RGD-68/2008

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W G DAŃSKU 80-824 G DAŃSK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./ FAX (058) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.61-35/08/JM Gdańsk, dnia 31 grudnia 2008 r. D ECYZJA NR RGD.68/2008 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 oraz stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmianami) i § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie właściwo- ści miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumen- tów, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe in- teresy konsumentów, wszczętego z urzędu, przeciwko przedsiębiorcy: L. H. zamiesz- kałemu w K. ul. K. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą „P. M.” wpi- sanemu do ewidencji działalności gospodarczej w Urzędzie Gminy K. pod numerem ... prowadzącemu NZOZ P. torium „P. M.” w J., w sprawie stosowania we wzorcu umow- nym „Warunki uczestnictwa w turnusach organizowanych przez NZOZ, ...„P. M.” w J.” : ” postanowień, zawartych w pkt 3,4,5,7,8 tego wzorca, o treści: pkt 3 – „ W przypadku rezygnacji z turnusu Uczestnik powinien pisemnie powiadomić NZOZ PCR Sanatorium P. M. podając termin turnusu, ilość osób rodzaj pokoju z którego rezygnuje. O wysokości kosztów ponoszonych przez rezygnującego decy- duje data potwierdzenia odbioru rezygnacji przez Sekretariat NZOZ PCR Sanato- rium P. M.. Uczestnik ponosi wówczas koszt bez względu na przyczynę rezygnacji, która nie leży po stronie Usługodawcy: a/ 10% całkowitego kosztu turnusu w przypadku zgłoszenia rezygnacji w terminie do 42 dni przed rozpoczęciem turnusu. b/ 25% całkowitego kosztu turnusu w przypadku zgłoszenia rezygnacji w terminie od 41 do 28 dni przed rozpoczęciem turnusu c/ 50% całkowitego kosztu turnusu w przypadku zgłoszenia rezygnacji w terminie od 27 do 14 dni przed rozpoczęciem turnusu . d/ w przypadku zgłoszenia rezygnacji w terminie krótszym niż 14 dni przed dniem rozpoczęcia turnusu lub nie zgłoszenia się na turnus nie ma podstaw do zwrotu wpłat dokonywanych przez Uczestnika. Rezygnującemu z turnusu z powodu zmiany warunków umowy zwraca się wyłącz- nie wniesione opłaty. ” pkt 4 - „ Nie wykorzystanie przez Uczestnika części lub całości świadczeń objętych ceną turnusu z przyczyn nie leżących po stronie Usługodawcy nie uprawnia Uczestnika do 2 żądania zwrotu równowartości niewykorzystanych świadczeń ani realizacji świad- czeń zastępczych.” pkt 5 - „ Wszelkie reklamacje w sprawie usług powinny być wniesione niezwłocznie w for- mie pisemnej w sekretariacie NZOZ PCR Sanatorium P. M. w czasie trwania turnusu lub przesłane na adres w terminie 5 dni od zakończenia turnusu pod rygorem utraty prawa do wszelkich roszczeń. ” pkt. 7 - „ Jeżeli z winy Usługodawcy nie zostaną zrealizowane określone świadczenia względnie ich jakość będzie rażąco niższa niż wynikająca z treści umowy Usługo- dawca bierze na siebie stosowną odpowiedzialność polegającą na zapewnieniu świadczeń zastępczych, a jeżeli to będzie niemożliwe – na wypłaceniu różnicy w ce- nie świadczeń. Skorzystanie ze świadczeń zastępczych jest równoznaczne z wyraże- niem zgody na taką formę rekompensaty.” pkt. 8 - „ Nie uważa się za wadę usługi niedociągnięć zawinionych przez Uczestnika lub osoby prawne i fizyczne nie pozostające w stosunku prawnym z Usługodawcą albo wynikłych z okoliczności, na które usługodawca nie ma wpływu (np. warunki at- mosferyczne, techniczne, decyzje władz lokalnych, itp.). Dotyczy to również opóź- nień i zmian w transporcie i komunikacji samochodowej, kolejowej, itp ” w wyniku którego uprawdopodobniono, iż ww. przedsiębiorca stosuje praktykę o ja- kiej mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 i w związku ze zobowiązaniem się przedsiębiorcy do pod- jęcia działań zmierzających do zaniechania naruszenia zbiorowych interesów konsumentów poprzez eliminację kwestionowanych postanowień umownych, nakłada się na przedsię- biorcę obowiązek wykonania tego zobowiązania, w terminie miesiąca od daty uprawomoc- nienia się niniejszej decyzji, poprzez zmianę umów istniejących już w obrocie prawnym i będących w trakcie wykonywania w drodze przedstawienia stronom umów będących kon- sumentami propozycji zawarcia aneksów do umów oraz zawieranie