RGD-14/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W GDA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./ FAX (058 PREFIKS ) 346-29-32, 346-29-33, 301-50-21 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.61-1/07/MLM Gda ń sk, 25 czerwca 2007r. DECYZJA nr RGD. 14/2007 Na podstawie art. 23c ust. 1, w zwi ą zku z art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080, ze zmianami) i art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U., Nr 50, poz. 331), oraz stosownie do art. 28 ust 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a- ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18 poz. 172 ze zmianami), po przeprowadzeniu post ę powania administracyjnego wszcz ę tego z urz ę du, dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsu- mentów, uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy Polska Korporacja Finansowa SKARBIEC Sp. z o.o. z siedzib ą w G, polegaj ą ce na stosowaniu we wzorcach umów pn.: „Ogólne warunki umowy przedwst ę p- nej po ż yczki promocyjnej” i „Odst ą pienie klienta od przedwst ę pnej umowy po ż yczki” po- stanowie ń o nast ę puj ą cej tre ś ci: 1. We wzorcu „Ogólne warunki umowy przedwst ę pnej po ż yczki promocyjnej”: a) § 16 „Strony zobowi ą zuj ą si ę do polubownego rozstrzygania ewentualnych sporów. Spory powsta ł e na tle realizacji lub wykonania niniejszej umowy stro- ny poddaj ą pod rozstrzygniecie s ą du polubownego, w którego sk ł ad wejd ą trzy osoby tj. po jednym arbitrze powo ł anym przez ka ż d ą ze stron oraz superarbiter zgodnie powo ł any przez obu arbitrów. S ą d polubowny b ę dzie dzia ł a ł w mie- ś cie, w którym siedzib ę ma po ż yczkodawca”, b) § 14 pkt 2 „W przypadku rozwi ą zania umowy nast ę puje jej ostateczne rozlicze- nie. W stosunku do klienta, który otrzyma ł po ż yczk ę , a z którym rozwi ą zano umow ę na mocy § 12 po ż yczkodawca za żą da natychmiastowej i przedtermi- nowej sp ł aty wszystkich rat kompletnych wraz z nale ż nymi op ł atami karnymi. Dalsze odsetki w wysoko ś ci 0,35% dziennie, naliczane b ę d ą od pe ł nej kwoty zad ł u ż enia. …”. c) § 12 pkt 2a „W stosunku do klienta, który otrzyma ł po ż yczk ę , a który: a) nie dokona ł w terminie sp ł aty jednej raty miesi ę cznej, zostanie doliczona op ł ata karna w wysoko ś ci 50,00 z ł / miesi ę cznie za ka ż de NPP, które w terminie pi ę t- nastego dnia miesi ą ca b ę dzie wykazywa ć zaleg ł o ść ”. d) § 12 pkt 6 „W przypadku zalegania z co najmniej dwoma ratami po ż yczkodaw- ca mo ż e równie ż wystosowa ć (nie cz ęś ciej ni ż raz w tygodniu) upomnienie do Klienta i por ę czycieli. Ka ż dorazowe wystawienie upomnienia, czy to do por ę - czyciela czy do po ż yczkobiorcy podlega op ł acie w wysoko ś ci 40,00 z ł .”. 2. We wzorcu „Odst ą pienie klienta od przedwst ę pnej umowy po ż yczki” zapisu o tre ś ci: „O ś wiadczam tym samym, ż e jestem ś wiadom konsekwencji wynikaj ą - cych z Ogólnych Warunków Umowy Przedwst ę pnej Po ż yczki oraz rezygnuj ę z jakichkolwiek roszcze ń w stosunku do firmy PKF „Skarbiec” Sp. z o.o. i jej pra- cowników”, które to postanowienia zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców uznanych za niedozwolone odpowiednio pod pozycjami: 831, 827, 828, 829 i 832 i nakazuje si ę za- niechania stosowania tej praktyki. U ZASADNIENIE W dniu 27 kwietnia 2005r. S ą d Okr ę gowy w Warszawie, S ą d Ochrony Konkurencji i Kon- sumentów Wydzia ł XVII (SOKiK) wyda ł wyrok w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony konkurencji i Konsumentów przeciwko Polskiej Korporacji Finansowej Skarbiec Spó ł ka z o.o. w G, sygn. akt XVII AmC 103/04, w którym SOKiK uzna ł za niedozwolone stosowanie i zakaza ł wykorzystywania w obrocie z konsumentami postanowie ń wzorców umownych o nazwie: ”Ogólne warunki umowy przedwst ę pnej po ż yczki srebrnej”, ”Ogólne warunki umowy przedwst ę pnej po ż yczki zielonej”, ”Ogólne warunki umowy przedwst ę pnej po ż yczki ż ó ł tej”, ”Ogólne warunki umowy przedwst ę pnej po ż yczki z ł otej” i ”Ogólne warun- ki umowy przedwst ę pnej po ż yczki platynowej”, zawartych w § 1 pkt 4, § 12 pkt 1, § 12 pkt 3a, § 15, § 17 tych wzorców oraz o ś wiadczenia zawartego we wzorcu „Odst ą pienie klienta od przedwst ę pnej umowy po ż yczki”. Orzeczenie to sta ł o si ę prawomocne z dniem 10 sierpnia 2006r., po rozpoznaniu apelacji z ł o ż onej przez Spó ł k ę Polska Korporacja Finansowa SKARBIEC przez S ą d Apelacyjny w Warszawie VI Wydzia ł Cywilny, a zakwestionowane w nim postanowienia zosta ł y wpisane w dniu 25 sierpnia 2006r. do „Rejestru postanowie ń wzorców umownych uznanych za nie- dozwolone”, zwany dalej „ Rejestrem”, pod pozycjami, kolejno od 826 do 832. Maj ą c to na uwadze Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej równie ż „orga- nem antymonopolowym”, podj ął , w ramach prowadzonego w dniach od 11 wrze ś nia 2006r. do 12 stycznia 2007r. post ę powania wyja ś niaj ą cego, czynno ś ci kontrolne w sprawie ustalenia, czy przedsi ę biorca tj.: Polska Korporacja Finansowa SKARBIEC Sp. z o.o., za- przesta ł a stosowania klauzul uznanych wyrokiem SOKiK za postanowienia niedozwolone. W dniu 17 listopada 2006r. do Delegatury UOKiK w Gda ń sku wp ł yn ęł y od Polskiej Korpo- racji Finansowej SKARBIEC Sp. z o.o., zwanej dalej „PKF SKARBIEC” , aktualnie wykorzy- stywane w obrocie z konsumentami, wzorce tj.: „Przedwst ę pna umowa po ż yczki gotów- kowej PROMOCYJNEJ” , „Odst ą pienie od przedwst ę pnej umowy po ż yczki” oraz „Ogólne warunki umowy przedwst ę pnej promocyjnej” . Wyniki analizy porównawczej tre ś ci przekazanych wzorców umownych, dokonanej pod k ą tem wyst ę powania w nich postanowie ń umieszczonych w Rejestrze wskaza ł y, ż e cz ęść warunków umownych, zwartych w