RBG-3/2026

U rząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3 < 85 - 033 Bydgoszcz tel.: +48 52 345 56 44 ,faks +48 52 345 56 17 bydgoszcz @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl P REZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW Warszawa, 26 sierpnia 2026 r. RBG - 2.440.1.2025.PS DECYZJA NR RBG - 3/2026 Informacje prawnie chronione oznaczono – [ XXX ] I. Na podstawie art. 31 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1773) - po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania wobec przedsiębiorcy Procam Polska sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów stwierdza stosowanie przez Procam Polska sp. z o.o. z si edzibą w Gdańsku praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową, polegających na: 1. ograniczeniu przez Procam Polska sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku w umowach nabycia produktów rolnych, zawieranych z dostawcami będącymi producentami rolnymi, możli wości zwolnienia się z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, którego przedmiotem jest dostarczenie wyprodukowanych przez tych dostawców produktów rolnych, z powodu okoliczności, za które dostawcy nie ponoszą odpowiedzial ności, w szczególności siły wyższej, uniemożliwiających dostawę produktów rolnych w umówionej ilości lub jakości, co stanowi praktykę nieuczciwie wykorzystującą przewagę kontraktową, o której mowa w art. 5 w zw. z art. 6 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1773), 2. wyznaczeniu przez Procam Polska sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku w umowach nabycia produktów rolnych, zawierany ch z dostawcami będącymi producentami rolnymi, którzy wytworzyli te produkty rolne, zbyt krótkiego terminu na powiadomienie Procam Polska sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku o zaistnieniu spowodowanego siłą wyższą zdarzenia, uniemożliwiającego wykonanie umowy, co stanowi praktykę nieuczciwie wykorzystującą przewagę kontraktową, o której mowa w art. 5 w zw. z art. 6 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1773). Strona 2 II. Na podstawie art. 42 ust. 1 w zw. z art. 34 ust. 3 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 17 73) z tytułu naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 5 tej ustawy, opisanym w pkt I sentencji niniejszej decyzji, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na przedsiębiorcę Procam Polska sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku karę pieniężną w wysok ości 1 006 258,78 zł (słownie: jeden milion sześć tysięcy dwieście pięćdziesiąt osiem złotych 78/100) , płatną do budżetu państwa w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 77 ust. 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2025 r. poz.1714) w związku z art. 20 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontr aktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1773) oraz art. 263 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691) w związku z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 lis topada 2021 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów postanawia obciążyć Procam Polska sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku kosztami ww. postępowania w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową, zobowiązując tego przedsiębiorcę do zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów postępowania w kwocie 84,30 zł (słownie: osiemdziesiąt cztery złote 30/ 100), w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. UZASADNIENIE (1) W dniu 22 lipca 2022 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes UOKiK, Prezes Urzędu ) – postanowieniem nr RBG – 64/2022 - wszczął z urzędu postępowanie wyjaśniające mające na celu wstępne ustalenie, czy Procam Polska sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku stosuje praktyki nieuczciwie wykorzystujące przewagę kontraktową wobec dostawców zboża i roślin oleistych w zakresie warunków współpracy, w szcze gólności niekorzystnych dla dostawców postanowień umów dotyczących praw i obowiązków stron, kar umownych, badań jakościowych, siły wyższej i sposobu ustalenia ceny, co uzasadniałoby wszczęcie postępowania w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujących prze wagę kontraktową. (2) W toku postępowania wyjaśniającego zgromadzono materiał dowodowy wskazujący, iż Procam Polska sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku (dalej jako: Spółka, Procam lub Przedsiębiorca) może stosować praktyki nieuczciwie wykorzystujące przewagę kontr aktową wobec swoich dostawców. (3) Wobec powyższego, postanowieniem nr RBG - 53/2025 z dnia 17 września 2025 r. Prezes UOKiK wszczął wobec Spółki postępowanie w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową polegających na 1. ograniczeniu przez Procam Polska sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku w umowach nabycia produktów rolnych, zawieranych z dostawcami będącymi producentami rolnymi, możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, którego przedm iotem jest dostarczenie wyprodukowanych przez tych dostawców produktów rolnych, z powodu okoliczności, za które dostawcy nie Strona 3 ponoszą odpowiedzialności, w szczególności siły wyższej, uniemożliwiających dostawę produktów rolnych w umówionej ilości lub jakośc i, co może stanowić praktykę nieuczciwie wykorzystującą przewagę kontraktową, o której mowa w art. 5 w zw. z art. 6 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spo żywczymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1773), 2. wyznaczeniu przez Procam Polska sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku w umowach nabycia produktów rolnych, zawieranych z dostawcami będącymi producentami rolnymi, którzy wytworzyli te produkty rolne, zbyt krótkiego terminu na powiadomienie Procam Polska sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku o zaistnieniu spowodowanego siłą wyższą zdarzenia, uniemożliwiającego wykonanie umowy, co może stanowić praktykę nieuczciwie wykorzystującą przewagę kontraktową, o której mowa w art. 5 w zw. z art. 6 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1773). (4) Postanowieniem nr RBG - 55/2025 z 17 września 202 5 r. Prezes UOKiK zaliczył wskazane w nim dokumenty wraz załącznikami, zgromadzone w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym pod sygn. akt RBG.4080.7.2022.PS w poczet dowodów do akt postępowania w sprawie praktyk nieuczciwe wykorzystujących przewagę kont raktową o sygn. RBG - 2.440.1.2025.PS. (5) Jednocześnie, pismem z 17 września 2025 r. Prezes Urzędu wezwał Spółkę do ustosunkowania się do postawionego jej zarzutu. W odpowiedzi, Procam ustosunkował się do stawianych zarzutów w pismach z 15 lipca 2025 r. i 12 li stopada 2025 r., wskazując na możliwość ugodowego zakończenia postępowania. (6) Pismem z 26 listopada 2025 r. Prezes UOKiK wezwał spółkę do zajęcia stanowiska dotyczącego uznania dostawców Spółki będących producentami produktów rolnych posiadającymi status rol nika ryczałtowego za podmioty, wobec których Spółka posiada przewagę kontraktową. W odpowiedzi Procam pismem z 22 grudnia 2025 r. potwierdził dane dotyczące liczby dostawców posiadających status rolnika ryczałtowego. (7) Pismem z 28 listopada 2025. Procam prz edłożył propozycję zobowiązania do podjęcia określonych działań. (8) Pismem z 5 marca 2026 r. Procam podtrzymał wolę ugodowego zakończenia postępowania i zadeklarował przystąpienie do procedury dobrowolnego poddania się karze, o której w mowa w art. 34 u.p. n.w.p.k. W piśmie z 23 marca 2026 r. Prezes UOKiK przekazał informację o rozpoczęciu procedury dobrowolnego poddania się karze pieniężnej. (9) Pismem z 7 kwietnia 2026 r. Spółka wyraziła zgodę na przystąpienie do procedury dobrowolnego poddania się karze. Pis mem z 25 maja 2026 r. Prezes UOKiK przekazał Spółce informacje o wstępnych ustaleniach postępowania, oraz o przewidywanej treści decyzji, w tym o wysokości kary pieniężnej obniżonej zgodnie z art. 34 ust. 3 u.p.n.w.p.k., a także o skutkach wniesienia odwo łania wynikających z art. 81 ust. 3a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. (10) Pismem z dnia 12 czerwca 2026 r. Spółka przedstawiła stanowisko w przedmiocie wstępnych ustaleń postępowania oraz przewidywanej kary pieniężnej. Prezes UOKiK pismem z 22 cze rwca 2026 r. przekazał Spółce informacje o wstępnych ustaleniach postępowania oraz o przewidywanej treści decyzji, w tym o wysokości kary pieniężnej obniżonej zgodnie z art. Strona 4 34 ust. 3 u.p.n.w.p.k., a także o skutkach wniesienia odwołania wynikających z ar t. 81 ust. 3a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. (11) Pismem z dnia 2 lipca 2026 r. Procam wyraził chęć polubownego zakończenia postępowania i zaakceptował propozycje przedstawione przez Prezesa Urzędu. Pismem z dnia 8 lipca 2026 r. Prezes UOKiK wezw ał stronę do złożenia ostatecznego stanowiska w sprawie dobrowolnego poddania się karze pieniężnej. (12) W piśmie z dnia 16 lipca 2026 r. Procam złożył oświadczenie o dobrowolnym poddaniu się karze pieniężnej oraz potwierdził okoliczności wskazane w art. 34 ust . 8 pkt 1 - 3 u.p.n.w.p.k. (13) Pismami z dnia 31 lipca 2026 r. Procam przedłożył wzorce umowne obowiązujące od 9 czerwca 2026 r. oraz informacje o progu obrotowym obliczonym zgodnie z art. 7 ust. 6 u.p.n.w.p.k. (14) Pismem z dnia 5 sierpnia 2026 r. Prezes UOKiK, popr zez zawiadomienie Spółki o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz o możliwości przeglądania akt, umożliwił Przedsiębiorcy zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz poinformował o możliwości złożenia końcowego oświadczenia w sprawie. (15) Do dnia wydania decyzji Spółka nie skorzystała z prawa do ustosunkowania się do zebranego materiału dowodowego. Stanowisko Procam (16) Spółka nie zgodziła się z postawionym jej zarzutem wskazując, że praktyka handlowa Procam, będąca przedmiotem badania Prezes a UOKiK nie jest przejawem wykorzystania przewagi kontraktowej wobec dostawców. Jej działania nie miały na celu pokrzywdzenia dostawców. Zdaniem Spółki, jej zachowanie jest uczciwe i zgodne z dobrymi obyczajami oraz nie zagraża ani nie narusza istotnego in teresu dostawców, zatem nie spełnia przesłanek, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi. (17) W ocenie Spółki, działalność w zakr esie obrotu zbożem jest jedynie uzupełnieniem jej podstawowej działalności, jaką jest obrót materiałami do produkcji rolnej. Relacje z dostawcami opiera na partnerstwie i wzajemnej współpracy. Celem Spółki nie było ograniczenie dostawcom możliwości zwolni enia się z odpowiedzialności za niewykonanie umowy, o czym świadczyć ma lista dostawców, wobec których nie dochodzono roszczeń pomimo niewykonania umowy. (18) Spółka pierwotnie złożyła wniosek o umorzenie postępowania, jednocześnie wyrażając wolę polubownego z akończenia postępowania. W toku postępowania Procam złożył propozycję zobowiązania, a następnie przystąpił od procedury dobrowolnego poddania się karze, o której mowa w art. 34 u.p.n.w.p.k., którego końcowym elementem było złożenie oświadczenia o dobrowol nym poddaniu się karze pieniężnej oraz potwierdzenie naruszenia przepisów ustawy, zaakceptowanie wysokości kary pieniężnej oraz faktu poinformowania o zarzucanych jej naruszeniach przepisów ustawy i umożliwieniu zajęcia stanowiska, a także pouczeniu o sku tkach wniesienia odwołania wynikających z art. 81 ust. 3a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zgodnie z art. 34 ust. 8 u.p.n.w.p.k. Strona 5 Prezes UOKiK ustalił następujący stan faktyczny: Procam Polska sp. z o.o. (19) Procam Polska spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Gdańsku jest przedsiębiorcą wpisanym do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000054401. Przedmiotem przeważającej działalności Spółki jest sprzedaż hurtowa wyro bów chemicznych. Przedmiotem pozostałej działalności Procam jest między innymi sprzedaż hurtowa zboża, nieprzetworzonego tytoniu, nasion i pasz dla zwierząt. Dowód : informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu na dzień 30 czerwca 2026 r. z rejestru przeds iębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (k. 453 - 457) . (20) Spółka jest częścią grupy kapitałowej ProCam UK Limited działającej w sektorze dystrybucji środków ochrony roślin oraz doradztwa agronomicznego. Działalność Procam w Polsce obejmuje doradztwo z zakresu u prawy i ochrony roślin rolniczych i ogrodniczych, a także wymianę barterową, skup płodów rolnych (zboże, rzepak, kukurydza) oraz sprzedaż i dystrybucję środków ochrony roślin, nawozów i biostymulatorów oraz materiału siewnego roślin uprawnych 1 . Z informac ji dostępnych na stronie internetowej Spółki wynika, że posiada ona 30 punktów na terenie całego kraju 2 . (21) Zgodnie z danymi przedłożonymi przez Procam, spółka nabywała w latach 2022 - 2024 rzepak, jęczmień, kukurydzę, owies, pszenicę, pszenżyto, żyto oraz inne produkty rolne. Dowód: Zestawienie produktów rolnych nabywanych przez Procam w latach 2022 - 2024 (k. 357). (22) Zgodnie z danymi przedstawionymi przez Spółkę w rachunku zysków i strat za rok 2021 Spółka osiągnęła obrót w wysokości [ X XXX XXX XXX , XX ] zł, co odpowiada kwocie [ XXX XXX XXX,XX ] euro, według kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu 31 grudnia 2020 r. 3 . W 2022, Spółka osiągnęła obrót w wysokości [ X XXX XXX XXX , XX ] zł, co odpowiada kwocie [ XXX XXX XXX,XX ] euro, według kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu 31 grudnia 2021 r. 4 . W 2023 r. Procam osiągnął obrót w wysokości [ X XXX XXX XXX,XX ] zł, co odpowiada kwocie [ XXX XXX XXX , XX ] euro, według kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu 30 grudnia 2022 r. 5 . Obrót Spółki w 2024 wyniósł [ X XXX XXX XXX,XX ] zł, co odpowiada kwocie [ XXX XXX XXX,XX ] euro, według kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu 29 grudnia 2023 r. 6 . W 2025 r. Procam osiągnęła obrót wynoszący [ X XXX XXX XXX,XX ] zł, co odpowiada kwocie [ XXX XXX XXX,XX ] euro, według kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu 31 grudnia 2024 r. 7 . P rocam przedłożyła oświadczenie, w którym wskazała, że w latach 2021 - 2024 jej obrót, obliczony zgodnie z art. 7 ust. 6 u.p.n.w.p.k., przekraczał równowartość 350 milionów euro w każdym roku. Dowód: sprawozdanie finansowe Procam Polska sp. z o.o. za 2021 r. (k. 47 - 75), Sprawozdanie finansowe Procam Polska sp. z o.o. za 2023 r. (k. 465 - 472), Sprawozdanie finansowe Procam Polska sp. z o.o. za 2024 r. (k. 317 - 335), Sprawozdanie finansowe Pro cam Polska sp. z o.o. za 2025 r. (k. 473 - 480), 1 https://www.procam.pl/o - nas/ - dostęp: 11 marca 2025 r. 2 https://www.procam.pl/kontakt/ - dostęp: 11 marca 2025 r. 3 https://nbp.pl/archiwum - kursow/tabela - nr - 255 - a - nbp - 2020 - z - dnia - 2020 - 12 - 31/ , dostęp: 1 lipca 2026 r. 4 https://nbp.pl/archiwum - kursow/tabela - nr - 254 - a - nb p - 2021 - z - dnia - 2021 - 12 - 31/ , dostęp: 1 lipca 2026 r. 5 https://nbp.pl/archiwum - kursow/tabela - nr - 252 - a - nbp - 2022 - z - dnia - 2022 - 12 - 30/, dostęp: 1 lipca 2026 r. 6 https://nb p.pl/archiwum - kursow/tabela - nr - 251 - a - nbp - 2023 - z - dnia - 2023 - 12 - 29/ , dostęp: 1 lipca 2026 r. 7 https://nbp.pl/archiwum - kursow/tabela - nr - 252 - a - nbp - 2024 - z - dnia - 2024 - 12 - 31/, dostęp: 30 czerwca 2026 r. Strona 6 Pismo Procam Polska sp. z o.o. z 31 lipca 2026 r. (k. 500). (23) Wobec powyższego, Spółka spełnia przesłanki definicji nabywcy określonej w art. 3 pkt 3 u.p.n.w.p.k., tj. jest przedsiębiorcą, który bezpośrednio lub pośrednio nabywa od dostawcy produkty rolne lub spożywcze. Dostawcy (24) Spółka w ramach swojej działalności utrzymuje kontakty handlowe z szerokim gronem dostawców produktów rolno - spożywczych. W latach 2022 - 2024 Spółka współpracowała z szerokim kręgiem dos tawców, [ XXXX ] w 2022 r., [ XXXX ] w 2023 r. i [ XXXX ] w 2024 r. Współpraca odbywa się na warunkach określonych w opracowanych przez Spółkę wzorcach umownych. Dowód: zestawienie dostawców Procam Polska w latach 2022 - 2024 (k. 336 - 356). (25) Do dostawców Spółki należą spó łki prawa handlowego, osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, tzw. rolnicy ryczałtowi oraz podmioty zagraniczne. W latach 2022 - 2024 producenci dostarczanych produktów rolnych (dalej: producenci) stanowili większość dostawców Spółki. W 2022 dosta wy na rzecz Spółki wykonało [ XXXX ] producentów ( [ XX ] % wszystkich dostawców w tym roku), w 2023 r. było to [ XXXX ] dostawców ( [ XX ] %), natomiast w 2024 liczba producentów będących dostawcami wyniosła [ XXXX ] ( [ XX ] %). Dowód: zestawienie dostawców Procam Polska w latach 2022 - 2024 (k. 336 - 356). (26) Podmiotami ochrony w niniejszym postępowaniu są producenci rolni, którzy zbywają na rzecz Spółki wyprodukowane przez siebie płody rolne. Wśród producentów, status rolnika ryczałtowego posiadało w 2022 r. [ XXX ] dostawców ( [ XX ] % wśród pro ducentów), w 2023 r. [ XXX ] dostawców ( [ XX ] %) i w 2024 r. [ XXX ] dostawców ( [ XX ] %). Dowód: zestawienie dostawców Procam Polska w latach 2022 - 2024 (k. 336 - 356). (27) Wobec powyższego, dostawcy Procam będący producentami dostarczanych produktów rolnych spełniają przesłank i definicji dostawcy określone w art. 3 pkt. 1 u.p.n.w.p.k. tj. przedsiębiorców, którzy wytwarzają lub przetwarzają produkty rolne lub spożywcze lub odpłatnie zbywają je nabywcy. Opis praktyk (28) Procam zawierał z dostawcami produktów rolnych, w szczególności zbóż i roślin oleistych, umowy sprzedaży. Dowód : wzór umowy sprzedaży z 2022 (k. 133 - 140), Wzór umowy sprzedaży z 2022 r. (k. 150 - 153), Wzór umowy sprzedaży z 2023 r. (k. 286 - 288), Wzór umowy sprzedaży z 2024 r. (k. 289 - 291), Umowy sprzedaży z 2023 r. (k. 292 - 304), Umowy sprzedaży z 2024 r. (k. 305 - 314), Pismo Procam z 11 sierpnia 2022 r. (k. 20). (29) Umowy zawierano na podstawie wzorców umownych przygotowanych przez Procam. Spółka wyjaśniła, że jest otwarta na negocjacje dotyczące treści umowy i wielokrotnie zdarzało się, że były one kształtowane odmiennie niż ma to miejsce w pierwotnym wzorcu umownym. Spółka przedłożyła na tę okoliczność umowy zawarte z dostawcami na ich wzorach, przy czym umowy te dotyczyły produktów rolnych już zebranych i nie dotyczyły pro blematyki niniejszego postępowania. Strona 7 Dowód : Pismo Procam z 11 sierpnia 2022 r. (k. 20), Umowy sprzedaży z 15 października 2020 r. (k. 162), Umowa sprzedaży nr 5/KSS/2022 z 24 lutego 2022 r. (k. 163 - 165) (30) Spółka przedłożyła również umowy zawarte na wzorcu, k tóre były przedmiotem negocjacji. Wszystkie z tych umów zawierają postanowienia dotyczące siły wyższej w brzmieniu kwestionowanym w toku postępowania. Dowód : Umowa sprzedaży nr ZZ - 4/2021/BA/12 z 3 grudnia 2021 r. (k. 166 - 168), Umowa sprzedaży nr ZZ - 212/202 0/BA/10 z 20 października 2020 r. (k. 169 - 171), Umowa sprzedaży nr ZZ - 32/2020/BA/10 z 2 października 2020 r. (k. 172 - 174), Umowa sprzedaży nr ZZ - 44/2020/BA/07 z 9 lipca 2020 r. (k. 177 - 179), Umowa sprzedaży nr ZZ - 332/2020/BA/10 z 30 października 2020 r. (k . 