawarte w punkcie III sentencji niniejszej decyzji, na podstawie art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 1 pkt 2 K.p.c. przysługuje zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury UOKiK w Krakowie 31 - 011 Kraków, Plac Szczepański 5 w terminie tygodnia od dnia doręczenia, w przypadku zaskarżenia jedynie rozstrzygnięcia o kosztach. z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Leszek Piekarz Otrzymują: 1. Bank Zachodni WBK S.A. Rynek 9/11 50-950 Wrocław 2. RKR a/a