badanych dokumentach, zbie ż na jest z postanowie- niami uznanymi za niedozwolone. Maj ą c na uwadze dokonane ustalenia Prezes Urz ę du postanowieniem nr 13, wszcz ął z dniem 15 stycznia 2007r., z urz ę du, na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080, ze zmianami), zwanej dalej ustaw ą o ochronie […] lub ustaw ą antymonopolow ą , przeciwko przedsi ę biorcy: Polska Korporacja Finansowa SKARBIEC Sp. z o.o. post ę powanie 2 w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów poprzez stosowanie we wzorcach umownych: 1. „Ogólne warunki umowy przedwst ę pnej po ż yczki promocyjnej” zapisu zawartego w § 16 wzorca, o tre ś ci: : „Strony zobowi ą zuj ą si ę do polubownego roz- strzygania ewentualnych sporów. Spory powsta ł e na tle realizacji lub wykonania ni- niejszej umowy strony poddaj ą pod rozstrzygniecie s ą du polubownego, w którego sk ł ad wejd ą trzy osoby tj. po jednym arbitrze powo ł anym przez ka ż d ą ze stron oraz superarbiter zgodnie powo ł any przez obu arbitrów. S ą d polubowny b ę dzie dzia ł a ł w mie ś cie, w którym siedzib ę ma po ż yczkodawca”. 2. „Odst ą pienie klienta od przedwst ę pnej umowy po ż yczki” zapisu o tre ś ci: „O ś wiadczam tym samym, ż e jestem ś wiadom konsekwencji wynikaj ą cych z Ogól- nych Warunków Umowy Przedwst ę pnej Po ż yczki oraz rezygnuj ę z jakichkolwiek roszcze ń w stosunku do firmy PKF „Skarbiec” Sp. z o.o. i jej pracowników” - postanowie ń uznanych za niedozwolone i wpisanych do Rejestru postanowie ń wzor- ców uznanych za niedozwolone odpowiednio pod pozycj ą : 831 i 832, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 23 a ust. 2 ustawy o ochronie [...]. Jednocze ś nie postanowieniem nr 14 Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet dowodów niniejszego post ę powania materia ł y, uzyskane w trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego sygn. nr RGD. 400-40/06/MLM tj. m.in. wzory umów pn.: „Ogólne warunki umowy przedwst ę pnej po ż yczki promocyjnej” [k. 28-29] oraz „Odst ą pienie klienta od przedwst ę pnej umowy po ż yczki” [k. 27]. W odpowiedzi na postawione zarzuty Spó ł ka PKF SKARBIEC, pismem z dnia 30 stycznia 2007r. o ś wiadczy ł a, ż e postanowienia uznane przez SOKiK za niedozwolone „nie s ą na chwil ę obecn ą stosowane”. Spó ł ka wyja ś ni ł a równie ż , ż e umowy przedwst ę pnej po ż yczki promocyjnej zawierane s ą od marca 2006r. W okresie od marca 2006r. do 30 stycznia 2007r. Spó ł ka zawar ł a 4.880 umów z czego po ż yczki wyp ł acono „na rzecz ponad 200 oso- bowych po ż yczkowych numerów ewidencyjnych”. Ponadto pismem, otrzymanym w dniu 1 marca 2007r., Spó ł ka wskaza ł a, ż e po 26 sierpnia 2006r. stosowany by ł nowy wzorzec po ż yczki gotówkowej PROMOCYJNEJ [k. 43-44]. Jed- nocze ś nie zgodnie z o ś wiadczeniem przedsi ę biorcy, zawartym w tym pi ś mie, wzorzec prze- kazany pismem z dnia 15 listopada 2006r., by ł stosowany w przesz ł o ś ci, jednak zosta ł wy- cofany niezw ł ocznie po wpisaniu zakwestionowanych klauzul do rejestru. Spó ł ka nie mo ż e „jednoznaczne poda ć jednak daty dziennej wycofania go z obiegu, albowiem proces jego wycofania z obiegu trwa ł przez pewien okres czasu, a dodatkowo cz ęść z wydrukowanych wzorców, z uwagi na znaczne koszty druku, próbowali ś my stosowa ć w relacjach z przed- si ę biorcami, co jednak si ę nie sprawdzi ł o”. W dniu 16 marca 2007r. w biurze przedsi ę biorcy, przy ul. Wa ł y Piastowskie 1 w G, zosta ł a przeprowadzona kontrola. W trakcie kontroli ustalono, ż e nowy wzorzec umowny „Ogólne warunku umowy przedwst ę pnej po ż yczki promocyjnej”, stosowany jest od pocz ą tku marca 2007r. Wzorzec ten, wykorzystywany przy zawieraniu umów z konsumentami, zawiera postanowienia wymienione w sentencji decyzji, w pkt 1 ppkt: b, c, d. Dodatkowo postanowieniem nr 93 dnia 10 kwietnia 2007r. Prezes Urz ę du Ochrony Konku- rencji i Konsumentów zaliczy ł w poczet dowodów w prowadzonym post ę powaniu w spra- wie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów nast ę puj ą ce dowody: 1. Pismo Powiatowego Rzecznika Konsumentów w G, z dnia 15 marca 2007r., wraz z przekazanym wzorcem: „Ogólne warunki umowy przedwst ę pnej po ż yczki promocyj- nej”, uzyskanym w dniu 26 pa ź dziernika 2006r. przez konsumenta (Pan F). 2. Pismo Powiatowego Rzecznika Konsumentów w G, z dnia 30 marca 2007r., wraz z za łą cznikami tj.: kopi ę „Przedwst ę pnej Umowy Po ż yczki Gotówkowej Promocyjnej”, 3 z dnia 26 pa ź dziernika 2006r., kopi ę „Odst ą pienia Klienta Od Przedwst ę pnej Umowy Po ż yczki” z dnia 30 listopada 2006r., kopi ę pisma PKF SKARBIEC Sp. z o.o. do klien- ta (Pan F) z dnia 4 grudnia 2006r. 3. Pismo Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w K z dnia 6 marca 2007r. wraz z uzyskanymi w dniu 5 marca 2007r. w oddziale Spó ł ki w K dokumen- tami, tj.: „Bezp ł atny wniosek o po ż yczk ę gotówkow ą ” i „Ogólne warunki umowy przedwst ę pnej po ż yczki promocyjnej”- wzór. 4. Pismo Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w K, z dnia 15 mar- ca 2007r., wraz z za łą cznikami tj.: „Ogólne warunki umowy przedwst ę pnej po ż yczki promocyjnej”, zawartej w dniu 8 listopada 2006r., oraz dokumenty osobi ś cie do- starczone przez konsumenta (Pan W), w tym m.in. umowa z dnia 18 stycznia 2007r. i „Ogólne warunki umowy przedwst ę pnej po ż yczki promocyjnej”. 