umów z nowymi klien- tami w oparciu o nowoopracowany wzorzec umowny, nie zawierający zakwestionowanych zapisów. II. Na podstawie art. 28 ust. 3 oraz stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmianą) i § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zobowiązuje przedsiębiorcę do złożenia sprawozdania o wykonaniu zobowiązania, o którym mowa w punkcie I niniejszej decyzji, w terminie do dnia 1 lutego 2009 r. U ZASADNIENIE W roku 2007 Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej Prezesem UOKiK lub organem antymonopolowym) otrzymał za pośrednictwem Miejskiego Rzecznika Konsumentów w O. skargę konsumencką wraz z umową zawartą przez konsu- menta z prośbą o zbadanie czy „Sanatorium „P. M.” w J. stosuje praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów i zapisy zawierające niedozwolone postanowienia umow- ne.” Po dokonanej analizie przedstawionego wzorca umowy o nazwie „ warunki uczest- nictwa w turnusach organizowanych przez Niepubliczny Zakład ... ”, organ anty- monopolowy ustalił, że Niepubliczny zakład Opieki Zdrowotnej ...„P. M.” w J., (zwany dalej zamiennie NZOZ „P. M.”) w przedkładanych klientom/ konsumentom wzorcach umownych, stosuje postanowienia, których treści można uznać za tożsame z postanowieniami wzor- 3 ców umownych, które zostały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 kodeksu postępowania cywilnego (zwane- go dalej Rejestrem). W związku z powyższym z dniem 21 kwietnia 2008 r., wszczęte zostało z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez przedsiębiorcę prowadzącego Nie- publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej .... „P. M.” w J., praktyki naruszającej zbiorowe intere- sy konsument ó w, zdefiniowanej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.) [zw. dalej także ustawą o ochronie (…) lub ustawą antymonopolową] polegającej na stosowaniu we wzorcu umownym „Warunki uczestnictwa w turnusach organizowanych przez Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej, .... „P. M.” w J.” : następujących postano- wień, o treści: – „pkt 3 – „ W przypadku rezygnacji z turnusu Uczestnik powinien pisemnie powia- domić NZOZ PCR Sanatorium P. M. podając termin turnusu, ilość osób rodzaj pokoju z którego rezygnuje. O wysokości kosztów ponoszonych przez rezygnującego decyduje data potwierdzenia odbioru rezygnacji przez Sekretariat NZOZ PCR Sanatorium P. M. Uczestnik ponosi wówczas koszt bez względu na przyczynę rezygnacji, która nie leży po stronie Usługodawcy: a/ 10% całkowitego kosztu turnusu w przypadku zgłoszenia rezygnacji w terminie do 42 dni przed rozpoczęciem turnusu. b/ 25% całkowitego kosztu turnusu w przypadku zgłoszenia rezygnacji w terminie od 41 do 28 dni przed rozpoczęciem turnusu c/ 50% całkowitego kosztu turnusu w przypadku zgłoszenia rezygnacji w terminie od 27 do 14 dni przed rozpoczęciem turnusu . d/ w przypadku zgłoszenia rezygnacji w terminie krótszym niż 14 dni przed dniem rozpo- częcia turnusu lub nie zgłoszenia się na turnus nie ma podstaw do zwrotu wpłat dokony- wanych przez Uczestnika. Rezygnującemu z turnusu z powodu zmiany warunków umowy zwraca się wyłącznie wnie- sione opłaty. ” - pkt 4 „ Nie wykorzystanie przez Uczestnika części lub całości świadczeń objętych ceną turnusu z przyczyn nie leżących po stronie Usługodawcy nie uprawnia Uczestnika do żądania zwrotu równowartości niewykorzystanych świadczeń ani realizacji świadczeń za- stępczych - pkt. 5 „ Wszelkie reklamacje w sprawie usług powinny być wniesione niezwłocz- nie w formie pisemnej w sekretariacie NZOZ PCR Sanatorium P. M. w czasie trwania tur- nusu lub przesłane na adres w terminie 5 dni od zakończenia turnusu pod rygorem utraty prawa do wszelkich roszczeń. ” - pkt 7 -„ Jeżeli z winy Usługodawcy nie zostaną zrealizowane określone świadcze- nia względnie ich jakość będzie rażąco niższa niż wynikająca z treści umowy Usługodawca bierze na siebie stosowną odpowiedzialność polegającą na zapewnieniu świadczeń zastęp- czych, a jeżeli to będzie niemożliwe – na wypłaceniu różnicy w cenie świadczeń. Skorzy- stanie ze świadczeń zastępczych jest równoznaczne z wyrażeniem zgody na taką formę rekompensaty.” - pkt. 8 - „ Nie uważa się za wadę usługi niedociągnięć zawinionych przez Uczest- nika lub osoby prawne