RBG-9/2023

P REZES URZ ĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KON SUMENTÓW TOMASZ CHRÓSTNY Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Bydgoszczy Plac Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 5 2 345 - 56 - 44 bydgoszcz@uokik.gov. pl www.uokik.gov.pl Wersja jawna Tajemnice prawnie chronione oznaczono jako: [tpc] Bydgoszcz, dnia 23 sierpnia 202 3 r. RBG.610. 6 .2022.MW DECYZJA Nr RBG - 9 / 2023 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r., poz. 275 ), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów , Preze s Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentó w działanie „Olimp Laboratories” sp. z o.o. z siedz ibą w Pustyni polegające na kryptoreklamie, to jest wykorzystywaniu postów i relacji ukazujących się na kontach innych przedsiębiorców (influencerów) w mediach społecznościowych, w tym na Instagramie, do promocji własnych produktów, w sytuacji, gdy „ Olimp Laboratories ” sp. z o.o. z siedzibą w Pustyni płaci tym prze dsiębiorcom (influencerom) za tę promocję, a nie wynika to wyraźnie z treści lub obrazów łatwo rozpoznawalnych przez konsumentów, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową wprowadzającą w błąd, o któ rej mowa w art. 7 pkt 11 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2070) i godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a w konsekwencji stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2021 r. poz. 275) i stwierdza zaniechanie stosowania ww. praktyki z dniem 20 stycznia 202 3 r. II. Na podstawie art. 27 ust. 4 w zw. z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie k onkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 275), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na „ Olimp Laboratories ” sp. z o.o. z siedzibą w Pustyni środki usunięcia trwających skutków praktyk i stwierdzon ej w pkt I niniejszej decyzji, w postaci zamieszczeni a na konta ch prowadzony ch przez „Olimp Laboratories” sp. z o.o. z siedzibą w Pustyni na portalu społecznościowy m Instagram : https://www.instagram.com ( w dacie wydania niniejszej decyzji , działający ch pod nazwą „ olimp_nutrition_pl ” , „ olimplabspolska ” oraz „olimpstore .pl” ) komunikatu w formie posta o następującej treści: „ W związku z decyzją Prezes a Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nr RBG - 9 / 2023 , „Olimp Laboratories” sp. z o.o. z siedzibą w Pustyni informuje , iż stosował praktyk ę naruszającą zbiorowe interes y konsumentów polegając ą na kryptoreklamie, to jest wykorzystywaniu postów i relacji ukazujących się na 2 kontach innych przedsiębiorców (influencerów) w mediach społecznościowych, w tym na Instagramie, do promocji własnych produktów, w sytuacji, gdy „ Olimp Laboratories ” sp. z o.o. z siedzibą w Pustyni płaci ł tym przedsiębiorcom (influencerom) za t ę promocję, a nie wynika ło to wyraźnie z treści lub obrazów łatwo rozpoznawalnych przez konsumentów , co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową wprowadzającą w błąd, o której mowa w art. 7 pkt 11 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2070) i godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a w konsekwencji stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2021 r. poz. 275 ). Praktyki te zostały zaniechan e z dniem 20 stycznia 2023 r . Treść decyzji nr RBG - 9 /202 3 dostępna jest na stronie www.uokik.gov.pl” w ten sposób, że ww. oświadczenie po winno zostać opublikowane w terminie 7 (siedmiu) dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji i być utrzymywane przez okres 3 (trzech) miesięcy od daty jego opublikowania oraz powinno być: - napisan e standardową, domyślną czcionką o wielkości zwyczaj owo używanej do tworzenia komunikatów na wyżej wskazanym portalu społecznościowym , - f ragment: „ Treść decyzji nr R B G - 9 /202 3 ” będzie stanowić hiperłącze prowadzące do niniejszej decyzji w wersji jawnej w domenie uokik.gov.pl (po wydaniu decyzji do zlokali zowania i pobrania z https://decyzje.uokik.gov.pl/bp/dec_prez.nsf ), a jeżeli nie będzie możliwe umieszczenie hiperłącza , to zamiast ww. fragmentu zostanie zamieszczony link , - do treści oświadcze nia na jego końcu dodane zostaną znaczniki internetowe w formie poniższych hasztagów: „# olimp_nutrition_pl , #UOKiK, #decyzjaUOKiK ” . III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 oraz art. 106 ust. 7 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i kon sumentów (Dz. U. z 2021 r., poz. 275), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na „ Olimp Laboratories ” sp. z o.o. z siedzibą w Pustyni w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt I sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 5 016 236,00 zł (słownie: pięć milionów szesnaście tysięcy dwieście trzydzieści sześć złotych 00/100), płatną do budżetu państwa. IV. N a podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy z dnia 16 luteg o 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r., poz. 275) w zw. z art. 83 tej ustawy w zw. z art. 263 § 1 i 2 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 202 2 r., poz. 2000 ze zm.) Prez es Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów obciąża „ Olimp Laboratories ” sp. z o.o. z siedzibą w Pustyni kosztami postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w kwocie 118 , 40 zł (słownie: sto osiemnaście złotych 40 /100 ) oraz z obowiązuje tego Przedsiębiorcę do ich zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Uzasadnienie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: „ Prezes UOKiK ” , „ Prezes Urzędu ” lub „ organ ochrony konsumentów ” ) w dniu 15 lipca 202 2 r. p ostanowieniem nr RBG - 5 5 /202 2 (dalej: „ Postanowienie” ) wszczął wobec „ Olimp Laboratories ” sp. z o.o. 3 z siedzibą w Pustyni (dalej: „ Przedsiębiorca ” , „Strona” , „Spółka” lub „ Olimp Laboratories ” ) postępowanie w związku z podejrzeniem stosowania praktyki naru szającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na kryptoreklamie, to jest wykorzystywaniu postów i relacji ukazujących się na kontach innych przedsiębiorców (influencerów) w mediach społecznościowych, w tym na Instagramie, do promoc ji własnych produktów, w sytuacji, gdy Olimp Laboratories sp. z o.o. z siedzibą w Pustyni płaci tym przedsiębiorcom (influencerom) za t ę promocję, a nie wynika to wyraźnie z treści lub obrazów łatwo rozpoznawalnych przez konsumentów, co m oże stanowić nieuczciwą praktykę rynkową wprowadzającą w błąd, o której mowa w art. 7 pkt 11 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2070 ; dalej także jako: „ ustawa o przeciwdziałaniu nie uczciwym praktykom rynkowym ”, „ u.p.n.p.r. ”) i godzić w zbiorowe interesy konsumentów, a w konsekwencji stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2021 r. poz. 275 ; dalej także jako: „ ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów”, „uokik” ). Podstawą do wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie były m.in. wyniki monitoringu mediów społecznościowych prowadzonego przez Prezesa Urzę du w ramach postępowania wyjaśniającego, sygn. RBG .405.6.2021.DD, wszczętego z urzędu postanowieniem z dnia 28 września 2021 r. mającego na celu wstępne ustalenie, czy działania podejmowane przez podmioty publikujące treści reklamowe na portalach społecznościowych (Instagram, Facebook, Youtube, TikTok, b logi) nie wprowadzają konsumentów w błąd w zakresie sposobu prezentowania treści reklamowych na ww. portalach społecznościowych, co mogłoby naruszyć przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Prezes UOKiK, pismem z dnia 15 lipca 202 2 r., wezwał Przedsiębiorcę do ustosunkowania się do stawianego mu w Postanowieniu zarzutu oraz wskazania informacji o wysokości osiągniętego w 2021 r. obrotu. Przedsiębiorca udzielił odpowiedzi w zakresie uzyskanego obrotu w piśmie z dnia 12 sierpnia 2022 r. , zaś odr ębnym pismem z dnia 12 sierpnia 2022 r. zajął stanowisko w ww. sprawie składając jednocześnie propozycję zobowią zania, która została szczegółowo omówiona w części niniejszej decyzji o tytule: „Propozycja zobowiązania złożonego przez Stronę”. Spółka pismem z dnia 7 października 2022 r. przedłożyła uszczegółowioną propozycję wydania w niniejszej sprawie decyzji zobowiązującej , a także zrzuty ekranów przykładowych publikacji, które ukazały się w mediach społecznościowych na kontach współpracujących ze Spółką i nfluenceró w, celem wykazania, że Spółka zaniechała stosowania zarzucanej jej praktyki. Postanowieniem nr RBG - 9 1 /2022 z dnia 2 listopada 2022 r. Prezes UOKiK zaliczył dokumenty wskazane w tym postanowieniu, zgromadzone w postępowaniu wyjaśniającym prowadzo nym pod sygn. akt RBG.405.6.2021. DD w poczet dowodów, włączając je do akt postępowania w sprawie stosowania przez Przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o sygn. RBG.610. 6 .2022.MW. Prezes UOKiK, pismem z dnia 2 listopada 202 2 r. , wezwał Przedsiębiorcę m.in. do wskazania , ile Spółka w poszczególnych latach 2021 - 2022 wydatkowała na działalność reklamową, w tym prowadzoną w social mediach . Przedsiębiorca przedłożył ww. informacje w piśmie z dnia 18 listopada 202 2 r. 4 Organ ochrony k onsumentów, pismem z dnia 7 listopada 2022 r. poinformował Spółkę, iż w oparciu o przedłożoną treść zobowiązania (w tym zaproponowany zakres skutków, które miałyby być usuwane) i w związku z poczynionymi w toku postępowania ustaleniami nie przewiduje się uwzględnienia przedmiotowego zobowiązania, a szczegółowe uzasadnienie powyższego zostanie zaprezentowane w decyzji administracyjnej kończącej postępowanie w sprawie. Spółka pismem z dnia 25 listopada 2022 r. podtrzymała propozycję wydania w toku niniejszeg o postępowania decyzji zobowiązującej w oparciu o zobowiązania wyrażone w pismach Przedsiębiorcy z dnia 12 sierpnia 2022 r. oraz z dnia 7 października 2022 r. Jednocześnie Spółka zmodyfikowała uprzednio złożone zobowiązani e m.in. deklarując gotowość do do datkowych działań szczegółowo opisanych w części niniejszej decyzji o tytule: „Propozycja zobowiązania złożonego przez Stronę”. Pismem z dnia 11 stycznia 2023 r. Prezes Urzędu wezwał Olimp Laboratories do wskazania informacji o wysokości osiągniętego obro tu w roku obrotowym 2022 oraz do złożenia wyjaśnień co do okresu współpracy z określonymi w ww. wezwaniu influencerami . Spółka udzieliła odpowiedzi w piśmie z dnia 23 stycznia 2023 r. w zakresie pkt drugiego ww. wezwania. W zakresie informacji dotyczących uzyskanego przez Spółkę obrotu w 2022 r. Przedsiębiorca wskazał, iż na dzień otrzymania ww. wezwania nie posiada takich danych . Strona jednocześnie zobowiązała się do przedłożenia stosownych informacji do dnia 1 lutego 2023 r. Pismami z dnia 1 lutego 202 3 r. oraz z dnia 2 lutego 2023 r. S trona udzieliła wyjaśnień w zakre sie uzyskanego obrotu w 2022 r., zastrzegając jednocześnie, iż – z uwagi m.in. na trwający proces rozliczania umów z kontrahentami Spółki – wielkość obrotu może ulec zmianie. Prezes UOKiK pismem z dnia 5 maja 2023 r. wezwał Spółkę m.in. do wskazania ostatecznej informacji o wysokości obrotu osiągniętego w roku obrotowym 2022. Spółka udzieliła odpowiedzi w piśmie z dnia 31 maja 2023 r . Prezes Urzędu pismem z dnia 6 lipca 2023 r. wezwał Spół kę m.in. do wskazania łącznego obrotu uzyskanego przez Stronę w 2021 r. oraz osobno w 2022 r. z tytułu promocji przez wszystkich współpracujących ze Spółką influencerów ogólnodostępnych kodów rabatowych na zakup produktów Spółk i. Spółka udzieliła odpowiedz i w piśmie z dnia 25 lipca 2023 r . Organ ochrony konsumentów, pismem z dnia 29 lipca 202 3 r. poinformował Spółkę, iż w oparciu o zmodyfikowaną treść zobowiązania (w tym zaproponowany zakres skutków, które miałyby być usuwane) i w związku z poczynionymi w toku postępowania ustaleniami nie przewiduje się uwzględnienia przedmiotowego zobowiązania, a szczegółowe uzasadnienie powyższego zostanie zaprezentowane w decyzji administracyjnej kończącej postępowanie w sprawie. Prezes Urzędu pismem z dnia 29 lipca 2023 r. poinformował Stronę o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w sprawie. W dniach 7 sierpnia 2023 r. oraz 9 sierpnia 2023 r. Strona skorzystała z prawa do wglądu do akt sprawy, zaś pismem z dnia 11 sierpnia 2 023 r. ustosunkowała się do zebranego materiału dowodowego . 5 Stanowisko Przedsiębiorcy Olimp Laboratories nie zgodziła się z postawionym jej zarzutem wskazując m.in. , że dokłada najwyższej staranności w zakresie działań podejmowanych w stosunku do konsume ntów. Wyrazem powyższego jest m.in. x xxx xxx [tajemnica prawnie chroniona; dalej także jako: tpc] Spółka zaznaczyła, iż w okresie w którym powstawał ww. dokument nie funkcjonowały na rynku influencer marketingu jednolite standardy dotyczące oznakowania po stów o charakterze reklamowym. Na poparcie powyższego twierdzenia Spółka wskazała, iż wydany przez Związek Pracodawców Branży Internetowej IAB Polska (dalej także jako: IAB Polska ) „Przewodnik po influencer marketingu” z października 2021 r. 1 z awiera jed ynie ogólne wymogi co do stosowanych oznaczeń treści reklamowych w social mediach. Przewodnik ten nakazywał aby treści reklamowe publikowane przez influencera był y stosownie oznakowane, a przykładem tych oznaczeń mogą być następujące hashtagi: #współpracar eklamowa, #reklama, #materiałreklamowy, #materiał sponsorowany oraz #postsponsorowany. Przy czym – Spółka podkreśliła, iż ww. Przewodnik nie określał jakie oznaczenia (hashtagi) miały być nieprawidłowe. Wprost wskazano jedynie aby materiał reklamowy spełnia ł dwie cechy: wskazywał na swój marketingowy charakter oraz zawierał oznaczenie podmiotu, którego produkty są prezentowane. W konsekwencji Strona wskazała, iż xxx i xxx [tpc] Spółka wskazała, że istnieją jurysdykcje europejskie – gdzie , choć język angiel ski nie jest językiem oficjalnym, skrót „ad” nie jest uznawany za wprowadzający w błąd. Jurysdykcjami takimi są np. Belgia, Włochy oraz Niderlandy. Odnosząc się do twierdzenia Prezesa UOKiK jakoby oznaczenie „ad” mogło być niezrozumiałe dla konsumentów , S półka wskazała także, że anglojęzyczne zapożyczenia , w tym skróty, występują powszechnie w mediach społecznościowych. Na dowód powyższego Spółka przedstawiła ogólnodostępne zestawienia najpopularniejszych hashtagów w social mediach w Polsce 2 . Spółka wyja śniła również, iż prowadząc działalność w skali międzynarodowej pragnie dotrzeć ze swoim przekazem reklamowym także do zagranicznych odbiorców , co dodatkowo uzasadnia użycie anglojęzycznych oznaczeń przedmiot o w ych treści reklamowych. Olimp Laboratories ws kazał a także, iż część współpracujących ze Spółką influencerów publikuje posty w social mediach w języku angielskim (wyłącznie lub obok języka polskiego). Są to m.in. xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx 1 https://www.iab.org.pl/wp - content/uploads/2021/10/INFLUENCER - MARKETING_poradnik - IAB - Polska - 2021.pdf (Dostęp: 20.07.2023 r.). 2 https://polskielajki.pl/blog/najpopularniejsze - hasztagi - na - instagramie/ (Dostęp: 20.07.2023 r.). 6 xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxx [tpc] . Używanie anglojęzycznych oznaczeń komercyjnej współpracy reklamowej przez współpracujących ze Spółką influenceró w publikujących w języku angielskim jest więc niejako związane z ich zakresem rozpoznawalności i jako takie nie wprowadza konsument ów w błąd. Dowód: Pismo Spółki z dnia 12 sierpnia 2022 r. ( k. 13 - 23 ) . Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny: Opis rynku influencer marketing Aktualnie można zaobserwować wzrost popularności influencerów w mediach społecznościowych. Jest to tre nd ogólnoświatowy widoczny również na polskim rynku 3 . Możliwość wpływania na użytkowników Internetu została szybko wykorzystana przez branżę reklamową, co doprowadziło do ukształtowania influencer marketingu jako osobnej, dynamicznie rozwijającej się, dzie dziny marketingu. Polega ona na wykorzystywaniu m.in. użytkowników Instagrama prowadzących własne kanały w mediach społecznościowych do promowania towarów i usług. Dzięki temu reklamodawcy prezentują swoje produkty określonej grupie odbiorców (zwykle jedn olitej i aktywnej społeczności obserwujących, czyli followersów), którzy bardziej ufają poleceniom influencerów niż reklamie w telewizji, radiu czy gazecie. Okazuje się, że takie polecenia uwiarygadniają przekaz reklamowy, zaś odbiorcy zdają się zapominać , że produkty zachwalane przez influencerów niekoniecznie zostały przez nich swobodnie wybrane. Influencerzy bardzo dobrze znają swoich „fanów” i wiedzą, jak do nich trafić. Większość obserwujących traktuje influencerów jak swoich znajomych, którym ufają b ardziej niż markom, zatem ich zdanie przy zakupie produktu bardzo się dla nich liczy 4 . Prezes UOKiK w dniu 29 września 2021 r. komunikował 5 interwencję na rynku influencer marketingu, której celem jest m.in. weryfikacja prawidłowości oznaczeń treści sponso rowanych zamieszczanych przez influencerów w mediach społecznościowych. Monitoring prowadzony z urzędu – w myśl ww. komunikatu – wskazywał, iż wiele treści o charakterze handlowym na internetowych profilach influencerów nie jest oznaczana jako reklama, in ne zaś są oznaczane w sposób, który dla polskiego konsumenta może być niezrozumiały, np. poprzez użycie znacznika w formie anglojęzycznego skrótu: #ad. W ww. komunikacie zwrócono także uwagę na konieczność zapewnienia odpowiedniej widoczności przedmiotowyc h oznaczeń aby konsument nie musiał dokonywać dodatkowych czynności celem ustalenia komercyjnego charakteru określonej publikacji np. poprzez przewinięcie strony. W dniu 26 września 2022 r. organ ochrony konsumentów wydał dokument „Rekomendacje Prezesa UOK iK dotyczące oznaczania treści reklamowych przez influencerów w mediach społecznościowych” (dalej: Rekomendacje lub Rekomendacje Prezesa UOKiK ), który stanowi praktyczny przewodnik opisujący dobre praktyki dla rynku influencer marketingu w ww. zakresie 6 . Według zawartej w Rekomendacjach Prezesa UOKiK definicji, influencer (ang. influence – wpływ) to twórca aktywnie prowadzący swoje profile w mediach 3 https://socialpress.pl/2022/02/influencer - marketing - cz y - wciaz - warto - w - niego - inwestowac (Dostęp: 20.07.2023 r.). 4 K. Grzybczyk Odpowiedzialność prawna influencerów za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy K. Bilewska, D. Krekora - Zając (red.), Wykonanie zobowiązań. Księga jubileuszowa dedykowana profes orowi Adamowi Brzozowskiemu, Warszawa 2021. 5 Komunikat prasowy „Kryptoreklamy w social mediach influencerów? Postępowanie wyjaśniające Prezesa UOKiK” z dnia 29 września 2021 r. dostępny na https://uokik.gov.pl/aktualnosci.php?news_id=17856 6 Komunikat pra sowy „ #OznaczamReklamy - Rekomendacje Prezesa UOKiK ” z dnia 26 września 2022 r., dostępy na : https://uokik.gov.pl/aktualnosci.php?news_id=18898 7 społecznościowych, komunikujący się ze swoimi obserwatorami. Poprzez swoje publikacje może wpływać na ich opinie, decyzje, czy zachowania. Influencer jest przedsiębiorcą, jeśli ze swojej aktywności internetowej czerpie korzyści materialne - nie tylko finansowe - i jednocześnie prowadzi zorganizowaną działalność gospodarczą we własnym imieniu, w sposób ciągły . Dotyczy to także sytuacji, gdy influencer nie zarejestrował działalności gospodarczej 7 . W zależności od liczby obserwujących, a więc zasięgu jego oddziaływania, możemy rozróżnić: megainfluencerów (powyżej 1 mln obserwujących), makroinfluencerów (powyżej 0,5 mln obserwujących), tych o średnich zasięgach (powyżej 40 000 subskrybentów), kończąc na mikroinfluencerach (10 000 i więcej subskrybentów) i nanoinfluencerach (mniej niż 10 000 subskrypcji) 8 . Należy w tym miejscu zauważyć, iż dwie ostatnie kategorie w w. podmiotów – pomimo posiadania relatywnie mniejszej liczby obserwujących, także są pożądane przez rynek z uwagi na szereg czynników. Nano i microinfluencerzy przez wzgląd na węższy krąg odbiorców są w stanie częściej niż pozostali wchodzić w interakcje z e swoimi fanami, a przez to budować wokół siebie zaangażowaną społeczność i wiarygodność cenioną na rynku reklamy. Podmioty te wymagają także relatywnie mniejszych nakładów finansowych, co pozwala reklamodawcom zaangażować ich większą liczbę. Ich oddziaływ anie na decyzje zakupowe konsumentów należy więc ocenić także jako wysokie 9 . W okresie poprzedzającym wydanie Rekomendacji dobre praktyki na ww. rynku definiowały związki branżowe – tj. Związek Pracodawców Branży Internetowej IAB Polska 10 z siedzibą w Warsz awie oraz Związek Stowarzyszeń Rada Reklamy z siedzibą w Warszawie 11 (dalej jako: Rada Reklamy ). Jak wynika z analiz rynku influencer marketingu, Instagram – konsekwentnie w ostatnich latach - stanowił najczęściej wybieraną przez reklamodawców platformę sp ołecznościową 12 . W 2022 r. – w myśl ww. analiz – tę formę kanału komunikacji z konsumentami za pośrednictwem influencerów wybierało aż 80,4% reklamodawców. Wstępny opis Przedsiębiorcy i współpracujących z nim influencerów „ Olimp Laboratories ” sp. z o.o. z siedzibą w Pustyni jest przedsiębiorcą wpisanym do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy w Rzeszowie – XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, pod numerem: 0000065402 . Spółka działa w branży farm aceutycznej od 1990 r. 13 . Przedmiotem jej działalności jest m.in. produkcja oraz sprzedaż odżywek i suplementó w diety . Produkty Spółki dystrybuowane są do przeszło 100 krajów. Olimp Laboratories prowadzi działalność w ramach g rupy k apitałowej, w skład które j wchodzą Nutrifarm Sp. z o.o. oraz Olimp Laboratories GmbH w Niemczech 14 . Dowód: wyciąg z KRS ( k. 31 - 35 oraz 659 - 664 ) . 