5. Pismo Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów we W z dnia 7 mar- ca 2007r. wraz z za łą cznikami, w tym m.in.: Sprawozdanie z przeprowadzonej, w dniu 6 marca 2007r., kontroli w oddziale PKF SKARBIEC we W, „Przedwst ę pna Umowa Po ż yczki Gotówkowej Promocyjnej”- wzór, „Odst ą pienie Klienta Od Przed- wst ę pnej Umowy Po ż yczki” – wzór, „Ogólne warunki umowy przedwst ę pnej po ż ycz- ki promocyjnej”- wzór. 6. Pismo Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w B, z dnia 12 mar- ca 2007r., wraz z za łą cznikami, tj. dokumentami zgromadzonymi w trakcie prze- prowadzonej, w dniu 5 marca 2007r., kontroli w oddziale Spó ł ki w B, w tym m.in.: „Przedwst ę pna Umowa Po ż yczki Gotówkowej Promocyjnej”, „Ogólne warunki umo- wy przedwst ę pnej po ż yczki promocyjnej”, „Odst ą pienie Klienta Od Przedwst ę pnej Umowy Po ż yczki”. 7. Pismo Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w K, z dnia 2 lutego 2007r., wraz z dokumentami dostarczonymi przez Pana Z, w tym m.in.: „Przed- wst ę pna Umowa Po ż yczki Gotówkowej Zielonej”, zawarta w dniu 30 stycznia 2006r., „Ogólne warunki umowy przedwst ę pnej po ż yczki zielonej”, „Odst ą pienie Klienta Od Przedwst ę pnej Umowy Po ż yczki”. 8. Pismo Powiatowego Rzecznika Konsumentów w J, z dnia 5 marca 2007r., wraz ze wzorcem: „Ogólne warunki umowy przedwst ę pnej po ż yczki promocyjnej”, dostar- czonym do biura Rzecznika przez konsumentk ę . 9. Pismo Powiatowego Rzecznika Konsumentów w S, z dnia 7 marca 2007r., wraz z dokumentami dostarczonymi przez Pani ą .., w tym m.in.: „Przedwst ę pna Umowa Po ż yczki Gotówkowej Promocyjnej”, zawarta w dniu 21 sierpnia 2006r. i „Ogólne warunki umowy przedwst ę pnej po ż yczki promocyjnej”. Zgromadzone dowody wskaza ł y, ż e po 25 sierpnia 2006r., tj. po dacie wpisania klauzul uznanych wyrokiem SOKIK, z dnia 27 kwietnia 2005r. sygn. akt XVII AmC 103/04, za po- stanowienia niedozwolone, PKF SKARBIEC stosowa ł je dalej w obrocie z konsumentami. Maj ą c to na uwadze postanowieniem nr 94 z dnia 10 kwietnia 2007r. organ anty- monopolowy postanowi ł o rozszerzeniu zakresu post ę powania o dodatkowe zarzuty tj.: stosowanie przez przedsi ę biorc ę nast ę puj ą cych postanowie ń : 1. „Ogólne warunki umowy przedwst ę pnej po ż yczki promocyjnej” zapisu za- wartego w § 14 pkt 2 wzorca, o tre ś ci: „W przypadku rozwi ą zania umowy nast ę puje jej ostateczne rozliczenie. W stosunku do klienta, który otrzyma ł po ż yczk ę , a z któ- rym rozwi ą zano umow ę na mocy § 12 po ż yczkodawca za żą da natychmiastowej i przedterminowej sp ł aty wszystkich rat kompletnych wraz z nale ż nymi op ł atami kar- 4 nymi. Dalsze odsetki w wysoko ś ci 0,35% dziennie, naliczane b ę d ą od pe ł nej kwoty zad ł u ż enia. …”. 2. „Ogólne warunki umowy przedwst ę pnej po ż yczki promocyjnej” zapisu zawartego w § 12 pkt 2a wzorca, o tre ś ci: „W stosunku do klienta, który otrzyma ł po ż yczk ę , a który: a) nie dokona ł w terminie sp ł aty jednej raty miesi ę cznej, zosta- nie doliczona op ł ata karna w wysoko ś ci 50,00 z ł / miesi ę cznie za ka ż de NPP, które w terminie pi ę tnastego dnia miesi ą ca b ę dzie wykazywa ć zaleg ł o ść ”. 3. „Ogólne warunki umowy przedwst ę pnej po ż yczki promocyjnej” zapisu zawartego w § 12 pkt 6 wzorca, o tre ś ci: „W przypadku zalegania z co najmniej dwoma ratami po ż yczkodawca mo ż e równie ż wystosowa ć (nie cz ęś ciej ni ż raz w ty- godniu) upomnienie do Klienta i por ę czycieli. Ka ż dorazowe wystawienie upomnie- nia, czy to do por ę czyciela czy do po ż yczkobiorcy podlega op ł acie w wysoko ś ci 40,00 z ł .”, - umieszczonych w rejestrze odpowiednio pod pozycjami: 827,828 i 829. W odpowiedzi na postawione zarzuty spó ł ka PKF SKARBIEC pismem, otrzymanym w dniu 26 kwietnia 2007r., przyzna ł a, ż e przypadki, kiedy po dacie 25 sierpnia 2006r., konsumen- ci zawierali umowy w oparciu o wzorce zawieraj ą ce postanowienia niedozwolone, cho ć incydentalnie, to jednak mia ł y miejsce. W dniu 16 maja 2007r., postanowieniem nr 138 Prezes Urz ę du zaliczy ł dodatkowo w po- czet dowodów niniejszej sprawy pismo Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsu- mentów w Ł wraz z za łą cznikami, w tym m.in: protokó ł kontroli, przeprowadzonej w dniu 23 kwietnia 2007r., w Oddziale PKF SKARBIEC w Ł oraz inne do łą czone dokumenty, tj.: „Przedwst ę pn ą Umow ę Po ż yczki Gotówkowej Promocyjnej”, „Ogólne warunki umowy przedwst ę pnej po ż yczki promocyjnej”, „Odst ą pienie Klienta Od Przedwst ę pnej Umowy Po- ż yczki” oraz „Aneks-Errata wa ż ny do umów przedwst ę pnych zawartych po dniu 19 kwiet- nia 2007r.”. Zgodnie z wyja ś nienia udzielonymi w trakcie kontroli ww. aneks obowi ą zuje od dnia 19 kwietnia 2007r. Fakt ten nie zosta ł jednak potwierdzony w pi ś mie PKF SKAR- BIEC kierowanym do Urz ę du, nadanym w dniu 25 kwietnia 2007r., a wi ę c po 19 kwietnia br. O RGAN ANTYMONOPOLOWY USTALI Ł , CO NAST Ę PUJE : 1. PKF SKARBIEC Sp. z o.o. zosta ł a zarejestrowana w KRS, w dniu 23 lipca 2002r., pod numerem KRS: ….. Przedmiot dzia ł ania tego przedsi ę biorcy okre ś lony zosta ł m.in. jako „pozosta ł e po ś rednictwo finansowe”. 2. W ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci Spó ł ka oferuje konsumentom po ż yczki gotów- kowe m.in. „po ż yczk ę promocyjn ą ” . Aby j ą uzyska ć klient najpierw zawiera „Przed- wst ę pn ą umow ę po ż yczki gotówkowej promocyjnej”, w której ustalone zostaj ą : warto ść po ż yczki, okre ś lona poprzez krotno ść (gdzie krotno ść jest liczb ą ca ł kowit ą z przedzia ł u od 1 do 60) kwoty po ż yczki standardowej (5.000 z ł ) oraz nominalny czas sp ł aty (w latach) Potencjalnie mo ż liwe jest wi ę c ubieganie si ę o po ż yczk ę od 5.000 z ł do 300.000 z ł . Warunkiem przyj ę cia umowy przedwst ę pnej do realizacji jest wp ł ata przez po ż yczkobiorc ę w terminie 10 dni od daty zawarcia umowy op ł aty przygotowawczej w wysoko ś ci 5% ca ł ej kwoty po ż yczki. Po jej dokonaniu, umowa zostaje zaewidencjonowana. Nast ę pnie klient zobowi ą zany jest do przedstawienia, w terminie 30 dni, dwóch spo ś ród proponowanych o ś miu rodzajów zabezpiecze ń po ż yczki, przy