i fizyczne nie pozostające w stosunku prawnym z Usługodawcą al- bo wynikłych z okoliczności, na które usługodawca nie ma wpływu (np. warunki atmosfe- 4 ryczne, techniczne, decyzje władz lokalnych, itp.). Dotyczy to również opóźnień i zmian w transporcie i komunikacji samochodowej, kolejowej, itp ” Według oświadczenia strony postępowania organizowane pobyty w NZOZ Sanato- rium P. M. mają charakter turnusów rehabilitacyjnych i „ są one w 100% usługami me- dycznymi i nie mają nic wspólnego z turystyką a są świadczone w oparciu o umowę z NFZ. Część dofinansowania do turnusów rehabilitacyjnych pochodzi z PFRON, co również wymusza stosowanie ściśle określonych procedur postępowania.” W trakcie postępowania, przedsiębiorca prowadzący NZOZ „P. M.”, w pismach z dnia 11 stycznia 2008 r. oraz 30 kwietnia 2008 r. i 30 czerwca 2008 r. oraz 18 września 2008 roku ustosunkował się do zarzutów zawartych w zawiadomieniu o wszczęciu postę- powania i następnie wystąpił z wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 28 ustawy o ochronie (…) oraz zobowiązał się do zmiany treści zakwestionowanych postanowień umownych. P REZES U RZĘDU USTALIŁ NASTĘPUJĄCY STAN FAKTYCZNY : Przedsiębiorca L. H. prowadzi Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej ... „P.M.” J. który został wpisany do rejestru zakładów opieki zdrowotnej decyzją Wojewody Zachod- niopomorskiego z dnia 07.10.2.... roku znak ...... Dla zakładu opieki zdrowotnej Wojewoda Zachodniopomorski prowadzi księgę rejestrową o numerze .... W zakresie działania NZOZ ... „P. M.” w J. leży między innymi udzielanie świadczeń zdrowotnych, rehabilitacyjnych i uzdrowiskowych służących zachowaniu i poprawie zdro- wia, zapobieganie powstawaniu chorób i urazów oraz szerzenie oświaty zdrowotnej. Zakład zawarł umowy o udzielenie świadczeń zdrowotnych z Narodowym Fundu- szem Zdrowia oraz innymi podmiotami ochrony zdrowia. W kontaktach z kuracjuszami – osobami chcącymi skorzystać z usług sanatorium w postaci pobytu na turnusach rehabilitacyjnych - przedsiębiorca posługuje się projektami umowy, którą następnie osoby fizyczne - konsumenci podpisują chcąc skorzystać z usług /oferty przedsiębiorcy. Świadczone usługi są odpłatne, opłacane co najmniej częściowo ze środków własnych konsumentów – kuracjuszy. Projekty umów przedstawiane konsumentom, przygotowane z góry przed zawar- ciem umowy, zawierają gotowe jednolite postanowienia, wpisywane następnie do kon- kretnych umów podpisywanych z klientami, stanowiąc tym samym wzorzec umowy w rozumieniu art. 384 § 1 k.c. M AJĄC NA UWADZE ZEBRANY MATERIAŁ DOWODOWY , P REZES U RZĘDU ZWAŻYŁ , CO NASTĘPUJE : Aby rozstrzygnąć sprawę w oparciu o przepisy ustawy o ochronie (…) niezbędnym jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony został inte- res publicznoprawny. Wykazanie tej okoliczności, upoważnia dopiero Prezesa UOKiK do realizacji celu ustawy, którym zgodnie z jej art. 1 ust 1, jest określenie warunków rozwoju ii ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interes ó w przedsiębiorców i konsument ó w. W ocenie Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się i dotyczy ochrony interesu szerszej grupy konsumentów, którzy są lub mogą być klientami NZOZ .... „P. M.” w J. 5 Stronie prowadzonego postępowania przedstawiono zarzuty naruszenia art. 24 ust 1 ustawy o ochronie (…), który stanowi, iż „ Zakazane jest stosowanie praktyk naruszają- cych zbiorowe interesy konsumentów. ” Zgodnie z ust. 2 tegoż artykułu „Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne dzia- łanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cy- wilnego (…).” Aby działania przedsiębiorcy - w tym przypadku L. H. prowadzącego NZOZ ... „P. M.” w J. - mogły zostać uznane za sprzeczne z powołanym wyżej przepisem art. 24 usta- wy antymonopolowej, winny więc spełniać łącznie następujące przesłanki: ujawniać się w obrocie konsumenckim, stanowić działanie bezprawne, naruszając jednocześnie zbiorowy interes konsumentów. Zgodnie z art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie (…) i art. 22 1 k.c. za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej nie związanej bezpośrednio z jej działal- nością gospodarczą lub zawodową. Niekwestionowana przez uczestnika postępowania okoliczność zawierania umów o wykonanie świadczeń rehabilitacyjnych z osobami fizycz- nymi, korzystającymi z usług skarżonego przedsiębiorcy, jednoznacznie potwierdza fakt spełnienia pierwszej z przesłanek powołanego wyżej przepisu ustawy antymonopolowej. Analizując drugą ze wskazanych wyżej przesłanek dotyczącą bezprawności działań przedsiębiorcy, tj. działań, których cechą jest sprzeczność z przepisami prawa, należy wskazać, iż przedsiębiorcom postawiony został zarzut naruszenia art. 24 ust 1 i 2 ustawy o ochronie (...) poprzez stosowanie w umowach zawieranych z konsumentami postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uzna- nych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego. Zakaz stosowania postanowień wpisanych do Rejestru dotyczy nie tylko tego przedsiębiorcy, przeciwko któremu zapadł wyrok w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, lecz również innych przedsiębiorców. Art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocno- ści rozszerzonej następuje od chwili wpisania wzorca umowy do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochro- ny Konkurencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencją umieszczenia postanowienia umownego w ww. Rejestrze jest to, że posłużenie się nim będzie miało skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego . Wpis do Rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powyższe stanowisko Prezesa Urzędu zgodne jest z orzecznictwem Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdził, iż „(…) stoso- wanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (…)”. W uzasadnieniu do powyższej uchwały Sąd uznał m.in., że „(…) praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a u.o.k.ik. obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia 6 postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do reje- stru (…). Przyjęta powyżej rozszerzająca wykładnia art. 23a u.o.k.ik. znajduje również uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a także orzecznictwie ETS dotyczącym za- sady efektywności (…)”. Nie jest zatem konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli wpisanej do Re- jestru i klauzuli z nią porównywanej. Stąd niedozwolone będą także postanowienia umów, mieszczące się w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru, której treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. W ocenie Prezesa Urzędu zakwestionowane w niniejszym postępowaniu, postano- wienia stosowane przez NZOZ ... „P. M.” w J. są tożsame z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnymi wyrokami Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanymi do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, pod pozycjami: 85,264,304,582,980,1042,1049, 1078,1079,1089,1111,1245,1282. Po pierwsze , postanowienie pkt 3 o treści – „ W przypadku rezygnacji z turnusu Uczestnik powinien pisemnie powiadomić NZOZ PCR ...P. M. podając termin turnusu, ilość osób rodzaj pokoju z którego rezygnuje. O wysokości kosztów ponoszonych przez rezy- gnującego decyduje data potwierdzenia odbioru rezygnacji przez Sekretariat NZOZ PCR ...P. M.. Uczestnik ponosi wówczas koszt bez względu na przyczynę rezygnacji, która nie leży po stronie Usługodawcy: a/ 10% całkowitego kosztu turnusu w przypadku zgłoszenia rezygnacji w terminie do 42 dni przed rozpoczęciem turnusu. b/ 25% całkowitego kosztu turnusu w przypadku zgłoszenia rezygnacji w terminie od 41 do 28 dni przed rozpoczęciem turnusu c/ 50% całkowitego kosztu turnusu w przypadku zgłoszenia rezygnacji w terminie od 27 do 14 dni przed rozpoczęciem turnusu . d/ w przypadku zgłoszenia rezygnacji w terminie krótszym niż 14 dni przed dniem rozpo- częcia turnusu lub nie zgłoszenia się na turnus nie ma podstaw do zwrotu wpłat dokonywanych przez Uczestnika. Rezygnującemu z turnusu z powodu zmiany warunków umowy zwraca się wyłącznie wnie- sione opłaty. ” należy uznać za tożsame z klauzulami wpisanymi do Rejestru pod pozycją 1282,1245,1078 uznanymi uprzednio wyrokami Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone postanowienia umowne. Wyrokiem wydanym w dniu 8 grudnia 2006r., (sygn. akt XVII AmC 41/06) Sąd uznał za niedozwolone postanowienie umowne, wpisane do Rejestru pod poz. 1078 o tre- ści: „ Koszty rezygnacji: a) opłata stała w wysokości 50 zł, jeżeli rezygnacja nastąpiła w terminie do 30 dni przed datą rozpoczęcia imprezy, b) 30% w przypadku rezygnacji w okresie 29-21 dni przed datą rozpoczęcia imprezy, c) 50% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 20-9 dni przed datą rozpoczęcia imprezy, d) 80% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 8-1 dni przed datą rozpoczęcia imprezy, e) 90% ceny imprezy w przypadku rezy- gnacji w dniu wyjazdu, lub nie zgłoszenia się w wyznaczonym czasie w miejscu zbiórki lub nieprzybycia do miejsca realizacji imprezy”. W uzasadnieniu wyroku SOKiK uznał, że „po- stanowienie to jest sprzeczne z art. 385 1 § 1 oraz art. 385 3 pkt 12 i 16 k.c.” . Zdaniem SO- KiK „…zatrzymanie ryczałtowo określonych kwot na wypadek rezygnacji klienta z udziału w imprezie turystycznej, narusza zasadę ekwiwalentności świadczeń (…) a ponadto opłaty te zostały ustalone w sposób arbitralny, w oderwaniu od faktycznie poniesionych, w związku 7 z faktem rezygnacji klienta z imprezy, strat przez pozwanego”. Porównywanie niedozwolo- nej klauzuli do zakwestionowanego w niniejszej sprawie postanowienia umownego, pro- wadzi do wniosku, iż warunki te wywołują identyczne, tożsame konsekwencje dla konsu- menta tzn. nakładają na konsumenta obowiązek zapłaty ryczałtowych stawek, w przypad- ku rezygnacji z udziału w imprezie, podczas gdy – co wynika z orzecznictwa SOKiK - wi- nien on być zobowiązanym jedynie do zwrotu wszelkich poniesionych przez przedsiębiorcę kosztów, z tytułu zawarcia i realizacji umowy. Także zgodnie ze stanowiskiem SOKiK przedstawionym w innym rozstrzygnięciu (wyrok z dnia 20 lutego 2007r., sygn. XVIIAmC 50/06 poz. rejestru 1245) „…przedsiębiorca ma prawo do potrącenia kosztów w przypadku rezygnacji konsumenta z umowy. Kwota podlegająca potrąceniu powinna jednak zostać ustalona, w oparciu o indywidualne rozliczenia z konsumentem z uwzględnieniem rzeczy- wistej straty poniesionej przez pozwanego”. Tak więc, przeprowadzone porównanie postanowienia wzorca umowy stosowane- go przez przedsiębiorcę ze wskazanymi klauzulami uznanymi wcześniej przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za postanowienia niedozwolone i wpisane do Rejestru, jedno- znacznie wskazuje na tożsamość skutków wywoływanych przez porównywane klauzule, czego nie naruszają różnice w zakresie użytych sformułowań i wyrazów. Po drugie, postanowienie pkt 4 wzorca, o treści:– „ Nie wykorzystanie przez Uczestnika części lub całości świadczeń objętych ceną turnusu z przyczyn nie leżących po stronie Usługodawcy nie uprawnia Uczestnika do żądania zwrotu równowartości niewyko- rzystanych świadczeń ani realizacji świadczeń zastępczych.” należy uznać za tożsame z klauzulami wpisanymi do Rejestru pod pozycjami: 980 oraz 1042 , uznanymi uprzednio wyrokami Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone postanowienia umowne. Wyrokiem z dnia 28 grudnia 2006r. (sygn. akt XVII AmC 161/05 poz. rejestru 1042) SOKiK uznał za niedozwolone, postanowienie o treści „Organizator nie dokonuje zwrotu świadczeń, które nie zostały wykorzystane w pełni z przyczyn leżących po stronie uczestnika, np. skrócenie pobytu, rezygnacja z części lub całości programu, spóźnienie się na miejsce zbiórki itp.”. Oceniając tą klauzulę Sądu podzielił stanowisko powoda (Prezes Urzędu), że postanowienie to narusza dyspozycję art. 385 3 pkt 12 k.c., zgodnie z którym niedozwolonym postanowieniem umownym jest to, które wyłącza obowiązek zwrotu kon- sumentowi uiszczonej zapłaty za świadczenie nie spełnione w całości lub części, jeżeli kon- sument zrezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania. Podobnie w wyroku z dnia 1 czerwca 2006r. (sygn. akt XVII AmC 95/05 poz. rejestru 980) Sąd uznał za niedozwolony zapis o treści „ klientowi nie przysługuje zwrot wartości świadczeń, których nie wykorzystał z przyczyn nie leżących po stronie organizatora lub z powodu przerwania jego udziału w imprezie przez służby graniczne.” W uzasadnieniu tegoż wyroku wskazano iż postanowie- nie o powyższej treści „prowadzi do wyłączenia prawa klientów pozwanego – konsumenta do uzyskania zwrotu własnego, wcześniej spełnionego świadczenia na wypadek umowy. Zdaniem Sądu nie jest uzasadnione obciążenie klientów pozwanego całkowitymi kosztami przerwania imprezy zwłaszcza, wtedy gdy spowodowane jest przez osoby trzecie ... ” Tak, więc przeprowadzone porównanie, wskazanego wyżej postanowienia wzorca umowy stosowanego przez NZOZ P. M. z wymienionymi postanowieniami, uznanymi wcze- śniej przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone i wpisanymi do Re- jestru niedozwolonych klauzul umownych, jednoznacznie wskazuje na tożsamość treści porównywanych klauzul, ograniczających prawa klienta do zwrotu określonej części opła- 8 ty, w przypadku rezygnacji z wykonania usługi, której nie naruszają różnice w zakresie użytych sformułowań i wyrazów. Po trzecie , postanowienie punktu 5 wzorca, o treści: – „ Wszelkie reklamacje w sprawie usług powinny być wniesione niezwłocznie w formie pisemnej w sekretariacie NZOZ PCR ... P. M. w czasie trwania turnusu lub przesłane na adres w terminie 5 dni od zakończenia turnusu pod rygorem utraty prawa do wszelkich roszczeń. ” należy uznać za tożsame z klauzulą wpisaną do Rejestru pod pozycją 1079 uznaną uprzednio wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedo- zwolone postanowienie umowne. Wyrokiem wydanym w dniu 8 grudnia 2006r., (sygn. akt XVII AmC 41/06) Sąd uznał za niedozwolone postanowienie umowne, o treści: „ Ewentualne reklamacje należy zgłaszać w formie pisemnej w terminie 7 dni od zakończenia imprezy”. W uzasadnieniu wyroku SOKiK stwierdził, że „…postanowienie umowne dotyczące ustalenia 7 – dniowego terminu od zakończenia imprezy do zgłoszenia ewentualnych reklamacji pisemnych należy uznać jako naruszający interesy konsumenta i pozostający w sprzeczności z dobrymi oby- czajami, o czym mowa w art. 385 1 k.c..”. Sąd wskazał również, że taki krótki okres może faktycznie, w wielu sytuacjach, uniemożliwić klientom wniesienie reklamacji w terminie, lub jej prawidłowe uzasadnienie. Również treść postanowienia stosowanego przez Sanato- rium P. M. ustanawia krótki 5 dniowy termin na wniesienie reklamacji. Z tych też względów Prezes Urzędu uznał wymienione zapisy za tożsame, czego nie naruszają odmienności wynikające z różnic w sformułowaniu i użytych zwrotach po- równywanych klauzul. Również zapisy o podobnej treści i tożsamym skutku umieszczone zostały w klauzulach wpisanych do Rejestru pod pozycjami; 1111,1089 Tak więc, przeprowadzone porównanie postanowienia wzorca umowy stosowane- go przez przedsiębiorcę z wymienioną wyżej klauzulą uznaną wcześniej przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za postanowienie niedozwolone i wpisane do Rejestru, jedno- znacznie wskazuje na tożsamość skutków wywoływanych przez porównywane klauzule, czego nie naruszają różnice w zakresie użytych sformułowań i wyrazów. Po czwarte, postanowienie punktu 7 wzorca, o treści:– „ Jeżeli z winy Usługodaw- cy nie zostaną zrealizowane określone świadczenia względnie ich jakość będzie rażąco niż- sza niż wynikająca z treści umowy Usługodawca bierze na siebie stosowną odpowiedzial- ność polegającą na zapewnieniu świadczeń zastępczych, a jeżeli to będzie niemożliwe – na wypłaceniu różnicy w cenie świadczeń. Skorzystanie ze świadczeń zastępczych jest równo- znaczne z wyrażeniem zgody na taką formę rekompensaty. ” należy uznać za tożsame z treścią klauzuli wpisanej do Rejestru w pozycji: 1049. W wyroku z dnia 8 stycznia 2007 r. (sygn. akt XVII Amc 22/06) Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwo- lone, postanowienie umowne o treści: „ Jeżeli w trakcie trwania imprezy, z przyczyn nieza- leżnych od Organizatora, nastąpiła zmiana programu imprezy, bądź obiektu wykupionego przez Uczestnika, Organizator zobowiązany jest do zorganizowania świadczeń zastępczych o tym samym, bądź wyższym standardzie. W przypadku ich otrzymania Uczestnikowi nie przysługuje rekompensata.” W uzasadnieniu do wyroku Sąd stwierdził, iż „Niewykonanie przez organizatora tu- rystyki przewidzianych w umowie usług jest traktowane w świetle art. 16 a ust 1 w/w ustawy (o usługach turystycznych dopisek Prezes UOKiK) jako nienależyte wykonanie umowy. Z tego tytułu organizator turystyki jest zobowiązany, w ramach tej samej imprezy, wykonać świadczenie zastępcze. Zgodnie z art. 16a ust 2 cyt. ustawy, jeżeli organizator imprezy, którym jest pozwana, przedstawi konsumentowi świadczenie