7 Por. art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2021 r. poz. 162). 8 https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2022/703350/IPOL_STU(2022)703350_EN.pdf (Dostę p: 20.07.2023 r.). 9 https://influmarketing.pl/mikroinfluencer - kto - to - influencer - marketing/ (Dostęp: 20.07.2023 r.). 10 https://www.iab.org.pl/wp - content/uploads/2021/10/INFLUENCER - MARKETING_poradnik - IAB - Polska - 2021.pdf (Dostęp: 20.07.2023 r.). 11 https://rad areklamy.pl/kodeks - etyki/ (Dostęp: 20.07.2023 r.). 12 Za: https://reachablogger.pl/blog/raport - badania - polski - rynek - influencer - marketingu - 2022 - oczach - reklamodawcow/ (Dostęp: 20.07.2023 r.). 13 https://olimpspor t.com/pl/o - nas (Dostęp: 20.07.2023 r.). 14 https://olimp - labs.pl/kariera/ (Dostęp: 20.07 .2023 r.). 8 Spółka promuje produkty swojej marki wykorzystując m.in. posty i relacje ukazujące się na kontach innych przedsiębiorców (influencerów) n a portalu Instagram. W 2021 r. Strona współpracowała z xx [tpc] influencerami, w 2022 r. – z xx [tpc] , zaś w 2023 r. – na dzień 31 maja 2023 r. – Spółka prowadziła influencer marketing w oparciu o xx [tpc] podmioty. Listę współpracujących ze Spółką influen cerów działając ych na polskim rynku, którzy zostali obję ci monitoringiem Prezesa Urzędu przedstawia poniższa tabela. Dowód: Pismo Spółki z dnia 31 maja 2022 r. (k. 127 - 133, 669 oraz 740 - 742) Strona – na podstawie uśrednionej liczby wyświetleń publikacji w spółpracujących ze Spółką polskojęzycznych influencerów - wskazała, że zamieszczane przez ww. podmioty publikacje są wyświetlane blisko xxx [tpc] . Dowód: Pismo Spółki z dnia 7 października 2022 r. – dane za okres czerwiec - sierpień 2022 r. (k. 62). Tabela 1. Lista współpracujących ze Spółką influenceró w, którzy zostali objęci monitoringiem Prezesa Urzędu w toku postępowania . Lp. Influencer Nazwa konta w serwisie Instagram Liczba obserwujących (tyś.) [tpc] Źródło: opracowanie własne UOKiK ; liczba obserwujących ustalona na podstawie danych z maja 2023 r . Prezes UOKiK w toku nini ejszego postępowania zgromadził materiał dowodowy w postaci m.in. xx umów zawartych przez Spółkę z ww. influencerami działają cymi na polskim rynku, a także postów oraz relacji publikowanych w serwisie Instagram przez wybraną próbę influencerów Spółki – o najszerszym zasięgu oddziaływania na konsumentów , tj. Piotra Liska w Szczecinie, Katarzyny Oleśkiewicz - Szuby w Stalowej Woli oraz Katarzyny Dziurskiej w Warszawie. Dowód: Pismo Spółki z dnia 26 kwietnia 2022 r. oraz pismo z dnia 3 czerwca 2022 r., (k. 130 - 603); Protokół z dnia 19 kwietnia 2022 r. dot. Katarzyny Dziurskiej w Warszawie (k. 109 - 111), Protokół z dnia 28 kwietnia 2022 r. dot. Katarzyny Dziurskiej w Warszawie (k. 112 - 114), Protokół z dnia 19 9 kwietnia 2022 r. dot. Katarzyny Oleśkiewicz - Szuby w S talowej Woli (k. 116 - 118), Protokół z dnia 14 czerwca 2022 r. dot. Katarzyny Oleśkiewicz - Szuby w Stalowej Woli (k. 119 - 120), Protokół z dnia 19 kwietnia 2022 r. dot. Piotra Liska w Szczecinie (k. 122 - 124), Protokół z dnia 9 czerwca 2022 r. dot. Piotra Li ska w Szczecinie (k. 125 - 126), Protokół zabezpieczania materiału dowodowego z dnia 28 lipca 2023 (k. 812 - 814). Kont a ww. influencerów są publiczne , co znaczy, że ich profil e , w tym posty oraz relacje 15 , może zobaczyć faktycznie każdy użytkownik Internetu za logowany na Instagramie, a w ograniczonym zakresie także użytkownicy Internetu, którzy nie są zalogowani w ww. serwisie. Dowód: Protokół zabezpieczenia materiału dowodowego z dnia 28 lipca 2023 r. (k. 812 - 814). Jak podaje Centrum Pomocy serwisu Instagram 16 , obraz profilowy oraz biogram profilu publicznego dostępne są bez ograniczeń dla użytkowników Internetu, którzy nie są zalogowani w Instagramie. Spośród trzech zasadniczych formatów w jakich użytkownik Instagrama ma możliwość publikować treści (tj. posty, reelsy 17 oraz relacje), jedynie relacje stanowią tę kategorię do której dostęp zastrzeżony jest dla zalogowanych użytkowników. W zakresie dostępności do pozostałych treści Centrum Pomocy podaje, iż: „ Jeżeli Twoje konto jest ustawione jako publiczne, każdy będzie mógł obejrzeć Twój profil i posty w Internecie, wchodząc na stronę instagram.com/[Twoja nazwa użytkownika] ”. Zgodnie zaś z ogólnodostępnymi informacjami, dostęp do pełnego zbioru i treści postów zawartych w profilu dla niezalogowanych do serwisu uż ytkowników ulega ograniczeniu poprzez wyświetlenie komunikatu o konieczności zalogowania, co następuje po zapoznaniu się z określoną liczbą postów. Komunikat ten można jednak zamknąć klikając w przycisk zamknięcia (krzyżyk), po czym możliwe jest kontynuowa nie przeglądania zbioru postów w pełnym zakresie. Ich wyświetlenie z pełnym widokiem na opis poszczególnych postów, a także zawarte w nim hashtagi, może nastąpić poprzez wybranie danej publikacji prawym przyciskiem myszy, wybór opcji „otwórz link w nowej k arcie” oraz przejście na osobną zakładkę. Ogólne zasady współpracy komercyjnej Spółki z influencerami Spółka zawiera z ww. influencerami , których określa jako A mbasadorów, umowy w zakresie usług promocyjno - reklamowych . Współpraca w ww. zakresie w odniesie niu do niektórych influencerów trwa od 2015 r. Olimp Laboratories zobowiązuje influencerów m.in. do publikacji postów i relacji na kontach portalów społecznościowych, w tym na Instagramie, które xx xxx [tpc] W zamian za powyższe , Przedsiębiorca zobowiąz uje się xxx xxx [tpc] Dowód: Pisma spółki z dnia 23 stycznia 2023 r. (k. 645 - 649) oraz z dnia 25 lipca 2023 r. (k. 798 - 804). 15 Relacje (ang. Instastory ) stanowią format publikowania treści na Instagramie pozwalający na udostępnianie zd jęć oraz filmów. Zazwyczaj znikają one po 24 godzinach. Relacje wyświetlają się w wierszu w górnej części Aktualności. W ramach relacji Przedsiębiorca publikuje treści reklamowe. 16 https://pl - pl.facebook.com/help/instagram/116024195217477 (Dostęp: 20.07.2023 r.). 17 tj. wpisy w formie krótkiego materiału filmowego, za: https://business.instagram.com/instagram - reels?locale=pl_PL (Dostęp: 20.07.2023 r.). 10 W latach 20 2 0 – 202 2 r. Spółka zlecała influencerom działania promocyjno - reklamowe w oparciu o dwa różne wzorc e umown e . Wzorzec u mowy Umowa o wykonywanie usług promocyjno - reklamowych z Ambasadorem Marki stosowany był – co do zasady - do końca 2021 r. – xxx xxx xxx [tpc] . W okresie poprzedzającym 202 0 r. – począwszy od 2015 r. - Spółka stosowała we współpracy z influencerami wzorze c umowy Umowa o wykonywanie usług promocyjno - reklamowych z Ambasadorem Marki o xxx r xxxxxx xxx [tpc] . Niezależnie od powyższego, w konsekwencji zakomunikowani a przez Prezesa UOKiK wszczęcia postępowania wyjaśniającego dot yczącego badania zjawiska krypto reklamy w social mediac 18 , Olimp Laboratories skierował a w dniu 24 listopada 2021 r. do współpracujących ze Spółką influencerów wiadomość elektroniczną , w której poprosił aby w publikacjach reklamowych zamieszczanych w ramach komercyjnej współpracy ze Spó łką zamieszczać określone znaczniki w formie hashtagów , tj. : #olimpad oraz hashtag zawierający konkretną nazwę produktu marki Olimp . W ocenie Spółki , miałoby to w jasny sposób ujawnić , iż dana publikacja influencera stanowi komercyjną reklamę. Treść ww . wiadomości elektronicznej była następująca: xxx xxx [tpc] Dowód: Załącznik do pisma Spółki z dnia 3 czerwca 2022 r. (k. 397). W tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż ww. wskazania Spółki, choć powoływały się na interwencję Prezesa Urzędu na przedmi otowym rynku oraz potrzebę ujawnienia reklamowego charakteru zamieszczanych publikacji, wprost naruszały zastrzeżenia zawarte w komunikacie z dnia 29 września 2021 r. Pod xxx xxx xxx zobowiązywała do xxx xxx działań xxx a) xx b) xxx c) xxx d) xxx [tpc] (§ 2 ust. 12 ww. umowy) . 18 Komunikat Prezesa UOKiK z dnia 29 września 2021 r. : https://uokik.gov.pl/aktualnosci.php?news_id=17856 11 W umowie xx [tpc] (§ 2 ust. 3 ww. umowy) . Jego treść zobowiązywała influencerów do xxx [tpc] Spółka regulowała także w ww. dokumencie xx x [tpc] Powyższy dokument zawierał również wytyczne xxx • x • x • x • xxx • xxx [tpc] W dalszych postanowi eniach xxx xxx [tpc] Umowa na pełnienie roli Ambasadora Olimp zobowiązywała także influencerów do xxx [tpc] (§ 2 ust. 3 ww. umowy). Do dalszych obowiązków współpracujących ze Spółką ww. podmiotów należało xxx [tpc] Dowód: Pismo Spółki z dnia 26 kwietn ia 2022 r. (k. 130 - 133) oraz załącznik do ww. pisma (k. 362 - 396). W obu modelach współpracy z influencerami z lat 2020 - 2022 Spół ka zastrzegała także xxx 12 xxx [tpc] Dowód: Pismo Spółki z dnia 3 czerwca 2022 r. (k. 136). W odniesieniu zaś do influence rów, którzy dopiero rozpoczynali współpracę ze Spółką, Olimp Laboratories – choć nie wynikało to z postanowień wyżej opisanych umów, stosował a xxx [tpc] W przypadku naruszenia wyżej opisanych zasad przez influencerów, Spółce przysługiwało xxx xxx [tpc] , p rzy czym, w wypadku Umowy na pełnienie roli Ambasadora Olimp – uprawnienie to uzależnione xxx xxxx [tpc] Dowód: Pismo Spółki z dnia 31 maja 2023 r. (k. 668 v.). x x [tpc] Dowód: Pismo Spółki z dnia 31 maja 2023 r. – załącznik nr 2 (k. 672 - 677). X [tpc] Od stycznia 2023 r. Spółka w relacjach ze współpracującymi z nią influencerami stosuje nowy wzorzec umowy Umowa Współpracy z Ambasadorem wraz ze [tpc] Dowód: Pismo Spółki z dnia 31 maja 2023 r. (k. 669 ). W ramach prowadzonego postępowani a wyjaśniającego zostały szczegółowo przeanalizowane współprace Spółki z: Katarzyną Dziursk ą, Katarzyną Oleśkiewicz – Szubą 13 oraz Piotrem Liskiem , w zakresie usług promocyjno - reklamowych świadczonych przez ww. influencerów na ich kontach w serwisie społecznoś ciowym Instagram . Współpraca komercyjna Spółki z Katarzyną Dziurską Jednym z najbardziej popularnych influencerów współpracujących ze Spółką jest Katarzyna Dziurska prowadząca od dnia 2 października 2015 r. działalność gospodarczą pod firmą Katarzyna Dz iurska w Warszawie (dalej także jako : Katarzyna Dziurska ). Influencer ten zarejestrował ww. działalność w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej pod nr NIP: 9840179098 oraz nr REGON 362633466 . W ramach dział alności gospodarczej Katarzyna Dziurska zajmuje się m.in. działalnością sportową 19 . Katarzyna Dziurska od 201 2 r. prowadzi także konto na Instagramie o nazwie „ kasia_dziurska ” dostępne pod adresem: www.instagram.com/ kasia_dziurska / – posiadające ponad 438 t ys. obserwujących 20 . Zgodnie z ogólnodostępnymi informacjami Katarzyna Dziurska jest jedną z najpopularniejszych trenerek i zawodniczek fitness w Polsce, uczestniczyła również w popularnych programach telewizyjnych takich jak Taniec z Gwiazdami oraz Danc e Dance Dance. Biorąc pod uwagę powyższe informacje, oraz fakt, że każdy z jej postów publikowanych na Instagramie jest lubiany i komentowany przez dużą liczbę odbiorców można ją uznać za popularnego influencera w zakresie tzw. branży fit (zdrowy i sportow y styl życia). Tytułem przykładu – instagramowe posty przedłożone Olimp Laboratories przez Katarzynę Dziurską w raporcie z działań promocyjnych za okres styczeń - luty 2022 r., wedle statystyk na dzień sporządzenia ww. raportu – nosiły od xxxxxxx [tpc] polub ień oraz były komentowane od xxx [tpc] razy. Przedłożone Spółce przez ww. influencera publikacje z serwisu Instagram w analogicznym okresie roku poprzedniego (styczeń - luty 2021 r.) wskazują, iż były komentowane przez xxxx [tpc] osób a liczba ich polubień wynosiła od xxx [tpc] do xxx [tpc]. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Prezes Urzędu ustalił, iż Katarzyna Dziurska w ramach swojej działalności promowała od dnia 1 4 grudnia 20 15 do dnia 9 listopada 202 2 produkty marki Olimp , w sytuacji w której p osty oraz relacje nie były w sposób jednoznaczny oznaczone jako reklamowe. W toku postępowania ustalono, iż Katarzyna Dziurska zawarła ze Spółką w dniu 2 styczni a 2021 r. Umowę o wykonywanie usług promocyjno - reklamowych z Ambasadorem Marki , na okres do dni a 31 grudnia 2022 r. , na podstawie któr ej publikowała reklamy w postaci postów oraz relacji umieszczanych na koncie ww. influencerki prowadzonym na Instagramie. Umowa ta zobowiązywała Katarzynę Dziurską [tpc] Dowód: Pismo Spółki z dnia 21 stycznia 2023 r . (k. 645). 19 https://aplikacja.ceidg.gov.pl/ceidg/ceidg.public.ui/SearchDetails.aspx?Id=41b12dd7 - 5ff9 - 426a - b4d9 - 552d143e09ff (Dostęp: 2 0 .07.2023 r.). 20 Stan na dzień 13 marca 2023 r. 14 W świetle umowy za powyższe Katarzyna Dziurska miał a otrzymać xx x [tpc] Powyższa umowa x [tpc] Katarzyna Dziurska w dniu 24 listopada 20 21 r. otrzymała drogą elektroniczną wyżej opisaną prośbę Spółki dotyczącą m.in. zamieszczenia znacznik ów nawi ązujących do marki Olimp , w tym anglojęzycznego skrótu „olimpad”. Przykład y publikacji zawierających treści reklamowe produktów marki Olimp opublikowanych w wykonaniu komercyjnej współpracy reklamowej w 2021 : Opis : Zdjęcie z relacji umieszczonej na koncie prowadzonym przez Katarzyna Dziurska o nazwie „ kasia_dziurska ” dostępnego pod adresem: www.instagram.com/kasia_dziurska/ opublikowanej we wrześniu 2021 r. Przedmiotowa publikacja eksponuje w dolnej części kadru produkt marki Olimp „Innovum Silc a” , ze wskazaniem w tagach na markę ww. reklamodawcy ( @olimplabspolska oraz @olimp_nutrition_pl). 15 Dowód: Protokół zabezpieczenia materiału dowodowego z dnia 28 kwietnia 2022 r. dotyczący relacji opublikowanych na koncie w serwisie Instagram należącym do Ka tarzyny Dziurskiej w Warszawie (k. 112 - 114). Opis: post z konta na Instagramie prowadzonego przez Katarzynę Dziurską o nazwie „kasia_dziurska” dostępnego pod adresem: www.instagram.com/kasia_dziurska/ opublikowany w dniu 30 grudnia 2021 r. Przedmiotowa publikacja eksponuje w lewej części zdjęcia produkt marki Olimp „ Innovum ”. Po kliknięciu w zdjęcie ukazują się znacznik i wskazując e na markę Olimp (@olimp_nutrition_pl oraz @olimplabspolska ). Opis ww. publikacji zaczyna się od treści niekomercyjnej . Dale j zaś następuje część reklamowa w formie osobistej rekomendacji influencera („Mój top na piękne włosy”). Spośród sześciu znaczników zawartych w opisie publikacji – 5 nawiązuje jedynie do marki Olimp, zaś czwarty z kolei wskazuje na reklamowy charakter publ ikacji w formie anglojęzycznego skrótu: #olimpad. 16 [tpc] Opis: post z konta na Instagramie prowadzonego przez Katarzynę Dziurską o nazwie „kasia_dziurska” dostępnego pod adresem: www.instagram.com/kasia_dziurs ka/ opublikowany w styczniu 2021 r. Przedmiotowa publikacja eksponuje w górnej oraz prawej części zdjęcia produkt y marki Olimp , tj. odpowiednio „Olimp Zero Sauce” oraz "Olimp Pure Whey Isolate 95” . Po kliknięciu w zdjęcie ukazują się widoczne wyżej znaczni ki , m.in. wskazujące na markę Olimp (@olimp_nutrition_pl oraz @olimplabspolska). Opis ww. publikacji nie zawiera jakichkolwiek znaczników, w tym wskazujących na komercyjny charakter publikacji. Publikacja informuje jedynie, że influencer wypróbowuje produ kty, które właśnie znalazły się w ofercie sklepu internetowego marki Olimp oraz o obowiązującym kodzie rabatowym. Dowód: Załącznik do pisma Strony z dnia 3 czerwca 2022 r. (k. 428). 17 [tpc] Opis: post z konta na Instagramie pr owadzonego przez Katarzynę Dziurską o nazwie „kasia_dziurska” dostępnego pod adresem: www.instagram.com/kasia_dziurska/ opublikowany w marcu 2021 r. Zdjęcie posta eksponuje w dolnej części baton proteinowy marki Olimp. Prezentowana wyżej publikacja wskazuj e, iż opis załączony do posta na Instagramie – na wstępnym , etapie zapoznawania się z jego treścią – widoczny jest dla konsumenta tylko w ograniczonym zakresie – w powyższym wypadku są to trzy wersy tekstu. Domyślnie widoczny dla konsumenta opis ww. publik acji zawiera jedynie treść niekomercyjną związaną z życiem osobistym influencera i nie zawiera jakichkolwiek znaczników, w tym wskazujących na komercyjny charakter publikacji. 18 Opis: post z konta na Instagramie prowadzoneg o przez Katarzynę Dziurską o nazwie „kasia_dziurska” dostępnego pod adresem: www.instagram.com/kasia_dziurska/ opublikowany w dniu 10 maja 2021 r. Zdjęcie posta eksponuje w dolnej części baton proteinowy marki Olimp. Domyślnie widoczny dla konsumenta opis ww. publikacji zawiera jedynie treść niekomercyjną związaną z życiem osobistym influencera i nie zawiera jakichkolwiek znaczników, w tym wskazujących na komercyjny charakter publikacji. Bez dokonania dodatkowych czynności, tj. skorzystania z przycisku „wię cej”, konsument nie ma możliwości zapoznać się z ewentualnymi znacznikami wskazującymi czy to na markę reklamodawcy czy na fakt komercyjnej współpracy. 19 Przykład y publikacji zawierających treści reklamowe produktów marki Olimp opublikowanych w wykonan iu komercyjnej współpracy reklamowej w 2022: Opis: post z konta na Instagramie prowadzonego przez Katarzynę Dziurską o nazwie „kasia_dziurska” dostępnego pod adresem: www.instagram.com/kasia_dziurska/ opublikowany w dniu 31 stycznia 2022 r. Przedmiotowa publikacja eksponuje w lewej części zdjęcia produkt marki Olimp baton proteinowy „Olimp Matrix”. Opis ww. publikacji zaczyna się od treści niekomercyjnej dotyczącej aktywności sportowej Katarzyny Dziurskiej , po czym następuje rekomendacja produktu marki O limp oparta na konsumenckim wyborze influencera („po treningu szybkie uzupełnienie białka batonem proteinowym Matrix Pro 32 od @olimp_nutrition_pl”) oraz informacja o ofercie promocyjnej ww. marki . Na końcu opisu zaś Katarzyna Dziurska wyszczególniła 5 has htagów nawiązujących do firmy reklamodawcy lub jego produktu – z których jeden dodatkowo zawiera anglojęzyczny skórt „ad”. 20 Opis : post z konta na Instagramie prowadzonego przez Katarzynę Dziurską o nazwie „kasia_dziurska” dostępnego pod adresem: www.i nstagram.com/kasia_dziurska/ opublikowany w dniu 21 lutego 2022 r. w widoku po rozwinięciu pełnej treś ci opisu posta . Przedmiotowa publikacja eksponuje w środkowej części zdjęcia produkt marki Olimp „R - Weiler Focus Drink Zero” oraz logo ww. reklamodawcy na odzieży Katarzyny Dziurskiej. Zdjęcie zawiera znacznik wskazujący na markę Olimp (@olimp_ nutrition _ pl ). Opis ww. publikacji zaczyna się od treści niekomercyjnej dotyczącej życia osobistego Katarzyny Dziurskiej . Dalej – w części dostępnej dopiero po kli knięciu w przycisk „więcej” - następuje treść reklamowa, ze wskazaniem na markę Olimp oraz ww. produkt, zaś na końcu ww. influencer zawarł 13 różnych hashtagów , z których większość ma charakter neutralny (np. # pobudzenie, # motywacja, # skupienie) , a tylko jeden wskazuje na reklamowy charakter publikacji w formie anglojęzycznego skrótu : # olimpad. 