180 - 182). (31) Procam, w zakresie ustalenia ceny, różnicuje umowy na umowy open bez wskazania ceny w dniu jej zawarcia, a jedynie sposobu jej ustalenia oraz zwykłe umowy sprzedaży zawierające cenę. Zgodnie z wyjaśnieniami Spółki, typowy okres zawierania umów open to okres od wczesnej wiosny do żniw. Umowy sprzedaży zwykłe zawierane są w okresie od kwietnia lub maja do wczesnej wiosny roku następnego. Przy czym umowy zawierane do lipca dotyczą płodów rolnych, które nie są wówczas jeszcze zebrane lub są w fazie zbioru. Dowód: Pismo Procam z 7 marca 2023 r. (k. 245). (32) Wzorzec umowny przewiduje, że w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przez dostawcę, Procam uprawniony jest do nałożenia kary umownej w wysokości XX% wartości niedostarczonego towaru według średniej ceny ze Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej. Spółka jest uprawniona do dochodzenia odszkodowania przewyższającego karę umowną (pkt 2.8 i 2.9 umowy). Dowód : wzór umowy sprzed aży z 2022 (k. 133 - 140), Wzór umowy sprzedaży z 2022 r. (k. 150 - 153), Wzór umowy sprzedaży z 2023 r. (k. 286 - 288), Wzór umowy sprzedaży z 2024 r. (k. 289 - 291), Umowy sprzedaży z 2023 r. (k. 292 - 304), Umowy sprzedaży z 2024 r. (k. 305 - 314). (33) Dodatkowo Procam korzysta z prawa do wykonania zastępczego w razie niedostarczenia towaru przez dostawcę, zgodnie z art. 480 k.c. W takim przypadku, ustalona cena nabycia produktów rolno - spożywczych jest zestawiana z ceną wynikającą z umowy. Różnica między ceną umowną a ceną faktycznego nabycia stanowi należność, która obciąża dostawcę. Spółka, w latach 2021 - 2022, dochodziła wykonania zastępczego od [ XX ] producentów rolnych, na kwotę [ XXXXXXXX ] zł. Dowód: Pismo Procam z 7 marca 2023 r. (k. 245). Zestawienie prz ypadków wykonania zastępczego w latach 2021 - 2022 (k. 248), wzór umowy sprzedaży z 2022 (k. 133 - 140), Wzór umowy sprzedaży z 2022 r. (k. 150 - 153), Wzór umowy sprzedaży z 2023 r. (k. 286 - 288), Wzór umowy sprzedaży z 2024 r. (k. 289 - 291), Umowy sprzedaży z 2 023 r. (k. 292 - 304), Umowy sprzedaży z 2024 r. (k. 305 - 314). (34) Zgodnie z pkt 2.15: „ umowa niniejsza nie jest umową kontraktacji i nie stosuje się do niej przepisów kodeksu cywilnego o kontraktacji. Strony wspólnie postanawiają, że dla realizacji niniejszej u mowy nie ma znaczenia źródło pochodzenia towaru. Sprzedający może wykonać Strona 8 umowę zarówno towarem pochodzącym z własnej produkcji, jak i towarem pochodzącym od osób trzecich ”. Dowód : wzór umowy sprzedaży z 2022 (k. 133 - 140), Wzór umowy sprzedaży z 2022 r. ( k. 150 - 153), Wzór umowy sprzedaży z 2023 r. (k. 286 - 288), Wzór umowy sprzedaży z 2024 r. (k. 289 - 291), Umowy sprzedaży z 2023 r. (k. 292 - 304), Umowy sprzedaży z 2024 r. (k. 305 - 314). (35) Jednocześnie umowa przewiduje, że strony nie odpowiadają za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy spowodowane siłą wyższą (pkt 3.1. umowy). Procam we wzorach umownych przedłożonych w toku postępowania wyjaśniającego zawarła postan owienia odnoszące się do definicji siły wyższej. Zgodnie z umową: „ 3.2 Siłą wyższą w rozumie niu umowy są zdarzenia zewnętrzne, nadzwyczajne, niezależne od stron, których nie dało się przewidzieć przed zawarciem umowy, w szczególności: wojna, powódź, huragan, katastrofa naturalna, strajk, pożar, atak terrorystyczny, eksplozja. Niekorzystne warunki pogodowe nie mające charakteru nadzwyczajnego nie stanowią siły wyższej ”. 3.3. Strony zobowiązują się do wzajemnego powiadamiania się o zaistnieniu zdarzenia, uniemożliwiającego wykonanie umowy spowodowane siłą wyższą, nie później niż w ciągu 2 dni od dnia wystąpienia takiego zdarzenia, jak również do niezwłocznego podjęcia rozmów celem zminimalizowania możliwych szkód spowodowanych wystąpieniem zdarzenia siły wyższej ”. Dowód : wzór umowy sprzedaży z 2022 (k. 133 - 140), Wzór umowy sprzedaży z 2022 r. (k. 150 - 153), Wzór umowy sprzedaży z 2023 r. (k. 286 - 288), Wzór umowy sprzedaży z 2024 r. (k. 289 - 291), Umowy sprzedaży z 2023 r. (k. 292 - 304), Umowy sprzedaży z 2024 r. (k. 305 - 314). (36) Zgodnie z wyjaśnieniami Procam złożonymi w toku postępowania wyjaśniającego , Spółka nie uznaje za siłę wyższą ulewnych deszczy, w tym długotrwałych, suszy z wyłączeniem suszy rolniczej oraz wiosennych przymrozków. W ocenie Procam, tego typu zjawiska w związku z ich powszechnym występowaniem w ostatnich latach nie mają charakteru nadzwyczajnego i nie mogą stanowić siły wyższej. Dowód: Pismo Procam z 7 marca 2023 r. (k. 245). (37) Procam zmienił wzorce umowne będące podstawą zawarcia umów z producentami produktów rolnych. Definicja siły wyższej uległa zmianie poprzez wykreślenie fragmen tów dotyczących nieuznawania określonych zjawisk pogodowych za siłę wyższą. Dodatkowo termin na poinformowanie o wystąpieniu siły wyższej wydłużono do 7 dni. Zgodnie z oświadczeniem Procam, wzorce w zmienionym brzmieniu obowiązują od 9 czerwca 2026 r. (38) Na podstawie art. 31 ust 3 i art. 29 ust. 2 u.p.n.w.p.k. w zw, z art. 231 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks Postępowania Cywilnego (tj. Dz. U. z 2026 r. poz. 468), Prezes UOKiK przyjął, że praktyki, o których mowa w punkcie I decyzji trwały do tego dnia. Dowód: Wzór umowy – umowa open (k. 507 - 510), Wzór umowy – umowa ZZDAP jakość i waga (k. 504 - 505), Pismo Procam z 31 lipca 2026 r. (k. 502). Strona 9 Ocena dowodów (39) Prezes UOKiK uznał za wiarygodne wyjaśnienia Spółki złożone w toku postępowania. Za wiarygodne uznano również zgromadzone w sprawie wyjaśnienia oraz dokumenty w postaci wzorców umownych i umów z dostawcami produktów rolnych zgromadzone w trakcie postępowania wyjaśniającego. (40) Jako wiarygodne uznano również pozostałe dokumenty przedłożone przez Spółk ę w toku postępowania, na których oparto rozstrzygnięcie w sprawie. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes UOKiK zważył, co następuje: Stan prawny (41) Niniejsza decyzja wydawana jest na podstawie przepisów u.p.n.w.p.k. Ustawa określa zasady i tryb przeciwdziałania, w celu ochrony interesu publicznego, praktykom nieuczciwie wykorzystującym przewagę kontraktową przez nabywców produktów rolnych lub spożywczych lub dostawców tych produktów (art. 1 ust. 1 u.p.n.w.p.k.). (42) Zgodnie z art. 2 u.p.n.w.p.k. – j ej postanowienia stosuje się do umów nabycia produktów rolnych lub spożywczych zawieranych między nabywcami tych produktów a ich dostawcami. (43) Pod pojęciem „dostawcy” należy rozumieć przedsiębiorcę, który wytwarza lub przetwarza produkty rolne lub spożywcze lub odpłatnie zbywa je nabywcy (art. 3 pkt 1 u.p.n.w.p.k.). (44) Określenie „nabywca”, zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 3 u.p.n.w.p.k. oznacza przedsiębiorcę lub podmiot, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publiczny ch (Dz. U. z 2022 r., poz. 1710, 1812, 1933 i 2185), zwanej dalej „Prawem zamówień publicznych”, który bezpośrednio lub pośrednio nabywa od dostawcy produkty rolne lub spożywcze. (45) W zakresie pojęcia produktu rolnego lub spożywczego ustawodawca w art. 3 pkt 4 u.p.n.w.p.k. określił, że są to produkty wymienione w załączniku I do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a także produkty niewymienione w tym załączniku, ale przetworzone z przeznaczeni em do spożycia z wykorzystaniem produktów wymienionych w tym załączniku. (46) Zgodnie z art. 5 u.p.n.w.p.k., z akazane są praktyki nieuczciwie wykorzystujące przewagę kontraktową nabywcy względem dostawcy oraz dostawcy względem nabywcy. (47) Pod pojęciem przewagi kontraktowej, zgodnie z art. 7 ust. 1 u.p.n.w.p.k., należy rozumieć występowanie znaczącej dysproporcji w potencjale ekonomicznym nabywcy względem dostawcy albo dostawcy względem nabywcy. (48) Zgodnie z art. 7 ust. 2 u.p.n.w.p.k. domniemywa się, że znacząca dy sproporcja w potencjale ekonomicznym, w przypadku praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową stosowanych przez nabywcę względem dostawcy, występuje między: 1) dostawcą, którego roczny obrót nie przekracza równowartości w złotych 2 000 000 eu ro, a nabywcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 2 000 000 euro; 2) dostawcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 2 000 000 euro i nie przekracza równowartości w złotych 10 000 000 euro, a nabywcą, którego roczny obr ót przekracza równowartość w złotych 10 000 000 euro; Strona 10 3) dostawcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 10 000 000 euro i nie przekracza równowartości w złotych 50 000 000 euro, a nabywcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w zł otych 50 000 000 euro; 4) dostawcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 50 000 000 euro i nie przekracza równowartości w złotych 150 000 000 euro, a nabywcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 150 000 000 euro; 5) dos tawcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 150 000 000 euro i nie przekracza równowartości w złotych 350 000 000 euro, a nabywcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 350 000 000 euro; 6) dostawcą, którego roczny obrót nie przekracza równowartości w złotych 350 000 000 euro, a nabywcą, który jest podmiotem, o którym mowa w art. 4 Prawa zamówień publicznych. (49) Przez roczny obrót, o którym mowa w ww. przepisie, rozumie się, zgodnie z art. 7 ust. 4 u.p.n.w.p.k., roczny obró t uzyskany w roku obrotowym poprzedzającym rok obrotowy stosowania praktyki mogącej stanowić przedmiot postępowania w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową. (50) Należy zaznaczyć, iż samo posiadanie przewagi kontraktowej nie jest za kazane. Zabronione jest jedynie jej nieuczciwe wykorzystywanie. O takim zaś można mówić wówczas, gdy jest ono sprzeczne z dobrymi obyczajami i zagraża istotnemu interesowi drugiej strony albo taki interes narusza (tak: art. 6 u.p.n.w.p.k.). (51) Art. 8 u.p.n.w .p.k. wskazuje przykłady praktyk nieuczciwe wykorzystujących przewagę kontraktową. Należy jednak zastrzec, iż katalog form nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej ma charakter otwarty. Interes publiczny (52) Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 1 u.p.n.w.p.k. Prezes UOKiK jest organem właściwym w sprawach praktyk nieuczciwe wykorzystujących przewagę kontraktową. Działanie Prezesa UOKiK podejmowane jest w celu ochrony interesu publicznego. (53) Interes publiczny dotyczy ogółu, nieokreślonej z góry liczby osób. Jego naruszenie zachodzi głównie wtedy, gdy działaniem danego przedsiębiorcy zagrożony jest interes ogólnospołeczny lub szerszy krąg uczestników rynku. Przy ocenie interesu publicznoprawnego należy mieć na względzie skutki, jakie dana praktyk a wywołuje lub może wywołać na rynku. Interes publiczny ocenia się w każdej sprawie indywidualnie. Działanie w interesie publicznym oznacza więc działanie w interesie ogółu, nie zaś w interesie poszczególnych podmiotów np. poszczególnych przedsiębiorców 8 . Interes publiczny, o którym mowa w ustawie o przewadze kontraktowej powinien być interpretowany w odniesieniu do ratio legis tej ustawy, którym jest zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego kraju, jak również konkurencyjności przedsiębiorstw sektora produkcji rolnej i spożywczej. (54) Pojęcie „ bezpieczeństwa żywnościowego ” w ujęciu ustawy o przewadze kontraktowej należy przy tym roz umieć swoiście. Nie chodzi o synonim „ bezpieczeństwa żywności ”, a zatem wyłącznie zapewnienie dobrej jakości, odpowiedniego składu i bezpieczeństwa zdrowotnego wyrobów spożywczych, o co dbają inne organy (np. Główny Inspektor Jakości Handlowej 8 Wyrok SOKiK w Warszawie z dnia 30 grudnia 2014 r., sygn. akt XVII AmA 163/11, Legalis nr 1315682. Strona 11 Artykułów Ro lno - Spożywczych, Główny Inspektor Sanitarny). W ujęciu ustawy o przewadze kontraktowej „ bezpieczeństwo żywnościowe ” oznacza zapewnienie warunków do działania, co w dalszej konieczności prowadzić ma do zapewnienia odpowiednich środków na inwestycje i skutko wać stabilnością przedsiębiorstw, odpowiednim zaopatrzeniem konsumentów i dopiero w rezultacie - jakością produktów. (55) Produkty rolne i spożywcze należą do towarów pierwszej potrzeby, ich trwałość jest zasadniczo krótsza niż większości innych towarów (elekt ronika, meble, produkty kosmetyczne, chemiczne, tekstylne etc.), a produkcja charakteryzuje się dużą wrażliwością na czynniki niezależne od pojedynczego gospodarstwa lub przedsiębiorstwa (np. zmienny popyt światowy, warunki pogodowe, brak możliwości reagow ania na zmiany poprzez szybkie wstrzymanie uprawy, hodowli czy przetwórstwa produktów szybko psujących się). (56) W ocenie Prezesa UOKiK, interes publiczny wyraża się w niniejszej sprawie w skali stosowanych praktyk, ich możliwych negatywnych skutkach dla znacz nej liczby dostawców. Procam Polska sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku w ramach swojej działalności utrzymuje kontakty handlowe z szerokim gronem dostawców – w latach 2022 - 2024 współpracowała z ponad [ XXXXXXX ] dostawców produktów będących producentami. Jego pr aktyki mogą zatem oddziaływać na szeroki krąg uczestników rynku, obejmują cy zarówno aktualnych, jak też i potencjalnych przyszłych dostawców Spółki. Dodatkowo zarzucane Spółce praktyki są istotne z punktu widzenia procesu produkcyjnego w sektorze rolnym. Rynek produkcji zbóż i roślin oleistych jest istotny gospodarczo a jednocześnie silnie zależny od warunków przyrodniczych i pogodowych. (57) W interesie publicznym jest również zachowanie możliwości produkcyjnych na terenie Polski. Łańcuchy dostaw żywności oparte o źródła zagraniczne mogą zostać przerwane z uwagi na przyczyny naturalne, wojny, wprowadzane obostrzenia handlowe i cła czy też roz przestrzeniające się choroby (COVID - 19, choroby zwierzęce jak ASF, ptasia grypa itp.). Przeciwdziałanie negatywnym skutkom takich zjawisk możliwe jest poprzez dysponowanie zdolnościami wytwórczymi żywności w kraju. Istotna jest zatem ochrona pozycji dostaw ców produktów rolnych lub spożywczych, a zwłaszcza producentów, w celu co najmniej utrzymania zdolności wytwórczych wśród krajowych i europejskich producentów żywności. (58) Inicjatywa Prezesa UOKiK w przeprowadzeniu postępowania w interesie publicznym prowadzi do eliminacji określonego zachowania bez konieczności podejmowania indywidualnych, ryzykownych i kosztownych dla kontrahentów sieci handlowej, działań prawnych przez poszczególnych dostawców dotkniętych kwestionowanymi praktykami. (59) Decyzja Prezesa UOKiK pe łni również funkcję prewencyjną, wskazując podmiotom działającym na rynku, jakie zachowania są sprzeczne z ustawą o przewadze kontraktowej i nie powinny mieć miejsca. Niedostosowanie się pozostałych uczestników rynku naraża ich na dotkliwe sankcje finanso we. (60) W związku z faktem, iż praktyki Spółki mogą negatywnie wpływać na pozycję dostawców i produkcję rolną, w niniejszej sprawie konieczne było przeprowadzenie postępowania w sprawie nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej z uwagi na potrzebę o chrony interesu publicznego, o którym mowa w art. 1 u.p.n.w.p.k. Produkt rolny lub spożywczy (61) Zgodnie z art. 2 u.p.n.w.p.k. ustawę stosuje się do umów nabycia produktów rolnych lub spożywczych. Zgodnie z art. 3 pkt 4 u.p.n.w.p.k., produkty rolne lub spożyw cze to produkty Strona 12 wymienione w załączniku I do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a także produkty niewymienione w tym załączniku, ale przetworzone z przeznaczeniem do spożycia z wykorzystaniem produktów wymienionych w tym załączniku. (62) Zgodnie z u stalonym stanem faktycznym, Procam w latach 2022 - 2024 nabywał od dostawców rzepak, jęczmień, kukurydzę, owies, pszenicę, pszenżyto, żyto oraz inne produkty rolne. Wszystkie z wymienionych produktów rolnych wchodzą w zakres definicji pojęcia produktu rolne go i spożywczego w rozumieniu art. 3 pkt 4 u.p.n.w.p.k. (63) Niniejszym postępowaniem objęto jedynie relacje kontraktowe Procam z dostawcami produktów rolnych lub spożywczych w rozumieniu art. 2 u.p.n.w.p.k. w zw. z art. 3 pkt 4 u.p.n.w.p.k. Przewaga kontraktow a (64) Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.p.n.w.p.k., przewagą kontraktową jest występowanie znaczącej dysproporcji w potencjale ekonomicznym nabywcy względem dostawcy albo dostawcy względem nabywcy. Dla stwierdzenia przewagi kontraktowej jednej ze stron stosunku prawn ego konieczne jest wykazanie znacznej dysproporcji w potencjale ekonomicznym na korzyść silniejszego ekonomicznie podmiotu. Potencjał ekonomiczny znajduje odzwierciedlenie w skali działalności przedsiębiorcy i w konsekwencji w realizowanym przez niego obro cie. (65) Zgodnie z art. 7 ust. 2 u.p.n.w.p.k. domniemywa się, że znacząca dysproporcja w potencjale ekonomicznym, w przypadku praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową stosowanych przez nabywcę względem dostawcy, występuje między: 1) dostawcą, któ rego roczny obrót nie przekracza równowartości w złotych 2 000 000 euro, a nabywcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 2 000 000 euro; 2) dostawcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 2 000 000 euro i nie przekracza równ owartości w złotych 10 000 000 euro, a nabywcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 10 000 000 euro; 3) dostawcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 10 000 000 euro i nie przekracza równowartości w złotych 50 000 000 eu ro, a nabywcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 50 000 000 euro; 4) dostawcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 50 000 000 euro i nie przekracza równowartości w złotych 150 000 000 euro, a nabywcą, którego roczny ob rót przekracza równowartość w złotych 150 000 000 euro; 5) dostawcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 150 000 000 euro i nie przekracza równowartości w złotych 350 000 000 euro, a nabywcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 350 000 000 euro; 6) dostawcą, którego roczny obrót nie przekracza równowartości w złotych 350 000 000 euro, a nabywcą, który jest podmiotem, o którym mowa w art. 4 Prawa zamówień publicznych (art. 7 ust. 2 u.p.n.w.p.k.). (66) Art. 7 ust. 4 