czym ka ż dorazowo jednym z nich musi by ć weksel in blanco z dekla- racja wekslow ą . Po przedstawieniu wymaganych zabezpiecze ń oraz innych doku- 5 mentów klient otrzymuje promesy wyp ł aty po ż yczki. Program informatyczny nadaje klientowi indywidualne numery NPP (Numer Promesy Po ż yczkowej), których ilo ść odpowiada krotno ś ci po ż yczki tzn., ż e w przypadku po ż yczki w wysoko ś ci np. 15.000 z ł (3- krotno ść kwoty 5.000 z ł ), klient otrzymuje 3 numery NPP. W celu re- alizacji zawartych umów po ż yczkodawca, od dnia 20 lutego 2006r. tworzy fundusz po ż yczkowy, na którym docelowo maj ą by ć ulokowane ś rodki w wysoko ś ci 1.000.000 PLN. Wyp ł ata po ż yczek nast ę puje, w miar ę mo ż liwo ś ci funduszu, w tran- szach miesi ę cznych. Liczba transzy równa jest liczbie krotno ś ci po ż yczki standardo- wej, czyli ilo ś ci nadanych numerów NPP. Raz w miesi ą cu, na posiedzeniu zarz ą d po ż yczkodawcy, ustalane jest, jakie NPP zosta ł y zaakceptowane do wyp ł aty transzy po ż yczki. Klienci, których NPP zosta ł y zaakceptowane do wyp ł aty transzy po ż yczki, otrzymuj ą poczt ą umow ę po ż yczki. W ci ą gu 14 dni od daty otrzymania podpisanej umowy po ż yczkodawca dokonuje wyp ł aty pierwszej transzy po ż yczki. Nast ę pne transze wyp ł acane s ą co miesi ą c, za ś klient otrzymuje, za ka ż dym razem aktualny harmonogram, uwzgl ę dniaj ą cy now ą wysoko ść sp ł aty (sp ł ata wszystkich dotychcza- sowych transzy po ż yczki). 3. W dniu 27 kwietnia 2005r., S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkuren- cji i Konsumentów uzna ł 7 postanowie ń zawartych we wzorcach umownych, stoso- wanych przez PKF SKARBIEC za niedozwolone. Orzeczenie SOKiK, w tej sprawie, sta ł o si ę prawomocne z dniem 10 sierpnia 2006r. 4. W dniu 25 sierpnia 2006r. Prezes Urz ę du dokona ł wpisu do Rejestru, kolejno pod pozycj ą od 826 do 832, 7 klauzul uznanych przez SOKiK za postanowienia niedo- zwolone. 5. Wyniki, dokonanej przez organ antymonopolowy, analizy porównawczej tre ś ci prze- kazanych wzorców umownych z postanowieniami umieszczonymi w Rejestrze zosta- ł y zaprezentowane w tabeli nr 1. Tabel nr 1. Zestawienie klauzul umieszczonych w rejestrze z postanowieniami zawartymi we wzorcach umownych PKF Skarbiec. P OSTANOWIENIE UMIESZCZONE W REJESTRZE POSTANOWIE Ń NIEDOZWOLONYCH P OSTANOWIENIE UMIESZCZONE WE WZORCU PKF S KARBIEC L P . P OZYCJA W REJESTRZE T RE ŚĆ POSTANOWIENIA T RE ŚĆ POSTANOWIENIA P RZEPIS REGULA- MINU wzorzec : „Ogólne warunki umowy przedwst ę pnej promocyjnej” 1 826 Po ż yczkodawca zobowi ą zuje si ę do przelania po ż yczki w terminie 30 dni od podpisania umowy po ż yczki po wywi ą zaniu si ę klienta ze wszystkich zobowi ą za ń umowy przedwst ę pnej po ż yczki Po ż yczkodawca zobowi ą zuje si ę do przelania po ż yczki w terminie 14 dni od otrzymania od Klienta podpisanej umowy po ż yczki. § 1 PKT 4 2 827 Je ż eli powstanie zaleg ł o ść w p ł aceniu rat klient zobowi ą zuje si ę do zap ł ace- nia na rzecz po ż yczkodawcy zaleg ł o ś ci wraz z op ł at ą karn ą w wysoko ś ci 0,35% kwoty raty kompletnej za ka ż dy dzie ń zw ł oki W przypadku rozwi ą zaniu umowy nast ę puje jej ostateczne rozliczenie. W stosunku do klienta, który otrzy- ma ł po ż yczk ę , a z którym rozwi ą za- no umow ę na mocy § 12 po ż yczko- dawca za żą da natychmiastowej i przedterminowej sp ł aty wszystkich rat kompletnych wraz z nale ż nymi § 14 PKT 2 6 op ł atami karnymi. Dalsze odsetki w wysoko ś ci 0,35% dziennie, nalicza- ne b ę d ą od pe ł nej kwoty zad ł u ż enia. 3 828 W stosunku do klienta, który otrzyma ł po ż yczk ę , a który: a) nie dokona ł w terminie sp ł aty jednej raty miesi ę cznej, zostanie doliczona op ł ata karna w wysoko ś ci 0,35% wysoko ś ci raty kompletnej za ka ż dy dzie ń opó ź nienia. W stosunku do klienta, który otrzy- ma ł po ż yczk ę , a który a) nie doko- na ł w terminie sp ł aty jednej raty miesi ę cznej, zostanie doliczona op ł ata karna w wysoko ś ci 50,00 z ł miesi ę cznie za ka ż de NPP, które w terminie pi ę tnastego dnia miesi ą ca b ę dzie wykazywa ć zaleg ł o ść . § 12 PKT 2 A 4 829 W przypadku zalegania z co najmniej dwoma ratami po ż yczkodawca mo ż e równie ż wystosowa ć (nie cz ęś ciej ni ż raz w tygodniu) upomnienie. Ka ż dora- zowe wystawienie upomnienia podlega op ł acie w wysoko ś ci 50,00 z ł . W przypadku zalegania z co naj- mniej dwoma ratami po ż yczkodawca mo ż e równie ż wystosowa ć (nie cz ęś ciej ni ż raz w tygodniu) upo- mnienie do Klienta i por ę czycieli. Ka ż dorazowe wystawienie upomnie- nia, czy to do por ę czyciela czy do po ż yczkobiorcy podlega op ł acie w wysoko ś ci 40,00 z ł . § 12 PKT 6 5 830 W przypadku gdyby w przysz ł o ś ci ustanowiono obci ąż enia obejmuj ą ce niniejsza umow ę lub jakakolwiek ope- racj ę z niej wynikaj ą c ą , wówczas b ę d ą one obci ąż a ć klienta. BRAK 6 831 Strony zobowi ą zuj ą si ę do polubowne- go rozstrzygania ewentualnych spo- rów. Spory powsta ł e na tle realizacji lub wykonania niniejszej umowy strony poddaj ą pod rozstrzygni ę cie s ą du polubownego, w sk ł ad którego wejd ą trzy osoby, tj. po jednym arbitrze powo ł anym przez ka ż d ą ze stron oraz superarbiter zgodnie powo ł any przez obu arbitrów. S ą d polubowny b ę dzie dzia ł a ł w mie ś cie, w którym siedzib ę ma po ż yczkodawca. Strony zobowi ą zuj ą si ę do polubow- nego rozstrzygania ewentualnych sporów. Spory powsta ł e na tle reali- zacji lub wykonania niniejszej umo- wy strony poddaj ą pod rozstrzygni ę - cie s ą du polubownego, w sk ł ad którego wejd ą trzy osoby, tj. po jednym arbitrze powo ł anym przez ka ż d ą ze stron oraz superarbiter zgodnie powo ł any przez obu arbi- trów. S ą d polubowny b ę dzie dzia ł a ł w mie ś cie, w którym siedzib ę ma