21 Opis: relacja z konta na Instagramie prowadzonego przez Katarzynę Dziurską o nazwie „kasia_dziurska” dostępnego pod adresem: www.instagram.com/kasia_dziurska/ opu blikowana w dniu 10 października 2022 r. – widok w wersji przeglądarkowej serwisu Instagram . Publikacja ta przedstawia w centralnej części zdjęcia produkt Spółki o nazwie „Olimp Protein Bar ”. Oś czasu widniejąca w górnej części zdjęcia wskazuje, iż jest t o początkowy fragment relacji. Mimo powyższego – publikacja nie jest oznaczona w jakikolwiek sposób, który wskazywałby na komercyjny charakter relacji pomiędzy Spółka a ww. influencerem. 22 Opis : post z konta na Instagramie prowadzonego przez Katarzynę Dzi urską o nazwie „kasia_dziurska” dostępnego pod adresem: w ww.instagram.com/kasia_dziurska/ opublikowany w dniu 10 marca 2022 r. w widoku po rozwinięciu opisu. Opis ww. publikacji rozpoczyna się od treści niekomercyjnych dotyczących zdrowego trybu życia , da lej zaś – następuje rekomendacja Katarzyny Dziurskiej dotyczącą produktów Spółki, ze wskazaniem na kod rabatowy . Na końcu ww. publikacji zawarto 7 różnych hashtagów , w większości nawiązujących jedynie do marki Olimp . K omercyjny charakter publikacji ujawnia jeden spośród nich w formie anglojęzycznego skrótu: #olimpad. Podsumowując Katarzyna Dziurska aktywnie zamieszcza publikacje na swoim koncie na Instagramie. Przy czym zamieszcza na ww. koncie także posty niekomercyjne, np. posty dotyczące uprawiania s portu, które są publikowane wśród postów reklamowych. Częstotliwość publikacji zarówno postów i relacji reklamowych , jak i niekomercyjnych jest dość duża. Przykładowo w styczniu 2022 r. Katarzyna Dziurska opublikował łącznie w ww. serwisie 25 publikacji w formie post a , w tym 14 spośród nich nie miało charakteru reklamowego , spośród zaś postów reklamowych - 4 dotyczyły marki Olimp. Przykład post a nie mającego charakteru reklamowego: 23 Źródło: post z konta na Instagramie prowadzonego przez Katarzynę Dziurską o nazwie „kasia_dziurska” dostępnego pod adresem: www.instagram.com/kasia_dziurska/ opublikowany dnia 1 stycznia 2022 r. Katarzyna Dziurska – w zakresie wszystkich przedstawionych powyżej komercyjny ch publikacji - nie posługiwał a się funkcjonalnością Instagrama, dzięki której mogłaby – zgodnie z regulaminem serwisu społecznościowego 21 oraz dobrymi praktykami związków branżowych rynku reklamy 22 - oznaczyć post jako sponsorowany. W takim przypadku w gór nej części post a pojawi się napis Sponsorowane (lub inny równoważny – w zależności od zmian wprowadzanych przez Instagram), co świadczyłoby o tym, że ww. influencer ma powiązania z podanym partnerem biznesowym i otrzymał wynagrodzenie za ten post. Katarz yna Dziurska oznaczał a publikacje reklamowe produktów ww. reklamodawcy co do zasady jedynie hashtagami nawiązującymi do marki Olimp: #olimpad, # goldomega3 , #olimp_sport_nutrition, #olimpteam oraz hashtagami o niehandlowym charakterze, np.: # witaminy lub #e nergy . Incydentalnie wśród oznaczeń publikacji reklamowych Katarzyny Dziurskiej pojawiał się hashtag #współpraca. Katarzyna Dziurska co do zasady oznaczała także przedmiotowe publikacje tagami umieszczonymi w zdjęciach poszczególnych postów nawiązującymi do marki ww. reklam o dawcy. Powyższe działania nie wskazywały w sposób jednoznaczny – zgodnie z Rekomendacjami Prezesa UOKiK - na reklamowy charakter zamieszczanych publikacji. Co istotne, Spółka w okresie wykonywania ww. umowy od 2 stycznia 2021 r. do cz erwca 2022 r. [tpc] Olimp – 21 https://www.facebook.com/help/instagram/116947042301556?helpref=faq_content (Dostęp: 20.07.2023 r.). 22 https://www.iab.org.pl/aktualnosci/przewodnik - po - influencer - marketingu - pobierz - najnowsza - publikacje - grupy - roboczej - iab - polska/ (Dostęp: 20.07.2023 r.). oraz https://www.iab.org.pl/wp - content/uploads/2016/12/Przewodnik - po - reklamie - natywnej.pdf (Dostęp: 20.07.2023 r.). 24 w okresie poprzedzającym wszczęcie niniejszego postępowania - x [tpc] Dowód: Pismo Spółki z dnia 31 maja 2023 r. (k. 668 i nast.) . Praktyka kryptoreklam y w ramach współpracy Spółki z Katarzyną Dziurską miała także miejsce w okresie poprzedzającym ww. umowę. Najdawniejszy przypadek kwestionowanej praktyki miał miejsce w dniu 14 grudni a 2015 r. Zgodnie z wyjaśnieniami Spółki, w dniu 1 grudnia 2015 r. ww. po dmioty podpisały Umowę o wykonywanie usług promocyjno - reklamowych , w ramach której Katarzyna Dziurska była zobowiązana do zamieszczania publikacji reklamowych marki Olimp na prowadzonym przez siebie koncie w serwisie społecznościowym Instagram. W ramach w w. współpracy zamieszczono m.in. poniższą publikację w formie post a : Opis: post z konta na Instagramie prowadzonego przez Katarzynę Dziurską o nazwie „kasia_dziurska” dostępnego pod adresem: www.instagram.com/kasia_dziurska/ opublikowany w dniu 29 grudni a 2015 r. Zdjęcie ww. publikacji przedstawia napój z logo reklamodawcy podpisany także jako „nieodłączny zestaw”. Na zdjęciu zamieszczono tagi odwołujące się wyłącznie do nazwy reklamodawcy, m.in. olimp_sport_nutrition. Treść opisu ww. publikacji zawiera i nformację, iż napój przedstawiony na zdjęciu stanowi konsumencki wybór influencera. Brak natomiast jest jakichkolwiek znaczników wskazujących na komercyjny charakter współpracy ze Spółką. Powyższa praktyka w odniesieniu do współpracy komercyjnej z ww. infl uencerem została zaniechana z dniem 9 listopada 2022 r., kiedy to Katarzyna Dziurska w odpowiedzi na wezwanie Prezesa Urzędu w ramach odrębnego postępowania 23 skorygowała ostatnie przypadki naruszeń. Za zaniechaniem przedmiotowej praktyki przemawia także fa kt, iż Katarzyna Dziurska w nowo zamieszczanych publikacjach reklamowych na rzecz Strony zamieszcza w ich opisie hashtag #reklama, co w sposób jednoznaczny wskazuje na komercyjny charakter publikacji. Dodatkowo , Katarzyna Dziurska dokonał a korekty oznaczeń w odniesieniu do uprzednio zamieszczonych publikacji także poprzez użycie ww. 23 Sygn. akt: RBG.610.5.2022 - decyzja Prezesa UOKiK Nr RBG - 7/2023 z dnia 22 sierpnia 2023 r. 25 hashtagu, co należy uznać za działanie mające na celu zaniechanie stosowania praktyki. Spółka nie wskazała innej daty ostatecznego zaniechania przedmiotowej praktyki. Dowód: Pr otokół zabezpieczenia materiału dowodowego z dnia 28 lipca 2023 r. wraz z załącznikiem CD – publikacje Katarzyny Dziurskiej, w tym posty zabezpieczone w lipcu 2023 r. (k. 812 - 814). Współpraca komercyjna Spółki z Katarzyną Oleśkiewicz - Szubą Katarzyna Oleś kiewicz - Szuba prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej pod nr NIP: 8652574435 oraz nr REGON 386841298. Influencer ten ma zarejestrowaną działalność gospod arczą od dnia 1 września 2020 r. W ramach działalności gospodarczej Katarzyna Oleśkiewicz - Szuba zajmuje się m.in. działalnością sportową, w tym edukacyjną oraz wydawaniem książek 24 . Katarzyna Oleśkiewicz - Szuba od 201 2 r. prowadzi także konto na Instagramie o nazwie „kasiaoleskiewicz” dostępne pod adresem: www.instagram.com/kasiaoleskiewicz/ – posiadające ponad 10 3 tys. obserwujących 25 . Zgodnie z ogólnodostępnymi informacjami Katarzyna Oleśkiewicz - Szuba jest jedną z najpopularniejszych zawodniczek kulturyst yki oraz fitness w Polsce 26 , zwyciężała m.in. na międzynarodowych zawodach kulturystycznych Arnold Classic Europe 2021 oraz IFBB Diamond Cup. Biorąc pod uwagę powyższe informacje, oraz fakt, że każdy z jej postów publikowanych na Instagramie jest lubiany i komentowany przez dużą liczbę odbiorców, można ją uznać za popularnego influencera w zakresie tzw. branży fitness oraz kulturystyki. Tytułem przykładu – instagramowe posty przedłożone Olimp Laboratories przez Katarzynę Oleśkiewicz - Szubę w raporcie z dział ań promocyjnych za okres wrzesień 2022 r., wedle statystyk na dzień sporządzenia ww. raportu – nosiły od xxxxxxxxxxx [tpc] polubień oraz były komentowane od xxxxx [tpc] razy. Przedłożone Spółce przez ww. influencera publikacje z serwisu Instagram za okres październik 2021 wskazują natomiast, iż były komentowane przez xxxx [tpc] osób a liczba ich polubień wynosiła od xxx [tpc] do xxxx [tpc]. Katarzyna Oleśkiewicz - Szuba w ramach swojej działalności promowała , od dnia 1 września 2020 r. do dnia 20 stycznia 2023 r. , produkty marki Olimp w ramach komercyjnej współpracy ze Spółką . Dowód: Pismo Spółki z dnia 23 stycznia 2023 r. (k. 645 v.). Umowa o wykonywanie usług promocyjno - reklamowych z Ambasadorem Marki , którą ww. influencer zawarł z Olimp Laboratories w dn iu 27 lipca 2020 r. na okres do dnia 30 czerwca 2021 r., zobowiązywała go do świadczenia na rzecz ww. spółki usług promocyjno - reklamowych, w szczególności przez zamieszczanie publikacji na koncie ww. influencera w portalu Instagram nawiązujących do produk tów ww. reklamodawcy, tj. 24 https://aplikacja.ceidg.gov.pl/ceidg/ceidg.public.ui/SearchDetails.aspx?Id=f05fa5dd - 8d0d - 4f5c - aaaa - 130801ad9981 (Dostęp: 20.07.2023 r.). 25 Stan na dzie ń 06 kwietnia 2023 r. 26 https://pomorska.pl/tak - mieszka - kasia - oleskiewicz - szuba - to - polska - krolowa - bikini - fitness - zdjecia/ar/c2 - 16 423073 (Dostęp: 20.07.2023 r.). 26 [tpc] W świetle umowy za powyższe ww. influencer miał otrzymać [tpc] Przykład y publikacji zawierających treści reklamowe produktów marki Olimp zamieszczonej w wykonaniu ww. umowy: Opis: zdjęcie relacji z konta Katarzyny Ole śkiewicz - Szuby na Instagramie o nazwie „kasiaoleskiewicz” dostępnego pod adresem: www.instagram.com/kasiaoleskiewicz/, przedłożona reklamodawcy Olimp Laboratories w raporcie z wykonania ww. umowy za okres maj 2021 r.; publikacja przedstawia produkt ww. rek lamodawcy „Whey Protein Complex”, hashtag nawiązujący do marki Olimp, a także treść tekstową, która wskazuje, iż przedmiotowy produkt stanowi wyraz osobistych wyborów konsumenckich Katarzyny Oleśkiewicz (tj. „Zamówiłam tylko jedną, co by mnie więcej nie ku siło”). 27 Opis: post w formie reel’sa z konta Katarzyny Oleśkiewicz - Szuby na Instagramie o nazwie „kasiaoleskiewicz”, dostępnego pod adresem: www.instagram.com/kasiaoleskiewicz/ , zamieszczony w dni u 15 kwietnia 2021 r.; przedmiotowa publikacja eksponuje w dolnej prawej części zdjęcia produkt Olimp „Peanut Butter Sauce” (250g), w opisie zaś tag nawiązujący do reklamodawcy: @olimpsportnutrition. Na końcu opisu publikacji ww. influencer zawarł 11 różny ch hashtagów (takich jak: #omlet, #dieta, #ebook), w tym tylko jeden związany z komercyjną współpracą influencera oparty na anglojęzycznym skrócie (#olimpad). Dominująca treść publikacji wskazuje, iż ww. produkt stanowi wyraz osobistych wyborów konsumencki ch Katarzyny Oleśkiewicz (tj. „pomysł na posiłek proteinowy” gdzie „idealnie sprawdzi się masło w sosie @olimp_sport_nutrition”.). Zdjęcie z przedmiotowej publikacji wraz z umieszczoną na nim treścią tekstową zostało przedłożone Olimp w raporcie z wykonani a ww. umowy za okres kwiecień 2021; Katarzyna Oleśkiewicz - Szuba w dniu 24 listopada 2021 r. otrzymała drogą elektroniczną wyżej opisan ą prośb ę Spółki dotycząc ą m.in. zamieszczenia znaczników nawiązujących do marki Olimp, w tym anglojęzycznego skrótu „olim pad” , a w dniu 13 października 2022 r. kolejną wiadomość elektroniczną z prośbą kierowania się zapisami Rekomendacji Prezesa UOKiK. Od początku 2022 r. Olimp Laboratories oraz Katarzyna Oleśkiewicz - Szuba zmodyfikowali zasady ww. współpracy, zawierając w st yczniu 2022 r. u mow ę na pełnienie roli Ambasadora Olimp. Umowa ta obowiązywała do dnia 31 grudnia 2022 r., zobowiązując Katarzynę Oleśkiewicz - Szubę do promocji marki Olimp m.in. poprzez aktywności w mediach społecznościowych, w tym na Instagramie. W szcze gólności Katarzyna Oleśkiewicz - Szuba zobowiązała się do publikacji xxx 28 xx xxx [tpc] W zamian za powyższe, ww. influencer zgodnie z umową miał otrzymać xxx [tpc] Przykład y publikacji zawierając ych treści reklamowe produktów marki Olimp opublikowane w wyk onaniu ww. umowy: Opis: post z konta na Instagramie prowadzonego przez Katarzynę Oleśkiewicz - Szubę o nazwie „kasiaoleskiewicz” dostępnego pod adresem: www.instagram.com/kasiaoleskiewicz/ opublikowany dnia 24 stycznia 2022 r. Przedmiotowa publikacja eksp onuje w dolnej prawej części zdjęcia produkt marki Olimp R - WEILER Focus, zaś w opisie do niego zawiera treść wskazującą na osobiste preferencje konsumenckie Katarzyny Oleśkiewicz (tj. „kolejna odsłona mojej ulubionej przedtreningówki”), ze wskazaniem w zna cznikach na nazwę marki Olimp, w tym z użyciem anglojęzycznego skrótu: #Olimpad. 29 Opis: Zdjęcie z relacji umieszczonej na koncie prowadzonym przez Katarzynę Oleśkiewicz - Szubę o nazwie „ kasiaoleskiewicz ” dostępnego pod adresem: www.instagram.com/kasiaoles kiewicz/ zapisana dnia 13 czerwca 2022 r. Przedmiotowa publikacja zawiera w centralnej części zdjęcia link do sklepu internetowego marki Olimp, poniżej zaś kod rabatowy oraz znaczniki wskazujące na ww. markę. W prawym dolnym rogu ekranu ww. influencer zam ieścił hashtag #współpraca, które zostało w mniejszym stopniu wyeksponowane od pozostałej treści reklamowej, tj. zarówno w aspekcie umiejscowienia tego znacznika, jak i braku zastosowania określonego tła jak i czcionki, która jest znacząco mniejsza od użyt ej w odniesieniu do linku na ww. sklep internetowy. 30 Podsumowując Katarzyna Oleśkiewicz - Szuba aktywnie zamieszcza publikacje na swoim koncie na Instagramie. Przy czym ww. influencer zamieszcza na ww. koncie zarówno publikacje reklamowe, które wynikają z z awartych umów marketingowych, jak i publikacje niekomercyjne, np. posty podróżnicze lub dotyczące uprawiania sportu, które nie wiążą się z wynagrodzeniem. Częstotliwość publikacji reklamowych jak i niekomercyjnych jest dość duża. Przykładowo w styczniu 202 2 r. ww. influencer opublikował łącznie w ww. serwisie 12 publikacji w formie post a , w tym 7 z nich zawierało treści reklamowe dotyczące marki Olimp. Przykład y publikacji niekomercyjnych Katarzyny Oleśkiewicz - Szuby : Źródło: post z konta na Instagramie p rowadzonego przez Katarzynę Oleśkiewicz - Szubę o nazwie „kasiaoleskiewicz” dostępnego pod adresem: www.instagram.com/kasiaoleskiewicz/ opublikowany dnia 25 stycznia 2022 r. Katarzyna Oleśkiewicz - Szuba – w zakresie wszystkich przedstawionych powyżej komercy jnych publikacji - nie posługiwał a się funkcjonalnością Instagrama, dzięki której mogłaby – zgodnie z regulaminem serwisu społecznościowego 27 oraz dobrymi praktykami związków branżowych rynku reklamy 28 - oznaczyć post jako sponsorowany. W takim przypadku w g órnej części post a pojawi się napis Sponsorowany (lub inny równoważny – w zależności od zmian wprowadzanych przez Instagram), co świadczyłoby o tym, że ww. influencer ma powiązania z podanym partnerem biznesowym i otrzymał wynagrodzenie za ten post. 27 https://www.facebook.com/help/instagram/116947042301556?helpref=faq_content (Dostęp: 20.07.2023 r.). 28 Zgodnie ze wskazaniami Zwi ązku Pracodawców Branży Internetowej IAB Polska, influencer każdorazowo powinien oznaczyć zarówno podmiot z którym współpracował, jak i fakt samej współpracy (np. poprzez użycie określonych hashtagów takich jak #reklama etc.), za: https://www.iab.org.pl/aktualnosci/przewodnik - po - influencer - marketingu - pobierz - najnowsza - publikacje - grupy - roboczej - iab - polska/ (Dostęp: 20 .07.2023 r.). oraz https://www.iab.org.pl/wp - content/uploads/2016/12/Przewodnik - po - reklamie - natywnej.pdf (Dostęp: 20.07.2023 r.). 31 Kat arzyna Oleśkiewicz - Szuba oznaczał a publikacje reklamowe produktów ww. reklamodawcy jedynie hashtagami nawiązującymi do marki Olimp: #olimp_sport_nutrition, #olimpteam , #rweilerfocusdrink oraz hashtagami o niehandlowym charakterze, np.: #monday. Dodatkowo w w. influencer w niektórych przypadkach stosował znacznik oparty na anglojęzycznym skrócie: „olimpad”. Charakter powyższych oznaczeń – zgodnie z Rekomendacjami Prezesa UOKiK – nie wskazywał w sposób jednoznaczny na sponsorowany charakter zamieszczanych pub likacji. Co istotne, Spółka w okresie wykonywania ww. umowy od 2021 r. do czerwca 2022 r. nie skorzystała z uprawnienia do xxx xxx xxx [tpc] Dowód: Pismo Spółki z dnia 3 czerwca 2022 r. (k. 136 - 138). Powyższa praktyka w odniesieniu do w spółpracy komercyjnej Katarzyny Oleśkiewicz - Szuby oraz Olimp Laboratories została zaniechana z dniem 20 stycznia 2023 r., kiedy to ww. influencer w odpowiedzi na wezwanie Prezesa Urzędu w ramach odrębnego postępowania 29 skorygował wskazane w ww. wezwaniu pr zypadki przedmiotowych naruszeń – w tym dotyczące publikacji eksponowanych na profilu Katarzyny Oleśkiewicz - Szuby jako jedne z pierwszych w zakładce posty. Dotyczy to post a z 5 czerwca 2022 r. oraz 13 stycznia 2022 r. Za zaniechaniem przedmiotowej praktyki przemawia także fakt, iż ww. influencer w nowo zamieszczanych publikacjach reklamowych na rzecz Olimp zamieszcza w ich opisie hashtag #reklama, co w sposób jednoznaczny wskazuje na komercyjny charakter publikacji. Dodatkowo ww. influencer dokonał korekty oznaczeń w odniesieniu do uprzednio zamieszczonych publikacji także poprzez użycie ww. hashtagu, co należy uznać za działanie mające na celu zaniechanie stosowania praktyki. Spółka nie wskazała innej daty ostatecznego zaniechania przedmiotowej praktyki. D owód: Protokół zabezpieczenia materiału dowodowego z dnia 28 lipca 2023 r. wraz z załącznikiem CD – publikacje Katarzyny Oleśkiewicz - Szuby, w tym post z dnia 5 czerwca 2022 r. zabezpieczony w dniu 12 stycznia 2023 r. oraz w dniu 28 lipca 2023 r. (k. 812 - 8 14). Współpraca komercyjna z Piotrem Liskiem Piotr Lisek w Szczecinie prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej pod nr NIP: 7872071865 oraz nr REGON 364 379285 . Influencer ten ma zarejestrowaną działalność gospodarczą od dnia 6 maja 20 16 r. W ramach działalności gospodarczej Piotr Lisek zajmuje się m.in. działalnością związaną ze sportem 30 . 29 Sygn. akt: RBG.610.4.2 022 – decyzja Prezesa UOKiK Nr RBG - 8/2023 z dnia 22 sierpnia 2023 r. 30 https://aplikacja.ceidg.gov.pl/ceidg/ceidg.public.ui/Sea rchDetails.aspx?Id=2b718374 - 126f - 4d78 - aec8 - 021942c78ba1 (Dostęp: 20 .07.2023 r.). 32 Piotr Lisek od 20 17 r. prowadzi także konto na Instagramie o nazwi e „ piotr.lisek.pv ” dostępne pod adresem: www.instagram.com/ piotr.lisek.pv / – posiadające ponad 59,6 tys. obserwujących 31 . Zgodnie z ogólnodostępnymi inform acjami Piotr Lisek jest jednym z najpopularniejszych lekkoatletów w Polsce , medalistą mistrzostw świ ata oraz wielokrotnym medalistą mistrzostw Polski w skoku o tyczce . Biorąc pod uwagę powyższe informacje, oraz fakt, że każdy z jego postów publikowanych na Instagramie jest lubiany i komentowany przez dużą liczbę odbiorców, można go uznać za popularnego influencera w zakresie tzw. branży fit (zdrowy i sportowy styl życia). Tytułem przykładu – post Piotra Liska z dnia 24 stycznia 2022 r. przekazany Spółce w raporcie z działań promocyjnych za okres styczeń – marzec 2022 r. na dzień sporządzenia ww. raport u odnotował xx [ tpc ] polubień oraz xxxxxxx [tpc] komentarzy. Przedłożone Spółce przez ww. influencera publikacje z serwisu Instagram w analogicznym okresie roku poprzedniego (styczeń 2021 r.) wskazują, iż były komentowane przez xx [tpc] osób a liczba ich polubień wynosiła odpowiednio xxx [tpc] oraz xxx [tpc]. Piotr Lisek w ramach swojej działalności promował na Instagramie od 1 stycznia 2021 do 19 stycznia 2023 produkty marki Olimp , w sytuacji w której posty ani relacje nie były w sposób jednoznaczny ozn aczone jako reklamowe. Umowa o wykonywanie usług promocyjno - reklamowych z Ambasadorem Marki , którą ww. influencer zawarł z Olimp Laboratories zobowiąz ywała go do [tpc] W zamian za powyższe Piotrowi Liskowi przysługiwało [tpc] Przykład y publikacji zawi erają cych treści reklamowe produktów marki Olimp zamieszczonych w serwisie Instagram w wykonaniu ww. umowy : 31 Stan na dzień 7 marca 2023 r. 33 [tpc] Opis: post z konta na Instagramie prowadzonego przez Piotra Liska o nazwie „piotr.lisek.pv” dostępnego pod adresem: www.instagram.com/piotr.lisek.pv/ opublikowany dnia 11 lutego 2021 r.; publikacja prezentuje produkt marki Olimp – dodatek do dań - „Zero sauce” umiejscowiony w dolnym lewym rogu zdjęcia oraz w dłoni influencera. 34 Opis: Zdjęcia z relacji u mieszczonych na koncie prowadzonym przez Piotra Liska o nazwie „piotr.lisek.pv” dostępnego pod adresem: www.instagram.com/piotr.lisek.pv/ przedłożone reklamodawcy Piotra Liska w ramach raportu działań promocyjnych za okres maj 2021 r.; zdjęcia eksponują tagi nawiązujące do marki ww. reklamodawcy oraz jego produkty: „Pure Whey” oraz „R - Weiler” – umiejscowione odpowiednio w centralnej oraz lewej części zdjęcia. Powyższa umowa [tpc] Piotr Lisek w dni u 24 listopada 2021 r. otrzymał drogą elektroniczną wyżej opisaną prośbę Spółki dotyczącą m.in. zamieszczenia znaczników nawiązujących do marki Olimp, w tym anglojęzycznego skrótu „olimpad”. Umowa na pełnienie roli Ambasadora Olimp , którą Piotr Lisek zawarł z ww. reklamodawcą w dniu 1 października 2021 r. na ok res do dnia 31 września 2024 r., zobowiąz uje go do promocji marki Olimp m.in. poprzez aktywności ww. influencera w mediach społecznościowych, w tym na Instagramie. W szczególności Piotr Lisek zobowiązywał się do publikacji xxx 35 [tpc] W zamian za powyższe, Piotr Lisek zgodnie z umową miał otrzymać [tpc] Przykład posta zawierającego treści reklamowe produktów marki Olimp opublikowany w wykonaniu ww. umowy : 36 [tpc] Opis : post z konta na Instagramie pr owadzonego przez Piotra Liska o nazwie „piotr.lisek.pv” dostępnego pod adresem: https://www.instagram.com/piotr.lisek.pv/ opublikowany dnia 29 listopada 2021 r.; post eksponuje produkt ww. reklamodawcy o nazwie Gold - Vit; po kliknięciu w przycisk „więcej” u jawnia się dalsza część opisu posta zawierająca następujące hashtagi: #olimpad, #goldvit, #orlen, #pumaperformance, #puma, #lisek. Przykład y relacji zawierając ych treści reklamowe produktów marki Olimp w wykonaniu ww. umowy 37 Opis : Zdjęcia z relacji umie szczonych na koncie prowadzonym przez Piotra Liska o nazwie „piotr.lisek.pv” dostępnego pod adresem: https://www.instagram.com/piotr.lisek.pv/ przedłożone reklamodawcy Piotra Liska w ramach raportu działań promocyjnych za okres październik – grudzień 202 1 r.; zdjęcia z ww. relacji prezentują produkt marki Olimp „Whey Protein Complex” – odpowiednio w centralnej i lewej części zdjęcia. W przypadku pierwszej z relacji – brak jest jakiegokolwiek oznaczenia, w drugiej zaś – prezentacji produktu towarzyszy opis dnia codziennego influencera z wykorzystaniem produktu reklamodawcy. Podsumowując ww. influencer aktywnie zamieszcza publikacje na swoim koncie na Instagramie. Przy czym publikuje w ww. serwisie także posty niekomercyjne, np. posty dotyczące uprawiania s portu , które są zamieszczane wśród postów reklamowych. Częstotliwość zamieszczania publikacji reklamowych jak i niekomercyjnych jest dość duża. Przykładowo w styczniu 2022 r. Piotr Lisek opublikował łącznie 11 publikacji w formacie postów, w tym 7 zawieraj ących odwołania do reklamowanych marek (np. loga określonych marek) oraz 4 posty o charakterze niekomercyjnym. 38 Przykład post a nie mającego charakteru reklamowego: Źródło: post z konta na Instagramie prowadzonego przez Piotra Liska o nazwie „piotr.lisek .pv” dostępnego pod adresem: www.instagram.com/piotr.lisek.pv/ opublikowany dnia 11 grudnia 2021 r. Piotr Lisek – w odniesieniu do wszystkich przedstawionych powyżej komercyjnych publikacji - nie posługiwał się funkcjonalnością Instagrama, dzięki której mó głby – zgodnie z regulaminem serwisu społecznościowego 32 oraz dobrymi praktykami związków branżowych rynku reklamy 33 - oznaczyć publikacje jako sponsorowane . W takim przypadku w górnej części post a lub relacji pojawi się spon sorowan e (lub inny równoważny – w zależności od zmian wprowadzanych przez Instagram), co świadczyłoby o tym, że ww. influencer ma powiązania z podanym partnerem biznesowym i otrzymał wynagrodzenie za ten post. Piotr Lisek oznaczał publikacje reklamowe produktów ww. reklamodawcy jedyn ie hashtagami nawiązującymi do marki Olimp: # goldvit , # olimp_nutrition_pl lub #olimp_sport_nutrition bądź nie oznaczał ich w jakikolwiek sposób. W konsekwencji skierowania przez ww. reklamodawcę wytycznych z dnia 21 listopada 2021 r., stanowiących odpowied ź na interwencję Prezesa UOKiK, Piotr Lisek używał także oznaczenia zawierającego anglojęzyczny skrót: #olimpad. Niejednokrotnie, jak chociażby w publikacji z dnia 11 lutego 2021 r., treściom reklamowym publikowanym przez Piotra Liska towarzyszył y treści n iekomercyjne, przedstawiające influencera w trakcie codziennych czynności, np. przygotowywanie posiłku. Powyższe działania nie wskazywały w sposób jednoznaczny na sponsorowany charakter zamieszczanych publikacji . Co istotne, Spółka w okresie wykonywania ww. umów w okresie od 2021 r. do czerwca 2022 r. xx xxx 32 https://www.facebook.com/help/instagram/116947042 301556?helpref=faq_content (Dostęp: 20.07.2023 r.). 33 https://www.iab.org.pl/aktualnosci/przewodnik - po - influencer - marketingu - pobierz - najnowsza - publikacje - grupy - roboczej - iab - polska/ (Dostęp: 20.07.2023 r.) oraz https://www.iab.org.pl/wp - content/uploads/2016/12/Przewod nik - po - reklamie - natywnej.pdf (Dostęp: 20.07.2023 r.). 39 [tpc] Dowód: Pismo Spółki z dnia 3 czerwca 2022 r. (k.136 - 138). Powyższa praktyka w odniesieniu do współpracy komercyjnej Piotra Liska z Olimp Laboratories została zaniechana z dniem 19 stycznia 20 23 r., kiedy to ww. influencer w odpowiedzi na wezwanie Prezesa Urzędu w ramach odrębnego postępowania 34 skorygował wskazane w ww. wezwaniu przypadki przedmiotowych naruszeń. Dotyczy to post a z dnia 24 listopada 2022 r. oraz 27 grudnia 2022 r. Za zaniechan iem przedmiotowej praktyki przemawia także fakt, iż ww. influencer w nowo zamieszczanych publikacjach reklamowych na rzecz marki Olimp zamieszcza w ich opisie hashtag #reklama, co – w ocenie Prezesa UOKIK - w sposób jednoznaczny wskazuje na komercyjny cha rakter publikacji. Dodatkowo Piotr Lisek dokonał korekty oznaczeń w odniesieniu do uprzednio zamieszczonych publikacji także poprzez użycie ww. hashtagu, co należy uznać za działanie mające na celu zaniechanie stosowania praktyki. Spółka nie wskazała innej daty ostatecznego zaniechania przedmiotowej praktyki. Dowód: Protokół zabezpieczenia materiału dowodowego z dnia 28 lipca 2023 r. wraz z załącznikiem CD – posty oraz relacja Piotra Liska zabezpieczona w dniu 1 marca 2023 r. (k. 812 - 814). Współpraca Spółki z pozostałymi influencerami odbywała się na zasadach analogicznych do powyżej opisanych i w latach 2021 – 2022 r. publikacje zamieszczane w serwisie Instagram ww. podmiotów nosiły podobne uchybienia. Ujawnienie handlowego celu zamieszczanych postów lub r elacji nie miało miejsca (znaczniki odwołujące się wyłącznie do nazwy reklamodawcy) lub opierało się na znacznikach, które cel ten nie wskazywały w sposób jednoznaczny (znaczniki: „współpraca” lub „ad”) . Dowód: Protokół zabezpieczenia materiału dowodowe go z dnia 28 lipca 2023 r. wraz z załącznikiem CD – publikacje pozostałych influencerów Olimp Laboratories (k. 812 - 814). Spółka w piśmie z dnia 18 listopada 2022 r. – w zakresie działań zmierzających do zaniechania przedmiotowej praktyki – wskazała, iż sk ontaktowała się telefonicznie ze wszystkimi influencerami, z którymi współpracuje i wskazała na konieczność oznaczania publikacji hashtagiem #olimpreklama. Dodatkowo Spółka w dniu 13 października 2022 r. wystosowała do ww. podmiotów wiadomość elektroniczną zawierającą Rekomendacje Prezesa UOKiK oraz zobowiązała współpracujących z nią influencerów do ich przestrzegania , jak również do zapoznania się z innymi wytycznymi Prezesa Urzędu publikowanymi w serwisie Instagram . Niezależnie od powyższego Spółka zadekl arowała także – w piśmie z dnia 18 listopada 2022 r., iż systematycznie weryfikuje posty influencerów w kontekście ich zgodności z Rekomendacjami Prezesa UOKiK. W konsekwencji wezwania Prezesa Urzędu z dnia 2 listopada 2022 r. wskazującego na możliwe naru szenia w zakresie ujawnienia komercyjnego charakteru treści reklamowych, Strona podjęła decyzję o zakończeniu współpracy z jednym z influencerów – tj. xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx [tpc] W zakresie zaś pozostałych zastrzeżeń wskazanych w ww. wezwani u Spółka udzieliła stosownych korekt oraz wyjaśnień . Dowód: Pismo Spółki z dnia 31 maja 2023 r. (668 i nast.). Od stycznia 2023 r. Spółka w relacjach ze współpracującymi z nią influencerami stosuje xxx [tpc] 34 Sygn. akt: RBG.610.3.2022 – decyzja Prezesa UOKiK Nr RBG - 6/2023 z dnia 22 sierpnia 2023 r. 40 Olimp Laboratories w 2021 r. na cele marketingow e wydatkował a xxxxxxxxxxxxxx [tpc] , zaś w 2022 r. na ww. cel wydatkował – xxxxxxxxxxxxxx [tpc] . W ramach ww. wydatkó w Spółka wyodrębniła wydatki na wynagrodzenia dla współpracujących z nią w zakresie reklamy influencerów – które w 2021 r. wyniosły xxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx [tpc] . Przy czym, Strona zastrzegła, iż xxx [tpc] Dowód: pismo Spółki z dnia 25 lipca 2023 r. (k. 798 - 804) oraz 25 listopada 2022 r. (k. 634 - 635). Spółka w roku obrotowym 2021 r. uzyskała obrót w wysokości xx [tpc ] . Dowód: pismo Spółki z dnia 12 sierpnia 2022 r. (k. 56 - 58). OIimp Laboratories w 2022 r. – wedle stanu z dnia 31 stycznia 2023 r. – osiągnął obrót w wysokości xxxxxxxxxxxx [tpc] . Spółka w piśmie z dnia 25 lipca 2023 r. wskazała jednocześnie , iż przedmiot owe dane nie są ostateczne. Oznacza to, że na dzień wydania decyzji Spółka nie przedstawiła Prezesowi UOKiK obrotu osiągniętego w poprzednim roku obrotowym, tj. w 2022 roku. Dowód: pismo Spółki z dnia 1 lutego 2023 r. (k. 650 - 651). Mając na względzie powy ższe ustalenia faktyczne, Prezes UOKiK zważył, co następuje: Interes publiczny Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana jest w ramach działań Prezesa Urzędu w inter esie publicznym. Ingerencja Prezesa Urzędu ma na celu ochronę interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzględny warunek uznania kompetencji Prezesa Urzędu do rozstrzygn ięcia określonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy działania przedsiębiorcy godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku, zaburzając jego prawidłowe funkcjonowanie. W ocenie Prezesa Urzędu, rozpatryw ana sprawa ma charakter publicznoprawny. Wiąże się bowiem z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy byli lub mogą stać się odbiorcami treści reklamowych zamieszczanych na kontach przedsiębiorców (influencerów) współpracujących z Olimp Laboratories w serwisie Instagram , których komercyjny charakter nie został oznaczony w prawidłowy sposób . Olimp Laboratories – zgodnie z ogólnodostęp nymi informacjami – jest jednym z największych na świecie producentów suplementów diety 35 . W ww. branży Spółka działa od 30 lat , w tym w ramach grupy kapitałowej. O becnie Olimp Laboratories dystrybuuje swoje produkty do ponad 100 krajó w . Przedsiębiorca organizując reklamę swoich produktów z wykorzystaniem sieci popularnych influencerów działających m.in. w serwisie Instagra m ma zatem znaczną siłę oddziaływania na decyzje konsumentów. Ukryta reklama zawarta w publikacjach zamieszczanych na kontach współpracujących ze Spółką influencerów oddziaływać mogł a zarówno na każdego obserwującego ich profil e , jak i każdego użytkownika Internetu , który zapoznał się z nim i choćby sporadycznie. Należy zwrócić uwagę, iż – wedle uśrednionych danych wskazanych przez Spółkę - publikacje zamieszczane w serwisach społecznościowych przez współpracujących ze Spółką influencerów wyświetlane są blis ko x xxx xxxxxxxxxxxxxx [tpc] . Ł ącznie profile influencerów Spółki – które objął monitoring Prezesa Urzędu w toku postępowania - obserwuje w serwisie Instagram przeszło xxxxxxxxxxxxxx 35 https://olimpstore.pl/o - nas (Dostęp: 20.07.2023 r.). 41 [tpc] 36 , w tym przeszło pół miliona osób w zakresie samych tylko profili Katarzyny Dziurskiej, Piotra Liska oraz Katarzyny Oleśkiewicz - Szuby . Wprawdzie określony użytkownik serwisu Instagram (konsument) może obserwować publikacje kilku lub nawet wszystkich influencerów współpracujących ze Spółką, jednak znaczne zasięgi influenc er marketing u prowadzon ego przez Spółkę w dalszym ciągu oddziałują na z góry nieograniczoną liczbę konsumentów. Działania Przedsiębiorcy nie dotyczą więc interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy, indywidualny i nie dając y się porównać z innymi, ale szerszego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna. Naruszenie interesu publicznoprawnego przejawia się tym samym w naruszeniu zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie istnieje więc możliwość poddania zachowania Przedsiębiorcy dalszej ocenie pod kątem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 uokik , zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z dyspozycją art. 24 us t. 2 ww. ustawy, przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami zachowanie przedsiębiorcy, w szczególności: nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji ( art. 24 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy ). Dla stwierdzenia, iż zachowanie przedsiębiorcy spełnia przesłanki ww. praktyk niezbędne jest, aby zachowanie przedsiębiorcy było bezprawne i naruszało zbiorowy interes konsumentów. Status przedsiębiorcy Oc enę tę poprzedzić należy stwierdzeniem, że Strona jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W myśl tego przepisu ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy - rozumie się przez to przedsiębiorcę w rozumi eniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 20 21 r., poz. 162 , dalej: Prawo przedsiębiorców ). W myśl art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebę dąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły (vide art. 3 ww. ustawy). Olimp L aboratories jest spółką prawa handlowego wpisaną do rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, prowadzącą we własnym i mieniu działalność gospodarczą (tj. działalność w zakresie produkcji oraz sprzedaży hurtowej m.in. suplementów diety , we własny m imieniu, wykonywaną w sposób zorganizowany, ciągły oraz o charakterze zarobkowym) . W konsekwencji powyższego, zachowani e Przedsiębiorcy podlega kontroli z punktu widzenia przepisów ustawy o ochr onie konkurencji i konsumentów. Bezprawność 36 Stan na 23 maja 2023 r. 42 Bezprawność w rozumieniu art. 24 ust. 1 uokik polega na zachowaniu przedsiębiorcy - w postaci działania, jak również zaniechania - które jest sprzeczne z powszechnie obowiązującym porządkiem prawnym lub dobrymi obyczajami. Bezprawność jest przy tym czynnikiem obiektywn ym, a więc niezależna jest od winy i jej stopnia, jak również bez znaczenia jest świadomość przedsiębiorcy istnienia naruszeń lub wystąpienia szkody. Nieuczciwe praktyki rynkowe Zgodnie z art. 3 u.p.n.p.r. , stosowanie nieuczciwych praktyk rynkowych jest zakazane. Definicję praktyki rynkowej zawiera art. 2 pkt 4 przedmiotowej ustawy wskazując, iż za taką uznaje się działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, sposób postępowania, oświadczenie lub informację handlową, w szczególności reklamę i marketing, bez pośrednio związane z promocją lub nabyciem produktu przez konsumenta. W zakresie pojęcia praktyki rynkowej mieści się zatem każdy czyn przedsiębiorcy (zarówno działanie, jak i zaniechanie), jak i każda forma tego zachowania (sposób postępowania, oświadcze nie, komunikat handlowy, w tym reklama i marketing). Warunkiem kwalifikowania tych form jako praktyk rynkowych jest ich możliwość oddziaływania na decyzje gospodarcze konsumentów. Pojęcie produktu wskazane w wyżej przywołanym artykule ma znaczenie szeroki e i obejmuje również pojęcie usługi (art. 2 pkt 3 u.p.n.p.r.) . Dla wykazania, iż Olimp Laboratories stosowała nieuczciwą praktykę rynkową koniecznym jest w pierwszej kolejności uznanie, iż zarzucone jej zachowanie mieści się w pojęciu praktyki rynkowej. Prowadzenie przez Stronę promocji swoich produktów z wykorzystaniem m.in. postów oraz relacji ukazując ych się – za wynagrodzeniem - na kontach innych przedsiębiorców (inf luencerów) na portalu Instagram spełnia powyższe kryteria, a zatem może być uznane za praktykę rynkową w rozumieniu u.p.n.p.r. Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym dokonuje podziału nieuczciwych praktyk rynkowych na te stypizowane w ustawie, niepodlegające ocenie w świetle przesłanek określonych w art. 4 ust. 1 u.p.n.p. r. oraz te w ustawie nie wskazane, zakazane po spełnieniu przesłanek określonych w art. 4 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.n.p.r., stosowana przez przedsiębiorcę praktyka rynkowa jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy, w trakcie jej zawierania lub po zawarciu. W odniesieniu do praktyk stypizowanych , ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowy m dokonuje ich podziału na praktyk i rynkow e wprowadzające w błąd oraz agresywne praktyki rynkowe (art. 4 ust. 2 u.p.n.p.r.). Praktyki rynkowe wprowadzające w błąd mogą przybrać postać czynną i bierną, tj. polegać na działaniu (art. 5 u.p.n.p.r.) albo zani echaniu (art. 6 u.p.n.p.r.) wprowadzającym w błąd. Kryptoreklama Należy wskazać, iż cytowaną wyżej ustawą polski ustawodawca dokonał implementacji do prawa krajowego "czarnej listy praktyk" handlowych zawartych w załączniku I Dyrektywy 2005/29/WE. Nieu czciwymi praktykami rynkowymi w każdych okolicznościach są praktyki rynkowe wprowadzające w błąd wymienione w art. 7 u.p.n.p.r . Wskazana lista nieuczciwyc h zachowań wprowadzających konsumentów 43 w błąd stanowi zamknięty zbiór praktyk kwalifikowanych jako ni euczciwe w każdych okolicznościach, a ich stosowanie jest zakazane z mocy samej ustawy . W przypadku stosowania przez przedsiębiorcę jednej z praktyk z określonej w art. 7 u.p.n.p.r. „czarnej listy” nie jest konieczne wykazywanie jej nieuczciwości na podsta wie art. 4 ust. 1 u.p.n.p.r . W efekcie więc, od strony dowodowej, wystarczy wykazać zaistnienie praktyki o cechach określonych w art. 7 ww. ustawy . Przepis z art. 7 pkt 11 u.p.n.p.r. stanowi, iż n ieuczciwymi praktykami rynkowymi w każdych okolicznościach są praktyki rynkowe wprowadzające w błąd polegające na stosowaniu kryptoreklamy , która polega na wykorzystywaniu treści publicystycznych w środkach masowego przekazu w celu promocji produktu w sytuacji gdy przedsiębiorca zapłacił za tę promocję, a nie wy nika to wyraźnie z treści lub z obrazów lub dźwięków łatwo rozpoznawalnych przez konsumenta . Przepis ten znajduje zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy. Celem stwierdzenia , że Strona stosowała nieuczciwą praktykę rynkową w postaci kryptoreklamy należy ustalić, że: - wykorzystywała treści publicystyczne w środkach masowego przekazu w celu promocji produktu, - przedsiębiorca (reklamodawca) zapłacił za tę promocję, - nie wynika to wyraźnie z treści lub z obrazów lub dźwięków łatwo rozpoznawalnych pr zez konsumenta. Przesłanka 1 - wykorzystywanie treści publicystyczn ych w środkach masowego przekazu w celu promocji produktu . W tym miejscu należy wskazać, iż pojęcie „treści publicystyczne” należy interpretować szeroko, uwzględniając także treści tworzo ne przez influencerów lub zamieszczane przez nich na platformach mediów społecznościowych, co odpowiada realiom praktyki reklamowej 37 . W ocenie Prezesa UOKiK, Strona wykorzystywała treści publicystyczne w środkach masowego przekazu. Publikacje współpracują cych ze Spółką influencerów zamieszczane były na ich kontach m.in. w portalu społecznościowym Instagram (środek masowego przekazu) . Kont a ww. influencerów są publiczne , co znaczy, że profil e , w tym posty oraz relacje 38 , mógł zobaczyć faktycznie każdy użytko wnik Internetu zalogowany na Instagramie, a w ograniczonym zakresie – zgodnie z opisem funkcjonalności tego serwisu przedstawionym powyżej - także użytkownicy Internetu, którzy nie są zalogowani w ww. serwisie. Przedmiotowe publikacje miały formę postów or az relacji, a ich treść często przybierała formę lifestyle’owej relacji z życia konkretnego influencera, przedstawiającą np. przyrządzanie posiłku, przygotowanie sportowe przed treningiem bądź informującą o wydarzeniach okolicznościowych takich jak urodzi ny (treści publicystyczne) . Wpisom tym towarzyszyły odwołania do produktów lub marki reklamodawcy (Olimp), które były zawarte zarówno w zdjęciach jak i opisie poszczególnych publikacji . Influencerzy współpracujący ze Spółką wskazywali, iż ww. produkty stan owią ich osobiste wybory konsumenckie, przedstawiając niejednokrotnie opis ich działania lub informując o udostępnionej przez 37 Por. Zawiadomienie Komisji – Wytyczne dotyczące wykładni i stosowania dyrektywy 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętr znym ( Dz.Urz.UE.C 2021 Nr 526, str. 98 ). 38 Relacje (ang. Instastory ) stanowią format publikowania treści na Instagramie pozwalający na udostępnianie zdjęć oraz filmów. Zazwyczaj znikają one po 24 godzinach. Relacje wyświetlają się w wierszu w górnej częśc i Aktualności. W ramach relacji Przedsiębiorca publikuje treści reklamowe. 44 Spółkę oferty rabatowej . Bezspornym jest zatem fakt, iż ww. publikacje wykorzystywane były przez Spółkę w celu promocji jej produk tów, co wprost wynika z brzmienia odnośnych postanowień zawieranych przez Olimp Laboratories Umów o pełnienie roli Ambasadora Olimp oraz Umów o wykonywanie usług promocyjno - reklamowych z Ambasadorem Marki. Przesłanka 2 - przedsiębiorca (reklamodawca) zapł acił za tę promocję . Podobnie rzecz się ma z przesłanką zapłaty za promocję, która została udokumentowana zgromadzonymi w postępowaniu umowami zawartymi przez Spółkę z e współpracującymi z nią przedsiębiorcami (influencerami). Nie budzi wątpliwości, iż St rona płaci ww. podmiotom za promocję produktów marki Olimp na swoich kontach na Instgramie . Przesłanka 3 - nie wynika to wyraźnie z treści lub z obrazów lub dźwięków łatwo rozpoznawalnych przez konsumenta. Dwie pierwsze przes ł anki uznania praktyki Przeds i ę biorcy za kryptoreklam ę należy uzna ć za spe ł nione. Odno ś nie do trzeciej przes ł anki (brak wyra ź nego oznaczenia, że tre ś ci rzekomo publicystyczne maj ą charakter promocyjny) należy wskaza ć za doktryn ą , że kryptoreklama jest działaniem ukierunkowanym na wywo łanie wrażeni a , że określone treści stanowią bezstronn ą , obiektywn ą prezentacj ę towaru, a nie reklam ę 39 , w tym również – nie zawierają informacji, iż przedsiębiorca zapłacił za fakt wskazania swojego produktu w treści publicystycznej. Warto przy tym zwróci ć uwagę na Wytyczne Komisji Europejskiej dotyczące wykładni i stosowania dyrektywy 2005/29/WE. Wskazano w nich – zarówno w odniesieniu do kryptoreklamy, jak i innych form tzw. reklamy ukrytej , iż ujawnienie elementu handlowego musi być jasne i odpowiednie, a także uwzględniające środek przekazu, za pośrednictwem którego odbywa się marketing, w tym kontekst, lokowanie, harmonogram, czas trwania, język, grupę docelową i inne kwestie. Musi być ono wystarczająco widoczne, aby odpowiednio informować przeciętnego konsumenta lub konsumenta podatnego na zagrożenia, który jest odbiorcą treści. Na przykład nie można uznać ujawnienia za odpowiednie, jeżeli nie wyświetlono informacji dotyczącej informacji handlowej w widoczny sposób (np. hashtagi na końcu długiego oświ adczenia; jedynie oznaczenie przedsiębiorcy tagiem) lub dotarcie do takiej informacji wymaga od konsumenta poczynienia dodatkowych czynności (np. kliknięcia na komunikat "dowiedz się więcej") 40 . Konkretyzację opisanych wyżej standardów stanowią szczegółowe zalecenia zawarte w Rekomendacjach Prezesa UOKiK. W myśl ww. dokumentu, oznaczenia materiałów reklamowych zamieszczanych w ramach marketingu opartego na współpracy z influencerami , powinny być jednoznaczne, czytelne oraz zrozumiałe dla każdego odbiorcy. W spółpracujący ze Spółką influencerzy powinni , z jednej strony, w sposób niebudzący wątpliwości wskazywać na komercyjny charakter publikacji, z drugiej zaś – informować o reklamowanej marce. Posłużyć mogą do tego - wskazane w Rekomendacjach – zalecane okreś lenia, takie jak: reklama, materiał sponsorowany bądź płatna współpraca, 39 K . Osajda , Komentarz do ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, Beck Online Komentarze 2019. 40 Zawiadomienie Komisji – Wytyczne dotyczące wykładni i stosowania dyrektywy 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym ( Dz.Urz.UE.C 2021 Nr 526, str. 1). 45 których użycie w oznaczeniu publikacji jest istotne z punktu widzenia jego jednoznaczności. Wymóg czytelności materiału reklamowego to przede wszystkim zapewnienie odpowiedniej widocz ności ww. elementów. Pomocne w tym zakresie może okazać się zastosowanie wyróżniającej się – względem tła – oraz odpowiednio dużej czcionki. Prezes UOKiK zaleca również skorzystać z funkcjonalności poszczególnych serwisów społecznościowych, które oferują - obok możliwości oznaczeń publikacji we własnym zakresie – także pewne domyślne rozwiązania dedykowane oznaczaniu materiałów reklamowych (oznaczanie dwupoziomowe). Istotne jest także odpowiednie umiejscowienie przedmiotowych oznaczeń. W myśl Rekomendacji, winny one znajdować się na początku opisu bądź nagrania, co pozwoli konsumentom już na wstępnym etapie zapoznać się z charakterem danej publikacji. Na czytelność przekazu rzutują także względy techniczne funkcjonowania niektórych serwisów społecznościowyc h. Materiały reklamowe wyświetlane są bowiem w odmienny sposób na urządzeniach mobilnych oraz w wersji komputerowej, co także należy uwzględnić. Czytelne oznaczenie publikacji winno być także widoczne zarówno dla stałych obserwatorów danego profilu, jak i tych, którzy zapoznają się z nim dopiero po raz pierwszy. Aby materiały reklamowe były zrozumiałe dla każdego odbiorcy, Prezes UOKiK rekomenduje posługiwanie się w przedmiotowych oznaczeniach językiem polskim, w wypadku profili prowadzonych w tym język u. W tym miejscu konieczne jest, zdaniem Prezesa UOKiK, wyjaśnienie, ż e inaczej niż w przypadku nieuczciwych praktyk rynkowych sankcjonowanych na podstawie art. 4 ust. 1 i 2 u.p.n.p.r. (ewentualnie w związku z art. 5 lub 6 u.p.n.p.r.) praktyki rynkowe z „ czarnej listy” nie wymagają dowodzenia ich nieuczciwości, gdyż są ex lege zabronione i „wprowadzające w błąd w każdych okolicznościach”. Tym samym nie jest konieczne odnoszenie skutków oddziaływania tych praktyk, a wśród nich kryptoreklamy, do modelowego, przeciętnego konsumenta, o którym mowa w art. 2 pkt 8 u.p.n.p.r. (a następnie w art. 4 ust. 1 , art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.p.n.p.r.). Jak wskazuje się bowiem w doktrynie, „ przyjęty model "przeciętnego konsumenta" stanowi punkt odniesienia dla oceny praktyk rynkowych pod kątem ich nieuczciwości ”. Skoro zatem kryptoreklama jest nieuczciwa z mocy samej ustawy, nie ma konieczności przeprowadzania testu przeciętnego konsumenta. Art. 7 pkt 11 u.p.n.p.r. in fine wskazuje jednak, iż fakt zap ł aty za tekst q uasipublicystyczny ma nie wynika ć „wyra ź nie z tre ś ci lub z obrazów lub d ź wi ę ków ł atwo rozpoznawalnych przez konsumenta”. Ta ostatnia cz ęść definicji kryptoreklamy (ostatnia z wymienionych wyżej przes ł anek) wymaga dokonania oceny, czy informacja o zap ł acie by ł a podana „wyra ź nie” i czy by ł a „ ł atwo rozpoznawalna dla konsumenta”. Mimo wi ę c, jak wskazano, braku konieczno ś ci odwo ł ywania si ę do przeci ę tnego konsumenta, w ocenie Prezesa UOKiK, model, o którym mowa w art. 2 pkt 8 u.p.n.p.r. można zastosowa ć do ocen y powyższej przes ł anki pomocniczo. Zgodnie z treścią art. 2 pkt 8 u.p.n.p.r., pr zeciętny konsument jest to konsument dostatecznie poinformowany, uważny i ostrożny. Oceny, zgodnie z brzmieniem ustawy, dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kul turowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego pra ktyka rynkowa dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa. Jak wynika z powyższej definicji przeciętnego konsumenta, ustawodawca wymaga od konsumenta rozsądku i uwagi, jednakże daje mu jednocześnie prawo do rzetelnej, niewprowadzającej w błąd informacji, zawierającej wszelkie niezbędne dane dotyczące oferowanego produktu . Ciężar przekazania informacji o produkcie spoczywa na 46 przedsiębiorcy, który występując na rynku w roli profesjonalisty powinien zadbać o to, żeby jego klient uzyskał pełną informację pozwalającą na podjęcie świadomej decyzji. Z tego powodu prawo do informacji uznawane jest za fundament ochrony konsumenta w Unii Europejskiej 41 . Z uwagi na charakter produktów ( odżywki, suplementy diety , odz ież sportowa oraz kosmetyki ) oraz charakter mediów wykorzystywanych w ramach działalności reklamowej ( internetowe serwisy społecznościowe typu: Instagram ), należy stwierdzić, iż publikacje zamieszczane przez Przedsiębiorcę w serwisie Instagram kierowane by ły do wszystkich użytkowników Internetu zalogowanych w serwisie Instagram , a w ograniczonym stopniu także do internautów odbierających przedmiotowe treści bez logowania się do ww. serwisu . Jak wskazują badania, „ polski konsument staje się coraz bardziej cyfrowy ” 42 . W niektórych segmentach handlu detalicznego – jak zakup odzieży – korzystanie z zakupów online sięga 50%. Większość badanych konsumentów (61%) szukając informacji o produktach i cenach sięga także do k anałów internetowych. Wyłącznie kanałami tradycyjnymi posługuje się do tego celu tylko 32% polskich konsumentów . Decyzje te są często podejmowane w oparciu o opinię influencerów – których obserwuje lub zapoznaje się z ich opiniami aż 63,8% polskich konsume ntów 43 . Na początku 2023 r. – wedle danych przedstawionych przez administratora Instagrama – serwis ten posiadał w Polsce przeszło 10 mln. u żytkowników 44 , na tle 27,5 mln. użytkowników wszystkich serwisów społecznościowych w Polsce . Z asięg w jakim Instagram eksponuje treści reklamowe dotyczy przeszło 2 5 % populacji Polski . Należy także zauważyć, iż przeciętny użytkownik Internetu w Polsce spędza średnio 2 godziny dziennie w serwisach społecznościowych 45 , a trzy czwarte spośród nich korzysta przynajmniej z jed nego serwisu społecznościowego, przy czym Instagram należy do grona najbardziej popularnych platform tego typu zarówno w Polsce jak i na świecie . Do najpopularniejszych tematów poruszanych w serwisach społecznościowych zarówno przez influencerów jak i kon sumentów należ ą m.in. zdrowy tryb życia, żywność oraz tematyka odzieżowa 46 . Odbiorcami treści reklamowych na kon tach współpracujących ze Spółką influencerów mogą być przy tym osoby, które np. okazjonalnie weszły na kont o któregoś z nich bądź też otrzymały od znajomych prowadzący do nich link , przy czym – odbiorcami ww. treści mogą być także osoby, które nie posiadają konta w serwisie Instagram . Niemniej , w zdecydowanej większości adresatami treści reklamowych promowanych przez ww. podmioty są osoby , które i nteresują się zdrowym i aktywnym trybem życia oraz umieją korzystać w sposób dostateczny z Internetu oraz z mediów społecznościowych. W dzisiejszych czasach powyższe cechy przypisać można zarówno osobom młodym, jak i starszym, mieszkańcom dużych miast, j ak i wsi, czy też osobom z wykształceniem wyższym, jak i podstawowym. Dlatego można uznać, że potencjalnymi odbiorcami postów publikowanych przez współpracujących ze Spółką influencerów jest każdy użytkownik Internetu mający dostęp do serwisu Instagram za pośrednictwem odpowiednich urządzeń takich jak kompu ter, tablet bądź telefon komórkowy, w tym zarówno za pośrednictwem 41 A. Kin, Przeciętny konsument: pojęcie i znaczeni e dla ochrony konsumenta , http://bazhum.muz hp.pl/media//files/Rynek_Spoleczenstwo_Kultura/Rynek_Spoleczenstwo_Kultura - r2012 - t - n3/Rynek_Spoleczenstwo_Kultura - r2012 - t - n3 - s20 - 25/Rynek_Spoleczenstwo_Kultura - r2012 - t - n3 - s20 - 25.pdf , s. 22; (Dostęp: 20.07.2023 r.). 42 Za: https://www.ey.com/pl_pl/news/2019/08/jak - polscy - konsumenci - kupuja - w - sieci - wyniki - badania - ey (Dostęp: 20.07.2023 r.). 43 Reklama w kontekście działań influencerów. Raport badawczy S W Research, listopad 2022 r., za: https://uokik.gov.pl/download.php?id=19746 44 Za: https://datareportal.com/reports/digital - 2023 - poland (Dostęp: 20.07.2023 r.). 45 Za: https://datareportal.com/reports/digital - 2020 - global - digital - overview (Dostęp: 20.07.2023 r.). 46 https://www.ccpc.ie/business/research/market - research/ccpc - online - behaviour - influencer - marketing - research/ s. 14; por. https://financesonline.com/instagram - trends/ ( Dostęp: 20.07.2023 r.). 47 przeglądarki stron www lub dedykowanej aplikacji mobilnej 47 . Jest to niejednorodna grupa, składająca się z osób w różnym wieku, wykształce niu, miejscu zamieszkania i doświadczeniu życiowym. Mając na względzie powyższe , pomocnicze odwołanie się w niniejszym postępowaniu do konstrukcj i modelu przeciętnego konsumenta nie będzie oparte o przynależność adresatów treści reklamowych marki Olimp do szczególnej grupy konsumentów. Dodatkowym potwierdzeniem okoliczności związanych z oddziaływaniem reklam na konsumentów w mediach społecznościowych są przeprowadzenie przez agencję demoskopową SW Research sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie ( dalej także j ako: SW Research ) bada nia socjologiczn e na temat świadomości oraz doświadczeń konsumentów dotyczących treści reklamowych w Internecie. Badania te – przeprowadzone na zlecenie organu ochrony konsumentów - uwzględniały specyfikę influencer marketingu w serwi sach społecznościowych, w tym na Instagramie. Ustalenia SW Research zostały oparte na metodzie wywiadów on - line (CAWI) na reprezentatywnej – przeszło dwutysięcznej - próbie polskich internautów w wieku 15 - 65 lat . Próba była kontrolowana pod względem rozkł adu: płci, wieku, wielkości miejsca zamieszkania oraz wykształcenia. Należy podkreślić, że Prezes Urzędu dokonał jednak samodzielnej oceny kwestionowanych działań Przedsiębiorcy, która została przedstawiona w dalszej części decyzji. Wyniki badań ww. agencj i demoskopowej mają w niniejszej sprawie charakter pomocniczy, wspierający ocenę dokonaną przez Prezesa Urzędu. Należy wskazać, że na celowość przeprowadzania badań socjologicznych zwrócił uwagę Sąd Apelacyjny (rozpoznający sprawę dotyczącą stosowania prak tyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów 48 ) stwierdzając jednoznacznie, że dokonując oceny stanu faktycznego, badania takie należy brać pod uwagę 49 . Należy w tym miejscu zauważyć, iż publikacje zamieszczane przez współpracujących ze Spółką influenceró w na ich kontach w serwisie Instagram spełniają powyższe cechy reklamy natywnej. Z ustaleń SW Research wynika, że • Niemal 64% badanych zapoznaje się z materiałami przygotowanymi przez influencerów. • Wśród nich prawie połowie (46%) zdarzyło się podjąć decyzję zakupową na podstawie ich rekomendacji. Wyniki te są zdecydowanie wyższe w przypadku osób najmłodszych – w wieku 15 – 24 lat (89% zapoznaje się z materiałami, 55% podejmuje na ich podstawie decyzje zakupowe) – oraz osób, które regularnie obserwują influenc erów (63% podejmuje na ich podstawie decyzje zakupowe). • Tylko 5% internautów zapoznających się materiałami influencerów nie zwraca uwagi na ich ewentualnie reklamowy charakter. • Fakt, że influencer otrzymał wynagrodzenie za opinię lub polecanie produktów i usług, wpływa na zaufanie u ponad połowy badanych. • Oznaczenia treści reklamowej w przypadku influencerów powinny znajdować się na początku przygotowanego materiału – tak uważa 66% badanych. 47 Większość użytkowników serwisów społecznościowych stanowią korzysta jednak z tych usług poprzez aplikacje mobilne, za: https://datareportal.com/reports/digital - 2021 - global - overview - report (Dostęp: 20.07.2023 r.). 48 Decyzja Prezesa Urzędu z dnia 2 maja 2013 r., DDK - 2/2013, t reść decyzji dostępna jest na stronie https://decyzje.uokik.gov.pl/bp/dec_prez.nsf. 49 Wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 24 listopada 2015 r., VI ACa 1725/14. 48 • 85% badanych uważa, że influencer powinien jednoznacznie oznaczać materiały, w których promuje własne produkty lub usługi i zachęca do ich zakupu. Powyższe badania korespondują z ustaleniami raportu Komisji Europejskiej 50 z 2018 r., opracowanego we współpracy z GfK Belgium N.V. z siedzibą w Leuven, który dowo dzi trudności w rozpozna wa niu przez konsumentów komercyjnego charakteru reklamy natywnej w mediach społecznościowych. Reklama natywna 51 stanowi płatn y rodzaj działań promujących markę, usługę lub produkt. Często oferuje ona treści dopasowane do zainteresowa ń odbiorców lub dodatkowe treści informacyjne/edukacyjne, przez co nazywana jest nienachalną formą reklamy. Przyjmując postać edukacyjnego artykułu w portalu internetowym lub post a influencera w serwisie społecznościowym – reklama natywna może występować poza środowiskiem reklamodawcy, czym odróżnia się od standardowego materiału reklamowego . Nie zawierając stosownych oznaczeń tego rodzaju publikacja może stanowić przykład reklamy ukrytej. Należy w tym miejscu zauważyć, iż posty oraz relacje zamieszczane p rzez Przedsiębiorcę na jego koncie w serwisie Instagram spełniają powyższe cechy reklamy natywnej. Badania behawioralne w zakresie w reklamy ukrytej wskazują, iż jednym z zasadniczych elementów, który pozwala konsumentom na rozpoznanie ukrytej reklamy jes t m.in. – obok nazwy reklamodawcy - oznaczenie wskazujące na fakt komercyjnej współpracy (ang. disclosure tag ) 52 . Choć są to najbardziej jednoznaczne formy ujawnienia handlowego celu działań przedsiębiorcy (np. w formie wyrażenia: sponsorowane), ich obecnoś ć w treściach reklamowych nie zawsze stanowi gwarancję jasności przekazu dla konsumentów, w szczególności w sytuacji gdy stosowane przez influencera oznaczenie opiera się wyłącznie na tekstowym hashtagu (np. #ad), który jest krótki a do tego umiejscowiony – jak to bardzo często bywa – wśród rozwlekłego opisu lub szeregu innych hashtagów. Ustalenia ww. raportu, oparte na próbie przeszło 9 tysięcy konsumentów z 6 różnych krajów, pokazały, że jedynie 6% konsumentów potrafiło prawidłowo ocenić charakter wszyst kich publikacji jako reklamowy bądź niekomercyjny. Wskaźniki rozpoznawalności treści komercyjnych wśród konsumentów rosną do poziomu 64% 53 o ile użyte zostały standardowe oznaczenia komercyjnej współpracy w ramach funkcjonalności poszczególnych platform. Dl a porównania typową reklamę, która nie stanowi reklamy natywnej, potrafi rozpoznać 80% konsumentów, co pokazuje, iż dedykowane funkcjonalności platform społecznościowych do oznaczania treści komercyjnych, choć dają pewien poziom ochrony, nie spełniają jedn ak w pełni swojej roli. W przedmiotowym raporcie zauważono także, iż funkcjonalności służące do oznaczania materiałów sponsorowanych na poszczególnych platformach społecznościowych posługują się zróżnicowanymi określeniami, ze wskazaniem na „sponsorowane” lub „reklamowe” jako te, które najlepiej w aspekcie jednoznaczności wyrażają handlowy cel praktyki 54 . W konsekwencji konsumenci co do zasady negatywnie oceniają treści, które zostaną przez nich rozpoznane jako ukryta reklama, w tym reklama natywna, jako, że ograniczają one możliwość ich krytycznej oceny i podjęcie świadomego wyboru konsumenckiego. Autorzy raportu podkreślają w konkluzjach konieczność wzmocnienia skuteczności ochrony 50 Behavioural study on advertising and marketing practice s in online social media. Final Report, Komisja Europejska, kwiecień 2018 r.; za: https://commission.europa.eu/system/files/2018 - 07/osm - final - report_en.pdf (Dostęp: 20.07.2023 r.). 51 https://www.whitepress.com/pl/baza - wiedzy/133/reklama - natywna - po - tym - tekscie - zrozumiesz - czym - jest (Dostęp: 20.07.2023 r.). 52 Behavioural study…, str. 35. 53 Behavioural study on…, str. 38. 54 Behavioural study on…, str. 39 , 42 . 49 konsumentów przed reklamą ukrytą, co może zostać osiągnięte przez stosowa nie – z jednej strony – oznaczeń opartych na jednoznacznych sformułowaniach, a z drugiej na zapewnieniu ich odpowiedniej widoczności 55 . Mając na względzie powyższe uwagi, nie można uznać, żeby oznaczenia jakimi posługiwali się współpracujący ze Spółką przed siębiorcy (influencerzy) , takie jak #olimp, lub # olimp_sport_nutrition (a więc określenia sugerowane przez Olimp Laboratories) , w wyraźny sposób ujawniały płatny charakter publikacji zamieszczanych na ich kanałach w serwisie Instagram. Nie przesądza bowi em o komercyjnym charakterze współpracy oznaczenie publikacji za pomocą hashtagu, który wskazuje wyłącznie na nazwę promowanej marki. Także pozostałe oznaczenia jakimi posługiwały się ww. podmioty – zawarte zarówno w treści opisów publikacji jak i obrazac h lub dźwiękach im towarzyszących , należy uznać za niespełniające ww. standardów. W ocenie organu ochrony konsumentów anglojęzyczny skrót „ad” 56 – zawarty we frazie stosowanego przez influencerów Spółki znacznika „olimpad”, nie jest zrozumiał y dla przecięt nego konsumenta posiadającego miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej . Na powyższe Prezes UOKiK zwrócił uwagę w komunikacie 57 prasowym z dnia 29 września 2021 r . Konsumenci w Polsce posługują się językiem polskim i nie muszą znać języka angielskiego, a tym bardziej kojarzyć skrótu od angielskiego sformułowania. P ołączenie ww. skrótu z częścią nazwy reklamodawcy i posługiwanie się przez współpracujących ze Spółką influencerów hasztagiem #olimpad, umiejscowionym często wśród szeregu innych hasztagów czyni go jeszcze mniej zrozumiałym. W związku z powyższym , posługiwanie się powyższym znacznikiem nie może być w żaden sposób uznane za wyraźnie wskazujące na płatny charakter promocji z perspektywy przeciętnego konsumenta. Waloru jednoznacz ności nie sposób także przypisać znacznikowi o treści: #współpraca. Wyrażenie to – zgodnie z jego znaczeniem zawartym w Słowniku języka polskiego PWN – oznacza bowiem m.in. działalność prowadzoną wspólnie przez jakieś osoby, instytucje lub państwa 58 , odnosi się zatem do współdziałania, nie zawiera jednak elementu komercyjnego. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż cytowane wyżej badania behawioralne wskazują na zupełnie inne frazy jako najbardziej jednoznacznie kojarzone przez konsumentów z płatną promocj ą w treściach publicystycznych, tj. „sponsorowane” lub „reklamowe”. Takich sformułowań współpracujący ze Spółką influencerzy jednak nie stosowali w wyżej przywołanych publikacjach. Znamienne przy tym jest również to, że xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx . W ocenie Prezesa UOKiK tego rodzaju działanie stanowi nie tylko przejaw złamania regulaminu poszczególnych platform (w analizowanym przypadku Instragram a) w zakresie zamieszczania treści sponsorowanych, ale także pozbawia obserwatorów szansy szybszej weryfikacji materiału jako reklamowy. K onsument po w ejściu na konta ww. podmiotów i zapoznaniu się z postami m oże nie rozróżnić, które posty są reklamowe, a które są neutralnymi publikacjami. Publikacje te co do zasady przedstawiają influencerów w ich codziennym życiu, w szczególności eksponowana jest aktywność sportowa. Konsument może uznać, że pozytywne opinie o produktach, umiejscowione w naturalnym kontek ście, np. treningów sportowych , 55 Behavioural study on…, str. 44. 56 Wyrażenie „ad” jest skrótem od angielskiego słowa „ advertisement ” . 57 https://uokik.gov.pl/aktualnosci.php?news_id=17856&news_page=12 (Dostęp: 20.07.2023 r.). 58 Za: https://sjp.pwn.pl/sjp/;2538059 (Dostęp: 20.07.2023 r.). 50 spożywania posiłku czy wypoczynku, stanowią własną , niezależną opinię influencerów , wynikającą z doświadczenia w używaniu i testowaniu danych produktów. Brak jednoznacznego wskazania płatnego charakteru publikacji , w wyraźne j formie tekstowej, graficznej bądź głosowej, czyni powyższe treści publicystyczne trudno rozpoznawalnymi jako reklamowe. Przedsiębiorcy współpracujący z Olimp z uwagi na status influencerów ma ją dużą siłę oddziaływan ia na osoby, które obserwują ich profil e , ponieważ w natura lny sposób chcą korzystać z ich doświadczeń konsumenckich. Już samo oznaczenie nazwy producenta przez poszczególnego influencera , może skłonić konsumenta do zapoznania się z promowaną ofertą ( wejścia na stronę internetową, oceny produkt ów, zweryfikowania cen ) i zbudować w jego świadomości pozycję reklamowanej marki. Jak wynika z zawartych przez Spółkę umów, w 2021 r. – oraz w okresie go poprzedzającym – kampanie promocyjno - reklamowe oparte o sieć przedsiębiorców (influencerów) Spółka pr owadziła z wykorzystaniem wzorca umownego Umowy o wykonywanie usług promocyjno - reklamowych , xxx xxxxxxx xxx . [tpc] Dopiero wobec interwencji Prezesa Urzędu i jego publicznych oświadczeń związanych ze wszczęciem postępowania wyjaśniającego w zakresie infl uencer marketingu , w dniu 24 listopada 2021 r., Spółka skierowała do ww. przedsiębiorców wiadomość elektroniczną ze wskazaniem na potrzebę zamieszczania w reklamowych publikacjach znacznika „olimpad” , co miałoby - w ocenie Spółki – stanowić jasny komunikat , iż dana publikacja stanowi reklamę. Pod koniec 2021 r. Spółka opracowała nowy wzorzec umowny współpracy z influencerami (Umowa na pełnienie roli Ambasadora Olimp) , który zawierał [tpc] Należy podkreślić, iż zarówno na poszczególnych przedsiębiorcach (influencerach) jak i na Spółce (reklamodawcy) – ciążył obowiązek należytej staranności w zakresie ujawnienia płatnego charakteru współpracy. Spółka była jednak w ramach ww. umów współpracy podmiotem o większym doświadczeniu na rynku marketingowym i to ona ustalała zasady współpracy, a także wymagała określonych działań od swoich partnerów, za które płaciła. P osiadała przy tym szereg umownych uprawnień pozwalają cych na wyegzekwowani e wykonania zawartych umów w sposó b zgodny z przepisami prawa . W toku postęp owania ustalono, iż ww. uprawnienia co do zasady nie były przez Spółkę wykorzy stywane . Dodatkowo za naruszeniem standardów obowiązujących w przedmiotowej branży, przemawia także ograniczona widoczność oznaczeń dokonywanych przez współpracujących ze Spółką przedsiębiorców . Znaczniki – które w ocenie Spółki miały wskazywać na płatny charakter publikacji , obserwowane w wersji mobilnej serwisu Instagram dostępnej bądź to z przeglądarki internetowej bądź z aplikacji mobilnej, nie są bowiem widoczne na wstępnym e tapie zapoznawania się z ww. materiałem, lecz dopiero po skorzystaniu z opcji „ więcej” lub dotknięciu ekranu w aplikacji mobilnej. Powyższe powoduje, iż nawet hashtagi, które nawiązują do marki reklamodawcy nie są widoczne bez dokonania przez konsumenta do datkowych czynności (tj. rozwinięcia dalszej treści przez przycisk „więcej”). Tymczasem - jak wynika z cytowanych wyżej badań demoskopowych – większość polskich konsumentów oczekuje jednoznacznej informacji o płatnym charakterze współpracy już na początku publikacji. Ograniczona widoczność ww. znaczników wynika także z faktu, iż stosowane przez Spółkę wytyczne (tzw. briefy) przewidywały w niektórych przypadkach obowiązek zamieszczenia znacznej liczby (nawet do 12) rozmaitych, bardzo często niekomercyjnych o znaczeń. Dla przykładu w kampanii produktowej z dnia 11 stycznia 2022 r. były to następujące hashtagi: #Olimpteam, #olimp, #energydrink, #sugarfee, #skupienie, #koncentracja, #rweilerfocus, #zero, #energy, #pobudzenie, #motywacja, #sesja. Zwraca uwagę, iż większość z ww. znaczników ma 51 charakter niekomercyjny. Należy zatem uznać, iż nawet hipotetyczne zamieszczenie wśród tak rozwlekłej treści prawidłowego znacznika płatn y charakter współprac y nie będzie łatwo rozpoznawalny dla konsumenta. Jak już wskazano wcześniej, Spółka pod koniec 2021 r. opracowała nowy wzorzec umowy w zakresie influencer marketingu prowadzonego w portalach społecznościowych, w szczególności na Instagramie. Integralną częścią umów zawieranych na podstawie ww. wzorca były xx xxx 59 , [tpc ] [tpc] Przedmiotowe publikacje miały zatem sprawiać wrażenie prywatnej aktywności sportowej influencera, jego autentycznych wyborów konsumenckich, a jednoznaczna informacja o handlowym celu publikacji miała być pominięta , ograniczona do w skazania marki rekl amodawcy . Powyższe ma wpływ na zniekształcenie przedkontraktowego zachowania rynkowego konsumenta i może wpływać na podjęcie przez niego decyzji dotyczącej zakupu reklamowanych przez Przedsiębiorcę produktów lub zainteresowania się mar ką Olimp w inny sposób (np. przejrzenie ich oferty na stronie, polecenie znajomym etc.) . W ocenie Prezesa Urzędu, bez znaczenia pozostaje przy tym okoliczność, czy i w jakim ewentualnie stopniu konsument może zweryfikować otrzymane informacje. Kluczowe zn aczenie dla zaistnienia niedozwolonej praktyki ma wewnętrzne przekonanie konsumenta i dokonany przez niego odbiór przekazu współpracujących ze Spółką influencerów w chwili zapoznania się z nim. W okolicznościach niniejszej sprawy, w ocenie Prezesa Urzędu, tylko podanie rzetelnej i pełnej informacji o reklamowym charakterze zamieszczanych publikacji, pozwoliłoby przeciętnemu konsumentowi na podjęcie świadomej decyzji dotyczącej ewentualnego zakupu reklamowanych produktów. Tylko bowiem konsument 59 Przedmiotowy wzorzec umowny w okresie jego wdrożenia w 2021 r. oraz w 2022 r. nie kształtował jednak relacji między Spółką a wszystkimi współpracującymi z nią influencerami , z uwagi na zawarte uprzednio z niektórymi z nich umowy kilkuletnie. Taka sytuacja miała miejsce w odniesieniu do Katarzyny Dziurskiej, która w okresie od stycznia 2021 do 31 grudnia 2022 r. wykonywała usługi promocyjno - reklamowe w oparciu o Umowę o wykonywanie usług promocyjno - reklamowych z Ambasadorem Marki, które xxxxxx [tpc] 52 poinformowany o rzeczywistym charakterze publikacji, mógłby zrezygnować z zapoznania się z nimi lub przygotować się do świadomego, ostrożnego zakupu reklamowanych produktów. Podsumowując, praktyka Spółki – w świetle spełnienia wszystkich przesłanek określonych powyżej , w ocenie Prezesa UOKiK stanowi kryptoreklamę , tj. polega na wykorzystywaniu treści publicystycznych w środkach masowego przekazu w celu promocji produktu w sytuacji gdy przedsiębiorca zapłacił za tę promocję, a nie wynika to wyraźnie z treści lub z obraz ów lub dźwięków łatwo rozpoznawalnych przez konsumenta. W konsekwencji , praktykę Przedsiębiorcy opisaną w pkt I sentencji niniejszej decyzji, należało uznać za nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 7 pkt 1 1 w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy o przeciwd ziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowy m , a jej stosowanie w obrocie konsumenckim za bezprawne. Zaniechanie stosowania praktyki Przedsiębiorca w piśmie z dnia 7 października 2022 r. wskazał, iż zaniechał przedmiotowej praktyki , na dowód czego przedłożył do kumentację w postaci zrzutów ekranu przedstawiających publikacje zamieszczane przez współpracujących ze spółką przedsiębiorców (influencerów ), które zawierały oznaczenie: #olimpreklama. Monitoring prowadzony z urzę du w odniesieniu do części Ambasadorów ma rki Olimp w dalszym ciągu wykazywał jednak naruszenia w zakresie jednoznacznego ujawnienia płatnego charakteru współpracy dotyczącej zamieszczania publikacji reklamowych na kontach ww. influencerów w serwisie Instagram. Przykłady przedmiotowych naruszeń st anowi ą m.in. opisane wyżej: publikacja w formie relacji Katarzyny Dziurskiej z dnia 10 października 2022 r., post Katarzyny Oleskiewicz - Szuby z dnia 5 czerwca 2022 r. eksponowany w okresie późniejszym jako jeden z pierwszych na koncie ww. influencera, co najmniej do 12 stycznia 2023 r. oraz post Piotra Liska z dnia 27 grudnia 2022 r. W ocenie Prezesa Urzędu zaniechanie przedmiotowej praktyki nastąpiło ostatecznie w dniu 20 stycznia 2023 r. – jest to data skorygowania najpóźniej trwającego i ujawnionego na ruszenia (tj. publikacji Katarzyny Oleśkiewicz - Szuby) . Uwzględniając wskazane okoliczności, na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustaw y o ochronie konkurencji i konsumentów orzeczono jak w pkt I sentencji decyzji. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów Są d Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 r. (sygn. akt III SK 27/07) wyjaśnił, że gramatyczna wykładnia pojęcia zbiorowy interes konsumentów prowadzi do wniosku, że chodzi o zachowanie przedsiębiorcy, które godzi w interesy grupy osób stan owiących określony zbiór. Rezultaty tej wykładni modyfikuje zastrzeżenie, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma interesów indywidualnych. Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że przy konstruowaniu pojęcia „zbiorowy interes konsumentów” nie można opierać się tylko i wyłącznie na tym, czy oceniana praktyka skierowana jest do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Zdaniem Sądu, wystarczające powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych ko nsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów), wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Sąd Najwyższy uznał, że praktyką naruszającą zbiorowe interesy 53 konsumentów jest (...) takie zachow anie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą ta kiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy . Interes konsumentów należy rozumieć jako interes prawny (a nie faktyczny), a więc uznany przez ustawodawcę jako zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. Po jęcie to obejmuje swym zakresem prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych, zapewniających konsumentom możliwość dokonywania transakcji przy całkowitym zrozumieniu, jaki jest ich rzeczywi sty sens ekonomiczny i prawny na etapie przedkontraktowym i w czasie wykonywania umowy. Efektem naruszenia interesu prawnego może być naruszenie również stricte ekonomicznych interesów konsumentów (o wymiarze majątkowym). Godzenie w zbiorowe interesy kons umentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. Nie jest zatem konieczne ustalenie, że którykolwiek z konsumentów został rzeczywiście poszkodowany wskutek stosowanej przez przedsiębiorcę praktyki. W niniejszej sprawie skutkami działań Przedsiębiorcy dotknięty mógł zostać nieoznaczony z góry krąg konsumentów – wszyscy konsumenci – zainteresowani kupnem suplementów diety , odzieży sportowej lub pozostałych produktów oferowanych przez Spółkę - którzy zapoznali się z treścia mi reklamowymi zamieszczonymi przez współpracujących ze Spółką przedsiębiorców (influencerów) na należącym do nich kontach w serwisie Instagram. Stosowane przez Przedsiębiorcę praktyki nie dotyczyły zindywidualizowanego kręgu osób. Potencjalnie każdy kons ument mógł dokonać zakupu reklamowanych przez nich produktów, jak również zapoznać się z ofertą Spółki (wejść na stronę internetową, ocenić produkty), co budowało w świadomości konsumenta pozycję reklamowanej marki w konsekwencji jej reklamowania przez zna ną osobę. Przy czym bez znaczenia pozostaje faktyczna liczba konsumentów, którzy tego dokonali w wyniku przedmiotowej praktyki. Nie mamy tutaj również do czynienia z sytuacją, w której ww. podmioty występowały ze swoją ofertą do poszczególnych, zindywidu alizowanych konsumentów z osobna. W konsekwencji uznać należy, iż w niniejszym przypadku, to potencjalnie nieoznaczona z góry grupa konsumentów może zainteresować się ofertą Spółki . Zaznaczyć należy, że zarzucone Przedsiębiorcy praktyki wprowadzające w b łąd, naruszają bezpośrednio prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych warunkach rynkowych. Stosowane przez Przedsiębiorcę praktyki ograniczają bowiem konsumentom możliwość dokonania transakcji przy całkowitym zrozumieniu, jaki je st ich rzeczywisty sens ekonomiczny i prawny. Nie ma zatem wątpliwości, że działania Przedsiębiorcy naruszają zbiorowy interes konsumentów. Ustosunkowan ie do stanowiska Przedsiębiorcy 54 Prawidłowość stosowanych przez Przedsiębiorcę oznaczeń komercyjnych pu blikacji reklamowych, w zakresie stosowanych hashtagów, omówiono już w poprzedniej części niniejszej decyzji. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na dalszą argumentację Strony. Przedsiębiorca wskazał, iż chcąc dochować najwyższej staranności w zakresie dzia łań podejmowanych w stosunku do konsumentów przez współpracujących ze Spółką influencerów, Spółka opracowała xxx xxxx [tpc] Dodatkowo Strona wskazała, iż ww. dokument wpisuje się w standardy wyznaczone w trybie samoregulacji przez związek branżowy - Grupę Roboczą Influencer Marketingu przy Związku Pracodawców Branży Internetowej IAB Polska, bowiem zarówno stosowane przez influencerów Spółki oznaczenie „olimpad” , jak i wskazanie na nazwę produktu Spółki, spełniają przedmiotowe standardy, tj. wskazują na mar ketingowy charakter publikacji oraz zawierają oznaczenie reklamodawcy. Powyższe twierdzenia Spółki nie są prawdziwe. xxx [tpc] Nawet gdyby ww. wytyczne przewidywały konieczność jego zamieszczania – należałoby stwierdzić, iż taka praktyka nie wskazuje je dnoznacznie na komercyjny charakter publikacji, ze względów o których wzmiankowano wyżej. Wskazanie na potrzebę zamieszczania znacznika „olimpad” Spółka skierowała natomiast w wiadomości elektronicznej z 24 listopada 2021 r. do współpracujących z nią influ encerów. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z brzmieniem [tpc] – wbrew twierdzeniom Spółki - nie spełniają standardów wyznaczonych przez akty samoregulacyjne sformułowane przez Grupę Roboczą Influencer Marketingu przy Związku Pracodawców Bra nży Internetowej IAB polska. Zgodnie bowiem z dobrymi praktykami opublikowanymi przez ww. związek branżowy, wymogiem w zakresie zamieszczania publikacji reklamowych przez influencerów jest takie oznaczenie przedmiotowych materiałów aby ich reklamowy charak ter był łatwo rozpoznawalny przez konsumentów. Powyższe może nastąpić w oparciu o rekomendowane hashtagi jak: #postsponsorowany, #materiałsponsorowany, #współpracareklamowa, #reklama, #materiał reklamowy. Dodatkowo koniecznym jest zapewnienie odpowiedniej widoczności informacji o współpracy z reklamodawcą, w konsekwencji czego nie jest możliwe jej ukrywanie wśród szeregu innych znaczników. Oznaczenie powinno też jasno określać podmiot, z którym twórca współpracował przy tworzeniu materiału 60 . Spółka wskazała , iż niektóre organy ochrony konsumenta w państwach europejskich – gdzie język angielski nie jest językiem urzędowym – uznały w wydanych przez siebie 60 Za: https://www.iab.org.pl/wp - content/uploads/2021/10/INFLUENCER - MARKETING_poradnik - IAB - Polska - 2021.pdf (Dostęp: 20.07.2023 r.). 55 wytycznych, iż znacznik pochodzący od anglojęzycznego skrótu „ad” w dostateczny sposób ujawnia płatny char akter współpracy influencera z reklamodawcą. W konsekwencji, w ocenie Spółki publikacje zamieszczone z wykorzystaniem ww. znacznika nie mogą wprowadzać konsumentów w błąd co do płatnego charakteru tych publikacji. Prezes Urzędu nie podziela ww. przekonan ia. Obok argumentacji zawartej w poprzedniej części niniejszej decyzji, należy wskazać na ryzyka związane ze stosowaniem tego znacznika na które zwróciła Komisja Europejska w dokumencie „ Behavioural study on advertising and marketing practices in online s ocial media ” (2018). Cytowane w ww. dokumencie badania behawioralne ujawniły, iż dla konsumentów znacznik „ad” jest szczególnie trudny do identyfikacji, jego krótka forma nie pozwala w łatwy sposób na rozpoznanie reklamowego charakteru publikacji, w szcze gólności gdy ww. znacznik ma charakter tekstowy oraz jest umiejscowiony wśród szeregu innych znaczników 61 . W tym miejscu należy zaznaczyć, iż w niektórych przypadkach influencerzy współpracujący ze Spółką zamieszczali w ramach komercyjnej współpracy reklamo wej publikacje zawierające aż kilkanaście różnych hashtagów, co do zasady o niehandlowym charakterze lub zawierających jedynie odwołanie do marki Olimp. Spółka podniosła także argument, iż znacznik „ad” jest zrozumiały także dla polskich konsumentów, z uwa gi na rozpowszechnione w Internecie zapożyczenia z języka angielskiego. Na dowód powyższego Spółka przywołała najpopularniejsze hashtagi w serwisie Instagram zamieszczane przez polskich użytkowników tego serwisu. Olimp motywuje także potrzebę korzystania ze znacznika opartego o anglojęzyczny skrót („ad”) z uwagi na międzynarodową obecność Spółki oraz chęć trafienia z przekazem reklamowym na zagraniczne rynki. Spółka w tym kontekście wskazała, że – o ile treść postów i komentarzy może zostać łatwo przetłu maczona na żądanie odbiorcy zagranicznego, przy zastosowaniu funkcjonalności „zobacz tłumaczenie”, o tyle hashtagi nie podlegają automatycznemu tłumaczeniu. Olimp Laboratories wyjaśnił a także, iż część współpracujących z nim influencerów publikuje w serwis ie Instagram w języku angielskim, co jest związane z ich międzynarodową karierą. Prezes Urzędu nie podziela powyższego przekonania. Obok argumentacji opisanej powyżej, należy także wskazać, iż spośród przeszło 100 hashtagów – przywołanych przez Spółkę – ja ko najbardziej popularne, znakomita większość nie opiera się na anglojęzycznym skrócie, lecz stanowią je pełne wyrażenia , np. : #food, #fashion bądź #selfie. Zaś w odniesieniu do międzynarodowej obecności Spółki należy wskazać, iż Przedsiębiorca ma możliwo ść skorzystania z innych form ujawnienia, iż przedmiotowe publikacje wynikają z płatnej współpracy z influencerami. W pierwszym rzędzie – taką możliwość dają funkcjonalności serwisu Instagram dedykowane materiałom promującym markę, które podlegają automat ycznemu tłumaczeniu na inne niż polski języki. W tym kontekście Prezes UOKiK pragnie podkreślić, iż influencerzy współpracujący ze Spółką publikujący w języku polskim przekazy reklamowe do polskich konsumentów mają obowiązek oznaczania ww. treści w języku polskim. Jeżeli influencer prowadzi działalność w skali międzynarodowej ma także możliwość dodatkowo zamieszczać odpowiednie znaczniki w innych językach, jednak ograniczenie się do oznaczeń w języku obcym przy działalności, która w znacznej mierze jest pro wadzona także na polskim rynku (tj. publikowane są treści również lub tylko w polskim języku) , uznać należy za niewystarczające. Polscy konsumenci nie mają 61 Za: https://commission.europa.eu/system/files/2018 - 07/osm - final - report_en.pdf , str. 35. (Dostęp: 20.07.2023 r.). 56 bowiem obowiązku znać zagranicznych języków, winni oni mieć możliwość łatwego dostępu do informacji o reklamowym charakterze publikacji, co posługiwanie się językiem innym niż polski może utrudnić. Propozycja zobowiązania złożonego przez Stronę Pismem z dnia 12 sierpnia 2022 r. Strona przedłożyła propozycję wydania w toku postępowania decyzji zobowiązu jącej. Przedsiębiorca w ramach ww. wniosku miał zobowiązać się do: 1) P rzygotowania nowego P rzewodnika , który zawierałby wskazanie jak współpracujący ze Spółką influencerzy powinni oznaczać publikowane na Instagramie posty. Przewodnik wskazywałby, że stałymi oznaczeniami, które influencer powinien zamieścić są: #olimpad, #nazwa produktu oraz #reklama lub inny równoznaczny, który Prezes UOKiK uzna za właściwy (np. #współpracaplatna, #wspolpracareklamowa). Znowelizowany Przewodnik stanowiłby załącznik do umów za wieranych z influencerami. 2) Wystosowania do współpracujących ze Spółką influencerów komunikacji mailowej wskazującej na konieczność dodatkowego oznaczania postów na Instagramie (#reklama lub inny równoznaczny wskazany przez Prezesa UOKiK), zgodnie z wytyc znymi z Przewodnika (znowelizowanego). 3) Opublikowanie wydanej przez Prezesa UOKiK decyzji zobowiązującej (lub informacji dotyczącej tej decyzji) na profil u Spółki na Instagramie. Prezes UOKiK pismem z dnia 7 listopada 2022 r. poinformował Stronę, iż w zwi ązku z poczynionymi w postępowaniu ustaleniami oraz mając na względzie wyżej opisaną propozycję Spółki – nie przewiduje się uwzględnienia przedmiotowego zobowiązania. Pismem z dnia 7 października 2022 r. Strona przedłożyła nową propozycję wydania w toku postępowania decyzji zobowiązującej. W ww. piśmie Przedsiębiorca zobowiązywał się do wprowadzenia określonych wymogów w zakresie publikacji reklamowych zamieszczanych w ramach współpracy z influencerami. Publikacje te miały m.in. nosić wskazane przez Spół kę znaczniki: „reklama”, „postsponsorowany” oraz „olimp”, a ich umiejscowione winno znajdować się na początku opisu oraz bezpośrednio na zdjęciu – w wypadku postów, a także – na każdym kafelku – w wypadku relacji. Przedmiotowe wymogi miały zostać wprowadzo ne do każdej nowej umowy, którą Spółka będzie zawierać z influencerami po dniu uprawomocnienia się decyzji Prezesa UOKiK. W zakresie umów aktualnie wykonywanych – Spółka zobowiązywała się do złożenia współpracującym z nią podmiotom – propozycji aneksu, pod rygorem wypowiedzenia współpracy w wypadku odmowy. Naruszenie wymogów w zakresie oznaczeń ww. materiałów reklamowych miało skutkować – w świetle nowych wzorców umów – rozwiązaniem umowy przez Spółkę. Dodatkowo Przedsiębiorca zobowiązywał się także do dost osowania wytycznych stanowiących załącznik do zawieranych umów z influencerami do ww. wymogów, stosownych obowiązków sprawozdawczych z wykonania zobowiązania oraz obowiązków informacyjnych w zakresie m.in. publikacji ewentualnej decyzji zobowiązującej, a t akże Rekomendacji Prezesa Urzędu – tak na stronie internetowej Spółki, jak i w swoich kanałach na portalu społecznościowym Instagram. 57 Pismem z dnia 25 listopada 2022 r. Spółka podtrzymała propozycję wydania decyzji zobowiązującej w niniejszej sprawie w o parciu o zobowiązania Spółki określone w piśmie z dnia 7 paź dziernika 2022 r. J ednocześnie Spółka złożyła określone zobowiązania dodatkowe , które przewidywały nowy wymóg w zakresie nawiązywania współpracy z influencerami w zakresie obowiązkowego szkoleni e na temat prawidłowego oznaczania materiałów reklamowych. Dodatkowo Spółka zobowiązywała się do przeprowadzenia akcji edukacyjnej dla konsumentów, która miała polegać m.in. na zorganizowaniu quizu wiedzy na temat prawidłowych sposob ów oznaczenia treści o charakterze reklamowym . Strona przewidywała sfinansowanie nagród dla 25 tyś konsumentów za udział w ww. quizie, m.in. voucher y o wartości 20 zł na zakupy w sklepie internetowym Spółki . Spółka sprostowała także propozycję zobowiązania z dnia 7 października 2022 r. w zakresie wielkości oraz koloru czcionki postów zamieszczanych przez współpracujących z nią influencerów , zastrzegając, iż nie ma możliwości jej swobodnej modyfikacji z uwagi na funkcjonalność platform social mediowych. Spółka sprostowała także ww. pismo w zakresie adresu strony internetowej Spółki, z uwagi na planowaną zmianę tego adresu. Uzasadnienie dla nieprzyjęcia zobowiązania złożonego przez Spółkę Zgodnie z art. 28 ust. 1 uokik, jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszającyc h zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione - na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1, lub będących podstawą wszczęcia postępowania - że został naruszony zakaz, o którym mowa w art. 24, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego zakazu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zakończenia naruszenia lub usunięcia jego skutków, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, zobowiązać pr zedsiębiorcę do wykonania tych zobowiązań. W przypadku gdy przedsiębiorca zaprzestał naruszania zakazu, o którym mowa w art. 24, i zobowiąże się do usunięcia skutków tego naruszenia, zdanie pierwsze stosuje się odpowiednio. Rozpatrując zobowiązanie Przedsi ębiorcy, Prezes UOKiK korzysta z uznania administracyjnego – ocenia, czy jego wypełnienie pozwoli osiągnąć cele decyzji zobowiązującej, a mianowicie szybkość i efektywność załatwienia sprawy dla dobra interesu publicznego. Szybkość przejawia się w skróceni u postępowania administracyjnego i dużym prawdopodobieństwie uniknięcia postępowania sądowego, a przez to osiągnięciu korzystnego dla rynku i konsumentów rozstrzygnięcia w krótkim czasie 62 . Jednocześnie należy podkreślić, iż Prezes UOKiK nie ma obowiązku wy dania decyzji zobowiązującej w każdym przypadku, gdy wniesie o to przedsiębiorca. Odnośny przepis nie nakłada na organ ochrony konsumentów obowiązku wydania decyzji zobowiązującej 63 , a jedynie stwarza mu prawną możliwość wydania takiej decyzji. 64 W pierwsz ym rzędzie należy stwierdzić, iż Prezes Urzędu komunikował interwencję na rynku influencer marketingu już we wrześniu 2021 r . 65 Zaś w odniesieniu do Przedsiębiorcy – w ramach postępowania wyjaśniającego - podejmował działania w ww. zakresie począwszy od czer wca 2022 r. Przedsiębiorca nie dostosował jednak swojej 62 Komunikat Prezesa Urzędu: https://uokik.gov.pl/aktualnosci.php?news_ id=11978 (Dostęp: 20.07.2023 r.). 63 Wyrok SOKiK z dnia 13 lutego 2012 r. sygn. akt XVII Ama 217/10. 64 M. Radwański , Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów Komentarz, pod red. E. Stawicki , A. Stawicki, Warszawa 2011, s. 647. 65 Komunikat Prezesa Ur zędu: https://uokik.gov.pl/aktualnosci.php?news_id=17856 (Dostęp: 20.07.2023 r.). 58 działalności do wymogów prawa, przeciwnie – Spółka, w korespondencji kierowanej do współpracujących z nią influencerów, oczekiwała posługiwania się w zamieszczanych publikacjach reklamowych oznaczenie m „olimpad”, które Prezes Urzędu w publicznych komunikatach wprost ocenił jako niejednoznaczne dla polskiego konsumenta. Powyższe uzasadniało wszczęcie postępowania właściwego , co nastąpiło w dniu 15 lipca 2022 r. Także i na etapie postępowania właściwego Prezes Urzędu odnotowywał dalsze naruszenia w zakresie przedmiotowej praktyki, k tóre szczegółowo zostały opisane w części niniejszej decyzji o tytule „Zaniechanie stosowania praktyki ” . Pełne zaniechanie naruszeń ze strony Spółki nastąpiło zaś dopiero na p óźnym etapie postępowania. W konsekwencji, mając także na względzie, iż praktyka Spółki opisana w sentencji ma charakter umyślny (szczegółowo uzasadnienie tego aspektu znajduje się przy uzasadnieniu wysokości kary finansowej) , Prezes Urzędu uznał, iż nie l eży w interesie publicznym przyjmowanie zobowiązań w sprawach gdzie dochodziło do intencjonal nych narusze ń przepisów o takim charakterze i skali . Przyjęcie zobowiązania – w ocenie Prezesa UOKiK – nie byłoby zrozumiałe ani dla konsumentów ani dla pozostał ych uczestników rynku. Nadto propozycja zobowiązania Spółki w aspekcie usunięcia trwających skutków naruszenia – w ocenie Prezesa Urzędu – nie jest adekwatna do stwierdzonych naruszeń i ewentualnych skutków. Kryptoreklama stosowana na szeroką skalę przez Spółkę niewątpliwie przynosiła jej znaczące korzyści w postaci wzrostu rozpoznawalności, a także poszerzenia klienteli. Ewentualna zgoda na quiz edukacyjny z nagrodami w postaci bonów rabatowych do sklepu Spółki prowadziłaby – zdaniem Prezesa Urzędu – do reklamy działalności Przedsiębiorcy oraz uzyskania przez niego dalszych korzyści z tytułu przedmiotowych naruszeń. Kwota rekompensaty w postaci bonów rabatowych wróciłaby bowiem bezpośrednio do Spółki. Z uwagi na powyższe, propozycję zobowiązania Strony ta kże w tym aspekcie należało uznać za nieadekwatną. Dodatkowo należy wskazać, iż z tożsamych względów Prezes Urzędu w decyzji z dnia 5 sierpnia 2020 r., nr RBG - 6/2020 odmówił przyjęcia zobowiązania , które także miało formę bonu rabatowego realizowanego wył ącznie w sklepie przedsiębiorcy - strony postępowania. W tym miejscu wypada również przypomnieć, iż w dniu 23 lutego 2017 r. Prezes Urzędu wydał już wobec Przedsiębiorcy decyzję 66 w oparciu o art. 28 ust. 1 i 2 uokik w zakresie uprawdopodobnienia stosowania przez Spółkę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów dotyczących jej działalności reklamowej. Wydanie ww. decyzji Prezes UOKiK wiązał z oczekiwaniem, iż Przedsiębiorca dołoży szczególnej staranności w dalszych relacjach z konsumentami. Tymczas em Przedsiębiorca oczekuje od organu ochrony konsumenta , iż kolejny raz unikn ie odpowiedzialności (w tym finansowej) za działania, które ponownie rodzą interwencję w interesie publicznym i świadczą o naruszeniu zbiorowych interesów konsumentów . Z tego też względu przyjmowanie kolejnego zobowiązania złożonego przez Spółkę – mając na względzie charakter przedmiotowej praktyki - mogłoby nie spełniać celów jakie wiążą się z działaniami Prezesa UOKiK w obszarze ochrony interesów konsumentów (prewencja ogólna or az indywidualna, represja). Reasumując, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności niniejszej sprawy, Prezes UOKiK uznał, iż z uwagi na interes publiczny, zasadnym rozwiązaniem jest wydanie decyzji stwierdzającej stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe in teresy konsumentów przez 66 K omunikat Prezesa Urzędu dotyczący decyzji RBG - 610 - 502/16/JM/MCh - S : (Dostęp: 20.07.2023 r.). https://uokik.gov.pl/aktualnosci.php?news_id=12958 (Dostęp: 20.07.2023 r.). 59 Spółkę, o której mowa w pkt I niniejszej decyzji. Całokształt tych okoliczności uzasadnia – w ocenie organu ochrony konsumentów – nieprzyjęcie zobowiązania . Ad II . Obowiązek usunięcia trwających skutków naruszenia Zgodnie z art. 27 ust. 4 w zw. z art. 26 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może określić środki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, w szczególności może zobowiązać przedsiębiorcę do złożenia jednokro tnego lub wielokrotnego oświadczenia o treści i w formie określonej w decyzji. Prezes Urzędu powołując się na przepis art. 27 ust. 4 uokik , który zawiera odesłanie do przepisu art. 26 ust. 2 uokik uznał w niniejszej sprawie, iż celowym będzie zastosowani e przewidzianych w tym ostatnim unormowaniu środków, mimo że zaniechano już stosowania niedozwolonej praktyki. Takie rozstrzygnięcie zmierza również do realizacji funkcji edukacyjnej oraz prewencyjnej tak wobec Przedsiębiorcy jak i innych uczestników rynk u. Olimp Laboratories w ramach swojej działalności stosowała praktykę rynkową polegającą na kryptoreklamie, to jest wykorzystywaniu postów i relacji ukazujących się na kontach innych przedsiębiorców (influencerów) w mediach społecznościowych, w tym na Inst agramie, d o promocji własnych produktów, w sytuacji, gdy Spółka płaci tym przedsiębiorcom (influencerom) za tę promocję, a nie wynika to wyraźnie z treści lub obrazów łatwo rozpoznawalnych przez konsumentów . Mając powyższe na względzie, w ocenie P rezesa U OKiK zasadnym jest aby konsumenci , w szczególności obserwujący regularnie kont a Ambasadorów marki Olimp, w tym znaczniki zawierające hiperłącza do konta Spółki w serwisie Instagram , mogli zapoznać się z informacją o stwierdzonym niniejszą decyzją narusze n iu zamieszczoną na koncie Przedsiębiorcy . Skoro bowiem praktyka P rzedsiębiorcy wprowadzała konsumentów w błąd, usunięcie jej skutków musi polegać na przekazaniu konsumentom odpowiedniej informacji dotyczącej zachowania Spółki w noś nikach przekazu informacj i związanych ze stwierdzonym naruszeniem . W tym miejscu wskazać należy, iż z punktu widzenia interesu publicznego – istotne jest to, aby zastosować skuteczny sposób dotarcia do konsumentów, którzy mogli być wprowadzeni w błąd . Wskazany w decyzji środek usu nięcia skutków ma zatem na celu poinformowanie konsumentów, iż promowanie przez współpracujących ze Spółką przedsiębiorców (influencerow) określonych produktów odbywa się za wynagrodzeniem ze strony reklamodawców , a Spółka w przeszłości zlecała publikację tego rodzaju reklam bez prawidłowych oznaczeń w tym zakresie, czym wprowadzała użytkownika Instagrama w błąd . Określenie pa rametrów technicznych oświadczenia ma natomiast za zadanie zapewnić ich widoczność i czytelność na koncie Przedsiębiorcy w portalu społecznościowym Instagram . Równocześnie zakres nałożon ych obowiązk ów jest proporcjonalny do możliwości Przedsiębiorcy i wagi stwierdzonego naruszenia. Jest to obowiązek, którego realizacja nie będzie dla podmiotu uciążliwa, a jednocześnie przyczyni się d o zrealizowania funkcji edukacyjnej decyzji. Zobowiązanie do złożenia oświadczenia powinno pozostawać w związku z rozpatrywanym naruszeniem, z tych też powodów Prezes Urzędu nakazał Przedsiębiorc y 60 złożenie oświadczenia informującego o niniejszej decyzji w postaci komunikatu na swoim koncie w portalu Instagram , które to konto administrowane jest przez Stronę . W związku z powyższym, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt II sentencji decyzji. Ad I II . Kara pieniężna Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochroni e konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyśl nie, dopuścił się naruszenia zakazu określonego w art. 24 ustawy. Art. 106 u st. 3 ww. ustawy przewiduje w pkt 3 , że obrót - o którym mowa w ust. 1 - oblicza się jako sumę udokumentowanych przychodów uzyskanych w roku obrotowym w szczególności ze sprzedaż y produktów, towarów lub materiałów, przychodów finansowych oraz przychodów z działalności realizowanej na podstawie statutu lub innego dokumentu określającego zakres działalności przedsiębiorcy, a także wartości uzyskanych przez przedsiębiorcę dotacji prz edmiotowych - w przypadku braku dokumentów, o których mowa w pkt 1 i 2 . Jednocześnie zgodnie z brzmieniem art. 106 ust. 7 pkt 1 ww. ustawy, w przypadku gdy przedsiębiorca nie dysponuje przed wydaniem decyzji danymi finansowymi niezbędnymi do ustalenia obr otu za rok obrotowy poprzedzający rok nałożenia kary, Prezes Urzędu, nakładając karę pieniężną na podstawie ust. 1 i 2, uwzględnia obrót osiągnięty przez przedsiębiorcę w roku obrotowym poprzedzającym ten rok . Z przesłanej przez Przedsiębiorcę informacji o wysokości uzyskanego obrotu wynika, iż Olimp Laboratories osiągn ął w roku obrotowym 202 1 r. obrót w wysokości xxx . [tpc] W roku obrotowym 2022 r. Spółka uzyskała – wedle stanu z dnia 31 stycznia 2023 r. – obrót w wysokości xxxxxxxxx [tpc] , jednak w p iśmie z dnia 25 lipca 2023 r. Strona podniosła , iż ww. kwota w dalszym ciągu oczekuje na potwierdzenie ze strony audytorów i w konsekwencji przedmiotowe dane nie są ostateczne. W związku z powyższym, podstaw ę obliczenia wysokości kary w niniejszym postę powaniu stanowił obrót, jaki Spółka osiągnęła w roku obrotowym 2021 , stosownie do brzmienia art. 106 ust. 7 pkt 1 uokik. Kara maksymalna (10% przychodu) może w niniejszej sprawie wynieść xxxxxxx [tpc] . Kara pieniężna za naruszenie zakazu stosowania pra ktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o którym mowa w art. 24 ustawy, ma charakter fakultatywny. O tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ramach uznania admini stracyjnego, Prezes Urzędu. Zdaniem Prezesa Urzędu, okoliczności niniejszej sprawy , w tym długi okres przedmiotowych naruszeń, a także negatywne skutki stosowania praktyki obejmujące szeroki krąg konsumentów - wskazują na celowość zastosowania tego środka represji. Prezes Urzędu, uznając za zasadne nałożenie kary na Przedsiębiorcę , kierował się założeniem, że sankcja ta musi spełniać zarówno funkcję represyjną, jak i prewencyjną. 61 Nałożenie kary pieniężnej służyć będzie jako środek odstraszający Przedsiębio rcę od stosowania tego rodzaju praktyk w przyszłości (prewencja indywidualna). Ponadto r ozstrzygnięcie o karze ma być sygnałem dla innych uczestników rynku reklamowego , że tego typu zachowania, nie mogą być stosowane - pod rygorem sankcji finansowej (prewe ncja ogólna). Kara pieniężna spełni również funkcję represyjną - stanowić będzie dolegliwość dla Strony niniejszego postępowania uzasadnioną stwierdzeniem naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Należy zwrócić uwagę, że przepisy ustawy o ochronie konk urencji i konsumentów nie określają jakichkolwiek przesłanek, od których uzależnione byłoby podjęcie decyzji o nałożeniu kary. Ustawodawca wskazał jedynie w art. 111 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy okoliczności, które Prezes Urzędu ma obowiązek uwzględnić decydu jąc o wymiarze kary pieniężnej. Są to w szczególności okoliczności naruszenia przepisów ustawy oraz uprzednie naruszenie przepisów ustawy, a także: okres, stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów ustawy, przy czym stopień naruszenia Prezes Urzędu o cenia biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące natury naruszenia i działalności przedsiębiorcy, która stano wiła przedmiot naruszenia. Ustalając wysokość kary pieniężnej Prezes Urzędu bierze również pod uwagę okoliczności łagodzące oraz obciążające, które wy stąpiły w sprawie (art. 111 ust. 2 uokik) . Zgodnie z art. 111 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 111 ust. 3 pkt 1 lit. a - d ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, okolicznościami łagodzącymi są w szczególności: dobrowolne usunięcie skutków naruszenia, zaniecha nie stosowania zakazanej praktyki przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczęciu , podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków oraz współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szc zególności przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania. Wśród zamkniętego katalogu okoliczności obci ążających art. 111 ust. 4 pkt 2 w zw. z art. 111 ust. 4 pkt 1 lit. c - d ww. ustawy wymienia: znaczny zasięg terytorialny naruszen ia lub jego skutków, znaczne korzyści uzyskane przez przedsiębiorcę w związku z dokonanym naruszeniem, dokonanie uprzednio podobnego naruszenia oraz umyślność naruszenia. Przy ustaleniu wysokości kary Prezes Urzędu wziął pod uwagę: okoliczności naruszenia przez Przedsiębiorcę przepisów ustawy oraz okres, stopień i skutki rynkowe naruszenia. Prezes Urzędu rozważył ponadto, czy wysokość kary powinna podlegać modyfikacjom z uwagi na okoliczności łagodzące lub obciążające. Okres naruszenia W toku prowadzonego postępowania Prezes Urzędu ustalił, iż Przedsiębiorca od dnia 14 grudnia 2015 r. do dnia 20 stycznia 2023 r. wykonywał umowy z influencerami ( w tym miejscu wskazać należy, iż było to xx [tpc] podmiotów w 2022 r. oraz xx [tpc] podmiotów w 2021 r.) na podst awie których publikowane były odpłatnie reklamy w postaci postów oraz relacji umieszczanych na kontach ww. podmiotów prowadzony ch na Instagramie. Publikacje te nie były jednak oznaczone w sposób, który wyraźnie wskazywałby na fakt, iż przedmiotowa współpra ca ma odpłatny charakter . Praktyka Przedsiębiorcy opisana w niniejszej decyzji była zatem długotrwała , gdyż trwała od 2015 r. Została jednak zaniechana z dniem 20 stycznia 2023 r. 62 Uprzednie naruszenie Strona nie była wcześniej adresatem decyzji Prezesa U OKiK stwierdzającej naruszenie przepisów ustawy , a zatem jest to jej pierwszy przypadek naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Stopień i skutki naruszenia Jeżeli chodzi zaś o stopień naruszenia ustawy, to Prezes UOKiK postrzega go jako u miarkowanie wysoki. Na taką ocenę wpływa fakt, że S trona dopuszczała się przedmiotowej praktyki wiedząc, że zamieszczane na jej rzecz publikacje influencerów w serwisie Instagram są cenionym przez konsumentów źródłem informacji . Konsumenci obserwujący kon ta ww. influencerów traktowali zamieszczane przez nich publikacje dotyczące marki Olimp jako wyraz osobistych wyborów konsumenckich poszczególnych celebrytów , nie wiedząc jednak, iż ich rekomendacje wynikają z płatnej współpracy. Dlatego w ocenie Prezesa U OKiK brak oznaczania postów oraz relacji jako reklamy może mieć istotny wpływ na decyzje zakupowe konsumentów dotyczące zawarcia umowy ze Spółką. Na marginesie należy wskazać, iż konsumenci nie powinni być zmuszani do oglądania reklam, jeżeli tego nie chc ą. Może to wpływać na utratę przez nich tego co najcenniejsze, czyli czasu, który w tym wypadku przeznaczają na zapoznawanie się z treściami w mediach społecznościowych. Podstawowa funkcjonalność wszystkich serwisów tego typu polega na ciągłym przewijaniu wielu zdjęć i filmów w poszukiwaniu interesujących treści. Konsumenci powinni od razu móc zorientować się, czy pokazywany na portalu post bądź relacja jest reklamą, niezależną opinią influencera czy też inną neutralną informacją z jego życia. Może to bowi em determinować ich decyzje dotyczące tego, czy zechcą obejrzeć określoną relację lub przeczytać post – w całości - wraz z opisem oraz komentarzami. Powyższe wynika także z oczekiwania konsumentów potwierdzonego badaniami demoskopowymi. Jest to tym istotn iejsze, iż nieprawidłowo oznaczone publikacje współpracujących ze Spółka influencerów mogą oddziaływać także na konsumentów, którzy nie są obserwującymi ich profil e . Serwis Instagram zawiera szereg funkcjonalności (np. zakładka Eksploruj), które są nakiero wane na promocję nowych treści dla konsumentów, tj. pochodzących spoza profili, które aktualnie obserwują, ale w ramach tematyki, która ich interesuje np. popularna tematyka fitness, zdrowy tryb życia lub żywność. Także podstawowa funkcjonalność ww. serwis u, choć co do zasady prezentująca w zakładce Aktualności treści z profili obserwowanych może prezentować również inne treści, w ramach zainteresowań konsumenta. Z drugiej strony w toku postępowania wyjaśniającego oraz postępowania właś ciwego Prezes Urzędu nie otrzymał żadnych skarg na działalność Przedsiębiorcy w powyższym zakresie. Umyślność działania przedsiębiorcy Zgodnie z art. 106 ust. 1 uokik kara pieniężna może być nałożona w przypadku, gdy do naruszenia przepisów tej ustawy doszło, co najmniej, n ieumyślnie. Ustawa dopuszcza zatem możliwość uznania, iż naruszenie przepisów ustawy może być dokonane nie tylko nieumyślnie, ale także umyślnie. Posiłkując się dorobkiem polskiego prawa karnego należy stwierdzić, iż czyn zabroniony popełniony jest umyślni e, jeżeli sprawca ma zamiar jego popełnienia, to jest chce go popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to 63 się godzi. Z kolei czyn zabroniony popełniony jest nieumyślnie, jeżeli sprawca nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia go jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość popełnienia tego czynu przewidywał albo mógł przewidzieć. Pojęcie umyślności należy definiować szeroko - jako obejmujące umyślność w formie zarówno zamiaru bezpośredn iego, jak i ewentualnego. Szerokie definiowanie pojęcia umyślności powoduje, że rozgraniczenie umyślności i nieumyślności w płaszczyźnie oddzielenia zamiaru ewentualnego (będącego formą umyślności) od lekkomyślności (będącą formą nieumyślności) jest utrudn ione. Należy jednak, mimo, że w obydwu przypadkach sprawca przewiduje możliwość popełnienia przestępstwa, wprowadzić następujące rozróżnienie: a) w przypadku zamiaru ewentualnego (umyślność) sprawca godzi się na jego popełnienie, natomiast w przypadku b) lekkom yślności (nieumyślność) sprawca przewidując możliwość popełnienia czynu zabronionego liczy na to, że uniknie popełnienia takiego czynu. Jak wynika z orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2011 r., sygn. akt III SK 45/10, „ Sąd rozpoznający sprawę z odwołania od decyzji Prezesa Urzędu nakładającej karę pieniężną winien rozstrzygnąć, w oparciu o ustalone w sprawie okoliczności faktyczne, czy naruszenie przepisów ustawy było „zawinione”, to jest czy przedsiębiorca miał świadomość, że swoim zachowaniem n arusza zakaz praktyk ograniczających konkurencję, lub czy jako profesjonalny uczestnik obrotu mógł (powinien był) taką świadomość mieć ”. 67 Z powyższego orzeczenia można zatem wysnuć wniosek, iż by móc zarzucić przedsiębiorcy umyślność działania w zakresie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, musi on mieć świadomość, iż dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów lub taką świadomość mieć powinien oraz mieć zamiar stosowania takiej praktyki. W efekcie przedsiębiorca taki god zi się na popełnienie czynu zabronionego. Gdy na to się nie godzi, umyślności w działaniu przypisać mu nie można. To samo dotyczy sytuacji, w której przedsiębiorca nie ma świadomości, iż jego działanie narusza przepisy prawne. Jeśli jednak jego nieświadomo ść naruszenia norm prawnych nie jest usprawiedliwiona, gdyż winien on wiedzieć, iż jego działania są niedozwolone, to jego działanie należy uznać za nieumyślne, ale jednak zawinione. W konsekwencji by zarzucić przedsiębiorcy umyślne stosowanie praktyki nar uszającej zbiorowe interesy konsumentów musi on mieć wiedzę na temat tego, że dana praktyka jest zakazana lub też takiej wiedzy można od tego przedsiębiorcy wymagać z uwagi np. na jego duże doświadczenie w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i pozycje na rynku . Należy zauważyć, że profesjonalny podmiot prowadzący działalność na szeroką skalę, nie organizuje reklamy swojej marki w sposób przypadkowy. Aktywność ta nie jest też efektem spontanicznych działań, lecz podlega szczegółowej analizie i je st elementem długofalowej strategii, na co wskazuje doświadczenie życiowe. Mając na uwadze całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w przedmio towym postępowaniu, należy stwierdzić, iż Przedsiębiorca spełnia ww. cechy, a w konsekwencji powinien m ieć świadomość, że jego działania wiążą się z ryzykiem naruszenia przepisów o kryptoreklamie . Spółka jest bowiem podmiotem prowadzącym od wielu lat działalność na szeroką skalę , także w skali międzynarodowej , a działania marketingowe są istotnym elementem sprzedaży swoich produktów. Co również istotne, u przednio Przedsiębiorca był już adresatem decyzji Prezesa Urzędu, w zakresie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów dotyczących jego działalności reklamowej . 67 W yrok Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2011 r. (III SK 45/10) . 64 Ma więc świadomość istnienia regulac ji prawnych dotyczących nieuczciwych praktyk rynkowych, prawnych aspektów reklamy – a przynajmniej taką świadomość mieć powinien jako profesjonalista i jeden z większych pomiotów w Polsce prowadzących tego rodzaju sprzedaż suplementów diety dla sportowców. Przedsiębiorca powinien był organizować promocję swoich produktów w taki sposób ażeby jej płatny charakter był dla konsumenta łatwo jednoznaczny, zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz dobrymi praktykami promowanymi od lat zarówno przez związki branżow e działające na przedmiotowym rynku , jak i organ ochrony konsumentów – nie tylko w Polsce, ale również w Europie . Mimo to Spółka w sposób systemowy organizowała influencer marketing w oparciu o umowy, xxx [tpc] , a w kierowanych do współpracujących z nią influencerów xxxx [tpc] . Dokonawszy w końcu zmiany modelu współpracy z influencerami w kierunku xxx [tpc] Jak wynika z kierowanej do influencerów korespondencji, tj. z przywołanej wyżej wiadomości elektronicznej z dnia 21 listopada 2021 r., Przedsię biorca powziął wiedzę o interwencji Prezesa Urzędu na rynku influencer marketingu oraz formułowanych zastrzeżeniach co do standardów związanych z należytym ujawnianiem płatnego charakteru współpracy reklamowej z influencerami. Mimo to rekomendował współpr acującym z nim podmiotom działania wprost sprzeczne z rekomendacjami organu ochrony konsumentów. Tym samym Przedsiębiorca co najmniej godził się na naruszenie przepisów. W ocenie Prezesa Urzędu analizowane działania Olimp Laboratories były zatem przemyś lane , realizowane w celu uzyskania wymiernych przychodów oraz renomy wynikającej z ukrytej reklamy. Zdaniem Prezesa Urzędu orzeczone naruszenie miało zatem charakter umyślny . Wyliczenie kwoty bazowej kary Przy nakładaniu kary pieniężnej wzięto pod uwagę f akt, iż Strona postępowania, będąc profesjonalnym uczestnikiem obrotu, wprowadzała konsumentów w błąd i jednocześnie w związku z tym czerpała korzyści zarówno pieniężne , jak i w zakresie renomy swojej marki . Ocenę wagi naruszenia uzależniono m.in. od eta pu kontraktowania (zawierania umowy), na jakim doszło do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Ponieważ praktyka polegała na zachęcie do skorzystania z produktów określonych podmiotów, przejawiała się ona na etapie przedkontraktowym. Oceniając wagę naruszenia Prezes UOKiK miał na względzie także dług i czas stosowania praktyki. Stwierdzono, iż pierwsze 65 naruszenia w zakresie opisanym w sentencji niniejszej decyzji miały miejsce już w dniu 14 grudnia 2015 r. Mając na uwadze powyższe, w tym długi, kilk uletni okres stosowania praktyki, w oparciu o wartość przychodu skarżonego Przedsiębiorcy, ustalono, kwotę bazową kary w wysokości xxxxx [tpc] , co stanowi xxx [tpc] obrotu Spółki z 2021 r . Okoliczności łagodzące i obciążające P rzy nakładaniu kary pienięż nej należy rozważyć wystąpienie okoliczności łagodzących i obciążających, które mają wpływ na wysokość kar. W niniejszej sprawie Prezes UOKiK stwierdził wystąpienie okoliczności łagodzącej w postaci zaniechania przez Przedsiębiorcę stosowania praktyki ok reślonej w pkt I sentencji. W tym miejscu należy zauważyć, iż pełne zaniechanie przedmiotowej praktyki nastąpił o na późnym etapie postępowania właściwego , tj. w dniu 20 stycznia 2023 r. Powyższe powoduje, iż obniżenie kwoty bazowej wyniesie xxx [tpc] W pr zedmiotowym postępowaniu Prezes Urzędu stwierdził także okoliczność łagodzącą w postaci podjęcia z własnej inicjatywy działań w celu usunięcia skutków naruszenia. Przedsię biorca oddziaływał na współpracujących z nim influencerów celem dokonania korekt ozn aczeń współprac y komercyjnej w odniesieniu do zamieszczonych publikacji. W konsekwencji należy uznać, iż kwota bazowa winna być obniżona o dalsze xxx [tpc] Za okoliczność obciążającą Prezes Urzędu uznał znaczny zasięg terytorialny naruszenia zbiorowych int eresów konsumentów. Podkreślenia wymaga, że Przedsiębiorca prowadzi działalność reklamową za pośrednictwem internetowego serwisu społecznościowego Instagram do którego dostęp ma faktycznie każdy użytkownik Internetu, w tym w ograniczonym zakresie także int ernauta niezalogowany w ww. serwisie. Powyższe powoduje, iż kwotę bazową należy podnieść o xxx [tpc] Za okoliczność obciążającą Prezes UOKiK uznał także fakt, iż Przedsiębiorca osiągał znaczne korzyści w związku z dokonanym naruszeniem , co uzasadnia doda tkowe podwyższenie kwoty bazowej xxxx [tpc] Przepis z art. 111 ust. 4 pkt 2 lit b uokik nie wskazuje granicy kwotowej, ponad którą należy uznać, że korzyści są znaczne ani jakiego rodzaju korzyści mogą aktualizować ww. okoliczność. Wskazuje się, iż o cena ta – w zakresie korzyści o charakterze majątkowym - może być dokonana z uwzględnieniem np. wartości towarów lub usług, które były przedmiotem umowy oraz wysokości obrotu przedsiębiorcy lub wskaźników obiektywnych takich jak przeciętne miesięczne wynagrodze nie w sektorze przedsiębiorstw 68 . W ocenie Prezesa Urzędu znaczna korzyść osiągana przez Przedsiębiorcę w związku z dokonanym naruszeniem może mieć także charakter niemajątkowy, w postaci np. zwiększenia liczby klientów na skutek stosowania praktyki lub r enomy Spółki 69 . Należy zwrócić uwagę, iż – wedle uśrednionych danych wskazanych przez Spółkę - publikacje zamieszczane w serwisach społecznościowych przez współpracujących ze Spółką influencerów wyświetlane są blisko xxxxxxxxxxxxxxxxxxx [tpc] . Prezes UOKiK ustalił 68 Komentarz: Art. 111 OchrKonkurU Mamczarek 2019, wyd. 1 ; 69 T. Walczak (2018) Postępowanie w sprawach z zakresu ochrony zbiorowych interesów konsumentów jako szczególny rodzaj postępowania administracyjnego [Rozprawa doktorska, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu]. Repozytorium Uniwersytetu im. Adama M ickiewicza w Poznaniu. 66 ponadto, iż liczba konsumentów obserwujących konta influencerów – którzy współpracowali ze Spółką w okresie stosowania przedmiotowej praktyki – wynosi, jak wskazuje tabela nr 1 , na stronie 8 niniejszej decyzji – co najmniej xxxxxxxxx [tpc] osób . P r zy czym liczba ta dotyczy jedynie subskrybentów kont na Instagramie należących influencerów Spółki, którzy zostali poddani monitoringowi z urzędu. Jest to zatem xx podmiotów spośród xx [tpc] współpracujących w 2021 r. lub xx [tpc] współpracujących w 2022 r. W konsekwencji należy uznać, iż publikacje zawierające przekaz z ukrytą reklamą Spółki mogły regularnie trafiać do szerokiego , xxxxxxxxxx [tpc] , grona konsumentów w okresie stosowania praktyki , co rodziło znaczne poszerzenie potencjalnej klienteli oraz renomy Spółki . Dla porównania wskazać można na ogólnodostępne informacje na temat ogólnej liczby wejść na witrynę sklepu internetowego Spółki (olimpstore.pl), która w ujęciu miesięcznym wynosi 247,6 tyś 70 . Niektórzy spośród influencerów Spółki posiadają zaś krąg obserwujących rzędu 437 tyś. osób. Poglądowo należy wskazać, iż wskazany wyżej influencer - poprzez promocję samego tylko dedykowanego kodu rabatowego w 2021 r., wygenerował dla Spółki obrót w wysokości xxxxxxxxxxxx [tpc] , zaś w 2022 r. ww. obrót wyn osił: xxxx [tpc] . Dowód: Pismo Spółki z dnia 25 lipca 2023 r. (k. 798 - 804). Ponadto, jak wyjaśniono wyżej, należy uznać, że działanie Spółki miało charakter umyślny, co powoduje podwyższenie wymiaru kary za jej stosowanie o kolejne xxx [tpc] . Obliczenie k ary W wyniku powyższych kalkulacji (uwzględnienia okoliczności obciążających i łagodzących) kwota bazowa kary została zmodyfikowana w ten sposób, że uległa podwyższeniu o xxx [tpc] , tj. o xxxx [tpc] To oznacza, że ostateczna wysokość kary pieniężnej – po zaokrągleniu - ustalono w kwocie 5 016 236,00 zł , co stanowi xxxx [tpc] o brotu Przedsiębiorcy osiągniętego w 2021 r. i xxx [tpc] maksymalnej kary dopuszczalnej zgodnie z art. 106 ust. 1 uokik . Orzekając o karze pieniężnej Prezes UOKiK kierował się przes łankami wskazanymi w art. 106 oraz art. 111 uokik , jak również możliwościami finansowymi przedsiębiorcy. Zdaniem Prezesa Urzędu, orzeczona kara jest adekwatna do okresu, stopnia oraz okoliczności naruszenia przez Przedsiębiorcę przepisów ustawy o ochron ie konkurencji i konsumentów. Kara ta pełnią przede wszystkim funkcję represyjną, stanowiąc sankcję i dolegliwość za naruszenie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz prewencyjną, zapobiegającą ponownemu ich naruszeniu. Nie bez znaczenia jest p onadto jej walor wychowawczy, odstraszający dla innych przedsiębiorców przed stosowaniem w przyszłości tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Zgodnie z art. 112 ust. 3 uokik , karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 . Ad I V Koszty postępowania 70 Za: www.similarweb.com/website/olimpstore .pl/#overview dane za dzień: 23.05.2023 r. 67 Przepis art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje, że jeżeli w wyniku postępow ania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest zobowiązany ponieść koszty postępowania. Zgodnie z art. 80 ww. ustawy, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo że być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. Należy zauważyć, że ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera wyczerpujących regulacji dotyczących rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Art. 83 tej ustawy stanowi jednak, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed Prezesem Urzędu stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 202 1 r., poz. 735 zm. – dalej: „ k.p.a. ” ). Stosownie do art. 264 § 1 k.p.a., jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Do kosztów przeprowadzonego postępowania w sprawie naruszenia zbiorowy ch interesów konsumentów zaliczono poniesione koszty doręczenia pism w toku postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów , w wysokości 118,40 zł . Koszty niniejszego postępowania przedsiębiorca obowiązany jest wpłacić na konto Urzędu O chrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 w terminie 14 dni od uprawomocnienie się decyzji. Pouczeni a Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j.: Dz. U. z 20 21 r. poz. 1805 ze zm., dalej: „ k.p.c. ” ) – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy. W przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w pkt I V decyzji, na podstawie art. 264 § 2 k.p.a. w zw. z art. 83 i art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z 479 32 k.p.c., Przedsiębiorcy przysługuje prawo wniesienia zażalenia do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurenc ji i Konsumentów, w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z ar t. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 20 21 r., poz. 2257 ze zm. ), odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1000 zł. Zażalenie na postano wienie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie w wysokości 500 zł. Zgodnie z art. 102 ust. 1 i ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie fizycznej, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych powinno być dołączone oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o stanie rodzinnym, maj ątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów. 68 Zgodnie z art. 105 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do proto kołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Stosownie do treści art. 117 § 1, § 2 i § 4 k.p.c. strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Osoba fiz yczna, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku utrzyma nia koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Osoba fizyczna, która nie ma miejsca zamieszkania w siedzibie tego sądu, może złożyć wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sądzie rejonowym właściwym ze względu na miejsce swego zamieszkania, który niezwłocznie przesyła ten wniosek s ądowi właściwemu. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy Piotr Adamczewski