u.p.n.w.p.k. s tanowi, że przez roczny obrót, o którym mowa w ust. 2 i 3, rozumie się roczny obrót uzyskany w roku obrotowym poprzedzającym rok obrotowy stosowania praktyki mogącej stanowić przedmiot postępowania w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę ko ntraktową. Strona 13 (67) Wielkości, o których mowa w ust. 2 i 3, wyrażone w euro, zgodnie z art. 7 ust. 7 u.p.n.w.p.k. przelicza się na złote według średniego kursu ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roku obrotowego poprzedzającego rok obrotowy sto sowania praktyki mogącej stanowić przedmiot postępowania w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową. (68) Przy wyliczaniu obrotów uwzględniono zasady wynikające z przepisu art. 7 ust. 6 u.p.n.w.p.k., który stanowi, że w przypadku gdy d ostawca albo nabywca, o którym mowa w ust. 2 lub 3, działa jako przedsiębiorca prowadzący przedsiębiorstwo w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkie m wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.Urz. UE L 187 z 26.06.2014, str. 1, z późn. zm.2), obliczając wysokość jego rocznego obrotu, uwzględnia się przepisy tego załącznika dotyczące kategorii i rodzaju przedsiębiorstwa. (69) Zgodnie z danymi przedstawionymi przez Spółkę w rachunku zysków i strat za rok 2021 Spółka osiągnęła obrót w wysokości [ X XXX XXX XXX , XX ] zł, co odpowiada kwocie [ XXX XXX XXX,XX ] euro, według kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu 31 grudnia 2020 r. 9 . W 2022, Spółka osiągnęła obrót w wysokości [ X XXX XXX XXX , XX ] zł, co odpowiada kwocie [ XXX XXX XXX,XX ] euro, według kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu 31 grudnia 2021 r. 10 . W 2023 r. Procam osiągnął obrót w wysokości [ X XXX XXX XXX,XX ] zł, co odpowiada kwocie [ XXX XXX XXX , XX ] euro, według kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu 30 grudnia 2022 r. 11 . Obrót Spółki w 2024 wyniósł [ X XXX XXX XXX,XX ] zł, co odpowiada kwocie [ XXX XXX XXX,XX ] euro, według kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu 29 grudnia 2023 r. 12 . W 2025 r. Procam osiągnęła obrót wynoszący [ X XXX XXX XXX,XX ] zł, co odpowiada kwocie [ XXX XXX XXX,XX ] euro, według kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu 31 grudnia 2024 r. 13 . (70) Procam w toku postępowania ośw iadczył, że w latach 2021 - 2024 obrót, obliczony na podstawie art. 7 ust. 6 u.p.n.w.p.k., przekraczał równowartość 350 milionów euro w każdym roku. (71) W związku z tym, że postępowanie obejmuje praktyki Spółki stosowane w latach 2022 - 2024, w badaniu uwzględnion o obroty dostawców osiągnięte w latach 2021 - 2023, stosownie do treści art. 7 ust. 7 u.p.n.w.p.k. (72) Ustalając występowanie w niniejszej sprawie stosunku przewagi kontraktowej Procam nad dostawcami, Prezes UOKiK pozyskał od Procam listę dostawców produktów rol nych, w tym dostawców, którzy posiadają status rolnika ryczałtowego w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy z 11 marca 2004 o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm., dalej ustawa o VAT). 9 https://nbp.pl/archiwum - kursow/tabela - nr - 255 - a - nbp - 2020 - z - dnia - 2020 - 12 - 31/ , dostęp: 1 lipca 2026 r. 10 https://nbp.pl/archiwum - kursow/tabela - nr - 254 - a - nb p - 2021 - z - dnia - 2021 - 12 - 31/ , dostęp: 1 lipca 2026 r. 11 https://nbp.pl/archiwum - kursow/tabela - nr - 252 - a - nbp - 2022 - z - dnia - 2022 - 12 - 30/, dostęp: 1 lipca 2026 r. 12 https://nb p.pl/archiwum - kursow/tabela - nr - 251 - a - nbp - 2023 - z - dnia - 2023 - 12 - 29/ , dostęp: 1 lipca 2026 r. 13 https://nbp.pl/archiwum - kursow/tabela - nr - 252 - a - nbp - 2024 - z - dnia - 2024 - 12 - 31/, dostęp: 30 czerwca 2026 r. Strona 14 (73) Zgodnie z art. 2 pkt 19 ustawy o VAT, rolnik rycza łtowy to rolnik dokonujący dostawy produktów rolnych lub świadczący usługi rolnicze, korzystający ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem rolnika obowiązanego na podstawie odrębnych przepisów do prowadzenia ksiąg rachunkowyc h. Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 września 1994 o rachunkowości (Dz. U. z 2026 r. poz. 522), przepisy ustawy o rachunkowości, zwanej dalej "ustawą", stosuje się, do mających siedzibę lub miejsce sprawowania zarządu na terytorium Rzeczypospolitej P olskiej osób fizycznych, spółek cywilnych osób fizycznych, spółek cywilnych osób fizycznych i przedsiębiorstwa w spadku, spółek jawnych osób fizycznych, spółek partnerskich oraz przedsiębiorstw w spadku działających zgodnie z ustawą z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (Dz. U. z 2021 r. poz. 170), jeżeli ich przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów za poprzedni rok obrotowy wyniosły co najmniej ró wnowartość w walucie polskiej 2 500 000 euro . (74) Rolnikiem ryczałtowym będzie zatem rolnik dokonujący dostawy wyprodukowanych przez siebie produktów rolnych jeżeli jego obrót za poprzedni rok obrotowych był niższy niż równowartość 2 500 000 euro. (75) Procam potw ierdził dane dotyczące liczby dostawców posiadających status rolnika ryczałtowego. Ustalenia postępowania wskazują, że status rolnika ryczałtowego w latach 2022 - 2024 posiadało 1066 dostawców. W 2022 r. [ XXX ] dostawców ( [ XX ] % wśród producentów), w 2023 r. [ XXX ] d ostawców ( [ X X ] %) i w 2024 r. [ XXX ] dostawców ( [ XX ] %). (76) Obroty osiągane przez Procam wskazują, że zalicza się on do grupy nabywców, których roczny obrót wynosił ponad 350 milionów euro w latach 2022 - 2024. W 2021 jego obrót mieścił się w kategorii nabywców, których obrót jest większy niż 150 milionów euro i jest mniejszy niż 350 milionów euro. Znaczna dysproporcja w potencjale ekonomicznym występuje, jeżeli roczny obrót dostawcy nie przekroczy kwoty 150 milionów euro dla 2021, i 350 milionów euro dla lat 2022 - 2024 (art. 7 ust. 2 pkt 1 - 6 u.p.n.w.p.k.). Prezes UOKiK ustalił, że 1066 dostawców, którzy w latach 2022 - 2024 zawarli umowy, których przedmiotem był zbycie wyprodukowanych przez nich produktów rolnych, osiągało w tym okresie obrót nieprzekraczający równowartośc i 2,5 miliona euro i posiadali status rolnika ryczałtowego. (77) Jak wskazano powyżej, obrót dostawcy, od którego Prezes UOKiK uznaje, że w niniejszej sprawie występuje znaczna dysproporcja w potencjale ekonomicznym to obrót, który nie przekracza równowartości 350 milionów euro dla lat 2022 - 2024 i 150 milionów euro dla 2021. 1066 producentów rolnych, będących dostawcami Spółki, osiągnęło obrót spełniający to kryterium. Powyższe wskazuje, że pomiędzy dostawcami wymienionymi poniżej a Procam występowała znaczna d ysproporcja w potencjale ekonomicznym w latach 2022 – 2024 na korzyść Procam, co oznacza, że Procam posiadał w tym okresie przewagę kontraktową, o której mowa w art. 7 ust. 1 u.p.n.w.p.k., co najmniej względem wymienionych poniżej dostawców : Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 15  XXXXXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXXXXXXX XXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXX XXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXX XXXXXXX  XXXXX XXXXX  XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXX XXXXX  XXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXX XXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXX XXXX  XXXXXXX XXXXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXX XXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXX XXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXX XXXXXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXX XXXXXXX  XXXXXX XXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXX  X XXXXX XXXXX  XXXXXXXX XXXXX  XXXXX XXXXX  XXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXX  XXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXX XXXX  XXXXXXXXX XXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXXXXXX Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 16  XXXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXX XXXXXXX XXXXX  XXXXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXX  XXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXX  XXXXX XXX  XXXXXX XX XXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXX XXXXX  XXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXX XXXX  XXXXX XXXXXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXXXXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXX  XXXXXX XXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXXXXXX  XXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXX XX XXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXX  XXXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXX XXXXXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX  XXXXXX XXXXXXXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXX XXXXXX  XXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXX  XXXXXX XXXX  XXXXXXXXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXX XXXXXXXXXXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXX XX XXXX  XXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXX XXXXX  XXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXXXX XXXXXXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXX XXXXXXXXX Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 17  XXXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXXXXXXX XXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXX XXXX X  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXXX XXXXXXX  XXXXXX XXXXX  XXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXX XXXX  XXXXX XXXXXXXXX  XXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXX XXXXXXXXX XXXX  XXXXX XXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXX XXXXX  XXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXX  XXXX XXXXX  XXXXXXX XXXXXXX  XX XXXXX XXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXX XXXXXX  XXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXX XXXXX  XXXXXXXXX XXXXX  XXXXXX XXXX  XXXX XXXXXXXX  XXXXXX XXXXX  XXXXXXXX XXXXXXX XXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXX XXXX XXXXXXXX  XXXXXX XXX  XXXXXX XXXXX  XXXXXX XXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXXXXX XX X  XXXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXXXXXXXX  XXXXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXX XXXXXXXXXX  XXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXX  XXXXXXX XXXXXX  XXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXXXXXXX XXX Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 18  XXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXX XXXXXXXX  XXXX XXXXXX  XXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXX  XXXXX X XXXXXXXXXX  XXXXX XXXX  XXXXX XXXXXXXXXXX  XXXXXXX XXXXX  XXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXX XXXXXXXX  XXXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXXXX  XXXX XXXXX  XXXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXX  XXXXXX XXXXXX  XXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX X XXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXX XXXXXXXXXXX  XXXXX XXXX XXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXX XXXXXXXXXXX  XXXXXXXXXXX XXXX  XXXXXXXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXXXX  XXXXX XXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXX XXXXX  XXXXX XXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXX  XXXXX XXXXXXXXX  XXXX XXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXXXXXXXX  XXXXX XXXXXXX  XXXXX XXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XX XXXX  XXXX XXXXX  XXXX XXXXXXXX  XXXXXXXX XXXX  XXXX XXXXX  XXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXX XXXXXX  XXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXX XXXX  XXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXX Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 19  XXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXX XXXXX  XXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXX XXXXX  XXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXX X  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXX XXXXXXX  XXXXXX XXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXX  XXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXXXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXXXXX  XXXXX XXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXX  XXX XXXXXX  XXX XXXXXXX  XXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXX XXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXX XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXX XXXXXX  XXXXX XXXX  XXXXXX XXXXXX XXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXXXXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXX XXXXXXX  XXXXXXXX XXXXX Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 20  XXXXXX XXXXXXXX  X XXXX XXXX  XXXXXXX XXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXXXX XXX  XXXXXXX XXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXX XXXXX  XXXXXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXX  XXXXXXX XXXXX  XXXXXX XXXXX  XXXXXXX XXXXXXX  XXXXX XXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXXXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXX  XXX XXXXXX  XXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXX  XXXXX XXXXXXXXX  XXXXX XXXXXXXXXX  XXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXX  XXX XXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXX XXXXXXXXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXX XXXX  XXXXX XXXXX  XX XXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXX XXXXX  XXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXX XXX  XXXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXX XXXXX  XXXX XXXXXXXX  XXXXXXX XXXX  XXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXX XXXXX  XXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXX  XXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXX Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 21  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXX  XXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXX XXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXX XXXXXXX  XXXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXX  XXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXX XXXXX  XXXXXXX XXXXX  XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXX X XXXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXX XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXXXX  XXXXX XXXXX  XXXXX XXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXX XXX  XXXXXX XXX  XXXXXXXX XXXXX  XXXX X XXXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXX XXXX  XXXX XXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXXXX  XXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXXXXX XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXXXX  XXXXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXXX  XXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXXXX  XXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXX XXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXX XXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXX  XXXX XXXXXX X XXXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXXX X XXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XX XXXXX XXXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXX Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 22  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX X XXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXXXX XXXXXXXXXXXX XXXXX  XXXXXX XXXXX  XXXXXXX XXXXX  XXX XXXXXXXXX  XXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXX XXXX  XXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXX  XXXXX XXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXX XX XXXXXX  XXXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXX XXXXXX XXXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXX XXXXXXX  XXXXX XXXXXX  XXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXXXXX  XXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXXXXXXXXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXX XXXXX  XXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXXX X  XXXXXXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXX XX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX X XXXXXX XXXX  XXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXX  XXXX XXXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXX  XXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXX Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 23  XXXXX XXXXXX  XXXXXXX XXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXX XXXXXX  XX XXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXX  XXXXXXX XXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXX  XXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXX XXXXXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXX  XXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXX XXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXXXXXXX  XXXXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXX XXXXXXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXXXXXXX X XXXXX  XXXXXXXXXXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXXXXX  XXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXX  XXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXX  XXXXX XXXXX  XXXXXXX XXXX  XXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXXXX  XX XX XXXXXXX  XXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXX  XXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXX XXXX  XXXXX XXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXX XXXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXX XXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXX  XXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX X XXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXX XXXXXXXXXX Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 24  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXX XXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXX XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXX  XXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXX XXXXXXXXX  XXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXX XXX XXXXX XXXXXXXX XXXXX  XXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXX  XXXXX XXXXX  XXXXXX XXXXXXX  XXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXX XXXXXXXXXX  XXXXX XXXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXX XXX XXXXXXXX  XXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXX  XXXXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXX  XXXXXX XXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXX XXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXX  XXXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXX XXXX  XXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXX  XXX XXXXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 25  XXX XXXXXX  XXX XXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXX XXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXX  XXXXXXX XXXXXXX  XXXX XXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXX XXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXX  XXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXX XXXXXXX  XXX XXX  XXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXX XXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXX  XXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXX  XXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXX XXXXXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXX  X XXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXX XXXX  XXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXX  XXXX XXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXX XXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXX  XXX XXXXXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXX  XXX XXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXX Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 26  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXX  XXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXXXX XXXXXXXXX XXXX  XXXXXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXX XXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XX XXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXX  XXXXXX XXXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXXX XXX  XXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXXXXX  XXXXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXX XXXXXX  XXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX X XXXXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XX XXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXXXX Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 27  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXX  XXXX XXXXX  XXXXX XXXX  XXXXXXX XXXX  XXXXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXX  XXXXXX XX XXXXXXXXX  XXXXX XXXX  XXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXX XXX  XXXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXXXX  XXXXX XXXXXXX  XXX XXXXXXX  XXXXXXX XXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXX  XXXX XXXXXXXXXXX  XXXXX XXXXXXX  XXXXX XXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXXXX  XXXXX XXXXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXXXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXX XXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXX  XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXX XXXX  XXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXX XXXXXXXX  XXXXX XXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXX XXX  XXX XXXXX  XXXXXXX XXXXX  XXXXXXX XXXXX  XXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXX XXXXXXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXX XXXXXXXXXXX  XXXXXXXXXXX XXXXXXXXX Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 28  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXXXX  XXXXX XXXXXX  XXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXX XXXXX  XXXXXXXX XXX  XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXX  XXXXX XXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXX  XXXXX XXXXX  XXXXXX XXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXXXXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXX  XXXXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXX XXXXXXX  XXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXX  XXX XXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXX  XXXXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXX XXXXXXXXXXX  XXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXX XXXXXXX  XXXXX XXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXXXXX XXXXX XXX XXXXXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXX XXXX Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 29  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXX XXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXX XXXXX  XXXXXXXXX XXX  XXXXXXX XXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXX XXXXX  XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXX XXX XXXX  XXXX XXXXXXX  XXXXXX XXXXXXX  XXXXXXXX XXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXXX XXXXX  XXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXX XXX  XXXXXXXXX XXXXXXX  XXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXX XXXXXXX  XXXXX XXXXXXXXX  XXXXX XXXXXX  XX XXX XXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXX  XXXXXXX XXXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXX  XXXXXX XXXXX  XXXXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXX XXXXX  XXXXXX XXXXXXXXXX  XXXXXX XXXXXXXX XXX  XXXXXXX XXXXXX  XXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXX XXXXXXXX  XXXXX XXXXXXX  XXXXX XXXXX  XXXX XXXXXXXX  XXXXXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXX XXXXXX  XXXXXXXX XXXXX  XXXXXXX XXXXXXX  XXXXX XXXXX  XXXXX XXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXX XXXXXXXXX  XXXXXXXXXXXX XXXXX XXXXXXXXX XXXXXXXX Dowód: zestawienie dostawców Procam Polska w latach 2022 - 2024 (k.336 - 356). Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 30 Nieuczciwe wykorzystanie przewagi kontraktowej (78) Artykuł 5 u.p.n.w.p.k. zakazuje stosowania praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową nabywcy względem dostawcy oraz dostawcy względem nabywcy. Wykorzystywanie przewagi kontraktowej jest nieuczciwe, jeżeli jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i zagraża istotnemu in teresowi drugiej strony albo narusza taki interes (art. 6 u.p.n.w.p.k.). Dobre obyczaje i istotny interes dostawców (79) Pojęcie dobrych obyczajów jest klauzulą generalną, nieposiadającą definicji normatywnej. Jak wskazuje doktryna i orzecznictwo, klauzule generalne to przepisy prawne, w których nie są dokładnie sprecyzowane wszystkie elementy składające się na hipotezę czy dyspozycję normy prawnej, a ocena konkretnego stanu faktycznego zostaje przerzucona na organ stosujący prawo 14 . Pojęcie dobrych obyczajów nie jest w prawie zdefiniowane, ale podobnie jak zasady współżycia społecznego, jest przedmiotem wielu orzeczeń sądowych oraz opracowań doktryny 15 . Wskazuje się w nich, że dobre obyczaje to uczciwe zasady postępowania i ustalone zwyczaje w ujęciu etyczno - m oralnym, a na ich treść składają się elementy etyczne i socjologiczne kształtowane przez oceny moralne i społeczne stanowiące uzupełnienie porządku prawnego. (80) Na gruncie u.p.n.w.p.k. pojęcie dobrego obyczaju nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane, w zw iązku z czym określenie, czy badana praktyka nosi znamiona nieuczciwości wymaga ustalenia dobrego obyczaju w każdej konkretnej sprawie 16 . Ustawa o przewadze kontraktowej, podobnie jak ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, przyjmuje kryterium ekonomi czno - funkcjonalne "dobrych obyczajów". Oznacza to, że rozstrzygając spór na tym tle należy uwzględniać wszystkie okoliczności faktyczne konkretnego przypadku, przede wszystkim gospodarcze oraz prawne. Nie bez znaczenia jest ocena, jakie skutki przyniesie w przyszłości potraktowanie pewnego obyczaju, który znalazł odbicie w zachowaniu jednej strony (stron), jako zgodnego z dobrymi obyczajami albo z nimi sprzecznego, co w konsekwencji przyczyni się do jego upowszechnienia, bądź też odwrotnie, do jego zwalczan ia 17 . (81) Jak podkreśla się w orzecznictwie, dobre obyczaje to normy moralne i obyczajowe w stosunkach gospodarczych (tzw. uczciwość kupiecka), a więc reguły znajdujące się poza ramami systemu prawa. Wyrażają się pozaprawnymi normami postępowania, którymi pow inni kierować się przedsiębiorcy. Ich treści nie da się określić wiążąco w sposób wyczerpujący, ponieważ kształtowane są przez ludzkie postawy uwarunkowane zarówno przyjmowanymi wartościami moralnymi, jak i celami ekonomicznymi i związanymi z tymi 14 A. Wolter, „Prawo cywilne. Zarys części ogólnej” , wyd. VIII , Warszawa 1986, str. 83. 15 Np. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 13 listopada 1991 r., sygn. akt I ACr 411/91, „Wokanda” 1992/4; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2003 r., sygn. akt II CKN 1097/00, Lex nr 78878; wyrok Sądu Najwyższego z d nia 4 czerwca 2003 r., sygn. akt I CKN 473/01, Lex nr 80257; J. Szwaja [w:] „Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji – Komentarz” , Warszawa 2000, str. 122 - 133; R. Stefanicki, „Dobre obyczaje w prawie polskim” , „Przegląd Prawa Handlowego” , 2002/5. 16 A. Piszcz, Komentarz do art. 7 [w:] M. Namysłowska, A. Piszcz (red.), Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnym i spożywczymi. Komentarz. Warszawa 2017. 17 W yrok Sądu Antymonopolowego z dnia 27 marca 1996, sygn. Akt XVII Amr 5/96, Legalis nr 42608. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 31 praktyka mi życia gospodarczego 18 . Przy takim założeniu sprzeczne z dobrymi obyczajami są m.in. działania wykorzystujące niewiedzę, naruszenie równorzędności stron umowy, działania zmierzające do dezinformacji i wywołania błędnego przekonania dostawcy. Chodzi więc o działania potocznie określane jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające „ in minus ” od standardów postępowania. (82) „ Posłużenie się przez ustawodawcę otwartym katalogiem praktyk i sformułowanie niedookreślonej klauzuli generalnej definiującej nieuczciwe wykorz ystywanie przewagi kontraktowej przez sprzeczność z dobrymi obyczajami i zagrażanie istotnemu interesowi drugiej strony, ma zdaniem Sądu umożliwiać elastyczne stosowanie prawa, tj. do różnych stanów faktycznych, których z zasady nie da się wszystkich przew idzieć i wymienić w tekście przepisów prawnych. Szczególnie odesłania do ocen pozaprawnych jakimi są dobre obyczaje czy posłużenie się zwrotami nieostrymi i niedookreślonymi jak „istotny interes”, pozwalają na ustalenie w toku stosowania prawa ich znaczeni a (interpretacji) w konkretnej sprawie 19 . (83) „Wykładnia [pojęcia dobrych obyczajów – Prezes UOKIK] w kontekście zawodowej działalności, ukształtowana przede wszystkim w oparciu o regulację ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, ukierunkowana została na t zw. kryterium ekonomiczno - funkcjonalne (zob. J. Szwaja (red.), Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz. Warszawa: C.H. Beck, Legalis, Kohutek Konrad, Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie pro duktami rolnymi i spożywczymi. Komentarz, Opublikowano: LEX/el. 2022). Odnosi się ono przede wszystkim do regulowania zachowań, które w sposób negatywny mogą wpływać na postawę i działania kontrahentów. Pojęcie dobrych obyczajów należy w tym zakresie łącz y się z obyczajami kupieckimi oraz handlowymi. Z drugiej strony oczywistym jest, że wolność gospodarcza i konkurencja nie są pojęciami jednowymiarowymi i konieczne jest uwzględnienie współistnienia i wzajemnego przenikania się różnych płaszczyzn, w tym ró wnież etycznej (zob. Zdyb, M. i Sieradzka, M. w. Interpretacja treści klauzuli generalnej pojęcia czynu nieuczciwej konkurencji. Przegląd Prawa Handlowego, 2011). Konieczne jest zatem także odwołanie do norm moralnych i zwyczajowych stosowanych w działaln ości gospodarczej (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie - VII Wydział Gospodarczy z dnia 28 lutego 2018 r. sygn. akt VII AGa 184/18, opubl. Legalis nr 1772442, z dnia 15 lutego 2011 r., sygn. akt I ACa 852/10, niepubl.)” 20 . (84) „Jak to szeroko uzasadnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 stycznia 2007 r. sygn. akt V CSK 311/06 (opubl. LEX nr 259779) dobre obyczaje wyrażają się pozaprawnymi normami postępowania, którymi powinny kierować się przedsiębiorcy. Ich treści nie da się określić wiążąco w sposób wyczerpu jący, ponieważ kształtowane są przez ludzkie postawy uwarunkowane zarówno przyjmowanymi wartościami moralnymi, jak i celami ekonomicznymi i związanymi z tym praktykami życia gospodarczego. W stosunkach gospodarczych, dopuszczających konkurencyjność działań , kryterium szkody, wyznaczające zwykle granicę pomiędzy zachowaniem dozwolonym i niedozwolonym w innych stosunkach międzyludzkich, nie może być podstawą ocen w kategorii dobra i zła. Istotą działalności 18 Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 28 czerwca 2007, sygn. akt V ACa 371/07, LEX nr 519282. 19 Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 31 maja 2022 r., sygn. X VII AmA 21/21, Legalis nr 2713787. 20 Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie, XVII Wydział SOKiK z dnia 11 września 2024 r., sygn. akt XVII AmA 85/22, Legalis nr 3171640 – nieprawomocny. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 32 gospodarczej jest zabieganie o korzyści ekonomiczne. Pojawienie się na rynku konkurenta z reguły wiąże się z poniesieniem przez innego przedsiębiorcę uszczerbku w postaci mniejszego zysku, a w każdym razie - ryzyka utraty dotychczasowej pozycji, i jest to wpisane w samą zasadę konkurencyjności. Zatem, nie sam fakt zagrożenia lub powstania straty po stronie innego przedsiębiorcy, lecz sposób realizacji mechanizmu rywalizacji pomiędzy konkurentami podlegać musi rozważeniu przy ocenianiu działań konkurencyjnych pod kątem sprzeczności z dobrymi obyczajami. Spos ób ten powinien być weryfikowany każdorazowo w okolicznościach konkretnego miejsca i czasu przy uwzględnieniu, zasługujących na aprobatę w świetle norm moralnych i etycznych, zwyczajów dochodzenia przez przedsiębiorców do osiągania korzyści gospodarczych” 21 . (85) Na gruncie niniejszej sprawy dobry obyczaj naruszony wskutek stosowania przez Procam praktyk opisanych w pkt I sentencji decyzji, należy rozumieć jako sprawiedliwy rozkład ryzyka wykonania umowy uwzględniając , w szczególności zasadę uczciwości kupieckie j. Zasada uczciwości kupieckiej wymaga, aby słabsza strona umowy nie była nadmiernie obciążana ryzykiem, tj. okolicznościami na które nie ma wpływu i są one od niej niezależne. Ukształtowanie umowy z producentem rolnym, którego główną działalnością jest dz iałalność wytwórcza, w sposób, który obciąża go odpowiedzialnością za niewykonanie umowy w przypadku wystąpienia okoliczności od niego niezależnych i mających wpływ na wielkość plonów, zmierza do jego wykorzystania. Pomimo, że niewykonanie umowy związane jest z okolicznościami od stron niezależnymi, to wyłącznie dostawca zgodnie z umową zawieraną według wzorca przygotowanego przez Procam ma ponosić konsekwencje tego rodzaju zdarzeń. (86) Drugą z przesłanek pozwalających na ustalenie, że przewaga kontraktowa je st wykorzystywana w sposób nieuczciwy jest zagrożenie albo naruszenie istotnego interesu drugiej strony. Praktyka może zostać uznana za nieuczciwie wykorzystującą przewagę kontraktową w przypadku naruszenia istotnego interesu słabszej strony stosunku prawn ego, a nawet jego zagrożenia, tj. przypadku kiedy naruszenie ostatecznie nie wystąpi 22 , przy czym takie zagrożenie musi być realne 23 . Naruszeniem interesu będzie również utrudnienie funkcjonowania czy wymuszanie szczególnie niekorzystnych warunków 24 . (87) W orzec znictwie nie budzi wątpliwości, że interes ekonomiczny jest istotnym interesem każdego przedsiębiorcy. „ […] W sytuacji zagrożenia interesowi wystarczające jest wykazanie, że coś jest dla kogoś realnym niebezpieczeństwem. […] nie jest natomiast ani możliwe ani konieczne wykazywanie w odniesieniu do każdego z dostawców jak na jego sytuację ekonomiczną przełożył się brak zapłaty, gdyż jest to pewne notorium. Faktem powszechnie znanym jest bowiem, że w biznesie środki pieniężne będące zapłatą od jednych kontrah entów stanowią środek do zaspokajania zobowiązań wobec innych kontrahentów. Zatem skoro treść przepisu art. 7 ust 2 wskazuje, że do stwierdzenia wykorzystywania przewagi kontraktowej wystarczające jest tylko, aby zachowanie odbiorcy zagrażało 21 Ibidem. 22 Por. wyrok SA w Poznaniu z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt I ACa 230/05, LEX nr 175164. 23 Por. A. Piszcz, Komentarz do art. 7 [w:] M. Namysłowska, A. Piszcz (red.), Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnym i spożywczymi. Komentarz. Warszawa 2017. 24 Ibidem Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 33 istotnemu int eresowi dostawców, to wystraczające jest, że interes ten jest tylko potencjalnie zagrożony, a nie musi dojść do jego rzeczywistego naruszenia ” 25 . (88) „ Pojęcie to należy rozumieć szeroko. Chodzi tu zarówno o stan korzystnie już ukształtowany dla kontrahenta, albo taki który dopiero w przyszłości może dla niego stanowić źródło korzyści rzeczywistych lub tylko oczekiwanych (tak uchwała Sądu Najwyższego - Iz ba Cywilna z dnia 25 lutego 1995 r. sygn. akt III CZP 12/95, opubl. Legalis nr 29149). Oczywiście mowa tu o interesach gospodarczych, przy czym ustawa nie chroni przed uszczerbkiem w interesach, jeżeli są one wynikiem działań zgodnych z prawem i regułami uczciwości. Interesem na gruncie ustawy jest więc szeroko pojmowane prowadzenie zgodnie z prawem działalności gospodarczej związanej z obrotami produktami rolnymi i spożywczymi, a więc działalności zmierzającej do osiągnięcia zysku. Tym samym interes stron y (nabywcy lub dostawcy produktów rolnych) wyraża się w jego pozycji, ukształtowanej jako efekt funkcjonowania na rynku danego podmiotu, pozwalającej również zakładać określony rozwój wypadków w przyszłości co do dalszego funkcjonowania, spodziewanych zysk ów czy rozwoju działalności. Określenie istnienia zagrożenia lub naruszenia interesu wymagać będzie uwzględnienia konkretnych okoliczności faktycznych, związanych z danym podmiotem, pozwalających wykazać, że ukształtowany stan faktyczny lub ten oczekiwany w przyszłości został zmieniony na skutek działań sprzecznych z dobrymi obyczajami (por. Nowińska Ewa, Szczepanowska - Kozłowska Krystyna, Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, wyd. II, Opublikowano: WKP 2022). Nie można przy tym pomijać, że ustawodawca posłużył się pojęciem interesu „istotnego” (w odróżnieniu do art. 3 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji lub art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Wskazuje to na konieczność ograniczonej interpretacji tej przesła nki, co przekłada się na zwężenie reżimu regulacji. Dlatego w doktrynie podkreśla się, że nie każdy interes (ekonomiczny, prawny) słabszego ekonomicznie dostawcy lub nabywcy zasługuje na ochronę w drodze jej unormowań. „Zwykłe” naruszenie (zagrożenie) taki ego interesu może dawać podstawy do ochrony tylko na gruncie przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tak K. Kohutek, op.cit) ” 26 . (89) Pojęcie istotnego interesu drugiej strony (dostawcy) nie zostało jednak zdefiniowane przez ustawodawcę, jest też pojęciem nieostrym, co skutkuje koniecznością dokonywania jego interpretacji każdorazowo z uwzględnieniem okoliczności danej sprawy, a także uwzględnienia kontekstu pozaprawnego i uzasadnienia aksjologicznego 27 . (90) W piśmiennictwie wskazuje się, że interes po winien być wobec tego rozumiany jako interes gospodarczy (ekonomiczny), przy czym naruszenia interesu nie można sprowadzać do sytuacji pozbawiania przedsiębiorcy możliwości dalszego funkcjonowania. (91) Naruszenie interesu dostawcy ma miejsce już wtedy, gdy do chodzi do utrudniania funkcjonowania przedsiębiorcy, ustalania cen na poziomie niższym niż możliwe do osiągnięcia, czy wymuszania szczególnie niekorzystnych warunków 28 . Co więcej, interes 25 wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 31 maja 2022 r., sygn. XVII AmA 21/21, Legalis nr 2713787. 