zastępcze, konsu- 9 ment z uzasadnionych powodów ma prawo do nie wyrażenia na nie zgody i odstąpienia od umowy. w tej sytuacji organizator turystyki jest zobowiązany bez obciążenia konsumenta dodatkowymi kosztami z tego tytułu, zapewnić mu powrót do miejsca rozpoczęcia imprezy turystycznej lub do innego uzgodnionego miejsca w warunkach nie gorszych niż określone w umowie. Niezależnie od powyższych uprawnień konsument ma prawo dochodzić od po- zwanej odszkodowania za niewykonanie umowy (16a ust. 3 ustawy o usługach turystycz- nych). W ocenie Sądu, poprzez stosowanie zakwestionowanego zapisu pozwana, w sposób niedopuszczalny, zwalnia się z obowiązku, o którym mowa w art. 16a ust.2 przywołanej ustawy w przypadku, gdy konsument z uzasadnionych przyczyn nie wyrazi zgody na zmia- nę warunków umowy. Ponadto zakwestionowany zapis, a w szczególności zawarte w nim kategoryczne sformułowanie, wg którego w przypadku otrzymania świadczenia zastępcze- go uczestnikowi nie przysługuje rekompensata zmierza do pozbawienia konsumenta moż- liwości skorzystania z przysługującego mu, z mocy art. 16 ust3 ustawy, prawa dochodze- nia odszkodowania z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy... Zakwe- stionowane postanowienie bez wątpienia kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w spo- sób sprzeczny z dobrymi obyczajami rażąco naruszając, interesy konsumenta, stanowi za- tem niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1.” Niezależnie od powyższej konstatacji, zapis taki może być również uznany za sprzeczny z ogólnie obowią- zującymi przepisami kodeksu cywilnego, albowiem może on prowadzić do ograniczenia w sposób zbyt szeroki zakresu odpowiedzialności kontrahenta z tytułu nienależytego wyko- nania umowy. Zatem skutek stosowania kwestionowanego postanowienia, podobnie jak tego po- równywanego, wcześniej umieszczonego w rejestrze, zmierzający w istocie do ogranicze- nia, a nawet zwolnienia z odpowiedzialności odszkodowawczej przedsiębiorcy jest taki sam, jak tego, który został umieszczony w Rejestrze pod poz. 1049 , co w tym przypadku przesądza o tożsamości obu klauzul. Bez znaczenia przy tym pozostają drobne odmienno- ści wynikające z użytych sformułowań, wyrazów i szyku zdania, które pozostają bez wpły- wu na stwierdzenie tożsamości postanowień. Po piąte, postanowienie pkt 8 wzorca, o treści:– „ Nie uważa się za wadę usługi niedociągnięć zawinionych przez Uczestnika lub osoby prawne i fizyczne nie pozostające w stosunku prawnym z Usługodawcą albo wynikłych z okoliczności, na które usługodawca nie ma wpływu (np. warunki atmosferyczne, techniczne, decyzje władz lokalnych, itp.). Dotyczy to również opóźnień i zmian w transporcie i komunikacji samochodowej, kolejo- wej, itp ” należy uznać za tożsame z treścią klauzuli wpisanej do Rejestru w pozycji: 264 Wyrokiem SOKiK z dnia 4 sierpnia 2004r., sygn. akt XVII AmC 40/03, za niedo- zwolone uznane zostało postanowienie, o treści: „ Nie uważa się za wady imprezy niedo- ciągnięć zawinionych przez Klienta lub osoby prawne i fizyczne nie pozostające w stosunku prawnym z G.B.P. ZANCO & MARS także wynikających z przekroczenia granic oraz wszyst- kich tych, za które G.B.P ZANCO & MARSnie może odpowiadać .” Wyniki analizy porównawczej postanowienia zawartego we wzorcu stosowanym przez przedsiębiorcę z klauzulą umieszczoną w Rejestrze pozwalają na stwierdzenie, że - pomimo braku identyczności literalnej – stosowanie jego wywołuje tożsame skutki, bo- wiem w istocie ogranicza odpowiedzialność odszkodowawczą przedsiębiorcy. W uzasad- nieniu powołanego wyżej wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, odnosząc się do oceny zakwestionowanego wyżej postanowienia wskazano, między innymi iż, „ ograni- cza ono w istotny sposób odpowiedzialność pozwanego względem konsumenta za nienale- żyte wykonanie umowy. Wyłączenie odpowiedzialności dotyczy w szczególności sytuacji, gdy np. „niedociągnięcia” są zawinione przez osoby, którym usługi zlecili podwykonawcy 10 .... W takich przypadkach odpowiedzialność kontraktowa pozwanego pozostawałaby wyłą- czona, z uwagi na niepozostawanie z wykonawcą zobowiązania w stosunku prawnym. ” Podkreślić należy również, że w Rejestrze pod pozycjami; 85 , 304,582 znajdują się inne podobne postanowienia, wywołujące skutki identyczne, jak wymienione klauzuli ZANCO & MARS i stosowane przez „NZOZ P. M.”, które zostały uznane przez SOKiK za niedozwolo- ne Reasumując, za wykazane i udowodnione uznać należy, iż kwestionowane posta- nowienia, zawarte w wymienionym wzorcu umownym stosowanym przez przedsiębiorcę mieszczą się w hipotezach wskazanych klauzul wpisanych do Rejestru postanowień umow- nych uznanych za niedozwolone. Prezes Urzędu nie podziela przy tym argumentacji przedsiębiorcy, iż oferowane przezeń usługi nie mają żadnego związku z usługami turystycznymi. Zdaniem organu an- tymonopolowego, zakres oferty przedsiębiorcy obejmujący, obok świadczeń o charakterze stricte medycznym także inne, o charakterze sportowo – rekreacyjnym, uzdrowiskowym i wypoczynkowym, daje uzasadnioną podstawę stwierdzenia, iż oferta przedsiębiorcy ma charakter szerszy, co upoważnia i daje możliwość oceny wzorca umownego stosownego przez skarżonego do podobnych i tożsamych w skutkach i treści, zapisów wpisanych do rejestru niedozwolonych klauzul stosowanych w umowach przedsiębiorców świadczących usługi turystyczne. Także trzecią przesłankę, uznać należało za spełnioną. Naruszenie zbiorowych in- teresów konsumentów ma miejsce wtedy, gdy działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowości, to jest, sytuacji gdy skierowane jest nie tylko do wyod- rębnionej indywidualnie grupy konsumentów, lecz szerszego nieograniczonego liczbowo kręgu osób, do których dotarła i dotrzeć może oferta przedsiębiorcy. W rozpatrywanej sprawie wyżej wymienione warunki zostały spełnione. Oferta usług sanatoryjnych – reha- bilitacyjnych zawierająca niedozwolone klauzule adresowana jest bowiem, nie do ściśle zindywidualizowanego konkretnego konsumenta lecz do z góry nieokreślonej, niemożliwej do zidentyfikowania liczby kontrahentów – konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna. W tym stanie rzeczy uznać należy, że wszystkie, wymienione wyżej, ustawowe przesłanki art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie (...) zostały uprawdo- podobnione. Skarżony przedsiębiorca stosował wzorce umowne, treść których zawierała postanowienia uznane za bezprawne i wpisane do Rejestru klauzul niedozwolonych. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie (...), jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zo- stanie uprawdopodobnione, na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych we wniosku lub będących podstawą wszczęcia postępowania z urzędu, że przedsiębiorca sto- suje praktykę, o której mowa w art. 24, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naru- szenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Równocześnie, w decyzji, o której mowa wyżej, Prezes Urzędu nakłada na przed- siębiorcę lub związek przedsiębiorców, obowiązek składania w wyznaczonym terminie in- formacji o stopniu realizacji przyjętych zobowiązań (art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie […]). 11 Jak wykazano wcześniej, w okolicznościach przedmiotowej sprawy zostało upraw- dopodobnione, że L. H. zam. w K. ul. K..... prowadzący Niepubliczny Zakład Opieki Zdro- wotnej ... „P. M.” w J. stosuje praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy antymonopolowej. Jednocześnie przedsiębiorca zobowiązał się do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, po- przez przedstawienie stronom umów będących konsumentami propozycji zawarcia anek- sów do umów oraz zawieranie umów z nowymi klientami w oparciu o nowoopracowany wzorzec umowny, nie zawierający zakwestionowanych zapisów. W ocenie Prezesa Urzędu podjęte zobowiązanie w sposób wystarczający zabezpie- cza i chroni interesy konsumentów. Biorąc pod uwagę wymienione okoliczności orzeczono, jak w pkt I sentencji. Ponadto, organ antymonopolowy, w oparciu o zapis art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie (…) wyznaczył termin przekazania informacji o wykonaniu zobowiązania do dnia 1 lutego 2009 r. Mając to na uwadze orzeczono, jak w pkt II sentencji. Stosownie do treści art. 81 ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwuty- godniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkuren- cji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku. Otrzymuje: .... 12