po ż yczkodawca. wzorzec: „Odst ą pienie klienta od przedwst ę pnej po ż yczki” 7 832 O ś wiadczam tym samym, ż e jestem ś wiadom konsekwencji wynikaj ą cych z Ogólnych warunków Umowy Przed- wst ę pnej oraz rezygnuj ę z jakichkol- wiek roszcze ń w stosunku do firmy PKF „Skarbiec” i jej pracowników. O ś wiadczam tym samym, ż e jestem ś wiadom konsekwencji wynikaj ą cych z Ogólnych warunków Umowy Przedwst ę pnej oraz rezygnuj ę z jakichkolwiek roszcze ń w stosunku do firmy PKF „Skarbiec” i jej pra- cowników. - ORGAN ANTYMONOPOLOWY ZWA Ż Y Ł , CO NAST Ę PUJE : Dnia 21 kwietnia 2007r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konku- rencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz.331). Artyku ł 131 ust. 1 tego aktu prawnego sta- nowi, ż e „do post ę powa ń wszcz ę tych na podstawie ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów i nie zako ń czonych do dnia wej ś cia w ż ycie niniejszej ustawy stosuje si ę przepisy dotychczasowe”. W zwi ą zku z tym, ż e post ę powanie w przed- miotowej sprawie zosta ł o wszcz ę te w dniu 15 stycznia 2007r., Prezes Urz ę du przy jej roz- patrywaniu stosuje przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 15 grud- nia 2000r. 7 Zgodnie z tre ś ci ą art. 23 a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji [...], „za praktyk ę naru- szaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postano- wie ń wzorców umowy, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 [45] Kodeksu post ę powania cywil- nego ...”. Dla bytu praktyki, okre ś lonej powo ł anym przepisem niezb ę dnym jest łą czne wyst ą pienie nast ę puj ą cych przes ł anek: 9 przedsi ę biorca musi stosowa ć wzorzec umowy, 9 okre ś lone postanowienia wzorca umowy musz ą , wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zosta ć uznane za niedozwolone, 9 postanowienia niedozwolone musz ą zosta ć wpisane do w ł a ś ciwego rejestru, przez organ do tego uprawniony. Stosowane przez PKF SKARBIEC: „Ogólne warunki umowy przedwst ę pnej po ż yczki promo- cyjnej” oraz „Odst ą pienie klienta od przedwst ę pnej umowy po ż yczki”, zawieraj ą ce zbiór opracowanych (gotowych) i obowi ą zuj ą cych przepisów (klauzul), przygotowanych jedno- stronnie przez przedsi ę biorc ę bez wspó ł udzia ł u, czy woli jego kontrahentów i przed zawar- ciem przez nich umowy o wykonanie us ł ugi nale ż y uzna ć za wzorzec umowny, definiowa- ny w literaturze przedmiotu 1 jako okre ś lenie wszelkich jednostronnie przygotowanych z góry, przed zawarciem umowy, gotowych klauzul, w postaci warunków umów, ich wzo- rów, regulaminów itp. Wzorzec umowny jako akt o charakterze ogólnym, narzucony przez proponenta jego kon- trahentowi, staje jest najcz ęś ciej zagro ż eniem dla interesów drugiej strony, zwykle kon- sumenta, bowiem 2 : 9 wy łą cza swobod ę oceny sytuacji i podj ę cia decyzji przez kontrahenta propo- nenta, 9 bardzo cz ę sto zawiera postanowienia krzywdz ą ce drug ą stron ę , nierówno- miernie okre ś laj ą c ryzyko transakcji, zawieraj ą c niesymetryczne roz ł o ż enie praw i obowi ą zków, przyznaj ą c tylko proponentowi uprawnienia kszta ł tuj ą ce stosunek prawny, zawieraj ą c wy łą czenia poziomu ochrony przyznanej s ł ab- szej stronie przez samo prawo, 9 wzorce finguj ą istnienie konsensusu na - w rzeczywisto ś ci niechciane - klau- zule, 9 wzorce manewruj ą mo ż liwo ś ciami wynikaj ą cymi z wyboru prawa w ł a ś ciwego, co niesie ze sob ą zagro ż enie dla ekonomicznych interesów konsumenta, a nierzadko i dla jego bezpiecze ń stwa i zdrowia. Z tych te ż powodów stosowane przez przedsi ę biorców wzorce umowne podlegaj ą szcze- gólnemu nadzorowi i sta ł ej kontroli. Specjalne instrumenty tej kontroli zosta ł y wprowa- dzone do kodeksu cywilnego w wyniku nowelizacji tego aktu prawnego, dokonanej w 2000r. Mechanizmy kontroli wzorca odnosz ą si ę m.in. do kontroli tre ś ci wzorca. Ma ona charakter abstrakcyjny i obejmuje poszczególne przepisy -„klauzule”, pojedynczo lub zbio- rowo, czyli ca ł y wzorzec lub jego okre ś lone fragmenty. Zgodnie z art. 479 36 K.p.c. sprawy o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolo- ne nale żą do wy łą cznej w ł a ś ciwo ś ci S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Kon- kurencji i Konsumentów. 1 E. Łę towska, Ochrona niektórych praw konsumentów, Komentarz, 3. Wydanie, wydawnictwo C.H. Beck, W-wa 2001r., s. 75. 2 E. Łę towska, Ochrona niektórych praw konsumentów, Komentarz, 3. Wydanie, wydawnictwo C.H. Beck, W-wa 2001r., s. 76. 8 Uznanie przez S ą d ra żą cego naruszenia interesów konsumentów poprzez stosowanie danej (konkretnej) klauzuli umownej skutkuje wpisaniem takiego postanowienia do Rejestru po- stanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Organem wyznaczonym do pro- wadzenia tego Rejestru i dokonywania w nim wpisów bezprawnych klauzul umownych jest, zgodnie z art. 479 45 K.p.c., Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Maj ą c na uwadze zapis art. 479 44 K.p.c. oraz uchwa łę S ą du Najwy ż szego z dnia 13 lipca 2006r., sygn. III SZP 3/2006, orzeczenie s ą du, w danej sprawie, ma skutek nie tylko wo- bec przedsi ę biorcy, którego postanowienia umowne by ł y przedmiotem oceny przez SOKiK, ale tak ż e i wobec osób trzecich, a tym samym zakazane s ą tak ż e i postanowienia umow- ne, stosowane lub obowi ą zuj ą ce u innych przedsi ę biorców, je ż eli tylko ich tre ść wskazuje na identyczny zamiar, czy skutek prawny. Ze wzgl ę du na rozszerzon ą skuteczno ść klauzul (art. 479 43 K.p.c.) spe ł niaj ą one tak ą sam ą funkcj ę , jak przepisy prawne, a zatem dla ich oceny – w drodze analogii – stosowa ć nale ż y zasady wyk ł adni przepisów, a przy okre ś la- niu znaczenia niedozwolonych postanowie ń umownych wykorzystywa ć regu ł y interpretacji wykszta ł cone w nauce prawa i praktyce orzeczniczej. Dlatego te ż niedozwolonymi s ą po- stanowienia umów, które mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywalnej. Warunkiem koniecznym i wystarczaj ą cym dla uznania danego zachowania przedsi ę biorcy za bezprawne i godz ą ce w interesy konsumentów nie jest wi ę c, aby zachowana by ł a lite- ralna identyczno ść obu porównywanych klauzul. Porównanie kwestionowanych warunków badanych wzorców PKF SKARBIEC i postanowie ń umieszczonych w rejestrze wskazuje, ż e mamy do czynienia z tymi samymi postanowie- niami umownymi, i tak dla wzorca: I. „ Ogólne warunki umowy przedwst ę pnej promocyjnej”: 1. Zapis zawarty w § 14 pkt 2 wzorca, o tre ś ci „W przypadku rozwi ą zania umowy na- st ę puje jej ostateczne rozliczenie. W stosunku do klienta, który otrzyma ł po ż yczk ę , a z którym rozwi ą zano umow ę na mocy § 12 po ż yczkodawca za żą da natychmiasto- wej i przedterminowej sp ł aty wszystkich rat kompletnych wraz z nale ż nymi op ł atami karnymi. Dalsze odsetki w wysoko ś ci 0,35% dziennie, naliczane b ę d ą od pe ł nej kwoty zad ł u ż enia” zbie ż ny jest z postanowieniem wpisanym do Rejestru pod pozycj ą 827 o tre ś ci: „Je ż eli powstanie zaleg ł o ść w p ł aceniu rat klient zobowi ą zuje si ę do zap ł acenia na rzecz po- ż yczkodawcy zaleg ł o ś ci wraz z op ł at ą karn ą w wysoko ś ci 0,35% kwoty raty komplet- nej za ka ż dy dzie ń zw ł oki.” W przypadku obu cytowanych wy ż ej postanowie ń , zbie ż no ść polega na umownym o- kre ś leniu, w identycznej wysoko ś ci, odsetek za opó ź nienie w spe ł nieniu ś wiadczenia pieni ęż nego. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 27 kwietnia 2005r., sygn. akt XVII AmC 103/04 nie kwestionowa ł prawa wynikaj ą cego z art. 481 § 1 kc, zgodnie z którym, je ż eli d ł u ż nik opó ź nia si ę ze spe ł nieniem ś wiadczenia, wierzy- ciel mo ż e żą da ć odsetek za czas opó ź nienia, chocia ż by nie poniós ł ż adnej szkody i chocia ż by opó ź nienie by ł o nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które d ł u ż nik odpowiedzialno- ś ci nie ponosi, jednak w uzasadnieniu wyroku SOKiK uzna ł , ż e wysoko ść umownych odsetek - 0,35% dziennie - w zestawieniu z wysoko ś ci ą odsetek ustawowych (odsetki ustawowe wynosz ą aktualnie 11,5% rocznie tj. 0,03% dziennie) „jest zbyt wygórowa- na i stanowi przez to zbyt du ż e, nieusprawiedliwione okoliczno ś ciami obci ąż enie dla konsumenta”. Dodatkowo wskaza ć nale ż y, ż e zgodnie z tre ś ci ą art. 359 kc, maksymalna wysoko ść odsetek wynikaj ą cych z czynno ś ci prawnej nie mo ż e, w stosunku rocznym, przekra- 9 cza ć czterokrotno ś ci wysoko ś ci stopy kredytu lombardowego NBP. Aktualna stopa pro- centowa kredytu lombardowego wynosi 5,75%, czyli maksymalna wysoko ść odsetek wynosi 23% rocznie. Okre ś lone przez PKF SKARBIEC odsetki, w wysoko ś ci 0,35% dziennie, znacznie przewy ż szaj ą odsetki maksymalne, bowiem w skali roku wynosz ą 127,75%. Maj ą c na uwadze te okoliczno ś ci uzna ć nale ż y, ż e cho ć brzmienie obu porównywal- nych klauzul nie jest identyczne, to jednak zapis § 14 pkt 2 analizowanego wzorca mie ś ci si ę w hipotezie klauzuli umieszczonej w Rejestrze pod pozycj ą 827. W obu przypadkach wysoko ść odsetek umownych jest zbyt wygórowana, gdy ż znaczne prze- wy ż sza, nie tylko odsetki ustawowe, ale równie ż okre ś lone w przepisach prawa odsetki maksymalne. Nadto, po zmianie przepisów kodeksu cywilnego, tj. od dnia 20 lutego 2006r., ustala- nie w umowach odsetek od sum pieni ęż nych, w wysoko ś ci przekraczaj ą cej odsetki maksymalne, mo ż e zosta ć uznane za dzia ł anie bezprawne. Zaznaczy ć nale ż y, ż e Spó ł - ka PKF SKARBIEC oferuje konsumentom „po ż yczki promocyjne” od marca 2006r., czyli ju ż po wej ś ciu w ż ycie ww. przepisów kodeksowych. 2. Zapis zawarty w § 12 pkt 2a, o tre ś ci: „ W stosunku do klienta, który otrzyma ł po- ż yczk ę , a który nie dokona ł w terminie sp ł aty jednej raty miesi ę cznej, zostanie doli- czona op ł ata karna w wysoko ś ci 50,00 z ł miesi ę cznie za ka ż de NPP , które w termi- nie pi ę tnastego dnia miesi ą ca b ę dzie wykazywa ć zaleg ł o ść ”. zbie ż ny jest z postanowieniem wpisanym do Rejestru pod pozycj ą 828 „W stosunku do klienta, który otrzyma ł po ż yczk ę , a który nie dokona ł w terminie sp ł aty jednej raty miesi ę cznej, zostanie doliczona op ł ata karna w wysoko ś ci 0,35% wysoko ś ci raty kompletnej za ka ż dy dzie ń opó ź nienia”. Zamieszczone ni ż ej wyliczenia wskazuj ą , ż e kara w wysoko ś ci 50,00 z ł za ka ż de NPP jest, co najmniej równie dotkliwa, jak kara w wysoko ś ci 0,35% dziennie. Wariant I. Za ł o ż enia: Kwota po ż yczki standardowej – 5.000 z ł Minimalna kwota po ż yczki – 5.000 z ł (1 krotno ść 5.000 z ł ) Minimalny czas sp ł aty – 1 rok (12 miesi ę cy) Liczba NPP (zgodna z ilo ś ci ą krotno ś ci po ż yczki standardowej) – 1 Rata miesi ę czna: obliczona, jako warto ść po ż yczki 5.000 z ł podzielona przez czas sp ł a- ty (12 miesi ę cy), bez dodatkowych op ł at = 416,70 z ł /miesi ą c Czas opó ź nienia sp ł aty kredytu – miesi ą c (30 dni) Poprzednio, przewidziana w zakwestionowanym przez SOKiK postanowieniu, kara w wysoko ś ci 0,35 % za ka ż dy dzie ń opó ź nienia wynosi ł aby: 0,35%/dzie ń x 30 dni =10,5% raty miesi ę cznej tj. ok. 43,75 z ł . Kara ustalona w § 14 pkt 2 „Ogólnych warunków umowy przedwst ę pnej promocyjnej” w wysoko ś ci 50 z ł /miesi ą c za ka ż de NPP (1) jest wi ę c w istocie wy ż sza, ni ż gdyby dla jej obliczenia posi ł kowano si ę wska ź nikiem procentowym (0,35%) i stanowi jednocze- ś nie ok.12 % kwoty raty miesi ę cznej. 10 Wariant II. Za ł o ż enia: Kwota po ż yczki standardowej – 5.000 z ł Minimalna kwota po ż yczki – 5.000 (1 krotno ść 5.000) Czas sp ł aty – 5 lat Liczba NPP (zgodna z ilo ś ci ą krotno ś ci po ż yczki standardowej) – 1 Rata miesi ę czna: obliczona, jako warto ść po ż yczki 5.000 z ł podzielona przez czas sp ł a- ty (60 miesi ę cy), bez dodatkowych op ł at = 83 z ł /miesi ą c Czas opó ź nienia sp ł aty kredytu (miesi ą c) Poprzednio, kara w wysoko ś ci 0,35 % za ka ż dy dzie ń opó ź nienia wynosi ł a: 0,35%/dzie ń x 30 dni – 10,5% raty miesi ę cznej, tj. 8,7 z ł . Tak wi ę c, w analizowanym wariancie, kara w wysoko ś ci 50 z ł za ka ż de NPP (1) jest znacznie wy ż sza, ni ż gdyby jej wysoko ść ustalono przy u ż yciu wska ź nika procentowe- go (0,35%), bowiem wówczas wynios ł aby ona ok. 8,7z ł . Nale ż y wskaza ć , ż e w tym wariancie kwota 50z ł stanowi 60% kwoty raty miesi ę cznej. Zaprezentowane wyliczenia wskazuj ą , ż e wypadku kredytu udzielonego w minimalnej wysoko ś ci i na minimalny okres sp ł aty kara w kwocie 50 z ł , za ka ż de NPP, jest wy ż sza, ni ż kara naliczana w wysoko ś ci 0,35% raty kredytu dziennie. Co wi ę cej, im d ł u ż szy jest okres sp ł aty, tym ró ż nica pomi ę dzy wysoko ś ci ą jednorazowej op ł aty karnej, okre- ś lonej kwotowo (50 z ł ) i procentowo (0,35%) jest wy ż sza. Wysoko ść samego kredytu nie ma w tej sytuacji znaczenia, bowiem jest ona ustalana jako krotno ść po ż yczki standardowej, której nadany zostaje odr ę bny numer NPP, odr ę bnie dla ka ż dego z ko- lei mo ż e by ć na ł o ż ona kara. Daje to podstaw ę do przyj ę cia w pe ł ni uzasadnionego twierdzenia, ż e zmodyfikowany sposób ustalania op ł at karnych za opó ź nienie w zap ł a- cie raty kredytu wyra ź nie i w sposób nie budz ą cy w ą tpliwo ś ci stanowi wi ę ksz ą dolegli- wo ść dla po ż yczkobiorców. Skoro wi ę c kara umowna w wysoko ś ci 0,35% dziennie, przekraczaj ą ca wysoko ść od- setek ustawowych (0,03% dziennie), zosta ł a uznana przez SOKiK za zbyt wygórowan ą (wyrok z dnia 27 kwietnia 2005r., sygn. akt XVII AmC 103/04), to tym bardziej – ma- j ą c na uwadze wy ż ej poczynione wyliczenia – przymiot taki ma kara okre ś lona kwoto- wo, wy ż sza od tej ustalanej procentowo, a wi ę c – bez ż adnych w ą tpliwo ś ci – bardziej dolegliwa dla konsumenta. Pomimo braku ca ł kowitej identyczno ś ci leksykalnej obu, analizowanych w tym punkcie niniejszej decyzji, postanowie ń , w pe ł ni uzasadnionym jest pogl ą d, ż e obecnie stosowany jego zapis, tzn. „W stosunku do klienta, który otrzyma ł po ż yczk ę , a który nie dokona ł w terminie sp ł aty jednej raty miesi ę cznej, zo- stanie doliczona op ł ata karna w wysoko ś ci 50,00 z ł miesi ę cznie za ka ż de NPP , które w terminie pi ę tnastego dnia miesi ą ca b ę dzie wykazywa ć zaleg ł o ść ” nie tylko wype ł nia hipotez ę klauzuli wpisanej ju ż do Rejestru, ale - poprzez wi ę ksz ą restrykcyjno ść - wy- wo ł uje jeszcze bardziej negatywny skutek w obrocie konsumenckim. W tym stanie rzeczy uzna ć nale ż a ł o, ż e cho ć PKF SKARBIEC zosta ł wyrokiem SOKiK zobligowany do odst ą pienia od stosowania niedozwolonego postanowienia, to jednak nie uczyni ł tego. Co wi ę cej, modyfikuj ą c tre ść klauzuli nie tylko nie zapobieg ł narusze- niom, ale je wzmocni ł , wprowadzaj ą c do umowy jeszcze „bardziej czarne” , tzn. bar- 11 dziej abuzywne, postanowienie umowne, zaostrzaj ą c jeszcze, zakwestionowane uprzednio przez SOKiK, sankcje umowne. 3. Zapis umieszczony w § 12 PKT 6 o tre ś ci: „ W przypadku zalegania z co najmniej dwoma ratami po ż yczkodawca mo ż e równie ż wystosowa ć (nie cz ęś ciej ni ż raz w ty- godniu) upomnienie do Klienta i por ę czycieli. Ka ż dorazowe wystawienie upomnie- nia, czy to do por ę czyciela czy do po ż yczkobiorcy podlega op ł acie w wysoko ś ci 40,00 z ł ”. zbie ż ny jest z postanowieniem wpisanym do Rejestru pod pozycj ą 829 „W przypadku zalegania z co najmniej dwoma ratami po ż yczkodawca mo ż e równie ż wystosowa ć (nie cz ęś ciej ni ż raz w tygodniu) upomnienie. Ka ż dorazowe wystawienie upomnienia pod- lega op ł acie w wysoko ś ci 50,00 z ł ”. Zgodnie ze stanowiskiem SOKiK (wyrok z dnia 27 kwietnia 2005r., sygn. akt XVII AmC 103/04) pobierana op ł ata „w kwocie 50 z ł , która nie wynika z ż adnej kalkulacji ponie- sionych kosztów przez pozwan ą - jest zbyt wygórowana”. Ustalenie wi ę c przez PKF SKARBIEC op ł aty, w istocie karnej, za wystawienia upomnienia, bez dokonania w ł a- ś ciwej kalkulacji ponoszonych kosztów, jest bezpodstawne. Jak wynika z uzasadnienia ww. wyroku, cho ć SOKiK nie kwestionowa ł prawa strony umowy do obci ąż enia klientów op ł at ą za wystawienie i dostarczenie upomnienia, to jednak wskaza ł , co by ł o jedn ą z g ł ównych przes ł anek wydanego rozstrzygni ę cia, ż e wysoko ść op ł aty nie mo ż e by ć ustalana arbitralnie i w sposób zupe ł nie dowolny, bo- wiem w przypadku jej stosowania powinna ona uwzgl ę dnia ć jedynie koszty, faktycznie poniesione przez przedsi ę biorc ę . W sytuacji zalegania ze sp ł at ą rat, ju ż po dokonanej przez PKF SKARBIEC modyfikacji zakwestionowanej przez SOKiK klauzuli, klient posiadaj ą cy jeden numer NPP obci ąż any jest kar ą umown ą , w wysoko ś ci 40z ł miesi ę cznie. Jak wskazuje na to tre ść tego po- stanowienia miesi ę czna suma op ł at za wystosowane upomnienia mo ż e wynie ść nawet 160 z ł (40z ł x 4), co nie tylko przes ą dza o znacznej uci ąż liwo ś ci samej op ł aty, ale tak- ż e stanowi zbyt wygórowan ą zap ł at ę za podj ę te, dyscyplinuj ą ce klienta, czynno ś ci. Maj ą c to na uwadze Prezes Urz ę du uzna ł , ż e analizowane postanowienie umowne spe ł nia hipotez ę klauzuli wpisanej do Rejestru pod poz. 829, jest z ni ą ca ł kowicie po- równywalne, a zast ą pienie kwoty 50z ł kwot ą 40z ł w ż aden sposób nie eliminuje za- strze ż e ń i nadal spe ł nia przes ł anki, na które powo ł ywa ł si ę SOKiK, wydaj ą c wskazane wy ż ej orzeczenie. W tej sytuacji okoliczno ść stosowania przez PKF SKARBIEC niedo- zwolonej klauzuli umownej nale ż a ł o przyj ąć za udowodnion ą . 4. Zapis o tre ś ci „Strony zobowi ą zuj ą si ę do polubownego rozstrzygania ewentualnych sporów. Spory powsta ł e na tle realizacji lub wykonania niniejszej umowy strony poddaj ą pod rozstrzygni ę cie s ą du polubownego, w sk ł ad którego wejd ą trzy osoby, tj. po jednym arbitrze powo ł anym przez ka ż d ą ze stron oraz superarbiter zgodnie powo ł any przez obu arbitrów. S ą d polubowny b ę dzie dzia ł a ł w mie ś cie, w którym siedzib ę ma po ż yczkodawca”. jest identyczny z tre ś ci ą klauzuli zawartej w Rejestrze pod pozycj ą 831. W tym zakre- sie SOKiK (wyrok z dnia 27 kwietnia 2005r., sygn. akt XVII AmC 103/04) uzna ł , ż e po- stanowienie to jest niedozwolone bowiem „przewiduje dla rozwi ą zania sporów wynika- j ą cych z umów obj ę tych wzorcem umowy drog ę s ą downictwa polubownego.” II. „ Odst ą pienie klienta od przedwst ę pnej po ż yczki”: zapis o tre ś ci „O ś wiad- czam tym samym, ż e jestem ś wiadom konsekwencji wynikaj ą cych z Ogólnych wa- 12 runków Umowy Przedwst ę pnej oraz rezygnuj ę z jakichkolwiek roszcze ń w stosunku do firmy PKF „Skarbiec” i jej pracowników”. jest identyczny z postanowieniem zawartym pod pozycj ą 832 Rejestru. Zgodnie ze stanowiskiem SOKiK (wyrok z dnia 27 kwietnia 2005r., sygn. akt XVII AmC 103/04) „Zapis ten przede wszystkim wy łą cza odpowiedzialno ś ci wzgl ę dem konsumenta za niewykonanie lub nienale ż yte zobowi ą zanie. Odst ą pienie przez konsumenta od umowy mo ż e bowiem by ć wynikiem niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy przez kontrahenta”. Istot ą praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, jest bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Oferta handlowa skar ż onego przedsi ę biorcy kierowana jest do bli ż ej nieokre ś lonej liczby odbiorców, w tym równie ż kon- sumentów, którzy nie maj ą mo ż liwo ś ci indywidualnego kszta ł towania warunków kontrak- tu. Dokonana analiza tre ś ci zapisów wzorców umownych, stosowanych przez przedsi ę biorc ę , z postanowieniami wpisanymi do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 kpc wskazuje, ż e ich tre ść w pe ł ni wyczerpuje przes ł anki zapisów uznanych za niedozwolone. Jak zaznaczono wcze ś niej dokonuj ą c porówna ń pomi ę dzy postanowieniami umieszczonymi w Rejestrze z postanowieniami stosowanymi przez przedsi ę biorc ę nie jest konieczne aby identyczne by ł o brzmienie tych zapisów. Wystarczaj ą cym jest, ż eby analizowany warunek umowny mie ś ci ł si ę w hipotezie danej, niedozwolonej klauzuli. Cze ść obj ę tych zarzutem postanowie ń , wprawdzie nie jest literalnie identyczna z klauzulami umieszczonymi w Rejestrze, jednak ich skutek prawny wskazuje wyra ź nie, ż e mamy do czynienia z tymi samymi postanowie- niami. Po uprawomocnieniu si ę wyroku SOKiK, z dnia 27 kwietnia 2005r., sygn. akt XVII AmC 103/04, w sprawie klauzul niedozwolonych stosowanych przez PKF SKARBIEC, przed- si ę biorca ten dokona ł pewnych modyfikacji warunków umownych, jednak dla wszystkich analizowanych wy ż ej klauzul, zmiany te w rzeczywisto ś ci nie eliminowa ł y narusze ń prawa, pozostaj ą c bez wp ł ywu na sytuacj ę jego kontrahentów (konsumentów), b ą d ź nawet ja pogarszaj ą c. Uwzgl ę dniaj ą c okoliczno ś ci faktyczne sprawy organ antymonopolowy uzna ł , i ż spe ł nione zosta ł y wszystkie przes ł anki okre ś lone w art. 23 a ust.1 i 2 ustawy ochronie konkurencji i konsumentów, których wyst ą pienie przesadza o uznaniu dzia ł a ń PKF SSKARBIEC za prak- tyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Dzia ł ania przedsi ę biorcy, polegaj ą ce na stosowaniu w obrocie z konsumentami zapisów, uznanych przez S ą d Ochrony Konku- rencji i Konsumentów za niedozwolone i wpisane do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 kpc., maj ą charakter bezprawny i naruszaj ą interesy konsumentów, zarówno aktualnych, jak i potencjalnych klientów Spó ł ki. Zgodnie z art. 23 c ust. 1 ustawy antymonopolowej, Prezes Urz ę du uznaje praktyk ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuje zaniechania jej stosowania. Maj ą c to na uwadze orzeczono jak sentencji. Jak ju ż wskazano, rozstrzygni ę cie w niniejszej sprawie nast ą pi ł o w oparciu o przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 ze zmianami), zgodnie z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U., nr 50, poz. 331). Maj ą c na uwadze ten prze- pis intertemporalny, na przedsi ę biorc ę PKF SKARBIEC nie na ł o ż ono kary pieni ęż nej, po- mimo udowodnienia mu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumen- tów, bowiem ustawa z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów nie przewidywa ł a takiej mo ż liwo ś ci. 13 Nale ż y przy tym wskaza ć , ż e zakwestionowane przez Prezesa Urz ę du dzia ł ania PKF SKAR- BIEC naruszaj ą równie ż art. 24 ust. 2 obecnie obowi ą zuj ą cej ustawy o ochronie konkuren- cji i konsumentów, zgodnie z brzmieniem którego stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umownych uznanych za niedozwolone, stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, co zosta ł o wykazane i udowodnione. Pouczenie: Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 ze zmianami) i art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U., nr 50, poz. 331), w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 K.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo- ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Roman Jarz ą bek Dyrektor Delegatury UOKiK w Gda ń sku 14