26 Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie, XVII Wydział SOKiK z dnia 11 września 2024 r., sygn. akt XVII AmA 85/22, Legalis nr 3171640 – nieprawomocny. 27 R. Stefanicki w: Prawo konkurencji. Tom 15 . Warszawa 2014, Legalis. 28 A. Piszcz w: Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnym i spożywczymi. Komentarz . Red. M. Namysłowska, A. Piszcz. Warszawa 2017, Legalis. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 34 gospodarczy należy rozumieć szeroko, nie tylko jako określony stan (k orzystnie ukształtowany dla danego podmiotu), ale również stan, który dopiero w przyszłości może dla niego stanowić źródło rzeczywistych korzyści lub tylko oczekiwanych 29 . Naruszenie interesu drugiej strony może być przy tym skutkiem wykonywania przez przed siębiorcę własnego prawa. Przedsiębiorca jest bowiem zawsze zobligowany by wykonując własne prawo, zawsze uwzględniać to, czy jednocześnie nie narusza interesu innego podmiotu 30 . Nieuczciwe wykorzystanie przewagi kontraktowej przez Procam (92) W pkt I niniejszej decyzji Prezes UOKiK stwierdził stosowanie przez Procam Polska sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową, polegających na ograniczeniu w umowach nabycia produktów rolnych, zawieranych z dostawcami będącymi producentami rolnymi, możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, którego przedmiotem jest dostarczenie wyprodukowanych przez tych dostawców produktów rolnych, z powodu okoliczności, za które dosta wcy nie ponoszą odpowiedzialności, w szczególności siły wyższej, uniemożliwiających dostawę produktów rolnych w umówionej ilości lub jakości, oraz wyznaczeniu przez Procam Polska sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku w umowach nabycia produktów rolnych, zawieran ych z dostawcami będącymi producentami rolnymi, którzy wytworzyli te produkty rolne, z byt krótkiego terminu na p owiadomienie Procam Polska sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku o zaistnieniu spowodowanego siłą wyższą zdarzenia, uniemożliwiającego wykonanie umow y, Sprzeczność z dobrymi obyczajami (93) Umowy z dostawcami produktów rolnych zawierane są przez Spółkę na podstawie wzorców umownych przygotowanych przez Procam. Przedmiotem negocjacji są wyłącznie ustalenia dotyczące produktu, jego ilości, ceny oraz warunków dostawy. Procam wyjaśnił, że jest otwarty na negocjacje umowne i twierdzi, że nie stosuje w sposób sztywny wzorców umownych. Jednakże analiza wszystkich umów przedłożonych na potwierdzenie tych twierdzeń, wskazuje, że umowy te zawierały postanowienia doty czące siły wyższej tożsame z tymi zawartymi we wzorcu umownym, a zmienione postanowienia dotyczące siły wyższej dotyczyły umów, których przedmiotem były produkty już zebrane. Spółka wyjaśniła, że dopuszcza możliwość kształtowania treści umowy odmiennie od postanowień wzorca i pomimo że wzorzec zastrzega kary umowne wyłącznie na korzyść Procam, to zdarzają się umowy z dostawcami, w których kary umowne zastrzeżone są na rzecz obu stron, bądź nie ma ich w ogóle. Brak takich postanowień nie wyklucza dochodzeni a roszczeń w przypadku niewykonania umowy przez dostawcę z przyczyn od niego niezależnych. (94) Dostawcy działający na rynku skupu zbóż dzielą się na dwie grupy. Pierwsza z nich to pośrednicy, których głównym przedmiotem działalności jest obrót zbożem poprzez jego zakup od rolników (producentów) a następnie jego sprzedaż podmiotom trzecim, które zajmują się jego eksportem bądź dalszym przetworzeniem. Druga grupa to producenci rolni, których głównym przedmiotem działalności jest produkcja rolna i sprzedaż swoich plonów . W latach 2022 - 2024 wśród dostawców Spółki udział procentowy producentów 29 Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2013 r., VI ACa 1452/12. 30 J. Szwaja, K. J asińska w: Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz . Red. J. Szwaja. Warszawa 2019, Legalis. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 35 w ogólnej liczbie dostawców wynosił między 84 % a 94 %. Wśród tej grupy wyróżnić można rolników ryczałtowych, którzy zajmują się produkcją rolną i dokonują zbycia wyłącznie w yprodukowanych przez siebie produktów rolnych. W latach 2022 - 2024 Procam współpracował z [ XXXX ] rolnikami ryczałtowymi (w 2022 r. [ XXX ] dostawców ( [ XX ] % wśród producentów), w 2023 r. [ XXX ] dostawców ( [ XX ] %) i w 2024 r. [ XX X ] dostawców ( [ XX ] %)). (95) Zakres podmiotowy postępowania w niniejszej sprawie obejmie wyłącznie dostawców będących producentami produktów rolnych lub spożywczych, które stanowią przedmiot umowy ze Spółką i posiadają status rolnika ryczałtowego. Procam posiada wiedzę, którzy z jego dosta wców są producentami nabywanych produktów rolnych. Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2023 r. o Funduszu Ochrony Rolnictwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 308), Procam, jako nabywca, czyli podmiot skupujący, zobowiązany jest do wpłaty określonej części wartości produktów rolnych nabytych od producentów rolnych na Fundusz Ochrony Rolnictwa. Obecnie jest to 0,125% wartości produktów rolnych bez podatku od towarów i usług. Dla wypełnienia ww. obowiązku, Spółka musi posiadać wiedzę, czy nabywane zboże poch odzi od producenta, czy pośrednika. Ustawa weszła w życie z dniem 1 lipca 2023 r. Dodatkowo współpraca z rolnikami ryczałtowymi nakłada na nabywcę, w tym przypadku Procam, obowiązek wystawienia faktury VAT, przy nabyciu od nich produktów rolnych (art. 116 ustawy o VAT). (96) W ocenie Prezesa UOKiK, praktyki Procam stanowią nieuczciwe wykorzystanie przewagi kontraktowej. Polegają one na kształtowaniu stosunku prawnego łączącego Procam z dostawcami będącymi producentami produktów rolnych lub spożywczych w sposób ograniczający takim dostawcom zwolnienie się z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy. (97) Analizując działania Spółki, należy zwrócić uwagę na całokształ t umowy sprzedaży, uwzględniając poszczególne postanowienia odnoszące się do: typu umowy i zastrzeżenia, iż dostawca bezwzględnie odpowiada za jej wykonanie (pkt. 2.15 umowy), definicji siły wyższej (pkt 3.2 umowy) oraz kar umownych za niewykonanie umowy ( pkt 2.8 i 2.9 umowy). (98) Postanowienia dotyczące siły wyższej zostały sformułowane w taki sposób, że to Procam może jednostronnie decydować, czy określone zjawiska stanowią siłę wyższą, czy też nie. Wśród typowych przykładów siły wyższej Spółka wymienia w umo wie wojnę, huragan, strajk, pożar, atak terrorystyczny czy eksplozję. W toku postępowania wyjaśniającego Procam oświadczył, iż nie zamierza za siłę wyższą uważać m.in. ulewnych deszczy, w tym długotrwałych, suszy z wyłączeniem suszy rolniczej oraz wiosenny ch przymrozków. Jest to przy tym podejście zgodne z wcześniejszą praktyką Procam uwidocznioną w poprzednich wersjach wzorca umowy sprzedaży. Do 14 lipca 2022 w definicji siły wyższej wskazywano, że „ siłą wyższą nie są niekorzystne warunki atmosferyczne, ta kie jak przymrozki, silne deszcze, susza”. W istocie więc, w aktualnie obowiązującym wzorze umowy Spółka bardziej ogólnie ujęła tę samą regułę, a mianowicie brak możliwości zwolnienia się dostawcy ze zobowiązania w przypadku wystąpienia najczęstszych zjawi sk pogodowych niekorzystnie wpływających na proces produkcji rolnej, przy czym ich wykładnia nie uległa zmianie. (99) Zjawiska pogodowe mają wpływ na rezultat procesu produkcyjnego i jako takie istotnie wpływają na zebrane plony zdecydowanie częściej niż wojna, strajk, pożar, atak terrorystyczny czy eksplozja. Spośród typowych przykładów siły wyższej przewidzianych Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 36 przez Procam, jedynie huragan ma charakter zjawiska pogodowego, natomiast występującego znacznie rzadziej niż susza, ulewne deszcze czy wiosenne przy mrozki. (100) Brak uwzględnienia często występujących zjawisk pogodowych jako siły wyższej w połączeniu z przewidzianymi w umowach karami umownymi oraz bezwzględnym obowiązkiem wykonania umowy przez dostawcę i uprawnieniem do dokonania zakupu zastępczego przez Procam, prowadzą do skrajnie niekorzystnego ukształtowania sytuacji producentów rolnych i tym samym realnego zagrożenia ich istotnym interesom (interesom ekonomicznym). (101) Druga z praktyk powiązana jest z pierwszą i dotyczy możliwości skorzystania przez dosta wcę będącego producentem dostarczanych przez niego produktów, z postanowień dotyczących siły wyższej. Praktyka ta polega na ograniczeniu możliwości skorzystania z postanowień umowy dotyczących zwolnienia się z odpowiedzialności na skutek wystąpienia siły w yższej, poprzez zakreślenie zbyt krótkiego terminu do poinformowania o ich wystąpieniu. (102) Niezależnie od kwestionowanego powyżej zakresu pojęcia siły wyższej, jeżeli dostawca chciałby skorzystać z możliwości powołania się na wystąpienie siły wyższej zobowiąz any jest do powiadomienia Procam „o zaistnieniu zdarzenia, uniemożliwiającego wykonanie umowy spowodowane siłą wyższą, nie później niż w ciągu 2 dni od dnia wystąpienia takiego zdarzenia, jak również do niezwłocznego podjęcia rozmów celem zminimalizowania możliwych szkód spowodowanych wystąpieniem zdarzenia siły wyższej” . (103) Procam zastrzegał w umowie bardzo krótki termin na poinformowanie o wystąpieniu okoliczności stanowiących siłę wyższą, które mogą wpłynąć na możliwość wykonania umowy. Tymczasem, termin na zgłoszenie wystąpienia zdarzenia, które może wpływać na wykonanie umowy, powinien, w ocenie Prezesa UOKiK, uwzględniać specyfikę działalności rolniczej i funkcjonowania gospodarstwa rolnego. Dostawca będący producentem rolnym w obliczu nagłego zdarzenia, niekorzystnie wpływającego na produkcję powinien podejmować czynności zmierzające do ratowania siebie oraz swoich bliskich, zabezpieczenia swojego mienia oraz podejmować działania zmierzające do przeciwdziałania skutkom nadzwyczajnych zdarzeń i zachowania plonów w możliwie największym zakresie. Zobowiązywanie go w tym samym czasie do poinformowania kontrahenta o wystąpieniu siły wyższej pod rygorem utraty uprawnienia prowadzi do ograniczenia możliwości skorzystania z tych postanowień. Informacja w tak krót kim czasie nie jest dla nabywcy istotna w tym sensie, że pozyskanie jej później nie narazi go na szkodę. Zjawiska pogodowe nagłe, zewnętrzne i niemożliwe do przewidzenia występują w trakcie całego procesu produkcyjnego. Oczywistym jest, że Spółka chciałaby zawrzeć umowy w celu uzupełnienia produktów, których dostawca nie będzie w stanie dostarczyć. Jednakże termin 2 dni należy uznać za nieuzasadniony. (104) Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi zakazuje praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową (art. 5 u.p.n.w.p.k.). Wykorzystywanie przewagi kontraktowej jest nieuczciwe jeżeli jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i zagraża bądź narusza istotny interes drugiej strony (art. 6 u.p.n.w.p.k.). (105) Rodzaj umowy, którą strony zdecydują się uregulować swoją współpracę, jest wyrazem zasady swobody umów wyrażonej w art. 353 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 37 cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795, dalej: k.c.), przy czym umowa ta nie może stać w sprzeczności z prawem ( w tym przepisami ustawy o przewadze kontraktowej oraz ustawy o organizacji niektórych rynków rolnych – dop. Prezes UOKiK ) jak i zasadami współżycia społecznego, czyli uczciwością kupiecką i dobrymi obyczajami (wy rok SA w Warszawie z dnia 19 grudnia 2022 r., sygn. akt V ACa 223/22, Legalis nr 2880430). (106) Niniejsze postępowanie dotyczyło ochrony dostawców wyprodukowanych przez siebie produktów rolnych i spożywczych, w szczególności rolników ryczałtowych. Jak wynika z dokumentów i informacji pozyskanych przez Prezesa UOKiK w toku postępowania, dostawcy nie mogli zawrzeć ze Spółką innej umowy niż umowa sprzedaży. Praktyka zawierania umów sprzedaży z producentami rolnymi zamiast umowy kontraktacji jest, według wiedzy z urzędu Prezesa UOKiK, rozpowszechniona na rynku z uwagi na lepsze zabezpieczenie interesów nabywców. Tego rodzaju podejście skutkuje jednakże pogorszeniem sytuacji podmiotów dostarczających produkty rolne z własnych gospodarstw z uwagi na brak prawnych g warancji ochrony ich interesów przewidzianych chociażby w uregulowanej w Kodeksie cywilnym umowie kontraktacji. (107) Jak wynika z ustaleń postępowania, blisko [ XX ] % producentów rolnych dostarczających do Procam wyprodukowane przez siebie produkty rolne to rolnic y ryczałtowi, którzy utraciliby ten status, a jednocześnie zwolnienie z podatku, prowadząc działalność w zakresie obrotu produktami innymi niż pochodzącymi z własnej działalności rolniczej. Wynika to z definicji rolnika ryczałtowego, którym, zgodnie z art. 2 pkt 19 ustawy o VAT, „ jest rolnik dokonujący dostawy produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej lub świadczącego usługi rolnicze. Innymi słowy, każda dostawa rolnika ryczałtowego produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej podlega zwolnieniu podatkowemu oraz każda usługa rolnicza świadczona przez rolnika ryczałtowego podlega temu zwolnieniu. Zwolnienie to ma charakter niepodzielny i nie można z niego korzystać wybiórczo. Rezygnacja ze zwolnienia przysługującego z mocy wskazanego przepisu może dotyczyć wyłącznie jego całości, a nie części, gdyż albo cała działalność rolnicza rolnika ryczałtowego jest zwolniona od podatku albo żadna jej część zwolnieniu nie podlega ” (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 3 czerwca 2022 r., sygn. I SA/Bk 127/22, Legalis nr 2703590). (108) Kodeks cywilny przewiduje umowę kontraktacji (księga III tytuł XIV, art. 613 i nast.) regulującą relację między producentem rolnym a nabywcą produktów rolnych. W umowie tej złagodzono odpowiedzialność producenta rolnego za skutki niewykonania umowy z powodu okoliczności od stron niezależnych. (109) Przez umowę kontraktacji producent rolny zobowiązuje się wytworzyć i dostarczyć kontraktującemu oznaczoną ilość produktów rolnych określonego rodzaju, a kontraktujący zobo wiązuje się te produkty odebrać w terminie umówionym, zapłacić umówioną cenę oraz spełnić określone świadczenie dodatkowe, jeżeli umowa lub przepisy szczególne przewidują obowiązek spełnienia takiego świadczenia (art. 613 § 1 k.c.). (110) Przez producenta rolne go rozumie się również grupę producentów rolnych lub ich związek oraz spółdzielnię rolników w rozumieniu ustawy z dnia 4 października 2018 r. o spółdzielniach rolników (Dz. U. z 2025 r. poz. 443) lub ich związek (art. 613 § 4 k.c.). Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 38 (111) Jeżeli wskutek okoliczn ości, za które żadna ze stron odpowiedzialności nie ponosi, producent nie może dostarczyć przedmiotu kontraktacji, obowiązany jest on tylko do zwrotu pobranych zaliczek i kredytów bankowych (art. 622 § 1 k.c.). (112) Niezależnie od tego jaką umowę strony zdecydu ją się zawrzeć oraz argumentacji przytoczonej powyżej, zawarta między stronami umowa sprzedaży powinna uwzględniać ryzyko niepowodzenia procesu produkcyjnego, szczególnie wrażliwego w sektorze rolnym. Dotyczy to w szczególności sytuacji, kiedy jedna ze str on jest producentem towarów, które są przedmiotem umowy, a umowa zawierana jest na początku lub w trakcie procesu produkcyjnego – dotyczy rzeczy nieistniejącej w chwili zawarcia umowy. Umowa powinna zawierać postanowienia dotyczące okoliczności, za które n ie ponosi on odpowiedzialności, w tym zdarzenia o charakterze siły wyższej zwalniające dłużnika – dostawcę z obowiązku świadczenia na wypadek zdarzeń, które są od niego niezależne. (113) Poza regulacjami odnoszącymi się do kontraktacji, Kodeks cywilny zawiera r ównież ogólne zasady postępowania w przypadku niewykonania zobowiązania umownego. Zgodnie z art. 471 k.c., dłużnik (dostawca) jest zobowiązany do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lu b nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi . Ograniczanie możliwości powołania się na okoliczności niezależne od dostawcy, w tym poprzez zawężanie zakresu rozumienia pojęcia siły wyższej jest, w ocenie Prezesa UOKiK, przerzuceniem na dostawcę nadmiernego ryzyka wykonania umowy. Tego rodzaju modyfik acja powinna być oceniana jako sprzeczna z dobrymi obyczajami i zagrażająca istotnym interesom dostawców. (114) Zagadnienie szczególnego ryzyka produkcji rolnej poruszone jest również w preambule Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/633 opubliko wanej dnia 17 kwietnia 2019 roku w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych w relacjach między przedsiębiorcami w łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych (Dz. Urz. UE.L Nr 111, str. 59 ), w której punkcie 6. wskazano: „ chociaż ryzyko biznesowe jest n ieodłącznie związane z każdą działalnością gospodarczą, produkcja rolna jest szczególnie obciążona niepewnością ze względu na zależność od procesów biologicznych oraz warunków pogodowych. Niepewność tę powiększa fakt, że produkty rolne i spożywcze są w mni ejszym lub większym stopniu towarami psującymi się i sezonowymi . W środowisku polityki rolnej, która obecnie jest znacznie bardziej zorientowana na rynek niż w przeszłości, dla podmiotów działających w łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych ochron a przed nieuczciwymi praktykami handlowymi nabrała większego znaczenia ”. (115) „ Niemożność spełnienia świadczenia w przypadku producenta rolnego oznacza, iż przy zachowaniu należytej staranności, bez swej winy producent nie jest w stanie spełnić umówionego świad czenia, wyprodukować określonej ilości produktów rolnych. Przyczyny w przypadku działalności rolniczej mogą być różne, jest ich więcej niż w przypadku innej działalności gospodarczej. Zaliczyć do takich przyczyn można warunki atmosferyczne (powodzie, hura gany, gradobicie, suszę), choroby roślin lub zwierząt (np. ASF), ale również zamieszki społeczne, np. protesty rolników” 31 . 31 J. Bieluk, komentarz do art. 622 [w:] M. Załucki (red.), Kodeks Cywilny. Komentarz, Warszawa 2024, Legalis Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 39 (116) Umowa kontraktacji jest dedykowanym typem umowy regulującym relacje z producentami rolnymi, zabezpieczając ich interes. W przypadku skorzystania z typu umowy innego niż umowa kontraktacji, ustawodawca unijny, a w ślad za nim także ustawodawca krajowy, zdecydował się wkroczyć w swobodę stron w kształtowaniu treści umowy poprzez wprowadzenie minimalnego standardu regulacji dla umowy, któ rej przedmiotem jest zbycie produktów rolnych przez ich producenta. (117) Zgodnie z art. 38q ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 o organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1502 ze zm., dalej: u.o.n.r.r.), umowy dotyczące zbycia produktów zboż owych, zawieranych z producentami, powinny uwzględniać określone postanowienia regulujące istotne kwestie oraz być zawarte w formie pisemnej lub równoważnej. Zgodnie z 168 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 gr udnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. UE. L 2013 Nr 347, str. 671, umowa zawierana z producentem zb óż, lnu czy konopi, powinna:  zostać sporządzona przed dostawą,  zostać sporządzona w formie pisemnej,  zawierać postanowienia dotyczące:  ceny,  ilości i jakości produktów,  okresu obowiązywania,  terminu i sposobu zapłaty,  sposobu odbioru lub dostawy produktów,  siły wyższej. (118) Jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy wprowadzającej art. 38q u.o.n.r.r., „ rozwiązanie zawarte w projektowanym art. 38q dotyczącym obowiązku zawierania pisemnych umów na dostawy ma charakter systemowy ”. „ Obowiązek zawierania pisemnych umów będzie miał głównie wpływ na wzrost konkurencyjności « małych producentów rolnych » przez możliwość lepszego dostosowywania produkcji do możliwości zbytu tych towarów ” (druk 3524 z 17 czerwca 2015 r.). (119) Siła wyższa ( vis maior ) nie ma definicji legalnej. Powszechnie przyjmuje się jednak, że jest to zdarzenie nadzwyczajne, zewnętrzne i niemożliwe do zapobieżenia. Za siłę wyższą należy uznać między innymi zjawiska pogodowe takie jak przymrozki, gradobicie, powódź, ulewne deszcze czy susza. (120) Jak podkreśla się w orzecznictwie, „ z całą pewnością do tej kategorii zaliczają się tradycyjnie uznawane za siłę wyższą takie okoliczności jak powódź, huragan, uderzenie pioruna czy trzęsienie ziemi. Za vis maior uważa się też akty przemocy zbrojnej (wojny, wojny domowe, re wolucje, rozruchy, zamieszki). W szczególnych okolicznościach jako siłę wyższą zakwalifikować można także strajki, awarie oraz trudności komunikacyjne. Jednakże w orzecznictwie przyjmuje się, że niekorzystne zjawisko atmosferyczne w postaci suszy także nal eży zaliczyć do okoliczności, za którą żadna ze stron […] odpowiedzialności nie ponosi […] ” (tak np. Sąd Rejonowy dla Wrocławia - Fabrycznej w wyroku z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt IV GC 517/18, Legalis nr 2533588). Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 40 (121) Ustawodawca zdecydował, że zawarcie umowy z producentami określonych produktów rolnych i spożywczych wymaga uregulowania określonych zagadnień w celu zapewnienia ochrony producenta rolnego. Jednym z takich obowiązkowych elementów są postanowienia umowne w przedmiocie siły wyższej. Procam, p odmiot o silniejszej pozycji ekonomicznej od dostawców, formułuje i interpretuje klauzulę siły wyższej w taki sposób, iż może być ona zastosowana jedynie w szczególnych, rzadko występujących przypadkach. Spółka wyklucza przy tym możliwość zwolnienia się do stawcy ze zobowiązania w przypadku wystąpienia okoliczności najczęściej zakłócających proces produkcji rolnej (susza, późne przymrozki, ulewne deszcze itp.), a którym producent rolny nie jest w stanie zapobiec. Umowa producenta rolnego z Procam, odczytywan a całościowo, nie tylko istotnie ogranicza możliwość zwolnienia się od zobowiązania w przypadku siły wyższej, ale również innych okoliczności, za które taki dostawca odpowiedzialności nie ponosi, a które doprowadzić mogą do utraty lub pogorszenia jakości p lonu. (122) „ Obiektywnie niekorzystna dla jednej strony treść umowy zasługiwać będzie na negatywną ocenę moralną, a w konsekwencji prowadzić do uznania umowy za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego w sytuacji, gdy do takiego ukształtowania stosunków umown ych, który jest dla niej w sposób widoczny krzywdzący, doszło przy świadomym lub tylko spowodowanym niedbalstwem, wykorzystaniu przez drugą stronę swojej silniejszej pozycji ” (wyrok SN z dnia 15 marca 2023 r., sygn. II CSKP 1106/22, Legalis nr 2950001). (123) Wykładnia postanowień umownych dokonywana przez Procam w istocie prowadzi do ograniczenia możliwości skorzystania z postanowienia przez dostawców dotyczącego siły wyższej (pkt. 3.1 i 3.2. umowy) . Wyłączenie zjawisk pogodowych, które nie mają charakteru nad zwyczajnego, bez ich precyzyjnego wskazania może prowadzić do dowolności po stronie Spółki, która w zależności od okoliczności może swobodnie decydować o tym, czy dane zjawisko uznać za nadzwyczajne, czy też nie. Jednocześnie wykładnia Spółki zmierza w ki erunku wyłączenia zjawisk pogodowych, które są niezależne od stron, są niemożliwe do przewidzenia i zapobieżenia, ale występują relatywnie często i jako takie, w ocenie Procam, nie powinny być uznawane za siłę wyższą. (124) Zgodnie ze słownikiem języka polskieg o PWN nadzwyczajny to „spowodowany szczególnymi okolicznościami lub nieprzewidziany w programie, planie” 32 . Zjawiska pogodowe wypełniają tę definicję, ponieważ nikt nie jest w stanie przewidzieć czy one wystąpią i w jaki sposób oddziaływać będą na plony. (125) Pr aktyka Spółki kwestionowana w tej sprawie dotyczy sytuacji, w której narzucona przez Procam treść umowy powoduje, że dostawcy nie mają realnej możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy w sytuacji wystąpi enia zdarzeń od nich niezależnych, pomimo że przedmiotem wykonania umowy mają być produkty rolne pochodzące z ich produkcji. (126) Nie ulega wątpliwości, że produkcja rolna jest zależna od wielu czynników. Istnieje wiele okoliczności i zdarzeń niezależnych od stron umowy, które w sposób istotny oddziałują na proces produkcyjny. Do czynników takich należy zaliczyć przede wszystkim okoliczności pogodowe. W trakcie całego procesu wegetacji roślin może wystąpić wiele zdarzeń pogodowych, które w krótkim czasie mogą wpłynąć negatywnie na spodziewane wcześniej 32 https://sjp.pwn.pl/sjp/nadzwyczajny;2485997.html, dostęp: 9 lipca 2026 r. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 41 plony. Również inne zdarzenia mogą wpływać na wysokość plonów. Do takich zdarzeń zaliczyć można między innymi szkody powodowane przez zwierzynę, owady lub choroby roślin, a także okoliczności wprost niezwiązane z produkcją, ale mające wpływ na możliwość działania producenta np. pandemia COVID - 19. (127) Za nieuczciwe należy uznać działania nabywcy zmierzające do ograniczenia podmiotom dostarczającym wyprodukowane przez siebie produkty rolne możliwości zwolnienia się z o dpowiedzialności za niewykonanie umowy z uwagi na zdarzenia od nich niezależne. Tego rodzaju działania podejmowane są w celu zabezpieczenia interesów wyłącznie nabywcy i przerzucają nadmierne ryzyko na dostawcę, który nie ma wpływu na wiele okoliczności w pływających na powodzenie procesu produkcyjnego w rolnictwie. Procam dzięki zawartym w umowach sprzedaży postanowieniom odnoszącym się do kar umownych, ograniczonego rozumienia siły wyższej i zastrzeżeń o braku możliwości zwolnienia się producenta rolnego z obowiązku wykonania umowy, zyskuje pewność zakupu surowca w niskiej cenie (bez marży pośredników), przy jednoczesnym całkowitym przerzuceniu ryzyka wykonania takiej umowy na producenta rolnego. Nawet w przypadku niepowodzenia procesu produkcyjnego (znis zczenia całości lub części plonu lub pogorszenia jego jakości) Spółka może domagać się dostarczenia przez producenta rolnego zboża z innego źródła, co wiąże się z koniecznością jego zakupu i odsprzedaży Spółce po umówionej wcześniej cenie. (128) W razie niedostarczenia wymaganej ilości, Spółka ma również możliwość nałożenia kary umownej na dostawcę, bądź skorzystania z zakupu zastępczego na koszt dostawcy. Dostawca zatem, nawet w przypadku zaistnienia okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności, a skutkujących zniszczeniem produktów rolnych przed ich zebraniem lub obniżeniem ich jakości, wciąż jest związany umową sprzedaży z Procam i musi ją wykonać, co wiąże się dla niego z poniesieniem straty. Nie może bowiem dostarczyć wyprodukowanych przez sieb ie produktów, lecz zmuszony jest zakupić je – o ile są dostępne - na wolnym, a następnie sprzedać Spółce po cenie umówionej dla jego własnych produktów, co jest dla niego oczywiście niekorzystne w każdych okolicznościach. (129) Zachowanie Procam narusza dobre ob yczaje, w szczególności zasadę uczciwości kupieckiej, które wymagają, aby strony rozkładały ryzyko wykonania umowy w sposób sprawiedliwy. Zasada uczciwości kupieckiej wymaga, aby słabsza strona umowy nie była nadmiernie obciążana ryzykiem, tj. okoliczności ami na które nie ma wpływu i są one od niej niezależne. Ukształtowanie umowy z producentem rolnym, którego główną działalnością jest działalność wytwórcza, w sposób, który obciążą go odpowiedzialnością za niewykonanie umowy w przypadku wystąpienia okolicz ności od niego niezależnych i mających wpływ na wielkość plonów, zmierza do jego wykorzystania. Pomimo że niewykonanie umowy związane jest z okolicznościami od stron niezależnymi, to wyłącznie dostawca, zgodnie z umową zawieraną według wzorca przygotowane go przez Procam, ma ponosić konsekwencje tego rodzaju zdarzeń. (130) Jako nieuczciwe należy rozpatrywać obciążenie producentów rolnych obowiązkiem poszukiwania produktów rolnych z innych źródeł w sytuacji, kiedy wyłącznym przedmiotem działalności dostawcy jest d ziałalność produkcyjna. (131) Zgodne z dobrym obyczajem jest umożliwienie dostawcy będącemu producentem rolnym zwolnienia się z odpowiedzialności kontraktowej z powodu okoliczności, za które odpowiedzialności nie ponosi. Rozkład ryzyka między stronami powinien być możliwie Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 42 równomierny. Nie jest zgodne z dobrymi obyczajami przerzucanie na dostawcę, będącego producentem, całego ryzyka procesu produkcyjnego. Proces produkcyjny w sektorze rolnym obarczony jest dużym ryzykiem związanym między innymi ze zjawiskami atm osferycznymi, których wystąpienie może ograniczyć plony i tym samym uniemożliwić wykonanie umowy. Jak wskazuje Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, „ wykluczone jest natomiast przenoszenie ryzyka (w praktyce całego) umownego na tychże producentów. Jest to sprzeczne z ideą ochrony łańcucha dostaw produktów rolno – spożywczych ” 33 . (132) Również w preambule Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/633 opublikowanej dnia 17 kwietnia 2019 roku w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych w relacjach między pr zedsiębiorcami w łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych (Dz. Urz. UE.L Nr 111, str. 59) zwrócono uwagę, że: w łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych często występują znaczne różnice w sile przetargowej między dostawcami a nabywcami produk tów rolnych i spożywczych. Te zakłócenia równowagi siły przetargowej mogą prowadzić do nieuczciwych praktyk handlowych, w których więksi i silniejsi partnerzy handlowi próbują narzucić słabszej stronie korzystne dla siebie praktyki lub ustalenia umowne w o dniesieniu do transakcji sprzedaży. Praktyki takie mogą na przykład: rażąco odbiegać od dobrych obyczajów w działalności gospodarczej, stać w sprzeczności z zasadą dobrej wiary i uczciwego obrotu oraz być jednostronnie narzucane przez jednego partnera hand lowego drugiemu; narzucać nieuzasadnione i nieproporcjonalne przeniesienie ryzyka ekonomicznego z jednego partnera handlowego na drugiego; lub przyznawać znacznie większą część praw lub obowiązków jednemu z partnerów handlowych. (133) Jak słusznie wskazał Sąd Ok ręgowy w Warszawie w wyroku w sprawie z odwołania od decyzji Prezesa UOKiK z dnia 1 sierpnia 2022 nr RBG 9/2022: „wzorzec umowny stosowany przez Spółkę zawierał zatem odniesienie do siły wyższej, ale zapis ten tylko pozornie służył realizacji art. 168 ust. 4 rozporządzenia nr 1308/2013 i art. 38q ust. 1 pkt 3 ustawy o organizacji niektórych rynków rolnych … (z dnia 11 marca 2004 r. Dz. U. Nr 42, poz. 386 – UOKiK), faktycznie bowiem pozostałe zapisy umowne, w panujących realiach rynkowych, wykluczały możliw ość uwolnienia się dostawców rolnych od dostawy, gdy nie doszło do wyprodukowania przez nich zboża i rzepaku na skutek siły wyższej, lub gdy na skutek tej okoliczności zmniejszeniu uległa ilość lub jakość produktu ” 34 . (134) Również Sąd Apelacyjny w Warszawie w wy roku w sprawie dotyczącej decyzji Prezesa UOKiK nr RBG - 2/2022 z 17 maja 2022 wskazał, że „ Powód, jako nabywca o znacznie wyższym potencjale ekonomicznym niż producent (dostawca) zna realia rynku, na którym działa. Ryzyko rolnicze w przypadku wystąpienia si ły wyższej przez takie ukształtowanie stosunku zobowiązaniowego nie rozkłada się proporcjonalnie, a rozkład ciężarów w umowie jest skrajnie nierównomierny. Trafnie zauważono w apelacji, że po stronie powoda występuje wyłącznie ryzyko cenowe (w braku dostaw y od producenta rolnego może nabyć towar od pośrednika co może obniżyć zysk), podczas gdy po stronie producenta może zmaterializować się ryzyko znacznej straty wpływającej na działalność danego podmiotu. Jest to oczywiste. Przecież jeżeli producent zakontr aktował sprzedaż zboża do nabywcy, to poniósł nakłady na 33 Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie, XVII Wydział SOKiK z dnia 11 września 2024 r. sygnatura akt XVII AmA 85/22, Legalis nr 3171640 – nieprawomocny. 34 Wyrok Sądu Okręgowego w Warsza wie, XVII Wydział SOKiK z dnia 11 września 2024 r. sygnatura akt XVII AmA 85/22, Legalis nr 3171640 – nieprawomocny. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 43 jego uprawę (zakup nasion, nawozów, środków ochrony roślin, nawadniania, kosztów pracy ludzkiej, amortyzacja lub najem sprzętu rolniczego) […] ” 35 . (135) Dysponowanie przewagą kontraktową przez nabywcę nie u poważnia go do dowolnego kształtowania treści łączącego strony stosunku umownego. Powinien on uwzględniać obowiązujące w obrocie gospodarczym regulacje prawne i dobre obyczaje. (136) Pozycja dostawców Procam będących producentami rolnymi na skutek działań Spółki została istotnie osłabiona. Nie mają oni możliwości zawarcia umowy innej niż umowa sprzedaży. Umowa zobowiązuje ich, w przypadku niewyprodukowania produktów objętych umową, do ich nabycia na wolnym rynku pod rygorem nałożenia kary umownej lub zastosowania wobec nich wykonania zastępczego, przy jednoczesnym istotnym ograniczeniu możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności kontraktowej. (137) Niezależnie od tego, że Procam nie nadużywała swoich uprawnień względem dostawców będących producentami rolnymi to obowi ązywanie kwestionowanych postanowień w niezmienionym kształcie stwarza realne ryzyko dla dostawców, ponieważ do czasu przedawnienia roszczeń Procam mógłby podjąć działania zmierzające do ich dochodzenia na drodze cywilnoprawnej. Zgodnie za art. 118 kodeks u cywilnego, termin przedawnienia dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi trzy lata, a koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego. Na dzień wydania decyzji Procam mógłby skutecznie dochodzić r oszczeń, które stały się wymagalne w 2023 r. (138) Odnosząc się do czynu opisanego w drugim zarzucie (pkt I.2 sentencji decyzji), za niezgodne z dobrymi obyczajami należy uznać również zachowanie polegające na kształtowaniu stosunku umownego w sposób ograniczają cy dostawcy, będącego producentem produktów rolnych, czasu na poinformowanie o wystąpieniu niezależnych od stron zdarzeń o charakterze siły wyższej uniemożliwiających wykonanie lub należyte wykonanie umowy poprzez zakreślenie krótkiego terminu. (139) Strony mo gą ustalić termin na poinformowanie o wystąpieniu zdarzenia, które uniemożliwi wykonanie umowy w całości lub w części. Termin ten nie powinien mieć na celu ograniczenia możliwości skorzystania ze zwolnienia się przez dostawcę z odpowiedzialności. Termin 2 dni od dnia wystąpienia zjawiska jest czasem zbyt krótkim i kształtującym pozycję dostawcy w sposób niekorzystny. (140) Ustawodawca, w ustawie o ochronie niektórych rynków rolnych, zdecydował o obowiązku wprowadzenia postanowień dotyczących siły wyższej w umowa ch z producentami rolnymi, co ma ochronić ich interesy, niezależnie od rodzaju umowy, którą strony zdecydują się zawrzeć. Nabywcy, korzystając z zasady swobody umów, decydują się na wprowadzenie, podobnie jak w art. 623 kodeksu cywilnego, terminu na poinfo rmowanie nabywcy o wystąpieniu siły wyższej pod rygorem utraty możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy. Zakreślony w umowie termin na poinformowanie nabywcy przez dostawcę o wystąpieniu siły wyższej je st obiektywnie zbyt krótki. Trudno bowiem oczekiwać, aby dostawca w obliczu sytuacji kryzysowej, w pierwszej kolejności podejmował czynności zmierzające do poinformowania swojego kontrahenta. 35 Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 27 sierpnia 2025 r., sygn. akt VII AGa 1512/23. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 44 (141) Nie sposób znaleźć racjonalnego uzasadnienia dla zakreślenia ta k krótkiego terminu. Procam wobec uzyskania informacji o mniejszym niż przewidywano skupie zboża mógłby chcieć podjąć działania zmierzającego do uzupełnienia brakującej ilości i zabezpieczenia wykonania zawartych przez Spółkę umów. Zakreślenie terminu na p oinformowanie można uznać za uzasadnione, jednakże termin ten powinien być rozsądny z punktu widzenia obu stron umowy. (142) Wyeliminowanie tego typu praktyk z rynku zbóż wpływa na poprawę nie tylko sytuacji dostawców Procam. Posiadana z urzędu wiedza Prezesa U OKiK wskazuje na istnienie na rynku również negatywnie ocenianego przez Prezesa UOKiK zjawiska przekładania dostaw na kolejny rok w przypadku braku możliwości wykonania umowy przez dostawcę. Dostawca nie zostaje obciążony karą umowną czy wykonaniem zastępc zym, ale zobowiązuje się do sprzedaży brakującej części po umówionej cenie. Rosnące koszty produkcji zbóż powodują, że tego typu zabiegi należy uznać za niekorzystne dla dostawców. Nabywcy pod pozorem próby koncyliacyjnego rozwiązania sytuacji de facto wym uszają na swoich słabszych kontrahentach dostarczenia zboża po cenie zaniżonej (ceny skupu rosną rokrocznie) w sytuacji kiedy dostawca zgodnie z intencją ustawodawcy mógłby zwolnić się z obowiązku dostawy i zawrzeć w kolejnym roku umowę na warunkach rynko wych. (143) W ocenie Prezesa, zarzucane Procam praktyki naruszają dobry obyczaj w postaci uczciwości kupieckiej poprzez kształtowanie treści umowy, w sposób nieuwzględniający ryzyka niepowodzenia produkcji rolnej i ograniczenia dostawcy możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności za jej niewykonanie z powodu okoliczności od niego niezależnych. Wskazane powyżej postanowienia umowne przenoszą ryzyko wykonania umowy na dostawcę. Procam istotnie ogranicza swoje ryzyka, ponieważ uniemożliwiając dostawcy powołanie s ię na okoliczności od niego niezależne, w tym siłę wyższą może nałożyć na niego karę umowną i skorzystać z wykonania zastępczego. Ograniczenie możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności wynika również z krótkiego terminu na poinformowanie nabywcy o wy stąpieniu zdarzeń uznawanych za siłę wyższą. Naruszenie istotnych interesów dostawców (144) Przechodząc do drugiej przesłanki nieuczciwości praktyk wskazanych w pkt I sentencji Decyzji, którą stanowi naruszenie lub zagrożenie istotnych interesów dostawców, wska zać należy, że w interesie dostawców leży osiąganie dochodu w wysokości spodziewanej na podstawie zawartej umowy oraz niepomniejszanie tych dochodów na skutek ponoszenia odpowiedzialności za okoliczności od nich niezależne. (145) Kształtowanie umowy w sposób ogr aniczający dostawcy możliwość zwolnienia się z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy na skutek wystąpienia zdarzeń od dostawcy niezależnych, w tym tzw. siły wyższej powoduje zagrożenie istotnych interesów dostawców. Podobne zag rożenie występuje w odniesieniu do krótkiego terminu na zgłoszenia zdarzenia o charakterze siły wyższej. Upływ tego terminu istotnie ogranicza możliwość dostawcy skorzystania z tego uprawnienia. Nie ulega wątpliwości, że istotne interesy dostawców ogniskuj ą się wokół interesów ekonomicznych. (146) O trwaniu przedsiębiorstwa decyduje jego wypłacalność, najczęściej utożsamiana z płynnością finansową. Oznacza ona zdolność przedsiębiorstwa do terminowego regulowania zobowiązań bieżących, mierzoną stopniem pokrycia zobowiązań krótkoterminowych przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 45 aktywa obrotowe (zapasy, należności oraz inwestycje krótkoterminowe). W efekcie pro blemów z płynnością pogarsza się sytuacja finansowa przedsiębiorcy oraz następuje ograniczenie poziomu zaufania i wiarygodności wśród kontrahentów. W skrajnym przypadku problemy z płynnością/brak płynności mogą spowodować upadek przedsiębiorcy. Jak zauważa ją M. Sierpińska i D. Wędzki 36 , utrata płynności jest główną przyczyną upadłości małych i średnich przedsiębiorstw. (147) Z kolei warunkiem sprawnego funkcjonowania i rozwoju przedsiębiorstwa jest zysk. W najprostszy sposób można go ująć jako różnicę między przyc hodami, tj. środkami pieniężnymi uzyskanymi ze sprzedaży produktów, zależnymi od ceny i wolumenu produkcji a kosztami. Zysk osiągnięty przez jednostkę z jednej strony stanowi źródło dochodów właścicieli przedsiębiorstw (kapitału). Z drugiej strony, właścic iele przedsiębiorstwa (kapitału) zamiast wypłaty zysku mogą jego całość lub część zatrzymać w firmie i wykorzystać do jej rozwoju np. poprzez podjęcie działań inwestycyjnych zwiększających moce produkcyjne przedsiębiorstwa czy też jego innowacyjność. Tym samym zmniejszenie zysku jest niekorzystne z punktu widzenia przedsiębiorstwa ponieważ ogranicza dochód jego właścicieli lub zmniejsza możliwości rozwojowe podmiotu. (148) Produkcja rolna jest bardzo ryzykowna, ponieważ poza standardowym ryzykiem związanym z dzi ałalnością biznesową, wymaga szerokich nakładów inwestycyjnych związanych z zakupem i utrzymaniem maszyn, to jest jednocześnie silnie uzależniona od warunków pogodowych, co szczegółowo opisano powyżej. (149) Dostawca na skutek wystąpienia zjawisk od niego niez ależnych (w tym stanowiących siłę wyższą) doznaje szkody w postaci zmniejszenia lub utraty plonów i tym samym obniżenia bądź utraty dochodów z tego powodu. Działalność ta dla wielu dostawców stanowi podstawowe, a często jedyne źródło dochodu. (150) Brak możliwoś ci zwolnienia się z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy skutkuje podwójnym obciążeniem dla dostawcy. Mniejsze plony pociągają za sobą mniejsze dochody, a jednocześnie dostawca zagrożony jest nałożeniem przez Procam kary umowne j lub skorzystaniem z wykonania zastępczego, co wiąże się dla niego z dodatkowymi kosztami wpływającymi na rentowność jego działalności. (151) Praktyki stosowane przez Powoda stanowiły zagrożenie istotnego interesu dostawców także na skutek zwiększenia stopnia niepewności. W literaturze ekonomicznej niepewność jest definiowana jako nieprzewidywalność – brak możliwości przewidzenia zdarzenia, ze względu na brak wiedzy 37 . (152) Bogata literatura teoretyczna z zakresu ekonomii wskazuje ponadto, że w obliczu zwiększonej niepewności przedsiębiorstwa odkładają decyzje inwestycyjne, co zmniejsza ich zdolności produkcyjne, a w konsekwencji zmniejsza ich potencjalny zysk. Jednocześnie zwiększają się koszty zaciągania pożyczek 38 . 36 M. Sierpińska, D. Wędzki, Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001, s. 7. 37 Por. B. Hadyniak, Przewidywalność, wartość i ryzyko, [w:] Ubezpieczenia. Podręcznik akademicki, red. J. Handschke, J. Monkiewicz, Wydawnictwo Poltext, Warszawa 2010, s. 21. 38 P rzegląd literatury w tym zakresie przedstawia: T. Panagiotidis, P. Printzis, What is the investment loss due to uncertainty? Global Finance Journal, Volume 45, 2000. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 46 (153) Powyższe wskazuje, że praktyki Procam są niezgod ne z dobrymi obyczajami oraz zagrażają istotnym interesom dostawców. (154) W ocenie Prezesa UOKiK, opisane w pkt. I Decyzji praktyki, stanowią praktyki nieuczciwie wykorzystujące przewagę kontraktową, o których mowa w art. 5 w zw. z art. 6 u.p.n.w.p.k. Mając n a uwadze powyższe, orzeczono jak w pkt I sentencji decyzji. Wniosek Spółki o rozpoczęcie wobec Procam procedury dobrowolnego poddania się karze pieniężnej (155) Pismem z dnia 5 marca 2026 r. Spółka wniosła o rozpoczęcie wobec niej procedury dobrowolnego podda nia się karze pieniężnej na podstawie art. 34 ust. 1 u.p.n.w.p.k. W ocenie Procam, postanowienia umowne będące przedmiotem postępowania nie spowodowały rzeczywistej szkody, a Procam w przypadku niewywiązywania się z umowy stosowała ogólne zasady odpowiedz ialności wynikające z kodeksu cywilnego tj. zasadę winy. (156) Zastosowanie tej procedury przyczynia się do przyspieszenia postępowania. Kluczowym założeniem procedury jest to, że z obniżeniem kary pieniężnej wiąże się rezygnacja strony postępowania ze składania odwołania od decyzji kończącej postępowanie. Tym samym decyzja staje się prawomocna znacznie szybciej niż w przypadku, w którym decyzja organu poddawana jest kontroli sądowej. Dodatkowo, przeprowadzenie procedury dobrowolnego poddania się karze pieniężnej przez Spółkę pozwoli na ograniczenie kosztów i czasu trwania postępowania, zarówno po stronie organu, jak i Spółki. Wdrożenie tej procedury będzie korzystne nie tylko z perspektywy indywidualnej sprawy, ale także będzie stanowić pozytywny sygnał dla rynku , promując proaktywne i odpowiedzialne postawy wśród przedsiębiorców. (157) Procedurę dobrowolnego poddania się karze rozpoczęto już na początkowym etapie postępowania. Art. 34 ust. 5 u.p.n.w.p.k. wskazuje, że w toku procedury dobrowolnego poddania się karze Pre zes UOKiK informuje stronę postępowania m. in. o przewidywanej treści decyzji, w tym o wysokości kary pieniężnej. Oznacza to, że ten etap procedury co do zasady odbywa się, gdy Prezes UOKiK zgromadził już materiał dowodowy i podjął czynności, zmierzające d o wymierzenia kary pieniężnej. (158) Zastosowanie procedury dobrowolnego poddania się karze jest również zasadne również z uwagi na postawę Spółki w toku postępowania. Procam współpracował z Prezesem UOKiK od etapu postępowania wyjaśniającego, przekazując organo wi niezbędne dokumenty i informacje. W odpowiedzi na postanowienie o wszczęciu postepowania w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową, Spółka zadeklarowała dostosowanie swojej praktyki do stanu zgodnego z oczekiwaniami Prezesa UO KiK i wdrożyła nowe wzorce umowne od dnia 9 czerwca 2026 r. Przeprowadzenie procedury dobrowolnego się karze pozwoliło sprawnie usankcjonować proces dostosowania praktyk Spółki do stanu oczekiwanego przez organ. Kara pieniężna (159) Zgodnie z art. 42 ust. 1 u.p.n.w.p.k., kara pieniężna może być nałożona w wysokości nie większej niż 3% obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 47 jeżeli nabywca, choćby nieumyślnie, dopuścił się naruszenia zakazu określonego w art. 5 u.p.n.w.p.k. (160) Z przepisu art. 42 ust.1 u.p.n.w.p.k. wynika, że kara pieniężna za naruszenie zakazu określonego w art. 5 u.p.n.w.p.k. ma charakter fakultatywny. O tym, czy w konkretnej sprawie zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ramach uznania administracyjnego, Prezes UOKiK. Stanowisko doktryny również potwierdza swobodę działania Prezesa UOKiK w tym zakresie. (161) Zgodnie ze stanowiskiem doktryny, „ na przedsiębiorcę, który naruszył zakaz z art. 5 u.p.n.w.p.k., Prezes UOKiK może w granicach swobodnego uznania nałożyć karę pieniężną albo odstąpić od jej nałożenia. Prezes UOKiK, wydając decyzję o nałożeniu kary pieniężnej, powinien kierować się zasadami równości i proporcjonalności oraz kryteriami określonymi w art. 37 39 [uprzednio obowiązujące j ustawy o przewadze kontraktowej z 2016 r.; aktualnie – art. 47 – przypis Prezes UOKiK] (…). Prezes UOKiK ma możliwość oceny, czy ze względu na okoliczności naruszenia, w szczególności okres, stopień oraz skutki rynkowe naruszenia (zob. art. 37 ust. 1 pkt 1), potrzebne jest nałożenie kary pieniężnej na przedsiębiorcę, czy wymaga tego zagrożenie interesu publicznego wynikające z naruszenia zakazu. W orzecznictwie dotyczącym prawa ochrony konkurencji wskazano jednak, że odstąpienie od nałożenia kary może mie ć miejsce jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy nawet wymierzenie kary w wysokości symbolicznej stanowiłoby dla przedsiębiorcy znaczącą dolegliwość, pozostającą w rażącej sprzeczności ze stopniem winy przedsiębiorcy oraz szkodliwością stwierdzonej praktyk i dla interesów konsumentów (por. wyr. SA w Warszawie z 17.3.2015 r., VI ACa 539/14, Legalis; wyr. SA z 26.4.2013 r., VI ACa 1539/12, Legalis) ” 40 . (162) W ocenie Prezesa UOKiK, nałożenie kary pieniężnej w stanie faktycznym ustalonym w sprawie jest w pełni uzasad nione. Praktyki Spółki trwały co najmniej od 2020 roku i stanowiły zagrożenie dla istotnych interesów znacznej liczby producentów zbóż współpracujących z Procam. (163) Na przedsiębiorcach prowadzących działalność gospodarczą, o tak dużym potencjale rynkowym ja k Procam, spoczywa szczególna odpowiedzialność za dbałość o współpracę z dostawcami będącymi producentami rolnymi, w tym oferowanie im uczciwych i przejrzystych jej warunków. Praktyki Procam ograniczały możliwość zwolnienia się z odpowiedzialności za oko liczności niezależne od dostawców będących producentami rolnymi, których działalność jest zależna od wielu czynników zewnętrznych nad którymi nie mają oni kontroli. Kształtowanie treści umowy nie powinno zmierzać do pogorszenia sytuacji finansowej tych kon trahentów w sposób nieuzasadniony poprzez przerzucenie na dostawców ryzyka wykonania umowy. (164) Procam jako spółka działająca na rynku zbóż, w szczególności w sektorze dystrybucji środków ochrony roślin oraz doradztwa agronomicznego od początku swojego istnien ia, w tym od wielu lat również w obrocie zbożami, powinna znać obowiązujące przepisy prawa, 39 A. Piszcz [w:] M. Namysłowska (red.) Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywa niu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi. Komentarz, Legalis online 2017, [tak K. Kohutek , Komentarz do ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej, kom. do art. 33, pkt 1; por. kom. do art. 106 ust. 1 OchrKonkurU C. Banasiński, E. Piontek (red.), Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, s. 954 – 955]. 40 Ibidem. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 48 w szczególności dotyczące nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej oraz ustawy o organizacji niektórych rynków rolnych, których zadaniem jest ochrona prod ucentów rolnych przed wykorzystywaniem ich przez silniejszych kontrahentów. Przepisy o przewadze kontraktowej obowiązują od 12 lipca 2017 r. zatem nie są regulacją nową 41 . Spółka miała czas na dostosowanie swoich działań do obowiązującego prawa. (165) Prezes Urzę du od momentu wszczęcia postępowania wyjaśniającego wobec Procam, prowadził równolegle postępowania wobec innych znaczących na polskim rynku podmiotów skupujących ziarna zbóż i roślin oleistych, dotyczące warunków współpracy z dostawcami ziaren zbóż i rośl in oleistych, w szczególności z producentami tych produktów. Informacje o przedmiocie toczących się postępowań oraz podmiotach nimi objętych były publicznie ogłoszone na stronie internetowej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz były szeroko powiel ane, udostępniane i komentowane w przekazach medialnych. Procam jako podmiot profesjonalny, ma obowiązek śledzenia postępowań administracyjnych mających wpływ na funkcjonowanie rynku zbożowego. (166) Dotychczas Prezes Urzędu wydał trzy decyzje dotyczące rynku zb óż i roślin oleistych w przedmiocie praktyk nieuczciwie wykorzystującej przewagę kontraktową: decyzję nr RBG – 9/2022 z dnia 1 sierpnia 2022 roku wobec spółki PolishAgri sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie 42 , decyzję nr RBG - 2/2022 z dnia 17 maja 2022 roku wo bec spółki Cefetra Polska sp. z o.o. z siedzibą w Gdyni 43 oraz decyzję nr RBG - 2/2026 z dnia 3 sierpnia 2026 r. wobec spółki Bunge Polska sp. z o.o. z siedzibą w Kruszwicy 44 . Wszystkie wyżej wymienione decyzje dotyczyły sytuacji, w której przedsiębiorca wymag ał od swoich kontrahentów dostaw zbóż, rzepaku lub roślin strączkowych w umówionych ilościach także wówczas, gdy ze względu na skutki siły wyższej i z przyczyn niezależnych od rolników nie byli oni w stanie zrealizować zobowiązań . (167) Nałożenie kary w niniejsz ej sprawie, jak i poprzednich sprawach tego typu, służy przede wszystkim jako środek odstraszający od stosowania podobnych praktyk w przyszłości (prewencja indywidulna). Kara pieniężna spełni również funkcję represyjną, stanowić będzie dolegliwość dla Spół ki uzasadnioną stwierdzeniem nieuczciwego wykorzystania przewagi kontraktowej wobec swoich dostawców. (168) Rozstrzygnięcie o karze ma również być sygnałem dla innych profesjonalnych uczestników rynku działających na rynku skupu zbóż i nabywających produkty od swoich dostawców, że tego typu działania powinny zostać wyeliminowane - pod rygorem sankcji finansowej (prewencja ogólna). (169) W ocenie Prezesa UOKiK, zasadnym jest w niniejszej sprawie wymierzenie kary pieniężnej z uwagi na cele prewencji indywidualnej i ogó lnej, jak również cel represyjny. 41 12 lipca 2016 r. weszła w życie ustaw z dnia 15 grudnia 2016 o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 67). 42 https://www.prawo.pl/biznes/uokik - sprawdza - i - karze - spolki - skupiajace - zboze,516583 .html (dostęp 27.07.2026). 43 https://archiwum.uokik.gov.pl/aktualnosci.php?news_id=18534 (dostęp 27.07.2026). 44 https://uokik.gov.pl/przewaga - kontraktowa - spolka - bunge - polska - zmienila - umowy - z - rolnikami (dostęp: 7.08.2026). Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 49 Umyślność (170) Zgodnie z art. 42 ust. 1 u.p.n.w.p.k. kara pieniężna może być nałożona w przypadku, gdy do naruszenia przepisów ustawy doszło choćby nieumyślnie . W każdej sprawie należy ustalić, czy przedsiębiorca działał umyś lnie, czy też nieumyślnie, gdyż ma to wpływ na wymiar kary. Zgodnie z art. 47 ust. 4 u.p.n.w.p.k. jedną z okoliczności obciążających branych pod uwagę przy ustalaniu wysokości nakładanej kary pieniężnej jest umyślność naruszenia. (171) W niniejszej sprawie Prez es UOKiK uznał, iż Procam działał umyślnie, dopuszczając się praktyk wskazanych w pkt I sentencji decyzji. (172) Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Procam jako podmiot kreujący treść wzorca umownego będącego podstawą stosunku umownego z p roducentami zbóż miał pełną wiedzę o jej skutkach, w tym ograniczeniu dostawcom możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy. (173) Umyślność nie jest zdefiniowana w prawie administracyjnym, tym niemniej jej znac zenie dekodowane jest w orzecznictwie na gruncie art. 106 u.o.k.i.k., statuującym tożsame przesłanki podmiotowe. Dokonując oceny zaistnienia w niniejszej sprawie ww. przesłanki, Prezes UOKiK wziął pod uwagę, że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, ele ment subiektywny w postaci umyślności lub nieumyślności naruszenia przepisów ustawy wyraża się w tym, że „przedsiębiorca miał świadomość, że swoim zachowaniem narusza zakaz praktyk ograniczających konkurencję” lub gdy „ jako profesjonalny uczestnik obrotu m ógł (powinien był) taką świadomość mieć ” 45 . Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego należy również uznać, że przedsiębiorcy będący profesjonalnymi uczestnikami obrotu rynkowego mają możliwość prawidłowego określenia ryzyka prawnego przy podejmowaniu określonych decyzji biznesowych 46 . Istotne znaczenie ma także stanowisko Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który przyjął, że nie jest możliwe, aby przedsiębiorca o znacznej renomie i długim okresie funkcjonowania na rynk u nie zdawał sobie sprawy ze swoich czynności 47 . Przywołane orzeczenia były co prawda wydane na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, lecz z uwagi na duże podobieństwo tej ustawy do u.p.n.w.p.k., ich odpowiednie przywołanie w niniejszej spraw ie jest w pełni uzasadnione. (174) Mając na uwadze całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowym postępowaniu, należy stwierdzić, iż Procam, jako profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego, powinien mieć świadomość, że jego działania wiążą się z ryzykiem naruszenia przepisów ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej. Spółka jest podmiotem prowadzącym działalność w zakresie handlu zbożem na szeroką skalę. Spółka działa na terenie całego kraju i posiada możliwoś ć korzystania zarówno z pomocy profesjonalnych pełnomocników, jak również wsparcia ze strony grupy kapitałowej, do której należy. (175) Procam w zakresie praktyki wskazanej w sentencji działał z zamiarem ograniczenia w umowach nabycia produktów rolnych zawiera nych z dostawcami będącymi producentami 45 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2011r., sygn. akt III SK 45/10, Legalis nr 432334. 46 Ibidem. 47 Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 11 kwietnia 2011r., sygn. XVII AmA 62/08, Legalis nr 2128895. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 50 rolnymi, możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, którego przedmiotem jest dostarczenie wyprodukowanych przez tych dostawców produktów rolnych, z powodu ok oliczności dotyczących ich gospodarstw, za które dostawcy nie ponoszą odpowiedzialności, w szczególności siły wyższej, uniemożliwiających dostawę produktów rolnych w umówionej ilości lub jakości oraz wyznaczenia w umowach nabycia produktów rolnych, zawiera nych z dostawcami będącymi producentami rolnymi, którzy wytworzyli te produkty rolne, zbyt krótkiego terminu na powiadomienie Procam Polska sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku o zaistnieniu spowodowanego siłą wyższą zdarzenia, uniemożliwiającego wykonanie umow y. (176) Spółka działa również w sposób systemowy w oparciu o opracowane przez siebie wzorce umowne określone jako Umowa Sprzedaży. (177) Obowiązek ukształtowania stosunku umownego w sposób umożliwiający zwolnienie się dostawców z obowiązku świadczenia w przypadku wys tąpienia okoliczności niezależnych od stron umowy, w szczególności o charakterze siły wyższej, wynika z jasno sformułowanych przepisów prawa. (178) Trudno przyjąć, iż przedsiębiorca, który kształtuje treść wzorca umownego stosowanego w relacjach handlowych z d ostawcami w sposób wyłączający faktyczną możliwość zwolnienia się tych dostawców z obowiązku świadczenia w sytuacji wystąpienia okoliczności niezależnych, nie ma świadomości bezprawności swojego postępowania. (179) Powyższe okoliczności wskazują, że zachowania Procam, wskazane w pkt I sentencji decyzji stanowiły działania umyślne , co oznacza, iż w świetle art. 42 ust. 1 u.p.n.w.p.k. Prezes UOKiK mógł nałożyć karę pieniężną za stosowanie tych praktyk. Zasady kalkulacji kary (180) Ustalenie wysokości kary pieniężnej ma charakter wieloetapowy. Ustalając wysokość nakładanej kary pieniężnej należy uwzględnić w szczególności okres, stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów ustawy, przy czym stopień naruszenia Prezes UOKiK ocenia biorąc po d uwagę okoliczności dotyczące natury naruszenia, działalności nabywcy, która stanowiła przedmiot naruszenia oraz specyfiki rynku , na którym doszło do naruszenia (art. 47 ust. 1 pkt 1 u.p.n.w.p.k.). Na tej podstawie ustalona zostaje kwota bazowa kary. W da lszej kolejności należy rozważyć – stosownie do art. 47 ust. 2 - czy w sprawie występują okoliczności obciążające i łagodzące oraz jaki powinny mieć wpływ na wysokość kary. (181) Zgodnie z art. 42 ust. 2 w zw. z art. 7 ust. 8 u.p.n.w.p.k. obrót, o którym mowa w art. 42 ust. 1 u.p.n.w.p.k., oblicza się jako sumę przychodów wykazanych w rachunku zysków i strat - w przypadku dostawcy albo nabywcy sporządzającego taki rachunek na podstawie przepisów o rachunkowości. (182) W tej sprawie wyjściowa kwota obliczenia kary na d zień sporządzania niniejszego pisma wynosi 1 533 387 852,47 zł, obliczona na podstawie sprawozdania finansowego Procam za 2025 r. będący rokiem poprzedzającym rok nałożenia kary, o którym mowa w art. 42 ust. 1 u.p.n.w.p.k. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 51 Okres trwania naruszeń (183) Praktyki Procam będące przedmiotem niniejszego postępowania miały charakter długotrwały, gdyż stosowane były od wielu lat. Analiza wzorców umownych stosowanych przez Spółkę we współpracy z producentami rolnymi wskazuje, że zarzucane praktyki stosowano co najmniej o d 2020 r. Stopień (z uwzględnieniem natury naruszenia, działalności Przedsiębiorcy będącej przedmiotem naruszenia i specyfiki rynku) oraz skutki rynkowe naruszenia (184) Przy ustaleniu kwoty bazowej kary należy rozważyć również stopień naruszenia. W pierwszym r zędzie wziąć pod uwagę trzeba naturę naruszenia, a zatem „poddać ocenie wagę naruszenia, ustalić, jak poważnym naruszeniem jest ono ze swej natury” 48 . To zagadnienie nieodłącznie wiąże się z oceną okoliczności dotyczących działalności nabywcy, która stanowi ła przedmiot naruszenia. Z tego względu, poniżej łącznie odniesiono się do tych dwóch kwestii. (185) Istotą naruszenia w tej sprawie jest kształtowanie treści umowy w sposób ograniczający producentom rolnym możliwość zwolnienia się z odpowiedzialności za niewyko nanie lub niewłaściwe wykonanie umowy na skutek okoliczności od nich niezależnych. (186) W tym miejscu należy zwrócić uwagę na fakt, że ustalenia postępowania wskazują, że Procam nie korzystał z ww. postanowień w sposób aktywny, tj. nie wykorzystywał ich do nac isku na dostawców. Jednakże ukształtowanie stosunku umownego w sposób zarzucany w tej sprawie, powodowało, że dostawcy nie korzystali z możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności za niewykonanie umowy, gdyż umowa wyłączała taką możliwość. (187) Dla pełnej oce ny stopnia naruszenia przepisów, należy również uwzględnić specyfikę rynku , na którym doszło do naruszenia, tj. rynku obrotu zbożem. Rynek ten charakteryzuje się dużą zmiennością i wpływem czynników zewnętrznych związanych z cenami skupu nie tylko w Polsce , ale i na świecie. Specyfikę rynku kształtuje również istotny wpływ czynników zewnętrznych, w szczególności pogodowych, które wpływają bezpośrednio na możliwość uzyskania i wysokość plonu. (188) Rynek skupu zboża w Polsce ogniskuje się wśród kilkunastu najwięks zych nabywców na rynku. Ich siła związana jest przede wszystkim z możliwościami eksportowymi. Mniejsze podmioty są w istocie pośrednikami między producentami a eksporterami. Tylko część produkcji zbożowej w Polsce wykorzystywana jest w przetwórstwie, co po woduje wzrost znaczenia eksportu w procesie nabycia i kształtowania cen. Ponadto, na rynku powszechnie stosowana jest umowa sprzedaży, która nie chroni dostawcy będącego producentem w sposób tożsamy z umową kontraktacji, co ogranicza dostawcom możliwości z miany kontrahenta, na takiego z którym można by współpracować na korzystniejszych i mniej ryzykowanych zasadach (w szczególności w oparciu o umowę kontraktacji). (189) Wziąwszy pod uwagę powyżej opisane elementy oceny stopnia naruszenia przepisów ustawy o przewa dze kontraktowej, Prezes UOKiK uznał, że stopień naruszenia jest umiarkowany. 48 A. Piszcz, Komentarz do art. 37. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 52 (190) Działania Procam będące przedmiotem niniejszego postępowania zmierzały do zwiększenia ryzyka produkcji rolnej i tym samym mogły zachęcać dostawców do zmiany upraw lub zaniechania produkcji. Skutki naruszenia przepisów ustawy (191) Skutki naruszenia przepisów ustawy o przewadze kontraktowej mają głównie charakter finansowy, gdyż przerzucają na dostawców ryzyko produkcyjne w sposób nadmierny. Możliwość narażenia się na sankcje finansowe ze strony silniejszego kontrahenta na skutek utraty plonów z powodów czynników niezależnych powoduje, że dostawcy muszą dyskontować to ryzyko i mogą ograniczać swoje inwestycje czy też skalę produkcji w obawie przed utratą płynności finansowej w krótkim i średnim okresie i tym samym narazić się na konieczność ogłoszenia upadłości i zakończenia produkcji. (192) Procam współpracuje z ponad tysiącem producentów każdego roku. Powoduje to, że liczba potencjalnie poszkodowanych producentów jest znacząca a praktyki Spó łki mają wpływ na ich działalność. Zwrócić należy uwagę, że praktyki będące przedmiotem niniejszego postępowania nie były stosowane w praktyce względem dostawców, jednakże zawarcie w umowie stosowanych postanowień stanowiło zagrożenie dla dostawców. Jednoc ześnie ograniczenia umowne mogły zniechęcać dostawców do zgłaszania wystąpienia okoliczności od nich niezależnych w celu zwolnienia się od odpowiedzialności z uwagi na grożące im potencjalne konsekwencje ze strony Spółki. (193) Wobec powyższego, Prezes UOKiK uz nał, iż skutki rynkowe stosowanej przez Procam praktyki są umiarkowane. (194) Mając na uwadze długotrwałość stosowania praktyk (co najmniej 6 lat), umiarkowany stopień naruszenia przepisów ustawy oraz umiarkowane skutki rynkowe, Prezes UOKiK ustalił kwotę bazową kary na poziomie 0,35 % (0,20 % za praktykę nr 1 i 0,15 % za praktykę nr 2, które znajdują się w postanowieniu o wszczęciu postępowania) obrotu uzyskanego przez przedsiębiorcę w 2025 r., co stanowi kwotę w wysokości 5 366 857,48 zł . Działalność w zakresie obrotu zbożem nie była dominującą działalnością Procam, co Prezes UOKiK wziął pod uwagę przy ustalaniu wymiaru kary. Uwzględnienie tej okoliczności skutkuje dalszym obniżeniem kwoty bazowej o 50% tj. o 2 683 428,74 zł. Po uwzględnieniu tej okoliczności ka rą pieniężna wynosi 2 683 428,74 zł. (195) Przy ustalaniu wysokości nakładanej kary pieniężnej, Prezes UOKiK jest zobowiązany brać pod uwagę okoliczności łagodzące lub obciążające (art. 47 ust. 2 u.p.n.w.p.k.). Zgodnie z art. 47 ust. 3 u.p.n.w.p.k., okoliczności ami łagodzącymi w przypadku naruszenia zakazu stosowania praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową, są w szczególności: 1) dobrowolne usunięcie skutków naruszenia, 2) zaniechanie z własnej inicjatywy stosowania zakazanej praktyki przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczęciu, 3) podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 53 4) współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególności przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania. (196) Zgodnie z art. 47 ust. 4 u.p.n.w.p.k., okolicznościami obciążającymi są umyślność naruszenia i dokonanie uprzednio podobnego naruszenia. Okoliczności obciążające oraz łagodzące powinny być rozpatrywane łącznie i mogą posiadać różną wagę zależnie od okoliczności sprawy i wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie. (197) Prezes UOKiK wstępnie ustalił, że w tej sprawie wystąpiła okoliczność obciążająca w postaci umyślności naruszenia. Procam jako podmiot kreujący treść wzorca umownego będącego podstawą stosunku umownego z producentami zbóż miał pełną wiedzę o jej skutkach, w tym ograniczeniu dostawcom możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy. (198) Prezes UOKiK uznaje jako okoliczność łagodzącą za niechanie przez Spółkę praktyk niezwłocznie po wszczęciu postępowania. Spółka przedłożyła wzorce umowne, które stanowić będą podstawę zawarcia umów z producentami rolnymi, które nie zawierają kwestionowanych postanowień. Dodatkowo Procam w toku postępowani a współpracował z Prezesem UOKiK w celu szybkiego i sprawnego zakończenia postępowania, co również Prezes UOKiK przyjął jako okoliczność łagodzącą. (199) Mając na uwadze powyższe okoliczności obciążające oraz łagodzące, Prezes UOKiK obniża tak ustaloną karę pie niężną o 25% tj. 670 857,19 zł. Tak obliczona kara wynosi 2 012 571,56 zł. (200) W związku z dobrowolnym poddaniem się karze przez Procam Polska sp. z o.o. Prezes Urzędu obniżenia karę o 50% zgodnie z art. 34 ust. 3 u.p.n.w.p.k. Po obniżeniu wysokości kary o 50 %, jej wysokość wynosi 1 006 258,78 zł, co stanowi 0,064% obrotu przedsiębiorcy. (201) Kara pieniężna we wskazanej wysokości jest, w ocenie Prezesa UOKiK, proporcjonalna do wagi i charakteru naruszenia stwierdzonego wobec Procam. (202) Kara pieniężna w powyższej wysokości zrealizuje funkcję represyjną, tj. dolegliwość z tytułu stosowania praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową, jak również funkcję prewencji indywidualnej i ogólnej (zniechęcania względem podejmowania pod obnych naruszeń w przyszłości przez tego przedsiębiorcę, jak i innych uczestników rynku, zwłaszcza innych odbiorców produktów rolnych i spożywczych, którzy będą chcieli nieuczciwie wykorzystać swoja przewagę kontraktową wobec swoich dostawców). (203) Zgodnie z art. 48 ust. 1 i 2 u.p.n.w.p.k., karę pieniężną uiszcza się w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. W razie upływu terminu, o którym mowa w ust. 1, kara pieniężna podlega ściągnięciu w trybie przepisów o postęp owaniu egzekucyjnym w administracji. (204) Wobec powyższego orzeczono jak w punkcie II sentencji decyzji. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 54 III. Koszty postępowania (205) Stosownie do art. 77 ust. 1 u.o.k.i.k. w zw. z art. 20 u.p.n.w.p.k., jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził narusze nie przepisów ww. ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. Zgodnie z art. 80 u.o.k.i.k. w zw. z art. 20 u.p.n.w.p.k., Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. Ponadto, w świetle art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), w związku z art. 29 ust. 1 u.p.n.w.p.k., do kosztów pos tępowania zalicza się m.in. koszty doręczenia stronom pism urzędowych; jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ic h uiszczenia. (206) W punkcie I sentencji niniejszej decyzji organ ochrony konkurencji i konsumentów w wyniku przeprowadzonego postępowania w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową stwierdził naruszenie przez Procam przepisów ustawy (art. 5 u.p.n.w.p.k.). Spełniona została zatem przesłanka wynikająca z art. 77 ust. 1 u.o.k.i.k. w zw. z art. 20 u.p.n.w.p.k., pozwalająca na obciążenie tego przedsiębiorcy kosztami przeprowadzonego postępowania, którymi są dla Prezesa Urzędu wydatki zwią zane korespondencją prowadzoną w toku niniejszego postępowania. Koszty korespondencji w niniejszym postępowaniu wyniosły 84,30 zł. Koszty niniejszego postępowania określone w pkt III rozstrzygnięcia niniejszej decyzji Spółka obowiązana jest wpłacić w ter minie 14 dni od uprawomocnienia się niniejszej decyzji, na rachunek bankowy Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów NBP o/o Warszawa nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. (207) Wobec powyższego należało orzec, jak w pkt III sentencji decyzji. Pouczenie (208) Na podstawie art. 37 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1773 , w związku z art. 81 ust. 2, 3, 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2025 r. poz. 1714 ze zm.) i art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm.) od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia. (209) Zgodnie z art. 37 u.p.n.w.p.k. w zw. z art. 81 ust. 3a u.o.k.k., w przypadku wniesienia odwołania od de cyzji, uwzględniającej ostateczne stanowisko strony o dobrowolnym poddaniu się karze pieniężnej, Prezes Urzędu, nie przekazując akt sądowi, w razie: 1) uznania odwołania za słuszne: a) uchyla swoją decyzję zgodnie z zasadami określonymi w ust. 3 albo Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 55 b) zmienia sw oją decyzję w całości lub w części zgodnie z zasadami określonymi w ust. 3, zmieniając ją również w zakresie kary pieniężnej; karę pieniężną nakłada się w wysokości, w jakiej zostałaby ona nałożona, gdyby strona nie poddała się dobrowolnie karze pieniężnej ; 2) nieuznania odwołania za słuszne – zmienia swoją decyzję w zakresie kary pieniężnej, ustalając ją w wysokości, w jakiej zostałaby nałożona, gdyby strona nie poddała się dobrowolnie karze pieniężnej, o czym niezwłocznie powiadamia stronę, przesyłając jej n ową decyzję, od której przysługuje odwołanie. (210) W przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie III niniejszej decyzji, na podstawie art. 264 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 29 ust. 1 ustawy o pr zeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi, jak również stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z art. 37 zd. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciw emu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi i art. 479 32 Kodeksu postępowania cywilnego, stronie przysługuje zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodniowym od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy . (211) Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tj. Dz. U. z 2025 r. poz. 1228 ze zm.) odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1.000 zł, natomiast zażalenie na postanowienie Prezesa Urzę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów opłacie stałej w kwocie 500 zł. (212) Opłatę od odwołania lub zażalenia należy uiścić na rachunek bankowy Sądu Okręgowego w Warszawie albo w kasie tego sądu lub w inny sposób, zgodnie z informacjami podanymi przez Sąd. Na st ronie internetowej Sądu Okręgowego w Warszawie oraz na tablicy ogłoszeń w budynku Sądu dostępne informacje o: 1) funkcjonujących kasach sądu, w których można uiścić opłatę sądową; 2) możliwych sposobach uiszczania opłat sądowych w formie bezgotówkowej; 3) numerach rachunków bieżących dochodów sądu, na które można dokonywać wpłat. (213) Zgodnie z art. 103 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Zgodnie z art. 105 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych należy zgłos ić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. (214) Stosownie do treści art. 117 § 1, § 3 i § 4 zd. 1 Kodeksu postępowania cywilnego strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może d omagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność sądową, niezwolniona przez sąd od kosztów Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85 - 033 Bydgoszcz tel. 52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 56 sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaż e, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do pro tokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Piotr Adamczewski Dyrektor Delegatury w Bydgoszczy /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Otrzymuje: Procam Polska sp. z o.o. ul. Nowy Świat 42/4 80 - 299 Gdańsk reprezentowana przez: