RBG-2/2026

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 1 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Warszawa, 3 sierpnia 2026 r. RBG - 2.440.2.2025.HD DECYZJA NR RBG - 2/2026 informacje prawnie chronione oznaczono [XXX] I. Na podstawie art. 31 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1773) - po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania wobec przedsiębiorcy Bunge Polska sp. z o.o. z siedzibą w Kruszwicy w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów stwierdza stosowanie przez Bunge Polska sp. z o.o. z siedzibą w Kruszwicy praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową, polegających na ograniczeniu przez Bunge Polska sp. z o.o. z siedzibą w Kruszwicy w umowach nabycia produktów rolnych zawieranych z dostawcami będącymi producentami rolnymi, możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, którego przedmiotem jest dostarczenie wyprodukowanych przez tych dostawców produktów rolnych, z powodu okoliczności dotyczących ich gospodarstw, za które dostawcy nie ponoszą odpowiedzialności, w szczególności siły wyższej, uniemożliwiających dostawę produktów rolnych w umówionej ilości lub jakości, co stanowi praktykę nieuczciwie wykorzystującą przewagę kontraktową, o której mowa w art. 5 w zw. z art. 6 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1773) i stwierdza jej zaniechanie z dniem 6 października 2025 r. II. Na podstawie art. 42 ust. 1 i 4 w zw. z art. 34 ust 3 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1773) z tytułu naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 5 tej ustawy, opisanym w pkt I sentencji niniejszej decyzji, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na przedsiębiorcę Bunge Polska sp. z o.o. z siedzibą w Kruszwicy karę pieniężną w wysokości 4 289 397,19 zł (cztery miliony dwieście osiemdziesiąt dziewięć tysięcy trzysta dziewięćdziesiąt siedem złotych 19/100), płatną do budżetu państwa w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 77 ust. 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2025 r. poz.1714) w związku z art. 20 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1773) oraz art. 263 i art. WERSJA JAWNA Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 2 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691) w związku z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1773) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów postanawia obciążyć Bunge Polska sp. z o.o. z siedzibą w Kruszwicy kosztami ww. postępowania w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową, zobowiązując tego przedsiębiorcę do zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów postępowania w kwocie 114,12 zł (słownie: sto czternaście złotych 12/100), w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. UZASADNIENIE (1) W dniu 22 lipca 2022 r. postanowieniem nr RBG – 66/2025 – Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes UOKiK, Prezes Urzędu ) wszczął z urzędu postępowanie wyjaśniające, mające na celu wstępne ustalenie, czy Bunge Polska sp. z o.o. z siedzibą w Kruszwicy stosuje praktyki nieuczciwie wykorzystujące przewagę kontraktową wobec dostawców zboża i roślin oleistych w zakresie warunków współpracy, w szczególności niekorzystnych dla dostawców postanowień umów dotyczących praw i obowiązków stron, kar umownych, badań jakościowych, siły wyższej i sposobu ustalenia ceny, co uzasadniałoby wszczęcie postępowania w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową. (2) W toku wyżej wymienionego postępowania wyjaśniającego Prezes UOKiK wezwał Bunge Polska sp. z o.o. (dalej także jako Bunge, Spółka, Przedsiębiorca) do złożenia wyjaśnień dotyczących warunków współpracy Spółki z dostawcami zboża i roślin oleistych, w szczególności w zakresie niekorzystnych dla dostawców postanowień umów dotyczących praw i obowiązków stron, kar umownych, badań jakościowych, siły wyższej i sposobu ustalenia ceny. Spółka złożyła stosowne wyjaśnienia oraz przedłożyła dokumenty żądane przez Prezesa UOKiK. (3) W toku postępowania wyjaśniającego pozyskano materiał dowodowy wskazujący, iż Przedsiębiorca może stosować praktyki nieuczciwie wykorzystujące przewagę kontraktową wobec dostawców produktów rolnych lub spożywczych. (4) Wobec powyższego, postanowieniem nr RBG 54/2025 z dnia 16 września 2025 r. Prezes UOKiK wszczął wobec Spółki postępowanie w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową polegających na ograniczeniu przez Bunge Polska sp. z o.o. z siedzibą w Kruszwicy w umowach nabycia produktów rolnych zawieranych z dostawcami będącymi producentami rolnymi, możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, którego przedmiotem jest dostarczenie wyprodukowanych przez tych dostawców produktów rolnych, z powodu okoliczności dotyczących ich gospodarstw, za które dostawcy nie ponoszą odpowiedzialności, w szczególności siły wyższej, uniemożliwiających dostawę produktów rolnych w umówionej ilości lub jakości, co może stanowić praktykę nieuczciwie wykorzystującą przewagę kontraktową, o której mowa w art. 5 w zw. z art. 6 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1773 dalej również : u.p.n.w.p.k). Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 3 (5) Postanowieniem nr RBG 56/2025 z dnia 16 września 2025 r. Prezes UOKiK zaliczył wskazane w nim dokumenty, zgromadzone w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym pod sygn. akt RBG.4080.9.2022.HD w poczet dowodów do akt postępowania w sprawie praktyk nieuczciwe wykorzystujących przewagę kontraktową o sygn. RBG.440.2.2025.HD. (6) Jednocześnie, pismem z dnia 16 września 2025 r. Prezes Urzędu wezwał Spółkę do ustosunkowania się do postawionego jej zarzutu. (7) Dnia 26 września 2025 r. Spółka zwróciła się do Prezesa UOKiK drogą mailową oraz zadeklarowała: „chcielibyśmy wyjść naprzeciw oczekiwaniom Prezesa Urzędu w zakresie stanu zgodnego z interesem publicznym. Dlatego zwracamy się z prośbą o umożliwienie jak najszybszego spotkania, którego celem byłoby ustalenie możliwości i trybu wysłania Państwu naszej propozycji dostosowania treści umowy i ogólnych warunków do pożądanego stanu i następnie uzyskania Państwa stanowiska. Bunge Polska sp. z o.o. deklaruje pełną wolę współpracy i jest gotowa podjąć stosowne działania, aby wyjaśnić wszelkie wątpliwości w sprawie.” (8) Dnia 1 października 2025 r. Prezes UOKiK udzielił odpowiedzi na maila Spółki, w którym poinformował, iż termin spotkania z przedstawicielami Bunge może zostać wyznaczony dopiero po pisemnym ustosunkowaniu się przez Spółkę do zarzutu stawianego jej w Postanowieniu nr RBG - 54/2025. Zwrócił również uwagę na konieczność przedłożenia nowego pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki w postępowaniu właściwym. (9) Pismem z dnia 2 października 2025 r., doręczonym do Delegatury UOKiK w Bydgoszczy dnia 3 października 2025 r., Spółka wniosła o umorzenie postępowania wobec braku podstaw do stwierdzenia naruszeń. Jednocześnie zadeklarowała gotowość do dostosowania praktyki kontraktowej do oczekiwań Organu w zakresie ochrony interesów producentów rolnych poprzez zmianę kwestionowanych postanowień. (10) Dnia 29 października 2025 roku r. w siedzibie Delegatury UOKiK w Bydgoszczy odbyło się spotkanie pełnomocników Spółki z przedstawicielami Delegatury, podczas którego pełnomocnicy Spółki podtrzymali stanowisko zaprezentowane w odpowiedzi z dnia 2 października 2025 r. na zarzut postawiony w postanowieniu o wszczęciu postępowania oraz oznajmili, że zmiany w postanowieniach wzorców umów oraz w ogólnych warunkach zakupu towarów zawarte w punkcie V pisma z dnia 2 października 2025 r. zostały wdrożone od dnia 6 października 2025 r. Pracownicy Delegatury UOKiK w Bydgoszczy przedstawili możliwe sposoby zakończenia postępowania na gruncie przepisów u.p.n.w.p.k. (11) Pismem z dnia 5 listopada 2025 r. Prezes UOKiK uznał istnienie przewagi kontraktowej Bunge w stosunku do dostawców Spółki, będących rolnikami ryczałtowymi, których dane zostały przekazane przez Spółkę w ramach postępowania wyjaśniającego w sprawie o sygnaturze RBG.440.9.2022.HD, a zaliczone zostały w poczet dowodów w postępowaniu właściwym RBG- 2.440.2.2025.HD postanowieniem nr RBG-56/2025 dnia 17 września 2025 r. oraz wezwał Spółkę do ustosunkowania się do powyższego ustalenia w terminie 21 dni od dnia doręczenia wezwania. (12) Pismem z dnia 1 grudnia 2025 r., doręczonym do Delegatury UOKiK w Bydgoszczy dnia 5 grudnia 2025 r., Spółka potwierdziła co do zasady ustalenia Prezesa UOKiK z pisma z dnia 5 października 2025r., uznające istnienie przewagi kontraktowej Bunge w stosunku do dostawców Spółki, będących rolnikami ryczałtowymi, których dane zostały przekazane przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 4 Spółkę w ramach postępowania wyjaśniającego w sprawie o sygnaturze RBG.440.9.2022.HD, a zaliczone zostały w poczet dowodów w postępowaniu właściwym RBG-2.440.2.2025.HD. (13) Pismem z dnia 12 stycznia 2026 r., doręczonym do Delegatury UOKiK w Bydgoszczy dnia 13 stycznia 2026 r., Spółka wniosła na podstawie art. 34 ust. 1 u.p.n.w.p.k o rozpoczęcie wobec niej procedury dobrowolnego poddania się karze pieniężnej. (14) Pismem z dnia 27 stycznia 2026 r. Prezes UOKiK poinformował Spółkę o rozpoczęciu procedury dobrowolnego poddania się karze pieniężnej oraz zwrócił się na podstawie art. 34 ust. 4 i 5 w zw. z art. 34 ust. 1 u.p.n.w.p.k. o przedstawienie w terminie 14 dni od doręczenia pisma stanowiska strony, w szczególności wyraźnego wyrażenia zgody na przystąpienie do procedury dobrowolnego poddania się karze. Spółka została pouczona o treści art. 34 ust. 10 oraz ust. 11 u.p.n.w.p.k. (15) Pismem z dnia 16 lutego 2026 r., doręczonym do Delegatury UOKiK w Bydgoszczy dnia 18 lutego 2026 roku, Spółka wyraziła zgodę na przystąpienie do procedury dobrowolnego poddania się karze pieniężnej. Do pisma zostało dołączone oświadczenie podpisane przez członków zarządu uprawnionych do reprezentacji Spółki, wyrażające zgodę na przystąpienie Spółki do procedury dobrowolnego poddania się karze w ramach postępowania toczącego się pod sygnaturą RBG-2.440.2.2025. HD oraz o zapoznaniu się z treścią pouczeń zawartych w Piśmie Prezesa UOKiK z dnia 27 stycznia 2026 r. Przekazała ponadto 3 przykładowe umowy zawarte z dostawcami, zawierające zmienione zgodnie z oczekiwaniami Prezesa UOKiK postanowienia umowne, których to umów integralną częścią są Ogólne warunki zakupu nasion rzepaku przez Bunge Polska sp. z o. o. z siedzibą w Kruszwicy z dnia 06 października 2025 roku. Umowy te zawierają zmieniony: A) pkt. 10 ust.1 – wykreślono fragment „a Sprzedający nie może powołać się na niemożność należytego wykonania umowy z powodu okoliczności dotyczących jego gospodarstwa, jako producenta”; B) § 5 ust. 4 OWZ – poprzez zmianę terminu na powiadomienie o wystąpieniu okoliczności stanowiących siłę wyższą z 7 na 14 dni od chwili, w której okoliczność siły wyższej ustała. Dowody : 1) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXX XXX] nr [XXXXXXXX] z dnia [XXXXXXXX] stanowiąca załącznik do pisma Spółki z dnia 11 lutego 2026 r. (k.3425); 2) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXX XXX] nr [XXXXXXXX] z dnia [XXXXXXXX] stanowiąca załącznik do pisma Spółki z dnia 11 lutego 2026 r. (k.3426); 3) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXX XXX] nr [XXXXXXXX] z dnia [XXXXXXXX] stanowiąca załącznik do pisma Spółki z dnia 11 lutego 2026 r. (k.3427). (16) Pismem z dnia 24 marca 2026 r. Prezes Urzędu zawiadomił Spółkę na podstawie art. 36 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm.) w zw. z art. 29 ust. 1 i art. 30 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1773) o przedłużeniu terminu zakończenia postępowania w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 5 (17) Pismem z dnia 25 maja 2026 r. Prezes UOKiK, przekazał informacje, o których mowa w art. 34 ust. 5 u.p.n.w.p.k. – czyli wstępne ustalenia postępowania, przewidywaną treść decyzji, w tym wysokość kary pieniężnej obniżonej zgodnie z art. 34 ust. 3 u.p.n.w.p.k., jaka zostanie nałożona na stronę na podstawie art. 42 u.p.n.w.p.k., a także o skutkach wniesienia odwołania wynikających z art. 81 ust. 3 u.o.k.i.k. Bunge zostało pouczone o terminie na wniesienie odpowiedzi, wynikającym z art. 34 ust.4 u.p.n.w.p.k. (18) Pismem z dnia 8 czerwca 2026 r., doręczonym do Delegatury UOKiK w Bydgoszczy tego samego dnia, Spółka oświadczyła, iż akceptuje wstępne ustalenia postępowania Prezesa UOKiK wyrażone w piśmie z 25 maja 2026 г. Jednocześnie odniosła się do przedstawionej w piśmie kalkulacji potencjalnej kwoty kary pieniężnej. (19) Pismem z dnia 12 czerwca 2026 r. Prezes UOKiK, zgodnie z art. 34 ust. 6 u.p.n.w.p.k., ponownie przekazał informacje, o których mowa w art. 34 ust. 5 u.p.n.w.p.k., biorąc pod uwagę informacje i dowody przekazane przez Bunge. Prezes UOKiK podtrzymał swoją dotychczasową propozycję, zarówno w zakresie wstępnych ustaleń postępowania jak i przewidywanej treści decyzji, w tym wysokości obniżonej kary pieniężnej. Bunge zostało pouczone o terminie na wniesienie odpowiedzi, wynikającym z art. 34 ust.4 u.p.n.w.p.k. (20) Dnia 22 czerwca 2026 r. Spółka przesłała „Ostateczne stanowisko strony w sprawie dobrowolnego poddania się karze pieniężnej” sporządzone na podstawie art. 34 ust. 7 i 8 u.p.n.w.p.k., w którym oświadczyła, że dobrowolnie poddaje się karze pieniężnej, a także potwierdziła: 1) naruszenie przepisów ustawy, 2) wysokość kary pieniężnej i jej akceptację, 3) o poinformowaniu Spółki jako strony postępowania o zarzucanych jej naruszeniach przepisów ustawy i umożliwieniu zajęcia stanowiska, 4) o pouczeniu o skutkach wniesienia odwołania, wynikających z art. 81 ust. 3a u.o.k.i.k. Bunge przedłożyła ponadto stosowne oświadczenie Spółki podpisane przez osoby uprawnione do jej reprezentacji. (21) Pismem z dnia 24 lipca 2026 r. Prezes UOKiK wezwał Spółkę do wskazania obrotu Spółki za rok 2025 obliczonego na podstawie art. 7 u.p.n.w.p.k oraz opisania metody jego wyliczenia w formie tabeli, a także do przekazania sprawozdania finansowego Spółki za rok 2025. (22) Pismem z dnia 28 lipca 2026 r., doręczonym do Delegatury UOKiK w Bydgoszczy tego samego dnia, Spółka oświadczyła, iż nie dysponuje wiarygodnymi danymi, które pozwoliłyby wskazać osiągnięte przez nią obroty za rok 2025. Spółka oświadczyła ponadto, iż jest aktualnie w procesie przygotowania pełnych danych finansowych za rok 2025 r. Proces ten napotyka istotne przeszkody wynikające z dużego stopnia skomplikowania rachunkowości spółek Bunge Polska sp. z o. o. i Viterra Polska sp. z o. o. i konieczności wypracowania spójnego podejścia do danych finansowych po połączeniu spółek. Na moment udzielenia odpowiedzi na Wezwanie, Spółka nie opracowała sprawozdania finansowego za rok 2025. (23) Pismem z dnia 28 lipca 2026 r. Prezes UOKiK, poprzez zawiadomienie Spółki o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz o możliwości przeglądania akt, umożliwił Przedsiębiorcy zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz poinformował o możliwości złożenia końcowego oświadczenia w sprawie. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 6 (24) Spółka nie skorzystała z prawa do zapoznania się z aktami. (25) Do dnia wydania decyzji Spółka nie skorzystała z prawa do ustosunkowania się do zebranego materiału dowodowego. Stanowisko Bunge (26) Bunge Polska sp. z o.o. w piśmie z dnia 16 września 2025 r., w odpowiedzi na Postanowienie nr RBG-2-54/2025 o wszczęciu postępowania w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową, wniosło o umorzenie postępowania wobec braku podstaw do stwierdzenia naruszeń. (27) Spółka uzasadniając powyższy wniosek wskazała, że umowy zawierane z dostawcami produktów rolnych mają charakter umów sprzedaży, a nie umów kontraktacji. Przytaczając wyrok SOKIK w Warszawie z 11.09.2024 r. XVII AmA 85/22, LEX nr 3822347 wskazała, że „Niewątpliwie umowa kontraktacji i umowa sprzedaży, to dwie odrębne umowy, a od producentów rolnych produkty mogą być nabywane także na podstawie umowy sprzedaży. Wobec zasady swobody umów, nie istnieje ani zakaz zawierania umów sprzedaży z producentami rolnymi, ani nakaz zawierania z producentami rolnymi umów kontraktacji". (28) Powołując się na zasadę swobody umów Spółka podniosła, że strony zawierające umowę mają kompetencję, by ułożyć stosunek prawny według swojego uznania w granicach wyznaczonych właściwością (naturą) stosunku, ustawą i zasadami współżycia społecznego (Por. K. Czub [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, LEX/el. 2025, art. 3531). (29) W ocenie Spółki klauzula zawarta w § 10.1 umów przez nią stosowanych jest zgodna z tą zasadą, a jej celem jest wyraźne odróżnienie zawieranych umów od kontraktacji. W klauzuli zawartej w § 10.1 umów Bunge daje wyraz swojemu podejściu, zgodnie z którym nie oczekuje od dostawcy wyprodukowania przez niego przedmiotu umowy we własnym gospodarstwie dostawcy. Jednocześnie Spółka oświadczyła, że zdaje sobie sprawę, że w niektórych przypadkach towar, będący przedmiotem sprzedaży pochodzi z gospodarstwa sprzedawcy. (30) Bunge podkreśliła również, że nigdy nie korzystała z wynikającego z przepisów kodeksu cywilnego uprawnienia do dokonania zakupu zastępczego na koszt dostawcy. (31) Ponadto podniosła, że stosowane przez nią Ogólne Warunki Sprzedaży przewidują klasyczną klauzulę siły wyższej, która odpowiada standardom rynkowym. Kluczowym elementem praktyki Bunge jest dokładne rozpatrywanie każdego zgłoszenia powołania się na siłę wyższą. Część tych zgłoszeń jest uwzględniana, co znajduje odzwierciedlenie w zawieszeniu lub odstąpieniu od egzekwowania kar umownych w przypadkach spełnienia warunków formalnych i merytorycznych zgłoszenia. W niektórych przypadkach Spółka proponowała dostawcom w pierwszej kolejności zawarcie aneksu do umowy, umożliwiającego realizację umowy w terminie późniejszym, w tym na prośbę dostawcy po kolejnych zbiorach. (32) Spółka zwróciła uwagę, że postanowienie o treści: ”Sprzedający nie może powoływać się na niemożność należytego wykonania umowy z powodu okoliczności dotyczących jego gospodarstwa, jako producenta”wskazuje na fakt, iż pojęcia „siły wyższej” i „okoliczności dotyczących gospodarstwa” nie są tożsame. Podkreśliła ponadto, że skala, jakiej dotyczy kwestionowana przez Organ praktyka jest stosunkowo niewielka. W latach 2020-2021 jedynie Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 7 [XX] dostawców powołało się na wystąpienie siły wyższej, zaś w kolejnych latach zgłoszeń nie zanotowano. (33) Spółka podkreśliła ponadto, że producent rolny, jako profesjonalny uczestnik obrotu, może ograniczać ryzyka związane z działalnością poprzez ubezpieczenie upraw od szkód spowodowanych zjawiskami atmosferycznymi. Wyraziła stanowisko, iż praktyka Bunge, która nie utożsamia z góry zdarzeń dotyczących danego gospodarstwa z siłą wyższą oraz wymaga od dostawców wykazania nadzwyczajności i nieprzewidywalności zdarzenia, jest w pełni uzasadniona i zgodna z prawem. (34) Niezależnie od wywodu dotyczącego podstaw wniosku o umorzenie postępowania w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową Spółka zadeklarowała gotowość do dostosowania praktyki kontraktowej do oczekiwań Prezesa UOKiK w zakresie ochrony interesów producentów rolnych poprzez zmianę kwestionowanych postanowień. W tych ramach Spółka zadeklarowała niezwłoczne wykreślenie ze stosowanych wzorów umów kwestionowanego fragmentu postanowienia (oznaczonego poniżej kursywą): „Niniejsza umowa nie jest umową kontraktacji, co oznacza, że nasiona rzepaku nie muszą być wytworzone przez Sprzedającego, a Sprzedajqcy nie może powołać się na niemożność należytego wykonania umowy z powodu okoliczności dotyczących jego gospodarstwa, jako producenta." Jednocześnie Bunge zaproponowała pozostawienie w stosowanym wzorze ogólnych warunków klauzuli o treści: „Żadna ze Stron nie ponosi odpowiedzialności, jeżeli nie wykonała swoich obowiązków albo wykonała je nienależycie wskutek siły wyższej. Ta ze Stron, która nie jest w stanie wywiązać się ze swoich zobowiązań z powodu działania siły wyższej jest zobowiązana powiadomić drugą ze Stron o tym fakcie niezwłocznie, lecz nie później niż w ciągu 7 dni od chwili, w której okoliczność siły wyższej ustała. Niedopełnienie powyższego wymogu powoduje utratę prawa do powoływania się na zaistnienie siły wyższej." Aby umożliwić dostawcom względniejszą realizację prawa do zgłoszenia okoliczności siły wyższej, Bunge zadeklarowało wydłużenie terminu do zgłoszenia okoliczności siły wyższej do 14 dni. Zmiany w stosowanych wzorach umów miały nastąpić od dnia 6 października 2025. Dowód : Pismo Spółki z dnia 2 października 2025 r. (k. 3396.-3401). (35) Pismem z dnia 12 stycznia 2026 r., Spółka wniosła na podstawie art. 31 ust. 1 u.p.n.w.p.k. o rozpoczęcie wobec niej procedury dobrowolnego poddania się karze pieniężnej. W ocenie Spółki zastosowanie procedury dobrowolnego poddania się karze pieniężnej przyczyni się do przyspieszenia postępowania. Kluczowym założeniem procedury jest to, że z obniżeniem kary pieniężnej w wyniku procedury wiąże się rezygnacja strony postępowania ze składania odwołania od decyzji kończącej postępowanie. Tym samym decyzja staje się prawomocna znacznie szybciej niż w przypadku trybu, w którym decyzja organu poddawana jest kontroli sądowej. (36) Dodatkowo, przeprowadzenie procedury dobrowolnego poddania się karze pieniężnej przez Spółkę pozwoli na ograniczenie kosztów i czasu trwania postępowania, zarówno po stronie organu, jak i Spółki. W opinii Spółki, wdrożenie tej procedury będzie korzystne nie tylko Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 8 z perspektywy indywidualnej sprawy, ale także będzie stanowić pozytywny sygnał dla rynku, promując proaktywne i odpowiedzialne postawy wśród przedsiębiorców. (37) Spółka podniosła, że rozpoczęcie procedury na tym etapie nie będzie również opóźnione. Art. 34 ust. 5 u.p.n.w.p.k. wskazuje, że w toku procedury dobrowolnego poddania się karze Prezes UOKiK informuje stronę postępowania m. in. o przewidywanej treści decyzji, w tym o wysokości kary pieniężnej. Oznacza to, że ze względów praktycznych ten etap procedury co do zasady odbywa się na etapie, na którym Prezes UOKiK zgromadził już materiał dowodowy i podjął czynności, zmierzające do wymierzenia kary pieniężnej. (38) W ocenie Bunge, zastosowanie procedury dobrowolnego poddania się karze jest również zasadne biorąc pod uwagę postawę Spółki w postępowaniu. Spółka współpracowała z Prezesem UOKiK od etapu postępowania wyjaśniającego, przekazując organowi niezbędne dokumenty i informacje. W odpowiedzi na postanowienie o wszczęciu postepowania „właściwego" Spółka zadeklarowała dostosowanie swojej praktyki do stanu zgodnego z oczekiwaniami Prezesa UOKiK i zadeklarowane zmiany wdrożyła od dnia 3 października 2025 r. Przeprowadzenie procedury dobrowolnego poddania się karze pozwoli sprawnie usankcjonować proces dostosowania praktyk Spółki do stanu oczekiwanego przez organ. Dowód : Pismo Spółki z dnia 12 stycznia 2026 r. (k. 3411-3412). (39) W odpowiedzi na pismo Prezesa UOKiK z dnia 27 stycznia 2026 r., informujące Bunge o rozpoczęciu procedury dobrowolnego poddania się karze pieniężnej oraz wzywające Spółkę do wyraźnego wyrażenia zgody na przystąpienie do procedury poddania się karze, pismem z dnia 16 lutego 2026 r. Spółka wyraziła zgodę na przystąpienie do procedury dobrowolnego poddania się karze pieniężnej i załączyła stosowne oświadczenie podpisane przez dwóch członków zarządu uprawnionych do reprezentacji Spółki. Spółka dołączyła ponadto 3 kserokopie umów sprzedaży rzepaku podpisanych na nowych wzorcach umownych, których integralną częścią są Ogólne Warunki Zakupu Nasion Rzepaku przez Bunge Polska sp. z o.o. z siedzibą w Kruszwicy z dnia 6 października 2025 roku, zgodne z deklarowanymi przez Spółkę zmianami. Dowody : 1) Pismo Prezesa UOKiK z dnia 27 stycznia 2026 r. (k. 3415); 2) Pismo Spółki z dnia 16 lutego 2026 r. (k. 3419-3401). (40) Pismem z dnia 8 czerwca 2026 r. Spółka przedstawiła stanowisko strony w reakcji na wstępne ustalenia organu w trybie art. 34 ust. 5 u.p.n.w.p.k. Spółka oświadczyła, że akceptuje wstępne ustalenia organu wyrażone w piśmie z dnia 25 maja 2026 r., odnosząc się do kalkulacji potencjalnej kwoty kary pieniężnej. Dowód : Pismo Spółki z dnia 8 czerwca 2026 r. (k. 3435-3437). (41) Pismem z dnia 22 czerwca 2026 r. Spółka przedstawiła ostateczne stanowisko w sprawie dobrowolnego poddania się karze pieniężnej na podstawie art. 34 ust. 7 i 8 u.p.n.w.p.k., w którym oświadczyła, że Spółka dobrowolnie poddaje się karze pieniężnej oraz potwierdza naruszenie przepisów u.p.n.w.p.k. opisane w piśmie Prezesa UOKiK z dnia 12 czerwca 2026 r. Ponadto Spółka zaakceptowała administracyjna karę pieniężną w wysokości wskazanej Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 9 w tym piśmie, tj. kwotę 4 289 397,19 zł (cztery miliony dwieście osiemdziesiąt dziewięć tysięcy trzysta dziewięćdziesiąt siedem złotych 19/100). Spółka potwierdziła również, że jako strona postępowania została poinformowana o zarzucanych jej naruszeniach przepisów u.p.n.w.p.k. i umożliwieniu zajęcia stanowiska, a także pouczona o skutkach wniesienia odwołania wynikających z art. 81 ust. 3a ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów – dalej u.o.k.i.k. (Dz. U. z 2025 r poz. 1714). Spółka załączyła stosowne oświadczenie podpisane przez uprawnionych do reprezentacji Spółki dwóch członków zarządu. Dowód : Pismo Spółki z dnia 22 czerwca 2026 r. (k. 3446-3447). Prezes UOKiK ustalił następujący stan faktyczny: Bunge Polska sp. z o.o. (42) Bunge Polska spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Kruszwicy jest przedsiębiorcą wpisanym do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000228312. Przedmiotem przeważającej działalności Spółki jest produkcja olejów i pozostałych tłuszczów płynnych (PKD 10.41.Z). Przedmiotem pozostałej działalności Bunge jest między innymi sprzedaż hurtowa zboża, nieprzetworzonego tytoniu, nasion i pasz dla zwierząt (PKD 46.21.Z). Dowód: Informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu na dzień 25 czerwca 2026 r. z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (k.3448-3453). (43) Spółka jest częścią grupy kapitałowej Bunge Limited, która ma swoją główną siedzibę w St. Louis, Missouri i jest notowana na Nowojorskiej Giełdzie Papierów Wartościowych (NYSE- BG). Zatrudnia ponad 34 000 wyspecjalizowanych pracowników, posiada ponad 300 obiektów magazynowych zlokalizowanych w ponad 50 krajach, posiada ponad 40 terminali portowych oraz ponad 400 statków oceanicznych, przetwarza ziarna zbóż i roślin oleistych w ponad 155 obiektach przetwarzających, oczyszczających i pakujących Dowody : Informacje zamieszczone na stronie internetowej https: //delivery.bunge.com/- /media/Files/002025/Bunge-Fact-Sheet-March-2026. ashx (dostęp 25.06.2026 r.) (44) Bunge jest obecna na polskim rynku od 2002 roku, to największy w Polsce i jeden z największych w Europie Środkowej przetwórca nasion oleistych i producent tłuszczów roślinnych. Bunge posiada w Polsce dwie olejarnie zlokalizowane w Kruszwicy i Brzegu, zakład produkcji tłuszczów roślinnych w Karczewie, terminal portowy w Świnoujściu oraz biura w Warszawie i Kruszwicy. Spółka zatrudnia w Polsce dedykowany zespół pracowników liczący ponad 1 000 osób. Nabywa produkty rolne od wyselekcjonowanych dostawców, spełniających kryteria jakościowe wyznaczone przez Spółkę. Dowody: Informacje zamieszczone na stronie internetowej https://bunge.com/Poland (dostęp 25.06.2026 r.), Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 10 (45) Zakłady Tłuszczowe Kruszwica rozpoczęły działalność we wrześniu 1956 roku jako Kujawskie Zakłady Przemysłu Tłuszczowego. W grudniu 1995 roku minister przekształceń własnościowych podpisał akt przekształcenia państwowych Kujawskich Zakładów Przemysłu Tłuszczowego w spółkę akcyjną o nazwie Zakłady Tłuszczowe Kruszwica. Na warszawskiej giełdzie akcje ZT Kruszwica zadebiutowały w styczniu 1997 roku. W tym samym roku 46 % udziałów wykupiła spółka Cerol Holding. W październiku 2002 r. Bunge Investments France, kontrolowana przed Bunge Limited, kupiła od grupy Edison 55 proc. udziałów w Cerol i złożyła ofertę wykupu pozostałych akcji. W następstwie stała się właścicielem ZT Kruszwica. Z dniem 1 grudnia 2021 r. wszystkie podmioty Bunge w Polsce zaczęły działać pod jedną marką i jako jeden podmiot prawny: Bunge Polska sp. z o.o. Dowody: 1) informacje zamieszczone na stronie internetowej https://www.parkiet.com/gospodarka/art23558981-przejecie-bez-poslizgu (dostęp 13.07.2026 r.); 2) informacje zamieszczone na stronie internetowej https://www.wiadomoscihandlowe.pl/przemysl-i-producenci/rynek-tluszczow- spozywczych/koniec-zt-kruszwica-koncern-bunge-konsoliduje-swoje-polskie-biznesy-pod-swoja- marka-korporacyjna-2395788 (dostęp 13.07.2026 r.). (46) Dnia 1 sierpnia 2025 roku doszło do podziału spółki Viterra Polska sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku (KRS:0000047875) („Viterra Polska"), jako spółki dzielonej, poprzez wydzielenie zorganizowanej części przedsiębiorstwa na spółkę Bunge Polska sp. z o. o., jako spółkę przejmującą. W wyniku podziału Sąd Rejonowy w Bydgoszczy, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego dokonał rejestracji podwyższenia kapitału zakładowego Bunge Polska w Krajowym Rejestrze Sądowym. 1 sierpnia 2025 roku Bunge Polska wstąpiła, w trybie art. 529 §1 pkt 4 ustawy z dnia 15 września 2000 roku Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 18) we wszystkie prawa i obowiązki Viterra Polska pozostające w związku zę składnikami działalności związanej z handlem zbożem, śrutą słonecznikową oraz importowaną śrutą sojową. Dowód : Informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu na dzień 25 czerwca 2026 r. z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (k.3448-3453). (47) W 2025 roku Spółka zajęła 12 miejsce w Złotej Setce Polskiego Rolnictwa magazynu Wprost, w roku 2024 Spółka zajęła 11 miejsce, zaś w roku 2023 zajmowała 10 miejsce. Dowody : 1) informacje zamieszczone na stronie internetowej https://zlota100.wprost.pl/edycja/2025/rekordowe-zyski-rekordowe-straty.html (dostęp 30.06.2026 r.); 2) informacje zamieszczone na stronie internetowej https://zlota100.wprost.pl/edycja/2024/po-raz-osmy-wybrano-gigantow-polskiego- rolnictwa-czolowka-zaskakuje.html (dostęp 2.07.2026 r.); 3) informacje zamieszczone na stronie internetowej https://zlota100.wprost.pl/edycja/2023/zlota-setka-polskiego-rolnictwa-wprost-2023- historyczne-wyniki-sektora.html (dostęp 2.07.2026 r.). Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 11 (48) Bunge Polska sp. z o.o. jest jednym z wiodących przetwórców nasion oleistych i producentów tłuszczów roślinnych w Polsce, znanym m.in. z produkcji olejów takich jak Kujawski, Kujawski 3 Ziarna, Kujawski z ziołami, Kujawski tłoczony na zimno, Kujawski BIO tłoczony na zimno, Oliwier, Oleo czy Bartek słonecznikowy, Optima Omega 3; roślinnych smarowideł i miksów olejów roślinnych i masła takich jak: Eleplant, Smakowita, Optima Cardio, Optima, Finuu, Słynne MR Roślinne, Masmix, Extra Pomorski, Pyszny Duet; tłuszczy do pieczenia, takich jak: margaryna Palma, Zwykła, czy Z mleczną nutą. Produkuje również pasty warzywne pod marką: Wawrzyniec i Smakowita. Wymienione powyżej produkty mają ugruntowaną pozycję na rynku i są dobrze rozpoznawalne wśród klientów. Dowody : 1) informacje zamieszczone na stronie internetowej: https://www.bunge.com/Poland/produktykonsumenckie/oleje ; (dostęp 1.07.2026 r.); 2) informacje zamieszczone na stronie internetowej: https://www.bunge.com/Poland/produktykonsumenckie/tluszcze-roslinne-i-miksy (dostęp 1.07.2026 r.); 3) informacje zamieszczone na stronie internetowej: https://www.bunge.com/Poland/produktykonsumenckie/pastywarzywne (dostęp 8.07.2026 r.). (49) Zgodnie z danymi przedstawionymi przez Spółkę w rachunku zysków i strat za rok 2022 Spółka osiągnęła obrót w wysokości 6 712 296 000,00 zł, co odpowiada kwocie 1 462 373 856,21 euro, według kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu 31 grudnia 2021 r. 1. Z kolei w 2023 r. Bunge osiągnęła obrót w wysokości 5 560 259 000,00 zł, co odpowiada kwocie 1 188 089 529,91 euro, według kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu 30 grudnia 2022 r. 2 .W roku 2024 Bunge osiągnęła obrót w wysokości 4 575 357 000,00 zł co odpowiada kwocie 1 070 759 887,67 euro, według kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu 31 grudnia 2024 r. 3 Dowody : 1) Sprawozdanie finansowe za 2021 r. (k. 3480-3487) pobrane z Przeglądarki Rejestrów Sądowych https://rdf-przegladarka.ms.gov.pl/wyszukaj-podmiot (dnia 08.07.20 26 r.); 2) Sprawozdanie finansowe za 2022 r. (k. 3471-3469) pobrane z Przeglądarki Rejestrów Sądowych https://rdf-przegladarka.ms.gov.pl/wyszukaj-podmiot (dnia 06.07.2 026 r.); 3) Sprawozdanie finansowe za 2023 r. (k. 3462-3470) pobrane z Przeglądarki Rejestrów Sądowych https://rdf-przegladarka.ms.gov.pl/wyszukaj-podmiot (dnia 06.07.2 026 r.); 4) Sprawozdanie finansowe za 2024 r. (k. 3453-3461) pobrane z Przeglądarki Rejestrów Sądowych https://rdf-przegladarka.ms.gov.pl/wyszukaj-podmiot (dnia 06.07.2 026 r.); 5) Informacja przekazana przez Bunge w piśmie z dnia 20.11.2024 r. (k. 2992); 6) Informacja przekazana przez Bunge w piśmie z dnia 11.09.2025 r. (k. 3331). (50) Spółka w ramach swojej działalności utrzymuje kontakty handlowe z szerokim gronem dostawców produktów rolno-spożywczych. 1 https://nbp.pl/archiwum-kursow/tabela-nr-254-a-nbp-2021-z-dnia-2021-12-31/, dostęp: 28 kwietnia 2025 r. 2 https://nbp.pl/archiwum-kursow/tabela-nr-252-a-nbp-2022-z-dnia-2022-12-30/, dostęp: 28 kwietnia 2025 r. 3 https://nbp.pl/archiwum-kursow/tabela-nr-252-a-nbp-2024-z-dnia-2024-12-31/, dostęp: 30 czerwca 2026 r. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 12 (51) Wobec powyższego, Spółka spełnia przesłanki definicji nabywcy określonej w art. 3 pkt 3 u.p.n.w.p.k., tj. jest przedsiębiorcą, który bezpośrednio lub pośrednio nabywa od dostawcy produkty rolne lub spożywcze. Dostawcy (52) Spółka w ramach swojej działalności utrzymuje kontakty handlowe z szerokim gronem dostawców produktów rolno-spożywczych, zróżnicowanych zarówno ze względu na wielkość przedsiębiorstwa, skalę prowadzonej działalności, jak i formę organizacyjno-prawną. W roku 2022 Spółka współpracowała z [XXX] dostawcami produktów rolnych, w roku 2023 z [XXX] i w roku 2024 z [XXX] dostawcami produktów rolno-spożywczych. Współpraca odbywa się na warunkach określonych w opracowanych przez Spółkę wzorcach umownych. (53) Do dostawców Spółki należą spółki prawa handlowego, osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, tzw. rolnicy ryczałtowi oraz podmioty zagraniczne, w tym podmioty będące producentami tych produktów. W latach 2020-2024 dostawcy będący producentami dostarczanych produktów rolnych (dalej: producenci) stanowili większość dostawców Spółki. W 2022 roku dostawy na rzecz Spółki wykonało [XXX] producentów ([XX]% wszystkich dostawców w tym roku), w roku 2023 liczba ta wyniosła [XXX] ([XX]% wszystkich dostawców w tym roku), zaś w roku 2024 liczba producentów dostarczających produkty rolne do Spółki wyniosła [XXX] ([XX]% wszystkich dostawców w tym roku). Wśród producentów w 2022 r. status rolnika ryczałtowego posiadało [XXX] ([XX]%) dostawców będących producentami dostarczanych produktów rolnych, w 2021 liczba ta wyniosła [XXX] ([XX]%), w roku 2022 – [XXX] ([XX]%), w roku 2023 – [XXX] ([XX]%), zaś w roku 2024 – [XXX] rolników ryczałtowych dostarczało produkty do Spółki ([XX]%). Dowód : Lista dostawców produktów rolnych lub spożywczych w latach 2022-2024, stanowiąca załącznik do pisma Bunge z dnia 20 listopada 2024. r. (k. 2992-2994 oraz 3033-3065). (54) Dostawcy Bunge - będący producentami dostarczanych produktów rolnych - spełniają przesłanki definicji dostawcy określone w art. 3 pkt. 1 u.p.n.w.p.k. tj. przedsiębiorcy, który wytwarza lub przetwarza produkty rolne lub spożywcze lub odpłatnie zbywa je nabywcy. Dowody : 1) Wezwanie Prezesa UOKiK z dnia 5 listopada 2025 r., do odniesienia się przez Spółkę do ustalenia, w którym Prezes UOKiK uznał istnienie przewagi kontraktowej Bunge w stosunku do dostawców Spółki będących rolnikami ryczałtowymi, których dane zostały przekazane przez Spółkę w ramach postępowania wyjaśniającego w sprawie o sygnaturze RBG.440.9.2022.HD a zaliczone zostały w poczet dowodów w postępowaniu właściwym RBG-2.440.2.2025.HD Postanowieniem nr RBG- 56/2025 z dnia 17.09.2025 r. (karta 3404); 2) Pismo Spółki z dnia 1.grudnia 2025 r. potwierdzające ustalenia Prezesa UOKiK dotyczące istnienia przewagi kontraktowej Bunge w stosunku do dostawców Spółki, będących rolnikami ryczałtowymi (k.3408-3409). Współpraca Bunge z dostawcami – formalne podstawy współpracy Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 13 (55) Bunge zawiera z dostawcami produktów rolnych, w szczególności zbóż i roślin oleistych, umowy sprzedaży. W ramach tych umów dostawcy sprzedają, a Bunge kupuje produkty rolno-spożywcze – w tym zboża i rośliny oleiste. (56) Umowy zawierane są na podstawie wzorców umownych przygotowanych przez Bunge. (57) Zgodnie z umową, szczegółowe warunki i zasady zakupu produktów rolno-spożywczych poza umową określają Ogóle Warunki Zakupu Towaru przez Bunge Polska sp. z o.o. z siedzibą w Kruszwicy z dnia 01.12.2018 roku lub z dnia 01.12.2021 r. (dalej: OWZ) przygotowane przez Spółkę dla poszczególnych rodzajów produktów rolno-spożywczych (punkt 10.2 wzorców umów stosowanych przez Spółkę). Dowody : 1) Umowa sprzedaży [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX XXXXXX], (karta 3141); 2) Umowa sprzedaży [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3143); 3) Umowa sprzedaży [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3144); 4) Umowa sprzedaży [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3145-3146); 5) Umowa sprzedaży [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX XX] (karta 3147); 6) Umowa sprzedaży [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3148- 3149); 7) Umowa sprzedaży [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3150); 8) Umowa sprzedaży [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX XXXXXX] (karta 3151); 9) Umowa sprzedaży [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX XXXXXXXX] (karta 3152); 10) Umowa sprzedaży [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3153); 11) Umowa sprzedaży [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3154); 12) Umowa sprzedaży [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3156-3157); 13) Umowa sprzedaży [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3158- 3159); 14) Umowa sprzedaży [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3160); 15) Umowa sprzedaży [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3161); 16) Umowa sprzedaży [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3162); Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 14 17) Umowa sprzedaży [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3163-3165); 18) Umowa sprzedaży [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3166); 19) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3184); 20) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3185); 21) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3186-3187); 22) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3188-3190); 23) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX XXXXXX]; (karta 3191-3193); 24) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3194); 25) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3196); 26) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3197); 27) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3198-3199); 28) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3200); 29) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3201-3203); 30) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3204); 31) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3205- 3206); 32) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3207-3208); 33) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3209); 34) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXX] (karta 3210-3212); 35) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3213-3215); 36) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3216-3218); 37) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3219); Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 15 38) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3220-3222); 39) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3223-3224); 40) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3225); 41) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3226); 42) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3227); 43) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3228); 44) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3229-3230); 45) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3231- 3233); 46) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3234-3236); 47) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3237); 48) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3238); 49) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3239); 50) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3240-3242); 51) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3243-3244); 52) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3245); 53) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3246-3248); 54) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXXXXXXXX] karta 3249-3251); 55) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3252-3254); 56) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3255-3257); 57) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3258); 58) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3259-3260); 59) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (KARTA 3261); Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 16 60) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3262); 61) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3263); 62) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3264-3265); 63) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3267); 64) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3268); 65) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3269-3270); 66) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3271); 67) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3272-3274); 68) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3275-3277); 69) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3278-3280); 70) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXXXXXX], (karta 3281-3282); 71) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3283); 72) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3284); 73) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3285); 74) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3286); 75) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3287-3289); 76) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXXXX] (karta 3290-3292); 77) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3293); 78) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXXXXXXXX], (karta 3294-3296); 79) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3297-3299); 80) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3300); 81) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3301-3303); Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 17 82) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3304-3306); 83) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3307); 84) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3308-3309); 85) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3310-3312); 86) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3313); 87) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3314-3316); 88) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX XXXXXXXXX] (karta 3317); 89) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3318-3320); 90) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3321-3323); 91) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3324-3325); 92) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3326-3327); 93) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3328-3329); 94) Umowa sprzedaży rzepaku typ [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (karta 3330). (58) Zgodnie z OWZ: „W przypadku niedostarczenia towaru (nasion rzepaku lub innych produktów nabywanych przez Bunge - przypis UOKiK) w ilości określonej w umowie, Sprzedający zapłaci Kupującemu karę umowną w wysokości 20% wartości brutto niedostarczonej ilości nominalnej (bez uwzględnienia tolerancji). Taką samą karę zapłaci Kupujący Sprzedającemu w przypadku nieodebrania towaru. Stronom przysługuje prawo dochodzenia odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary umownej.” (§ 5 ust. 1 OWZ). (59) Zgodnie z OWZ, „żadna ze Stron nie ponosi odpowiedzialności, jeżeli nie wykonała swoich obowiązków albo wykonała je nienależycie wskutek siły wyższej. Ta ze Stron, która nie jest w stanie wywiązać się ze swoich zobowiązań z powodu działania siły wyższej jest zobowiązana powiadomić drugą ze Stron o tym fakcie niezwłocznie, lecz nie później niż w ciągu 7 dni od chwili, w której okoliczność siły wyższej ustała. Niedopełnienie powyższego wymogu powoduje utratę prawa do powoływania się na zaistnienie siły wyższej” (§ 5 ust. 3 w OWZ z 2018 roku lub ust. 4 w OWZ z 2021 roku). (60) Umowa stanowi, że: „Niniejsza umowa nie jest umową kontraktacji, co oznacza, że nasiona rzepaku nie muszą być wytworzone przez Sprzedającego (dostawcę – przyp. UOKiK), a Sprzedający nie może powołać się na niemożność należytego wykonania umowy z powodu okoliczności dotyczących jego gospodarstwa, jako producenta. Strony zgodnie oświadczają, że podpisanie niniejszej umowy zobowiązuje obie strony do jej realizacji bez względu na Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 18 zmiany warunków rynkowych.” (punkt 10.1 wzorców umowy). Umowy sprzedaży innych produktów rolnych i spożywczych takich jak pszenica czy kukurydza mają takie samo brzmienie. (61) Umowa stanowi również, że: „W przypadku sprzeczności lub rozbieżności pomiędzy treścią umowy i OWZ Kupującego, zastosowanie ma umowa.” (punkt 10.4 wzorców umowy). (62) Zgodnie z danymi przekazanymi przez Spółkę, w latach 2020-2021, [XXX] dostawców powołało się na wystąpienie siły wyższej. We wszystkich przypadkach Spółka odmówiła uznania roszczeń dostawców, powołując się na zacytowany powyżej punkt 10.1 umowy i wobec niezrealizowania umowy nałożyła karę umowną w [XXX] przypadkach. W [XXXXX] przypadkach, dostawcy wykonali umowy, w [XXXX] przypadku nie nałożono kary umownej. Jeden z dostawców dwukrotnie powołał się na wystąpienie siły wyższej (w roku 2020 i w roku 2021), w obydwu przypadkach została na niego nałożona kara umowna. Pomimo iż zgodnie z informacjami przekazanym przez Spółkę, w latach 2022-2024 dostawcy produktów rolnych nie powoływali się na niemożność dokonania świadczenia z uwagi na siłę wyższą, treść postanowienia umownego nie uległa zmianie. Dowód : Pismo Bunge z dnia 23 lutego 2023 r. wraz z załącznikami (k. 282- 286) – tabela Excel „Siła wyższa tabela”. (63) Z materiałów przekazanych przez Spółkę, a konkretnie z treści korespondencji pomiędzy zgłaszającymi wystąpienie siły wyższej dostawcami, będącymi producentami rolnymi, a Spółką, wynika, że w sytuacji zgłoszenia wystąpienia siły wyższej przez tego typu dostawcę, Spółka zazwyczaj udzielała standardowej odpowiedzi; ” W swym piśmie wskazuje Pan, że niemożność dostarczenia pełnej ilości nasion, będących przedmiotem umowy jest spowodowana niesprzyjającymi warunkami pogodowymi, które wyrządziły szkody na wskazanych przez Pana uprawach. Wystąpienie suszy, gradobicia, czy jakiegokolwiek innego lokalnego zjawiska pogodowego, nie uniemożliwia Panu wykonania zobowiązania objętego umową, jakim jest sprzedaż nasion rzepaku. Jest nam przykro z powodu utraty części zbiorów. Jednak to Pan podjął decyzję (oraz więżące się z tym ryzyko) o sprzedaży nasion rzepaku przed zbiorami. Pragniemy zauważyć, że w punkcie 10.1 zawartej umowy bardzo wyraźnie uzgodniliśmy, że: „Niniejsza umowa nie jest umowa kontraktacji, co oznacza, że nasiona rzepaku nie muszą być wytworzone przez Sprzedającego a Sprzedający nie może powołać się na niemożność należytego wykonania umowy z powodu okoliczności dotyczących jego gospodarstwa, jako producenta." Wyjaśniając nasze stanowisko informujemy, że zawierając umowy na dostawę nasion ZT „Kruszwica" S.A. zawiera jednocześnie szereg umów sprzedaży oleju i śruty, korespondujących z ilością zakupywanych nasion, po obowiązujących w tym samym czasie cenach rynkowych. W związku z tym, że zmiana ilości i cen sprzedaży naszych produktów nie jest możliwa bez pokrycia ewentualnych strat naszym odbiorcom, konsekwentnie jesteśmy zmuszeni do egzekwowania umów z naszymi dostawcami ”. Dowody : 1) Akapit 2 powyżej w Piśmie ZT Kruszwica S.A. z dnia [XXXXXXXXXXXXXXXXX], skierowane do [XXXXXXXXXXXXXXX] prowadzącego Gospodarstwo Rolne we wsi [XXXXXXXXXXXXXX], (k. 314); Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 19 2) Pismo ZT Kruszwica S.A. z dnia [XXXXXXXXXXXX] do [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (k. 330); 3) Pismo ZT Kruszwica S.A. z dnia [XXXXXXXXXX] do [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (k. 336); 4) Pismo Bunge z dnia [XXXXXXXXXX] skierowane do [XXXXXXXXXXX] prowadzącego Gospodarstwo Rolne w [XXXXXXXXX], (k. 380); 5) Pismo ZT Kruszwica S.A. z dnia [XXXXXXXXXXXX] skierowane do [XXXXXXXXXX], prowadzącego Gospodarstwo Rolne we wsi [XXXXXXXXXXXX], (k. 389); 6) Pismo ZT Kruszwica S.A. z dnia [XXXXXXXX] skierowane do [XXXXXXXXXX], prowadzącego Gospodarstwo Rolne we wsi [XXXXXXXXXXX], (k. 419); 7) Pismo ZT Kruszwica S.A. z dnia [XXXXXXXXXXXXX] skierowane do [XXXXXXXXXXXXXXX], prowadzącego Gospodarstwo Rolne we wsi [XXXXXXXXXXXX], (k. 427); 8) Pismo ZT Kruszwica S.A. z dnia [XXXXXXXXXXXXX] skierowane do [XXXXXXXXX], prowadzącego Gospodarstwo Rolne we wsi [XXXXXXXXXXX], (k. 481); 9) Pismo Bunge z dnia [XXXXXXXX] skierowane do [XXXXXXXXXX], prowadzącego Gospodarstwo Rolne w [XXXXXXXXX] dot. Umowy [XXXXX] nr: [XXXXX] z dnia [XXXXXXXXXX], (k. 481); 10) Pismo Bunge z dnia [XXXXXXXXXXX] skierowane do [XXXXXXXXXXXX], prowadzącego Gospodarstwo Rolne w [XXXXXXXXXX] dot. Umowy [XXXXXXX] nr: [XXXXXXXX] z dnia [XXXXXXXXXX], (k. 533); 11) Pismo Bunge z dnia [XXXXXXXXXX] skierowane do [XXXXXXXXXXXXXXXX] prowadzącego Gospodarstwo Rolne w [XXXXXXXXXXXXXXXX] (k. 569). (64) Jeden z dostawców będący producentem rolnym, zgłosił Bunge wystąpienie siły wyższej (konkretnie-nawałnicy) na terenie jego gospodarstwa, w wyniku którego jego uprawy uległy zniszczeniu. Odnosząc się do cytowanej powyżej wiadomości Spółki, wskazał na sprzeczności w postanowieniach Umowy sprzedaży oraz OWZ. Wskazał ponadto, że interpretacja przez Spółkę punktu 10.1 Umowy w ten sposób, że Dostawca nie musi być producentem sprzedawanego produktu rolnego kłóci się z koniecznością podpisania wraz z Umową Sprzedaży „Deklaracji Własnej Producenta”, która zobowiązuje aby nasiona rzepaku pochodziły z gospodarstwa dostawcy. Dowód : Pismo [XXXXXXXXXXXXXXXXX], prowadzącego Gospodarstwo Rolne we wsi [XXXXXXXXXX] do ZT Kruszwica S.A. z dnia [XXXXXXXXXX] (k. 428). (65) Dostawca, będący producentem rolnym, poinformował Spółkę o wystąpieniu na terenie jego gospodarstwa okoliczności o charakterze siły wyższej, w zakreślonym w OWZ terminie 7 dniowym, przedstawił protokoły szacowania szkody, została jednak na niego nałożona kara umowna. Pomimo dalszych wyjaśnień dostawcy, Bunge nie zmieniła swojego stanowiska co do obciążenia go karą umowną. Dowody : 1) Wiadomość email [XXXXXXXXXXXXXXXXXX], prowadzącego Gospodarstwo Rolne we wsi [XXXXXXXXX] do Pani [XXXXXXXXXXXXXXXXXXX] – specjalisty ds. realizacji kontraktów ZT Kruszwica z dnia XXXXXXXXXX (k. 429); 2) Protokół nr [XXXXXXXXXX] z dnia [XXXXXXXX] wydany przez Urząd Gminy [XXXXXX] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 20 spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego gospodarstwa rolnego [XXXXXXXXXXXXXXXXXXX] (k.430-435); 3) Pismo [XXXXXXXXXXXXXXXXX], prowadzącego Gospodarstwo Rolne we wsi [XXXXXXXXXXXXX] do ZT Kruszwica S.A. z dnia [XXXXXXXXXXXXX] .(k. 436-437); 4) Pismo [XXXXXXXXXXXXXXXX], prowadzącego Gospodarstwo Rolne we wsi [XXXXXXXXXXXXXX] do ZT Kruszwica S.A. z Propozycją polubownego zakończenia umowy sprzedaży rzepaku [XXXXXX] nr [XXXXXXXXXX] (k.437); 5) Wezwanie do zapłaty skierowane do [XXXXXXXXXXXXXXX] z dnia [XXXXXXXXXXXX] (k.438); 6) Wezwanie do zapłaty skierowane do [XXXXXXXXXXXXXXXX] z dnia [XXXXXXXXXXXXXX] (k.439); 7) Uzgodnienie sald z dnia [XXXXXXXXXX] nr [XXXXXXXXXXXXXX] wystawione ws. Płatnika [XXXXXXX] [XXXXXXXXXX] przez Księgową Działu Skarbu i Zarządzania Ryzykiem ZT Kruszwica S.A. (k. 440); 8) Pismo Bunge z dnia [XXXXXXXXXX] skierowane do [XXXXXXXXXXXXXXXXXX] z dnia [XXXXXXXXXX] (k. 441); 9) Pismo [XXXXXXXXXXXXXXX], prowadzącego Gospodarstwo Rolne we wsi [XXXXXXXXXXXXXX] do ZT Kruszwica S.A. z dnia [XXXXXXXXXXXXXXX] (k. 442-443); 10) Ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty skierowane do [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX], prowadzącego Gospodarstwo Rolne we wsi [XXXXXXXXXXXXX], wystawione przez Bunge Polska sp. z o.o. dnia [XXXXXXXXXXXXXX] (k. 444). (66) Dostawca podkreślał ponadto, że: „W umowie zostały celowo zawarte sprzeczne informacje tak aby Państwa firma mogła nimi manipulować w zależności od sytuacji korzystnej dla Waszej firmy. […] Zgodnie z art. 353 KC strony muszą kierować się zasadami słuszności, sprawiedliwości, uczciwości i rzetelności. Sprzeczne z tymi regułami uznaje się zachowanie niemoralne doprowadzające do nierówności sytuacji prawnej obu stron. Przykładem są niedozwolone klauzule umowne, które najczęściej są w umowach narzucane stronie słabszej przez stronę silniejszą, w tym przypadku Państwa firma narzuciła całą treść umowy mi jako Sprzedającemu oraz wprowadziła niedozwolone klauzule umowne. Została złamana zasada uczciwości ponieważ umowa została tak sporządzona aby za wszelką cenę uzyskać towar od Sprzedającego, bez znaczenia na sytuację Sprzedającego, która wystąpiła u niego poprzez działanie siły wyższej. Umowa jest również niezgodna co do treści pomiędzy punktem 10.1 oraz punktami 10.6 oraz 10.8, ponieważ w punkcie 10.1 jest napisane, że nasiona nie muszą być wytworzone przez Sprzedającego, a w punkcie 10.6 Sprzedający oświadcza, że nasiona rzepaku pochodzą z plantacji obsianych kwalifikowanym materiałem siewnym i wyprodukowane zostały zgodnie z zastosowaniem zasad określonych w ustawie z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin (jeśli Sprzedający nie wyprodukował nasion to nie wie z jakich plantacji one pochodzą). Również punkt 10.8 Sprzedający oświadcza, że nasiona rzepaku będące przedmiotem umowy przechowuje w magazynach czystych, suchych, o właściwym stanie sanitarno-higienicznym, zabiegi dezynfekcji i deratyzacji przeprowadza środkami zatwierdzonymi do stosowania w Unii Europejskiej i/lub Polskie zgodnie z etykietą – instrukcją stosowania, zapewnił pełną segregację nasion rzepaku w trakcie zbioru, magazynowania, załadunku oraz w transporcie, od nasion/ziarna innych gatunków, w szczególności od organizmów zmodyfikowanych genetycznie (jeśli Sprzedający nie wyprodukował nasion to nie mógł zapewnić segregacji nasion w trakcie zbioru, magazynowania, załadunku oraz transporcie)”. Dowód : Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 21 Pismo [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] prowadzącego Gospodarstwo Rolne we wsi [XXXXXXXXXX] do ZT Kruszwica S.A. z dnia [XXXXXXXXXXXX] (k. 443). (67) Spółka ostatecznie odstąpiła od egzekwowania należności od tego dostawcy, utrzymując w toku całej korespondencji konieczność dostarczenia zboża niezależnie od warunków wpływających na proces produkcyjny oraz obciążenie karą umowną. (68) Nadmienić należy, że punkt 10.6 Umowy ma brzmienie: „Sprzedający oświadcza, że nasiona rzepaku pochodzą z plantacji obsianych kwalifikowanym materiałem siewnym i wyprodukowane zostały zgodnie z zastosowaniem zasad określonych w ustawie z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin (Dz.U. 2018.1310 j.t. z późn. zm.) i rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 kwietnia 2013r. w sprawie wymagań integrowanej ochrony roślin (Dz.U. 2013. poz. 505) oraz spełniają wymagania zawarte w poniższych przepisach: - rozporządzeniu (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.U.UE.L.2002.31.1 z późn. zm.), - rozporządzeniu Komisji (UE) nr 835/2011 z dnia 19 sierpnia 2011r. zmieniającym rozporządzenie (WE) 1881/2006 odnośnie do najwyższych dopuszczalnych poziomów wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych w środkach spożywczych (Dz.U.UE.L2011.215.4), - rozporządzeniu (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 lutego 2005r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz na ich powierzchni, zmieniającym dyrektywę Rady 91/414/EWG (DZ.U.UE.L.2005.70.1 z późn. zm.), - rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1881/2006 z dnia 19 grudnia 2006r. ustalającym najwyższe dopuszczalne poziomy niektórych zanieczyszczeń w środkach spożywczych (Dz.U.UE.L.2006.364.5 z późn. zm.), - rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 lutego 2012r. w sprawie substancji niepożądanych w paszach (Dz.U. 2014. poz. 206 t.j. z późn. zm.).”, i zobowiązuje dostawcę do znajomości całego procesu produkcyjnego dostarczanego przez niego produktu rolnego. Oczywistym jest zatem, że musi być ich producentem, aby mieć świadomość i kontrolę nad przebiegiem wszystkich etapów produkcji nasion rzepaku. Ocena dowodów (69) Prezes UOKiK uznał za wiarygodne wyjaśnienia Spółki złożone w toku postępowania. Za wiarygodne uznano również zgromadzone w sprawie dokumenty w postaci wzorców umownych, tabel i zestawień oraz pozostałe dokumenty przedłożone przez Spółkę w toku postępowania, na których oparto rozstrzygnięcie w sprawie. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes UOKiK zważył, co następuje: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 22 Stan prawny (70) Niniejsza decyzja wydawana jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (Dz. U. z 2023 poz. 1773). (71) Zgodnie z art. 2 u.p.n.w.p.k. – jej postanowienia stosuje się do umów nabycia produktów rolnych lub spożywczych zawieranych między nabywcami tych produktów a ich dostawcami. (72) Pod pojęciem „dostawcy” należy rozumieć przedsiębiorcę, który wytwarza lub przetwarza produkty rolne lub spożywcze lub odpłatnie zbywa je nabywcy (art. 3 pkt 1 u.p.n.w.p.k.) (73) Określenie „nabywca”, zawarte w art. 3 pkt 3 u.p.n.w.p.k. oznacza przedsiębiorcę lub podmiot, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1710, 1812, 1933 i 2185), zwanej dalej „Prawem zamówień publicznych”, który bezpośrednio lub pośrednio nabywa od dostawcy produkty rolne lub spożywcze. (74) W zakresie pojęcia produktu rolnego lub spożywczego ustawodawca w art. 3 pkt 4 u.p.n.w.p.k. określił, że są to produkty wymienione w załączniku I do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a także produkty niewymienione w tym załączniku, ale przetworzone z przeznaczeniem do spożycia z wykorzystaniem produktów wymienionych w tym załączniku. (75) Środek spożywczy obejmuje napoje, gumę do żucia i wszelkie substancje, łącznie z wodą, świadomie dodane do żywności podczas jej wytwarzania, przygotowania lub obróbki. Definicja ta obejmuje wodę zgodną z normami określonymi zgodnie z art. 6 dyrektywy 98/83/WE i bez uszczerbku dla wymogów dyrektyw 80/778/EWG i 98/83/WE. Jednocześnie wprowadzono pewien katalog wyłączeń. I tak środek spożywczy nie obejmuje: a) pasz; b) zwierząt żywych, chyba że mają być one wprowadzone na rynek do spożycia przez ludzi; c) roślin przed dokonaniem zbiorów; d) produktów leczniczych w rozumieniu dyrektyw Rady 65/65/EWG i 92/73/EWG; e) kosmetyków w rozumieniu dyrektywy Rady 76/768/EWG; f) tytoniu i wyrobów tytoniowych w rozumieniu dyrektywy Rady 89/622/EWG; g) narkotyków lub substancji psychotropowych w rozumieniu Jedynej konwencji o środkach odurzających z 1961 r. oraz Konwencji o substancjach psychotropowych z 1971 r.; h) pozostałości i zanieczyszczeń, i) wyrobów medycznych w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/745. (76) Zgodnie z art. 5 u.p.n.w.p.k. zakazane są praktyki nieuczciwie wykorzystujące przewagę kontraktową nabywcy względem dostawcy oraz dostawcy względem nabywcy. (77) Pod pojęciem przewagi kontraktowej, zgodnie z art. 7 ust. 1 u.p.n.w.p.k., należy rozumieć występowanie znaczącej dysproporcji w potencjale ekonomicznym nabywcy względem dostawcy albo dostawcy względem nabywcy. (78) Zgodnie z art. 7 ust. 2 u.p.n.w.p.k. domniemywa się, że znacząca dysproporcja w potencjale ekonomicznym, w przypadku praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową stosowanych przez nabywcę względem dostawcy, występuje między: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 23 1) dostawcą, którego roczny obrót nie przekracza równowartości w złotych 2 000 000 euro, a nabywcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 2 000 000 euro; 2) dostawcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 2 000 000 euro i nie przekracza równowartości w złotych 10 000 000 euro, a nabywcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 10 000 000 euro; 3) dostawcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 10 000 000 euro i nie przekracza równowartości w złotych 50 000 000 euro, a nabywcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 50 000 000 euro; 4) dostawcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 50 000 000 euro i nie przekracza równowartości w złotych 150 000 000 euro, a nabywcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 150 000 000 euro; 5) dostawcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 150 000 000 euro i nie przekracza równowartości w złotych 350 000 000 euro, a nabywcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 350 000 000 euro; 6) dostawcą, którego roczny obrót nie przekracza równowartości w złotych 350 000 000 euro, a nabywcą, który jest podmiotem, o którym mowa w art. 4 Prawa zamówień publicznych. (79) Przez roczny obrót, o którym mowa w ww. przepisie, rozumie się, zgodnie z art. 7 ust. 4 u.p.n.w.p.k., roczny obrót uzyskany w roku obrotowym poprzedzającym rok obrotowy stosowania praktyki mogącej stanowić przedmiot postępowania w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową. (80) Należy zaznaczyć, iż samo posiadanie przewagi kontraktowej nie jest zakazane. Zabronione jest jedynie jej nieuczciwe wykorzystywanie. O takim zaś można mówić wówczas, gdy jest ono sprzeczne z dobrymi obyczajami i zagraża istotnemu interesowi drugiej strony albo taki interes narusza (tak: art. 6 u.p.n.w.p.k.). (81) Art. 8 u.p.n.w.p.k. wskazuje przykłady praktyk nieuczciwe wykorzystujących przewagę kontraktową. Należy jednak zastrzec, iż katalog form nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej ma charakter otwarty. Interes publiczny (82) Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 1 u.p.n.w.p.k. Prezes UOKiK jest organem właściwym w sprawach praktyk nieuczciwe wykorzystujących przewagę kontraktową. Działanie Prezesa UOKiK podejmowane jest w celu ochrony interesu publicznego. (83) Interes publiczny dotyczy ogółu, nieokreślonej z góry liczby osób. Jego naruszenie zachodzi głównie wtedy, gdy działaniem danego przedsiębiorcy zagrożony jest interes ogólnospołeczny lub szerszy krąg uczestników rynku. Przy ocenie interesu publicznoprawnego należy mieć na względzie skutki, jakie dana praktyka wywołuje lub może wywołać na rynku. Interes publiczny ocenia się w każdej sprawie indywidualnie. Działanie w interesie publicznym oznacza więc działanie w interesie ogółu, nie zaś w interesie poszczególnych podmiotów np. poszczególnych przedsiębiorców 4 . Interes publiczny, o którym mowa w ustawie o przewadze kontraktowej powinien być interpretowany w odniesieniu do ratio legis tej ustawy, którym jest zapewnienie bezpieczeństwa 4 Wyrok SOKiK w Warszawie z dnia 30 grudnia 2014 r., sygn. akt XVII AmA 163/11, Legalis nr 1315682. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 24 żywnościowego kraju, jak również konkurencyjności przedsiębiorstw sektora produkcji rolnej i spożywczej. (84) W interesie publicznym jest również zachowanie możliwości produkcyjnych na terenie Polski. Łańcuchy dostaw żywności oparte o źródła zagraniczne mogą zostać przerwane z uwagi na przyczyny naturalne, wojny, wprowadzane obostrzenia handlowe i cła czy też rozprzestrzeniające się choroby (COVID-19, choroby zwierzęce jak ASF, ptasia grypa itp.). Przeciwdziałanie negatywnym skutkom takich zjawisk możliwe jest poprzez dysponowanie zdolnościami wytwórczymi żywności w kraju. Istotna jest zatem ochrona pozycji dostawców produktów rolnych lub spożywczych, a zwłaszcza producentów, w celu co najmniej utrzymania zdolności wytwórczych wśród krajowych i europejskich producentów żywności. (85) Pojęcie „bezpieczeństwa żywnościowego” w ujęciu ustawy o przewadze kontraktowej należy przy tym rozumieć swoiście. Nie chodzi o synonim „bezpieczeństwa żywności”, a zatem wyłącznie zapewnienie dobrej jakości, odpowiedniego składu i bezpieczeństwa zdrowotnego wyrobów spożywczych, o co dbają inne organy (np. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, Główny Inspektor Sanitarny). W ujęciu ustawy o przewadze kontraktowej „bezpieczeństwo żywnościowe” oznacza zapewnienie warunków do działania, co w dalszej konieczności prowadzić ma do zapewnienia odpowiednich środków na inwestycje i skutkować stabilnością przedsiębiorstw, odpowiednim zaopatrzeniem konsumentów i dopiero w rezultacie - jakością produktów. (86) Produkty rolne i spożywcze należą do towarów pierwszej potrzeby, ich trwałość jest zasadniczo krótsza niż większości innych towarów (elektronika, meble, produkty kosmetyczne, chemiczne, tekstylne etc.), a produkcja charakteryzuje się dużą wrażliwością na czynniki niezależne od pojedynczego gospodarstwa lub przedsiębiorstwa (np. zmienny popyt światowy, warunki pogodowe, brak możliwości reagowania na zmiany poprzez szybkie wstrzymanie uprawy, hodowli czy przetwórstwa produktów łatwo psujących się). (87) Celem ustawy o przewadze kontraktowej, jak wynika z uzasadnienia do projektu tej ustawy jest „wyeliminowanie z łańcucha dostaw surowców rolnych i żywności stosowania nieuczciwych praktyk handlowych. (…) Stosowanie nieuczciwych praktyk względem dostawcy produktów rolnych i spożywczych może wiązać się z zagrożeniem dla bezpieczeństwa żywności z co najmniej dwóch powodów: po pierwsze – presja nabywców na dostawców zarówno co do poziomu cen, jak i innych sposobów wywierania nacisku na nich może spowodować ograniczenia produkcji lub całkowite jej zaniechanie, po drugie – wymuszanie na dostawcach niskich cen może powodować, że producenci rolni i przetwórcy będą zmuszeni do zastępowania w procesie produkcji surowców dobrej jakości surowcami gorszymi, stosowaniem tańszych substancji chemicznych używanych do konserwacji i zabarwiania czy też stosowaniem tańszych technologii produkcji żywności” 5 . (88) W ocenie Prezesa UOKiK, interes publiczny wyraża się w niniejszej sprawie w skali stosowanych praktyk. Bunge Polska sp. z o.o. z siedzibą w Kruszwicy, w ramach swojej działalności utrzymuje kontakty handlowe z szerokim gronem dostawców. W roku 2022 Bunge współpracowała z [XXX] dostawcami, z czego [XXX] było producentami rolnymi, w roku 2023 5 Projekt ustawy - o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi. Druk sejmowy: Nr 790 z dnia 25 lipca 2016 r.; https://orka.sejm.gov.pl/Druki8ka.nsf/0/2A007ECF896DD239C125801E002A2653/%24File/790.pdf (dostęp: 17.03.2022); należy zauważyć, iż ustawodawca w treści uzasadnienia traktuje pojęcia bezpieczeństwa żywnościowego oraz bezpieczeństwa żywności synonimicznie. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 25 współpracowała z [XXX] dostawcami, z czego [XXX] było producentami rolnymi, natomiast w roku 2024 Spółka miała [XXX] dostawców, z których [XXX] było producentami rolnymi. Jej praktyki mogą zatem oddziaływać na szeroki krąg uczestników rynku, obejmujący zarówno aktualnych, jak też i potencjalnych przyszłych dostawców Spółki. (89) Dodatkowo zarzucane Spółce praktyki są istotne z punktu widzenia procesu produkcyjnego w sektorze rolnym. Rynek produkcji zbóż i roślin oleistych jest istotny gospodarczo zarówno w ujęciu globalnym, jak i w kontekście poszczególnych państw. Zboża i rośliny oleiste stanowią podstawę żywnościową dla ludzi i paszową dla zwierząt, a także są surowcami dla przemysłu spożywczego, chemicznego i energetycznego. Produkcja rolna jest szczególnie obciążona niepewnością, ze względu na zależność od procesów biologicznych oraz warunków pogodowych. (90) Interes publiczny w niniejszej sprawie sprowadza się do potrzeby ochrony uczestników rynku o mniejszym potencjale gospodarczym, a w konsekwencji kontraktowym (dostawców produktów rolnych i spożywczych będących producentami rolnymi), przed praktykami, które – poprzez ograniczenie możliwości zwolnienia się z obowiązku świadczenia w wypadku wystąpienia okoliczności niezależnych od stron - obciążają dostawców nadmiernym ryzykiem związanym z realizacją przedmiotowej umowy, co godzi w interesy gospodarcze dostawców Spółki. (91) Niniejsze postępowanie oraz zapadła w jego wyniku decyzja mają znaczenie zarówno dla dostawców już dotkniętych praktykami Spółki, jak i tych, którzy mogą nimi być dotknięci w przyszłości. Inicjatywa Prezesa UOKiK w przeprowadzeniu postępowania w interesie publicznym prowadzi do eliminacji określonego zachowania bez konieczności podejmowania indywidualnych, ryzykownych i kosztownych dla dostawców Spółki, działań prawnych przez poszczególnych dostawców dotkniętych kwestionowanymi praktykami. (92) Decyzja Prezesa UOKiK pełni również funkcję prewencyjną, wskazując innym podmiotom działającym na rynku, jakie zachowania są sprzeczne z ustawą o przewadze kontraktowej i nie powinny mieć miejsca. Niedostosowanie się pozostałych uczestników rynku naraża ich na dotkliwe sankcje finansowe. (93) W związku z powyższym, w niniejszej sprawie konieczne było przeprowadzenie postępowania w sprawie nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej z uwagi na potrzebę ochrony interesu publicznego, o którym mowa w art. 1 u.p.n.w.p.k. Produkt rolny lub spożywczy (94) Zgodnie z art. 2 u.p.n.w.p.k. ustawę stosuje się do umów nabycia produktów rolnych lub spożywczych. Zgodnie z art. 3 pkt 4 u.p.n.w.p.k., produkty rolne lub spożywcze to produkty wymienione w załączniku I do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a także produkty niewymienione w tym załączniku, ale przetworzone z przeznaczeniem do spożycia z wykorzystaniem produktów wymienionych w tym załączniku. Spółka prowadzi skup m.in. różnego rodzaju zbóż, rzepaku oraz roślin strączkowych. Przedmiotem niniejszego postępowania objęto jedynie relacje kontraktowe Bunge z dostawcami produktów rolno- spożywczych będącymi producentami rolnymi. Przewaga kontraktowa Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 26 (95) Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.p.n.w.p.k., przewagą kontraktową jest występowanie znaczącej dysproporcji w potencjale ekonomicznym nabywcy względem dostawcy albo dostawcy względem nabywcy. (96) Dla stwierdzenia przewagi kontraktowej jednej ze stron stosunku prawnego konieczne jest wykazanie znacznej dysproporcji w potencjale ekonomicznym na korzyść silniejszego ekonomicznie podmiotu. Potencjał ekonomiczny znajduje odzwierciedlenie w skali działalności przedsiębiorcy i w konsekwencji w realizowanym przez niego obrocie. (97) Zgodnie z art. 7 ust. 2 u.p.n.w.p.k. domniemywa się, że znacząca dysproporcja w potencjale ekonomicznym, w przypadku praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową stosowanych przez nabywcę względem dostawcy, występuje między: 2) dostawcą, którego roczny obrót nie przekracza równowartości w złotych 2 000 000 euro, a nabywcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 2 000 000 euro; 3) dostawcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 2 000 000 euro i nie przekracza równowartości w złotych 10 000 000 euro, a nabywcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 10 000 000 euro; 4) dostawcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 10 000 000 euro i nie przekracza równowartości w złotych 50 000 000 euro, a nabywcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 50 000 000 euro; 5) dostawcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 50 000 000 euro i nie przekracza równowartości w złotych 150 000 000 euro, a nabywcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 150 000 000 euro; 6) dostawcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 150 000 000 euro i nie przekracza równowartości w złotych 350 000 000 euro, a nabywcą, którego roczny obrót przekracza równowartość w złotych 350 000 000 euro; 7) dostawcą, którego roczny obrót nie przekracza równowartości w złotych 350 000 000 euro, a nabywcą, który jest podmiotem, o którym mowa w art. 4 Prawa zamówień publicznych (art. 7 ust. 2 u.p.n.w.p.k.). (98) Art. 7 ust. 4 u.p.n.w.p.k. stanowi, że przez roczny obrót, o którym mowa w ust. 2 i 3, rozumie się roczny obrót uzyskany w roku obrotowym poprzedzającym rok obrotowy stosowania praktyki mogącej stanowić przedmiot postępowania w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową. (99) Wielkości, o których mowa w ust. 2 i 3, wyrażone w euro, zgodnie z art. 7 ust. 7 u.p.n.w.p.k. przelicza się na złote według średniego kursu ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roku obrotowego poprzedzającego rok obrotowy stosowania praktyki mogącej stanowić przedmiot postępowania w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową 6 . (100) Przy wyliczaniu obrotów uwzględniono zasady wynikające z przepisu art. 7 ust. 6 u.p.n.w.p.k., który stanowi, że w przypadku gdy dostawca albo nabywca, o którym mowa w ust. 2 lub 3, działa jako przedsiębiorca prowadzący przedsiębiorstwo w rozumieniu 6 4,5994 zł w dniu 31 grudnia 2021 r. https://nbp.pl/archiwum-kursow/tabela-nr-254-a-nbp-2021-z-dnia-2021- 12-31/ (dostęp 07.07.2026 r. ), 4,6899 zł w dniu 31 grudnia 2022 r. https://nbp.pl/archiwum-kursow/tabela-nr- 252-a-nbp-2022-z-dnia-2022-12-30/ (dostęp 07.07.2026 r.), 4,3480 zł w dniu 29.12.2023 https://nbp.pl/archiwum-kursow/tabela-nr-251-a-nbp-2023-z-dnia-2023-12-29/ (dostęp 07.07.2026 r.), Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 27 załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.Urz. UE L 187 z 26.06.2014, str. 1, z późn. zm.), obliczając wysokość jego rocznego obrotu, uwzględnia się przepisy tego załącznika dotyczące kategorii i rodzaju przedsiębiorstwa. (101) Wobec powyższego Spółka jest przedsiębiorcą, którego obrót przekracza równowartość 350 milionów euro, co uzasadnia podejrzenie, iż Bunge może posiadać przewagę kontraktową nad swoimi dostawcami, będącymi producentami rolnymi. (102) Dostawcy Bunge to producenci rolni o różnej skali działalności, jednakże są to podmioty, których obroty zasadniczo nie przekraczają 350 000 000 euro. W roku 2020 dostawcami Spółki było [XXX] rolników ryczałtowych ([XX]% producentów dostarczających produkty rolne do Spółki w roku 2020), w roku 2021 – [XXX] rolników ryczałtowych ([XX]% producentów dostarczających produkty rolne do Spółki w roku 2021), w roku 2022 – [XXX] rolników ryczałtowych ([XX]% producentów dostarczających produkty rolne do Spółki w roku 2022), w roku 2023 – [XXX] rolników ryczałtowych ([XX]% producentów dostarczających produkty rolne do Spółki w roku 2023) i w roku 2024 – [XXX] rolników ryczałtowych ([XX]% producentów dostarczających produkty rolne do Spółki w roku 2024). Rolnicy ryczałtowi, są to podmioty, których obrót nie przekracza w złotych równowartości 2,5 miliona euro 7 . (103) Dane dotyczące skali działalności Bunge, a w szczególności obrotu, uprawdopodabniają, że jest on podmiotem dysponującym znacząco większym potencjałem ekonomicznym niż jego dostawcy, będący producentami rolnymi. Należy przy tym podkreślić, iż dostawcami, będącymi producentami rolnymi Spółki są również osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą oraz spółdzielnie produkcyjne, których skala działalności jest zdecydowanie mniejsza niż Spółki, co powoduje, iż dysponują one znacznie mniejszym potencjałem ekonomicznym. W porównaniu do pozycji Spółki obroty realizowane przez jej dostawców, będących producentami rolnymi, nie zapewniają Stronom równości potencjałów ekonomicznych. (104) Pismem z dnia 5 listopada 2025 r. Prezes UOKiK uznał istnienie przewagi kontraktowej Bunge w stosunku do dostawców Spółki będących rolnikami ryczałtowymi, których dane zostały przekazane przez Spółkę w ramach postępowania wyjaśniającego w sprawie o sygnaturze RBG.440.9.2022.HD, a zaliczone zostały w poczet dowodów w postępowaniu właściwym RBG- 2.440.2.2025.HD Postanowieniem nr RBG-56/2025 z dnia 17 września 2025 r. Dowód : Wezwanie Prezesa UOKiK z dnia 5 listopada 2025 r. (k. 3404). (105) Pismem z dnia 1 grudnia 2025 r. Spółka potwierdziła powyższe ustalenia Prezesa co do istnienia przewagi kontraktowej Bunge w stosunku do dostawców Spółki będących rolnikami ryczałtowymi. Dowód : Pismo Bunge z dnia 1.12.2025 (k. 3408-3409). (106) W konsekwencji, Prezes UOKiK uznał, że w 2022, 2023 oraz 2024 roku występowała znaczna dysproporcja w potencjale ekonomicznym na korzyść Bunge, co oznacza, że 7 Stanowi o tym przepis z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 września 1994 r. ustawy o rachunkowości (Dz.U. z 2023 r. poz. 120) w zw. z art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 11 marca 2004 o VAT (Dz.U. z 2024 poz. 361). Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 28 Spółka posiadała w tym okresie przewagę kontraktową, o której mowa w art. 7 ust. 1 u.p.n.w.p.k., co najmniej względem wymienionych poniżej dostawców : 1. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 2. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 3. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 4. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 5. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 6. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 7. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 8. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 9. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 10. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 11. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 12. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 13. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 14. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 15. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 16. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 17. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 18. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 19. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 20. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 21. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 22. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 23. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 24. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 25. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 26. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 27. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 28. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 29. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 30. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 31. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 29 32. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 33. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 34. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 35. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 36. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 37. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 38. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 39. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 40. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 41. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 42. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 43. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 44. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 45. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 46. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 47. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 48. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 49. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 50. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 51. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 52. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 53. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 54. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 55. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 56. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 57. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 58. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 59. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 60. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 61. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 62. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 63. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 30 64. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 65. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 66. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 67. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 68. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 69. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 70. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 71. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 72. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 73. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 74. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 75. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 76. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 77. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 78. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 79. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 80. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 81. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 82. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 83. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 84. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 85. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 86. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 87. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 88. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 89. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 90. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 91. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 92. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 93. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 94. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 95. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 31 96. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 97. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 98. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 99. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 100. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 101. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 102. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 103. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 104. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 105. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 106. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 107. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 108. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 109. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 110. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 111. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 112. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 113. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 114. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 115. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 116. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 117. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 118. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 119. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 120. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 121. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 122. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 123. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 124. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 125. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 126. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 127. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 32 128. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 129. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 130. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 131. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 132. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 133. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 134. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 135. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 136. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 137. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 138. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 139. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 140. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 141. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 142. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 143. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 144. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 145. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 146. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 147. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 148. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 149. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 150. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 151. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 152. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 153. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 154. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 155. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 156. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 157. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 158. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 159. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 33 160. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 161. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 162. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 163. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 164. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 165. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 166. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 167. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 168. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 169. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 170. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 171. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 172. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 173. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 174. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 175. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 176. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 177. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 178. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 179. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 180. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 181. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 182. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 183. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 184. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 185. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 186. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 187. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 188. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 189. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 190. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 191. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 34 192. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 193. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 194. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 195. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 196. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 197. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 198. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 199. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 200. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 201. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 202. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 203. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 204. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 205. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 206. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 207. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 208. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 209. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 210. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 211. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 212. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 213. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 214. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 215. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 216. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 217. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 218. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 219. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 220. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 221. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 222. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 223. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 35 224. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 225. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 226. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 227. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 228. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 229. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 230. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 231. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 232. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 233. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 234. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 235. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 236. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 237. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 238. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 239. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 240. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 241. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 242. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 243. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 244. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 245. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 246. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 247. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 248. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 249. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 250. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 251. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 252. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 253. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 254. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 255. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 36 256. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 257. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 258. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 259. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 260. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 261. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 262. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 263. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 264. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 265. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 266. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 267. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 268. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 269. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 270. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 271. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 272. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 273. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 274. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 275. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 276. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 277. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 278. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 279. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 280. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 281. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 282. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 283. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 284. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 285. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 286. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 287. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 37 288. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 289. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 290. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 291. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 292. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 293. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 294. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 295. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 296. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 297. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 298. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 299. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 300. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 301. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 302. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 303. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 304. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 305. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 306. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 307. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 308. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 309. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 310. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 311. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 312. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 313. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 314. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 315. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 316. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 317. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 318. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 319. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 38 320. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 321. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 322. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 323. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 324. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 325. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 326. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 327. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 328. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 329. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 330. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 331. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 332. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 333. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 334. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 335. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 336. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 337. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 338. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 339. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 340. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 341. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 342. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 343. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 344. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 345. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 346. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 347. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 348. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 349. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 350. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 351. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 39 352. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 353. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 354. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 355. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 356. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 357. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 358. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 359. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 360. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 361. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 362. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 363. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 364. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 365. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 366. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 367. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 368. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 369. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 370. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 371. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 372. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 373. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 374. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 375. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 376. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 377. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 378. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 379. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 380. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 381. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 382. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 383. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 40 384. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 385. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 386. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 387. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 388. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 389. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 390. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 391. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 392. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 393. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 394. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 395. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 396. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 397. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 398. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 399. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 400. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 401. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 402. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 403. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 404. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 405. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 406. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 407. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 408. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 409. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 410. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 411. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 412. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 413. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 414. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 415. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 41 416. [ XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX ] 417. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 418. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] 419. [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] Dowody : 1) Tabela Excel stanowiąca załącznik do Pisma Bunge z dnia 20 listopada 2024 r. zawierająca zestawienie dostawców zbóż oraz roślin oleistych za rok 2022-2024; 2) Tabela stanowiąca załącznik do Pisma Bunge z dnia 20 listopada 2024 r. zawierająca zestawienie dostawców zbóż oraz roślin oleistych za rok 2022-2024 (k. 3047-3065). Nieuczciwe wykorzystanie przewagi kontraktowej przez Bunge (107) Artykuł 5 u.p.n.w.p.k. zakazuje stosowania praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową nabywcy względem dostawcy oraz dostawcy względem nabywcy. Wykorzystywanie przewagi kontraktowej jest nieuczciwe, jeżeli jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i zagraża istotnemu interesowi drugiej strony albo narusza taki interes (art. 6 u.p.n.w.p.k.). (108) Umowy z dostawcami (w tym również będącymi producentami rolnymi, którzy wytwarzają produkty rolne w swoich gospodarstwach) zawierane są przez Spółkę na podstawie wzorców umownych przygotowanych przez Bunge. Przedmiotem negocjacji są wyłącznie ustalenia dotyczące produktu, jego ilości, ceny oraz warunków dostawy. (109) Dostawcy działający na rynku skupu zbóż i roślin oleistych dzielą się na dwie grupy. Pierwsza z nich to pośrednicy, których głównym przedmiotem działalności jest obrót zbożem poprzez jego zakup od rolników (producentów rolnych) a następnie jego sprzedaż podmiotom trzecim, które zajmują się jego eksportem bądź dalszym przetworzeniem. Druga grupa to producenci rolni, których głównym przedmiotem działalności jest produkcja rolna i sprzedaż swoich plonów. W latach 2020-2021 w Spółce udział procentowy producentów w ogólnej liczbie dostawców wynosił odpowiednio [XX]% oraz [XX]%. W latach 2022-2024 w Spółce udział procentowy producentów w ogólnej liczbie dostawców wynosił odpowiednio [XX]% w roku 2022, [XX]% w roku 2023 oraz [XX]% w roku 2024. Dowody : 1) Tabela Excel stanowiąca załącznik do Pisma Bunge z dnia 20 listopada 2024 r. zawierająca zestawienie dostawców zbóż oraz roślin oleistych za rok 2022-2024; 2) Tabela stanowiąca załącznik do Pisma Bunge z dnia 20 listopada 2024 r. zawierająca zestawienie dostawców zbóż oraz roślin oleistych za rok 2022-2024 (k. 3047-3065). (110) Zakres podmiotowy postępowania w niniejszej sprawie obejmie wyłącznie dostawców będących producentami produktów rolnych lub spożywczych, które stanowią przedmiot umowy ze Spółką. Bunge posiada wiedzę o tym, którzy z dostawców są producentami produktów rolnych, które od nich nabywa. Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2023 r. o Funduszu Ochrony Rolnictwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 308), Bunge, jako nabywca, czyli podmiot skupujący, zobowiązana jest do wpłaty określonej części wartości produktów rolnych nabytych od producentów rolnych na Fundusz Ochrony Rolnictwa. Obecnie jest to Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 42 0,125% wartości produktów rolnych bez podatku od towarów i usług. Dla wypełnienia ww. obowiązku, Spółka musi posiadać wiedzę czy nabywane zboże pochodzi od producenta rolnego, czy od pośrednika. Ustawa weszła w życie z dniem 1 lipca 2023 r. (111) Ponadto z wyjaśnień Spółki oraz z przekazanych materiałów wynika, że producenci rolni podpisując umowę sprzedaży z Bunge wypełniają również „Deklarację własną producenta rolnego” lub „Oświadczenie producenta rolnego dotyczące upraw rzepaku”. Spółka posługuje się dwoma rodzajami tej deklaracji w zależności od systemu certyfikacji, w którym Spółka kupuje towar. Pierwszym jest [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX XXXXXXX] - to globalny system certyfikacji zrównoważonej produkcji biopaliw, biopłynów i surowców, który służy do certyfikacji zrównoważonej produkcji biopaliw, biopłynów i surowców, a jego celem jest dostarczanie rozwiązań zapewniających produkcję energii odnawialnej zgodnie z kryteriami zrównoważonego rozwoju. [XXXXXXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX] - to program certyfikacji zrównoważonego rozwoju o światowym zasięgu. Jest to system dobrowolny dla rynków nieregulowanych, który obejmuje m. in.: żywność, pasze, biopaliwa. Dzięki certyfikacji w systemie [XXXX] – materiały w obiegu zamkniętym można prześledzić wstecz w całym łańcuchu dostaw (pełna identyfikowalność) – aż do produkcji surowca. Skutkuje to bardziej wiarygodnymi i godnymi zaufania deklaracjami dotyczącymi produktów końcowych. Według zestawienia, przekazanego przez Spółkę w latach 2022-2025: w roku 2022 [XXX] dostawców rzepaku podpisało „Oświadczenie producenta rolnego dotyczące upraw rzepaku”, w roku 2023- [XXX] dostawców rzepaku podpisało ww. deklarację, w roku 2024 – [XXX] dostawców rzepaku podpisało ww. deklarację, zaś w roku 2025 –[XXX] dostawców rzepaku podpisało ww. deklarację. Z kolei „Deklarację własną producenta rolnego” w roku 2022 podpisało [XXX] dostawców rzepaku, w roku 2023 podpisało ją [XXX] dostawców rzepaku, w roku 2024- [XXX] dostawców rzepaku, zaś w roku 2025 podpisało ją [XXX] dostawców rzepaku. Daty podpisania ww. deklaracji to 1 stycznia – 31 lipca, a zatem były one podpisywane przed zbiorami lub w trakcie zbiorów, gdyż tradycyjnie zbiory rzepaku przypadają na drugą połowę lipca. Dowody : 1) Pismo Spółki z dnia 11 września 2025 (k. 3331-3333), 2) Zestawienie dostawców rzepaku, którzy w latach 2022-2025 podpisali „Oświadczenie producenta rolnego dotyczące upraw rzepaku” (k. 3372a- 3381); 3) Zestawienie dostawców rzepaku, którzy w latach 2022-2025 podpisali „Deklarację własną producenta rolnego” (k.3383 -3393); 4) Informacje ze strony internetowej [ XXXXXXXXXXXXXXXX] (dostęp 13.07.2026 r.); 5) Informacje ze strony internetowej [XXXXXXXXXXXXXXXXXX] (dostęp 13.07.2026 r.). (112) W ocenie Prezesa UOKiK zarzucana Bunge praktyka stanowi nieuczciwe wykorzystanie przewagi kontraktowej. Opisana praktyka polega na kształtowaniu stosunku prawnego łączącego Bunge z dostawcami będącymi producentami rolnymi w sposób ograniczający takim dostawcom zwolnienie się z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy w ten sposób, że postanowienia OWZ przewidują możliwość powołania się stron umowy na niemożliwość wykonania zobowiązania na skutek siły wyższej, podczas gdy postanowienia wzorca umowy wykluczają możliwość powołania się Sprzedającego na niemożliwość należytego wykonania umowy z powodu okoliczności dotyczących jego gospodarstwa, jako producenta, co skutkuje ograniczeniem możliwości zwolnienia się Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 43 dostawcy z obowiązku pełnego wykonania zobowiązania. Dodatkowo w przypadku sprzeczności lub rozbieżności pomiędzy treścią umowy i OWZ, zastosowanie ma umowa. Dobre obyczaje i istotny interes dostawców (113) Zakres niniejszego postępowania dotyczy ochrony dostawców, będących producentami rolnymi i dostarczających wyprodukowane przez siebie produkty rolne i spożywcze. Należy zatem podkreślić, że celem, dla którego zdecydowali się oni na zawarcie umowy była sprzedaż wyprodukowanych w swoim gospodarstwie produktów rolnych. (114) Pojęcie dobrych obyczajów jest klauzulą generalną, nieposiadającą definicji normatywnej. Jak wskazuje doktryna i orzecznictwo, klauzule generalne to przepisy prawne, w których nie są dokładnie sprecyzowane wszystkie elementy składające się na hipotezę czy dyspozycję normy prawnej, a ocena konkretnego stanu faktycznego zostaje przerzucona na organ stosujący prawo 8 . Pojęcie dobrych obyczajów nie jest w prawie zdefiniowane, ale podobnie jak zasady współżycia społecznego, jest przedmiotem wielu orzeczeń sądowych oraz opracowań doktryny 9 . Wskazuje się w nich, że dobre obyczaje to uczciwe zasady postępowania i ustalone zwyczaje w ujęciu etyczno-moralnym, a na ich treść składają się elementy etyczne i socjologiczne kształtowane przez oceny moralne i społeczne stanowiące uzupełnienie porządku prawnego. (115) Na gruncie u.p.n.w.p.k. pojęcie dobrego obyczaju nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane, w związku z czym określenie, czy badana praktyka nosi znamiona nieuczciwości wymaga ustalenia dobrego obyczaju w każdej konkretnej sprawie 10 . Ustawa o przewadze kontraktowej, podobnie jak ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, przyjmuje kryterium ekonomiczno-funkcjonalne "dobrych obyczajów". Oznacza to, że rozstrzygając spór na tym tle należy uwzględniać wszystkie okoliczności faktyczne konkretnego przypadku, przede wszystkim gospodarcze oraz prawne. Nie bez znaczenia jest ocena, jakie skutki przyniesie w przyszłości potraktowanie pewnego obyczaju, który znalazł odbicie w zachowaniu jednej strony (stron), jako zgodnego z dobrymi obyczajami albo z nimi sprzecznego, co w konsekwencji przyczyni się do jego upowszechnienia, bądź też odwrotnie, do jego zwalczania 11 . (116) Przy rozważaniach dotyczących naruszenia dobrych obyczajów konieczne jest zrekonstruowanie zamiarów stron w odniesieniu do łączącej ich umowy. Rodzaj umowy, którą strony zdecydują się uregulować swoją współpracę, jest wyrazem zasady swobody umów wyrażonej w art. 353 1 kc, przy czym umowa ta nie może stać w sprzeczności z prawem (w tym przepisami u.p.n.w.p.k. oraz ustawy z dnia 11 marca 2004 o organizacji niektórych rynków rolnych Dz. U. z 2023, poz. 1502 ze zm. – dop. Prezes UOKiK), jak i zasadami współżycia społecznego, czyli uczciwością kupiecką i dobrymi obyczajami (wyrok SA w Warszawie z dnia 19 grudnia 2022 r., sygn. akt V ACa 223/22, Legalis nr 2880430). 8 A. Wolter, „Prawo cywilne. Zarys części ogólnej” , wyd. VIII, Warszawa 1986, str. 83. 9 Np. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 13 listopada 1991 r., sygn. akt I ACr 411/91, „Wokanda” 1992/4; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2003 r., sygn. akt II CKN 1097/00, Lex nr 78878; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2003 r., sygn. akt I CKN 473/01, Lex nr 80257; J. Szwaja [w:] „Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji – Komentarz” , Warszawa 2000, str. 122-133; R. Stefanicki, „Dobre obyczaje w prawie polskim” , „Przegląd Prawa Handlowego” , 2002/5. 10 A. Piszcz, Komentarz do art. 7 [w:] M. Namysłowska, A. Piszcz (red.), Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnym i spożywczymi. Komentarz. Warszawa 2017. 11Wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 27 marca 1996, sygn. Akt XVII Amr 5/96, Legalis nr 42608. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 44 (117) Zakres niniejszego postępowania dotyczy ochrony dostawców, będących producentami rolnymi i dostarczających wyprodukowane przez siebie produkty rolne i spożywcze. Należy zatem podkreślić, że celem, dla którego zdecydowali się oni na zawarcie umowy była sprzedaż wyprodukowanych w swoim gospodarstwie produktów rolnych. (118) „Zgodny zamiar stron wyraża się w braku rozbieżności co do istotnych okoliczności i stanowi intencję stron w odniesieniu do skutków prawnych, jakie mają nastąpić w związku z zawarciem umowy. Cel umowy, to określenie stanu rzeczy, jaki strony zamierzają osiągnąć; łączy się z funkcją wyznaczaną umowie; ma zindywidualizowany charakter, dotyczący konkretnej umowy, jest znany obu stronom; wpływa pośrednio na kształt praw i obowiązków jako element interpretacji umowy. Nie można utożsamiać celu umowy z rezultatem.” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. I ACa 1160/15, Legalis nr 1487592). (119) „Jeśli natomiast w procesie ustalania sensu oświadczenia według rzeczywistej woli obu stron, okaże się, że każda z nich przyjmowała różne jego znaczenie, to za właściwy dla prawa sens oświadczenia uznać trzeba ten, w jaki rozumiał go i powinien rozumieć adresat oświadczenia, po dokonaniu starannych zabiegów interpretacyjnych. Odbiorca oświadczenia woli może tylko wtedy skutecznie powołać się na swoje jego rozumienie, gdy każdy uczestnik obrotu prawnego, znajdujący się w analogicznej sytuacji, dysponujący takim samym zakresem wiedzy i okolicznościach mu towarzyszących, zrozumiałby je tak samo” (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 168; wyrok z dnia 20 maja 1997 r., II CKN 171/97) 12 . (120) Należy zgodzić się z Sądem Apelacyjnym w Szczecinie, który stwierdza, że „trudno […] uznać, z jakich powodów pozwana (dostawca – dop. UOKiK) sama produkując pszenicę miałaby zawierać umowę, której przedmiotem byłaby pszenica pochodząca z innych źródeł, niż własne, co zresztą wiązało się z ryzykiem jej nieuzyskania, w sytuacji w której pozwana (dostawca – dop. UOKiK) w dacie zawarcia umowy pszenicą taką nie dysponowała. Byłoby to działanie całkowicie nieracjonalne” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. I ACa 1160/15, Legalis nr 1487592). (121) Ponad XXXXX producentów rolnych dostarczających do Bunge wyprodukowane przez siebie produkty rolne lub spożywcze to rolnicy ryczałtowi, którzy utraciliby ten status prowadząc działalność w zakresie obrotu produktami, innymi niż przez siebie wyprodukowane. Wynika to z definicji rolnika ryczałtowego, którym, zgodnie z art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku towarów i usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm., dalej: ustawa o VAT) „jest rolnik dokonujący dostawy produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej lub świadczącego usługi rolnicze. Innymi słowy, każda dostawa rolnika ryczałtowego produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej podlega zwolnieniu podatkowemu oraz każda usługa rolnicza świadczona przez rolnika ryczałtowego podlega temu zwolnieniu. Zwolnienie to ma charakter niepodzielny i nie można z niego korzystać wybiórczo. Rezygnacja ze zwolnienia przysługującego z mocy wskazanego przepisu może dotyczyć wyłącznie jego całości, a nie części, gdyż albo cała działalność rolnicza rolnika ryczałtowego jest zwolniona od podatku albo żadna jej część zwolnieniu nie podlega.” (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 3 czerwca 2022 r., sygn. I SA/Bk 127/22, Legalis nr 2703590). 12 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2013 roku, sygnatura akt: III CSK 223/12, Legalis nr 728658 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 45 (122) Dostawcy nie mają możliwości zawarcia innego rodzaju umowy niż umowa sprzedaży, która jest dominującym rodzajem umowy stosowanym przez nabywców zboża na rynku. W toku postępowania wyjaśniającego Spółka udzieliła odpowiedzi że : ”z dostawcami zbóż i roślin oleistych zawiera umowy sprzedaży. Ich termin obowiązywania jest różny i jest uzgadniany indywidualnie. Bunge zawiera także umowy przechowania.” Umowy przechowania nie zostały objęte zakresem art. 2 u.p.n.w.p.k., dlatego nie są one przedmiotem niniejszego postępowania. Przekazane przez Bunge wzorce umowne są zatytułowane „Umowa sprzedaży”. (123) W celu ochrony dostawców przed naciskiem ze strony nabywców, ustawodawca krajowy, a także ustawodawca unijny zdecydował się wkroczyć w swobodę stron w zakresie zawieranej umowy poprzez wprowadzenie minimalnego standardu regulacji dla umowy, której przedmiotem jest zbycie produktów rolnych przez ich producenta. (124) Zgodnie z art. 38q ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1502 ze zm.) umowy dotyczące zbycia produktów zbożowych, zawierane z producentami, powinny uwzględniać określone postanowienia regulujące istotne kwestie oraz być zawarte w formie pisemnej lub równoważnej. Zgodnie z art. 168 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. UE. L 2013 Nr 347, str. 671, umowa zawierana z producentem m.in. zbóż, lnu czy konopi, powinna zawierać w szczególności następujące elementy: 1) cenę do zapłaty za dostawę, która: a) jest niezmienna i określona w umowie lub b) jest obliczana poprzez połączenie różnych czynników określonych w umowie, które mogą obejmować obiektywne wskaźniki, łatwo dostępne i zrozumiałe indeksy i metody obliczania końcowej ceny odzwierciedlające zmiany warunków rynkowych, dostarczone ilości oraz jakość lub skład dostarczonych produktów rolnych; wskaźniki te mogą opierać się na odpowiednich cenach, kosztach produkcji i kosztach rynkowych; w tym celu państwa członkowskie mogą określić wskaźniki zgodnie z obiektywnymi kryteriami na podstawie badań produkcji i łańcucha dostaw żywności; strony umów mają swobodę powoływania się na te wskaźniki lub inne wskaźniki, które uznają za istotne. 2) ilość i jakość odnośnych produktów, które można dostarczyć lub które muszą zostać dostarczone, wraz z terminem takich dostaw; 3) okres obowiązywania umowy, który może być ograniczony lub nieograniczony, z klauzulami dotyczącymi rozwiązania umowy; 4) szczegóły dotyczące terminów i procedur płatności; 5) ustalenia dotyczące odbioru lub dostawy produktów rolnych; oraz 6) przepisy mające zastosowanie w przypadku zaistnienia siły wyższej. (125) Umowy zawierane z producentami rolnymi powinny zatem zawierać postanowienia dotyczące możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 46 wykonanie umowy związane z wystąpieniem zjawisk uznawanych za siłę wyższą, gdy zaistniałe okoliczności dotyczą gospodarstwa producenta rolnego. (126) Siła wyższa ( vis maior ) nie ma definicji legalnej, jednak w doktrynie powszechnie przyjmuje się, iż stanowi ona zdarzenie obiektywne, zewnętrzne, którego skutkom niepodobna zapobiec ani ich przewidzieć. 13 (127) Jak podkreśla się w orzecznictwie, „z całą pewnością do tej kategorii zaliczają się tradycyjnie uznawane za siłę wyższą takie okoliczności jak powódź, huragan, uderzenie pioruna czy trzęsienie ziemi. Za vis maior uważa się też akty przemocy zbrojnej (wojny, wojny domowe, rewolucje, rozruchy, zamieszki). W szczególnych okolicznościach jako siłę wyższą zakwalifikować można także strajki, awarie oraz trudności komunikacyjne”. Jednakże w orzecznictwie przyjmuje się, że „niekorzystne zjawisko atmosferyczne w postaci suszy także należy zaliczyć do okoliczności, za którą żadna ze stron […] odpowiedzialności nie ponosi” […] (tak np. Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Fabrycznej w wyroku z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt IV GC 517/18, Legalis nr 2533588). (128) Zawarcie między stronami umowy sprzedaży w sytuacji, kiedy jedna ze stron jest producentem towarów, będących przedmiotem umowy, a umowa zawierana jest na początku lub w trakcie procesu produkcyjnego – dotyczy rzeczy nieistniejącej w chwili zawarcia umowy - powinno uwzględniać ryzyko niepowodzenia procesu produkcyjnego, szczególnie wrażliwego w sektorze rolnym, i zawierać postanowienia dotyczące siły wyższej i nie powinny wyłączać stosowania przepisów dotyczących okoliczności, za które dostawcy nie ponoszą odpowiedzialności, w szczególności siły wyższej, zwalniające dłużnika – dostawcę z obowiązku świadczenia na wypadek wystąpienia zjawisk atmosferycznych o cechach siły wyższej, które są od niego niezależne i niemożliwe do przewidzenia. Zgodnie z art. 471 k.c. dłużnik (dostawca) jest zobowiązany do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Artykuł 473 k.c. pozwala stronom na zmianę zakresu odpowiedzialności w umowie. Jednakże ograniczanie możliwości powołania się na okoliczności niezależne od dostawcy poprzez uniemożliwienie powoływania się na niemożność należytego wykonania umowy z powodu okoliczności dotyczących gospodarstwa dostawcy, będącego producentem rolnym, jest w ocenie Prezesa UOKiK przerzuceniem na dostawcę ryzyka procesu produkcyjnego, które można rozumieć jako ryzyko niepowodzenia, wynikające z szeregu czynników oddziałujących na rezultat w postaci obfitości plonów. Dostawca, będący producentem produktów rolnych jest obarczony nie tylko kosztami niepowodzenia inwestycyjnego, spowodowanego utratą plonów na skutek wystąpienia okoliczności od niego niezależnych, w tym o charakterze siły wyższej, ale również karą umowną nałożoną przez Spółkę. Tego rodzaju modyfikacja powinna być oceniana jako sprzeczna z dobrymi obyczajami i zagrażająca istotnym interesom dostawców. Należy przy tym wskazać, że o braku odpowiedzialności dłużnika za zobowiązanie przy wystąpieniu okoliczności od niego niezależnych stanowi również art. 622 k.c. W myśl art. 622 k.c., jeżeli wskutek okoliczności, za które żadna ze stron odpowiedzialności nie ponosi, producent nie może dostarczyć przedmiotu kontraktacji, obowiązany jest on tylko do zwrotu pobranych zaliczek i kredytów bankowych. (129) Jak podkreśla się w orzecznictwie, „ dobre obyczaje to normy moralne i obyczajowe w stosunkach gospodarczych (tzw. uczciwość kupiecka), a więc reguły znajdujące się poza 13 Wyrok SN z 16.01.02 r., (IV CKN 629/00, Legalis) Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 47 ramami systemu prawa. Wyrażają się pozaprawnymi normami postępowania, którymi powinni kierować się przedsiębiorcy. Ich treści nie da się określić wiążąco w sposób wyczerpujący, ponieważ kształtowane są przez ludzkie postawy uwarunkowane zarówno przyjmowanymi wartościami moralnymi, jak i celami ekonomicznymi i związanymi z tymi praktykami życia gospodarczego 14 . Przy takim założeniu sprzeczne z dobrymi obyczajami są m.in. działania wykorzystujące niewiedzę, naruszenie równorzędności stron umowy, działania zmierzające do dezinformacji i wywołania błędnego przekonania dostawcy. Chodzi więc o działania potocznie określane jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające „ in minus ” od standardów postępowania. (130) Strony, jako profesjonalni uczestnicy obrotu, mają możliwości i kompetencje do estymacji spodziewanych plonów w oparciu o wiedzę i doświadczenie. Umowa przygotowana przez Bunge przewiduje, że ryzyko niepowodzenia procesu produkcyjnego, w tym zakresie będącego następstwem okoliczności niezależnych, a w szczególności siły wyższej, obciąża wyłącznie dostawcę. (131) „Niemożność spełnienia świadczenia w przypadku producenta rolnego oznacza, iż przy zachowaniu należytej staranności, bez swej winy producent nie jest w stanie spełnić umówionego świadczenia, wyprodukować określonej ilości produktów rolnych. Przyczyny w przypadku działalności rolniczej mogą być różne, jest ich więcej niż w przypadku innej działalności gospodarczej. Zaliczyć do takich przyczyn można warunki atmosferyczne (powodzie, huragany, gradobicie, suszę), choroby roślin lub zwierząt (np. ASF), ale również zamieszki społeczne, np. protesty rolników” (komentarz do art. 622 KC red. Załucki 2024, wyd. 4/Bieluk). (132) Ustawodawca zdecydował, że zawarcie umowy z producentami zbóż i roślin oleistych wymaga uregulowania określonych zagadnień w umowie w celu zapewnienia ochrony producenta rolnego. Jednym z takich zagadnień są postanowienia w przedmiocie siły wyższej. Nie można uznać za zgodne z dobrymi obyczajami, w szczególności z uczciwością kupiecką, kształtowania umowy w sposób uniemożliwiający dostawcy skorzystanie z tychże postanowień na skutek narzucenia przez nabywcę regulacji, które nie obejmują zjawisk wprost oddziałujących na plony. (133) „Obiektywnie niekorzystna dla jednej strony treść umowy zasługiwać będzie na negatywną ocenę moralną, a w konsekwencji prowadzić do uznania umowy za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego w sytuacji, gdy do takiego ukształtowania stosunków umownych, który jest dla niej w sposób widoczny krzywdzący, doszło przy świadomym lub tylko spowodowanym niedbalstwem, wykorzystaniu przez drugą stronę swojej silniejszej pozycji” (wyrok SN z dnia 15 marca 2023 r., sygn. II CSKP 1106/22, Legalis nr 2950001). (134) Tego typu działania Bunge zmierzają do ingerowania w zakres odpowiedzialności dłużnika, w tym przypadku dostawcy. Ramy odpowiedzialności dłużnika z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kształtują art. 471 i nast. kc. Modyfikacja odpowiedzialności stron za rezultat powinna uwzględniać dobre obyczaje oraz zasady współżycia społecznego. Właśnie przed takim działaniem nabywców miały chronić producentów rolnych przepisy art. 38q ust. 1 u.o.n.r.r. oraz ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi. Ustawodawca wymaga, aby nabywca niezależnie od rodzaju umowy 14 Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 28 czerwca 2007, sygn. akt V ACa 371/07, LEX nr 519282 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 48 regulował zagadnienie siły wyższej, natomiast Prezes UOKiK stoi na straży, aby uregulowanie było zgodne z dobrymi obyczajami. (135) Istota sprawy dotyczy możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, z powodu okoliczności niezależnych, w tym o charakterze siły wyższej, przez dostawców, którzy zobowiązali się do sprzedaży wyprodukowanych przez siebie produktów na początku lub w trakcie procesu produkcyjnego. (136) Zgodne z dobrym obyczajem jest zawieranie w umowach z dostawcami, którzy są jednocześnie producentami produktów rolnych, będących przedmiotem umowy, postanowień dotyczących okoliczności niezależnych od dostawcy, w tym o charakterze siły wyższej, niezależnie od tego czy jest to wymagane przez przepisy prawa krajowego (ustawa o ochronie niektórych rynków rolnych), czy przepisy unijne. Rozkład ryzyka między stronami powinien być możliwie równomierny. Nie jest zgodne z dobrymi obyczajami przerzucanie na dostawcę, będącego producentem rolnym, całego ryzyka niepowodzenia procesu produkcyjnego. Proces produkcyjny w sektorze rolnym obarczony jest dużym ryzykiem związanym ze zjawiskami atmosferycznymi, których wystąpienie może ograniczyć plony i tym samym uniemożliwić wykonanie umowy. Z tego też względu ustawodawca zdecydował o obowiązku wprowadzenia postanowień dotyczących siły wyższej w umowach z producentami rolnymi, co ma ochronić ich interesy, niezależnie od rodzaju umowy, którą strony zdecydują się zawrzeć. (137) Na gruncie niniejszej sprawy dobry obyczaj należy rozumieć jako przestrzeganie zasad uczciwego obrotu, w tym uwzględniania ryzyka rolniczego związanego z występowaniem okoliczności niezależnych, w szczególności o charakterze siły wyższej, jakie ponoszą producenci zbóż i roślin oleistych. Opisany wyżej mechanizm odpowiedzialności kontraktowej może być szczególnie dotkliwy dla tych podmiotów, które obracają wyłącznie produktami pochodzącymi z własnej działalności rolniczej. (138) W preambule Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/633 opublikowanej dnia 17 kwietnia 2019 roku w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych w relacjach między przedsiębiorcami w łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych (Dz. Urz. UE.L Nr 111, str. 59) w punkcie 1 zwrócono uwagę, że: „W łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych często występują znaczne różnice w sile przetargowej między dostawcami a nabywcami produktów rolnych i spożywczych. Te zakłócenia równowagi siły przetargowej mogą prowadzić do nieuczciwych praktyk handlowych, w których więksi i silniejsi partnerzy handlowi próbują narzucić słabszej stronie korzystne dla siebie praktyki lub ustalenia umowne w odniesieniu do transakcji sprzedaży. Praktyki takie mogą na przykład: rażąco odbiegać od dobrych obyczajów w działalności gospodarczej, stać w sprzeczności z zasadą dobrej wiary i uczciwego obrotu oraz być jednostronnie narzucane przez jednego partnera handlowego drugiemu; narzucać nieuzasadnione i nieproporcjonalne przeniesienie ryzyka ekonomicznego z jednego partnera handlowego na drugiego; lub przyznawać znacznie większą część praw lub obowiązków jednemu z partnerów handlowych. Niektóre praktyki mogą być ewidentnie nieuczciwe, nawet jeśli zgadzają się na nie obie strony.” W punkcie 6 zaznaczono, że: „ Chociaż ryzyko biznesowe jest nieodłącznie związane z każdą działalnością gospodarczą, produkcja rolna jest szczególnie obciążona niepewnością ze względu na zależność od procesów biologicznych oraz warunków pogodowych. Niepewność tę powiększa fakt, że produkty rolne i spożywcze są w mniejszym lub większym stopniu towarami psującymi się i sezonowymi. W środowisku polityki rolnej, która obecnie jest znacznie bardziej zorientowana na rynek niż w przeszłości, dla podmiotów działających Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 49 w łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych ochrona przed nieuczciwymi praktykami handlowymi nabrała większego znaczenia.” W kolejnym punkcie podkreślono zaś, że: „Takie nieuczciwe praktyki handlowe mogą mieć negatywny wpływ w szczególności na poziom życia społeczności rolniczej. Wpływ ten rozumiany jest zarówno jako bezpośredni wpływ na producentów rolnych i ich organizacje, funkcjonujących jako dostawcy, lub wpływ pośredni, gdy konsekwencje nieuczciwych praktyk handlowych występujących w łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych negatywnie odbijają się na producentach produktów podstawowych w tym łańcuchu.” (139) Jak słusznie wskazał Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku w sprawie z odwołania od decyzji Prezesa UOKiK z dnia 1 sierpnia 2022 nr RBG-9/2022: „wzorzec umowny stosowany przez Spółkę zawierał zatem odniesienie do siły wyższej, ale zapis ten tylko pozornie służył realizacji art. 168 ust. 4 rozporządzenia nr 1308/2013 i art. 38q ust. 1 pkt 3 ustawy o organizacji niektórych rynków rolnych … (z dnia 11 marca 2004 r. Dz. U. Nr 24, poz. 386 – UOKiK), faktycznie bowiem pozostałe zapisy umowne, w panujących realiach rynkowych, wykluczały możliwość uwolnienia się dostawców rolnych od dostawy, gdy nie doszło do wyprodukowania przez nich zboża i rzepaku na skutek siły wyższej, lub gdy na skutek tej okoliczności zmniejszeniu uległa ilość lub jakość produktu.” 15 (140) Bunge wprowadziła postanowienia umowne pozornie wskazujące na możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności w przypadku wystąpienia okoliczności stanowiących siłę wyższą. Całościowa interpretacja wzorców umów stosowanych przez Bunge wskazuje, że faktycznie takie uwolnienie było niemożliwe. O stosowanej praktyce świadczą stwierdzone przypadki nieuznawania przez Spółkę okoliczności niezależnych, w tym o charakterze siły wyższej zgłaszane przez dostawców, na których następnie były nakładane kary za niewykonanie zobowiązania. (141) Dysponowanie przewagą kontraktową przez nabywcę nie upoważnia go do dowolnego kształtowania treści łączącego strony stosunku umownego. Powinien on uwzględniać obowiązujące w obrocie gospodarczym oceny moralne, ustalone zwyczaje, a przede wszystkim przepisy i prawa z nich wynikające dla dostawców będących producentami rolnymi. (142) W ocenie Prezesa, zarzucane Bunge praktyki zmierzają do naruszenia dobrego obyczaju w postaci uczciwości kupieckiej oraz kształtowania treści umowy, poprzez nierównomierne rozłożenie ryzyka wykonania umowy między stronami. Wskazane powyżej postanowienia umowne przenoszą ryzyko wykonania umowy na dostawcę. Bunge w sposób istotny i świadomy ogranicza swoje ryzyka. Uniemożliwiając dostawcy, będącemu producentem produktów rolnych, powołanie się na okoliczności niezależne, w tym w szczególności o charakterze siły wyższej, dotyczącej nadzwyczajnych okoliczności związanych ze zjawiskami pogodowymi, które dotknęły gospodarstwa producenta, może nałożyć na niego karę umowną i/lub skorzystać z wykonania zastępczego na podstawie art. 479 kodeksu cywilnego. Ze zgromadzonego materiału dowodowego i oświadczeń Spółki wynika, że w badanym okresie nie skorzystała ona z wykonania zastępczego. (143) W ocenie Prezesa UOKiK, z powyższego jednoznacznie wynika, że praktyki Spółki są sprzeczne z dobrymi obyczajami. 15 Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie, XVII Wydział SOKiK z dnia 11 września 2024 r. sygnatura akt XVII AmA 85/22, Legalis nr 3171640 – nieprawomocny. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 50 Naruszenie istotnych interesów dostawców (144) Drugą z przesłanek pozwalających na ustalenie, że przewaga kontraktowa jest wykorzystywana w sposób nieuczciwy jest zagrożenie albo naruszenie istotnego interesu drugiej strony. Praktyka przedsiębiorcy wykorzystująca ww. przewagę może zostać uznana za nieuczciwą w przypadku naruszenia istotnego interesu słabszej strony stosunku prawnego, a nawet jego zagrożenia, tj. przypadku kiedy naruszenie ostatecznie nie musi wystąpić 16 , przy czym takie zagrożenie musi być realne 17 . (145) Działania Bunge zmierzające do uniemożliwienia zwolnienia się z odpowiedzialności przez dostawcę będącego producentem produktów rolnych przez niego wytworzonych, na skutek zdarzeń, które obiektywnie czynią niemożliwym wykonanie umowy, w tym wystąpienia tzw. siły wyższej w postaci zjawisk dotykających gospodarstwa producenta, powoduje realne zagrożenie istotnych interesów dostawców. (146) Kształtowanie umowy w sposób uniemożliwiający dostawcy zwolnienie się z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy na skutek wystąpienia tzw. siły wyższej w postaci zjawisk pogodowych powoduje zagrożenie istotnych interesów dostawców. Nie ulega wątpliwości, że istotne interesy dostawców skupiają się wokół ich interesów ekonomicznych. (147) Dostawca na skutek wystąpienia zjawisk pogodowych od niego niezależnych (stanowiących siłę wyższą) doznaje szkody w postaci ograniczenia bądź w skrajnych przypadkach całkowitej utraty plonów i tym samym obniżenia dochodów, które generuje jego działalność. (148) Istotnym interesem dostawców, będących producentami rolnymi jest możliwość zwolnienia się z obowiązku spełnienia świadczenia w przypadku wystąpienia okoliczności od nich niezależnych, w szczególności siły wyższej, uniemożliwiających dostarczenie produktów rolnych w umówionej ilości lub jakości. (149) Brak możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy skutkuje podwójnym obciążeniem dla dostawcy. Mniejsze plony pociągają za sobą mniejsze dochody, jednocześnie dostawca zagrożony jest nałożeniem przez Bunge kary umownej oraz skorzystania z wykonania zastępczego, co wiąże się dla niego z dodatkowymi kosztami wpływającymi na rentowność jego działalności. Dostawca nie dość, że nie osiągnie spodziewanego dochodu, to narażony jest na stratę związaną z koniecznością zapłaty kary umownej. (150) Praktyka Spółki kwestionowana w tej sprawie dotyczy sytuacji, w której narzucona przez Bunge treść umowy powoduje, że dostawcy, będący producentami rolnymi nie mają możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy w sytuacji wystąpienia na terenie ich gospodarstw zdarzeń od nich niezależnych pomimo, że przedmiotem wykonania umowy miały być produkty rolne pochodzące z ich produkcji. 16 Por. wyrok SA w Poznaniu z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt I ACa 230/05, LEX nr 175164. 17 Por. A. Piszcz, Komentarz do art. 7 [w:] M. Namysłowska, A. Piszcz (red.), Ustawa o przeciwdziałaniu…, op. cit. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 51 (151) Nie ulega wątpliwości, że produkcja rolna jest zależna od wielu czynników, istnieje wiele nadzwyczajnych okoliczności i zdarzeń, niezależnych od stron umowy, które w sposób istotny oddziałują na proces produkcyjny. (152) Zgodnie ze słownikiem języka polskiego PWN „nadzwyczajny” ma znaczenie: „spowodowany szczególnymi okolicznościami lub nieprzewidziany w programie, planie” 18 (153) Do czynników takich należy zaliczyć przede wszystkim okoliczności pogodowe, które mogą dotknąć gospodarstwa producenta rolnego, a tym samym jego upraw. W trakcie całego procesu wegetacji roślin może wystąpić wiele nadzwyczajnych zdarzeń pogodowych, które w krótkim czasie mogą wpłynąć negatywnie na spodziewane wcześniej plony. Także inne zdarzenia mogą wpływać na wysokość plonów. Do takich zdarzeń zaliczyć można między innymi szkody spowodowane przez zwierzynę, owady lub choroby roślin, a także okoliczności wprost niezwiązane z produkcją, ale mające istotny wpływ na możliwość działania producenta rolnego, np. poważna choroba producenta rolnego bądź jego hospitalizacja. (154) Za nieuczciwe należy uznać działania nabywcy zmierzające do ograniczenia podmiotom dostarczającym wyprodukowane przez siebie produkty rolne możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności za niewykonanie umowy z uwagi na zdarzenia od nich niezależne. Tego rodzaju działania podejmowane są w celu zabezpieczenia interesów wyłącznie nabywcy i przerzucenia nadmiernego ryzyka na dostawcę, który nie ma wpływu na wiele okoliczności wpływających na ostateczne powodzenie procesu produkcyjnego w rolnictwie. Bunge dzięki zawartym w umowach sprzedaży postanowieniom odnoszącym się do kar umownych, i zastrzeżeniu o braku możliwości zwolnienia się producenta rolnego z obowiązku wykonania umowy z powodu okoliczności dotyczących gospodarstwa producenta rolnego, za które dostawcy nie ponoszą odpowiedzialności, w szczególności siły wyższej, zyskuje pewność zakupu surowca w niskiej cenie (unikając marży pośredników), przy jednoczesnym całkowitym przerzuceniu ryzyka takiej umowy na producenta rolnego. Nawet w przypadku niepowodzenia procesu produkcyjnego (zniszczenia całości lub części plonu lub pogorszenia jego jakości) Spółka może domagać się dostarczenia przez producenta rolnego zboża z innego źródła, co wiąże się z koniecznością jego zakupu i odsprzedaży Spółce po umówionej wcześniej cenie. W razie niedostarczenia wymaganej ilości i jakości, Spółka ma również możliwość nałożenia kary umownej na dostawcę, bądź skorzystania z zakupu zastępczego na koszt dostawcy. Dostawca zatem, nawet w przypadku zaistnienia okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności, a skutkujących zniszczeniem produktów rolnych przed ich zebraniem lub obniżeniem ich jakości, nadal jest związany umową sprzedaży z Bunge i musi ją wykonać, co wiąże się dla niego z poniesieniem straty. Nie może bowiem dostarczyć wyprodukowanych przez siebie produktów, lecz musi zakupić je – o ile są dostępne- na wolnym rynku, a następnie sprzedać Spółce po cenie umówionej dla produktów przez niego wyprodukowanych. Jest to dla niego niekorzystne w każdych okolicznościach. (155) Postanowienia dotyczące siły wyższej są istotne dla dostawców, będących producentami rolnymi, współpracujących z Bunge. Praktyka Spółki polega na takim sformułowaniu postanowień wzorców umownych, że dostawca będący producentem rolnym nie ma możliwości zwolnienia się z obowiązku świadczenia, pomimo zajścia okoliczności od niego niezależnych, chociaż Spółka wskazuje w treści OWZ na możliwość zwolnienia się z odpowiedzialności na skutek wystąpienia siły wyższej. W takiej sytuacji rozkład ryzyka wykonania umowy zostaje de facto w całości przeniesiony na dostawcę. 18 https://sjp.pwn.pl/sjp/nadzwyczajny;2485997.html , dostęp 27 sierpnia 2025 r. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 52 (156) Nie ulega wątpliwości, iż nadzwyczajne zjawiska pogodowe mają znaczący wpływ na rezultat procesu produkcyjnego i jako takie istotnie wpływają na zebrane plony. Brak uwzględnienia możliwości wystąpienia okoliczności niezależnych, w szczególności siły wyższej w gospodarstwie producenta, w połączeniu z zawartymi we wzorcach umownych karami umownymi powoduje, że Spółka nie ponosi ryzyka związanego z realizacją umowy. Jeżeli dostawca nie wykona umowy na skutek wystąpienia trudności w trakcie procesu produkcyjnego, Bunge może nałożyć na niego karę umowną lub dokonać wykonania zastępczego na podstawie art. 479 Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2026 r. poz. 795). (157) Mając powyższe na względzie, w ocenie Prezesa UOKiK należy uznać, iż ww. praktyki handlowe Przedsiębiorcy naruszały istotne interesy gospodarcze dostawców . Nieuczciwe wykorzystanie przewagi kontraktowej przez Bunge (158) W pkt I niniejszej decyzji Prezes UOKiK stwierdził stosowanie przez Bunge Polska sp. z o.o. z siedzibą w Kruszwicy praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową, polegających na ograniczeniu przez Bunge Polska sp. z o.o. z siedzibą w Kruszwicy w umowach nabycia produktów rolnych zawieranych z dostawcami będącymi producentami rolnymi, możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, którego przedmiotem jest dostarczenie wyprodukowanych przez tych dostawców produktów rolnych, z powodu okoliczności dotyczących ich gospodarstw, za które dostawcy nie ponoszą odpowiedzialności, w szczególności siły wyższej, uniemożliwiających dostawę produktów rolnych w umówionej ilości lub jakości. (159) Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania doprowadziła do wniosku, że Spółka wykazała, że zaprzestała stosowania zakwestionowanej praktyki dnia 6 października 2025 r. Wobec tego, stwierdzenie przez Prezesa UOKiK stosowania praktyki określonej w pkt I sentencji Decyzji oraz stwierdzenie jej zaniechania od dnia 6 października 2025 r. należy uznać za uzasadnione. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w pkt I sentencji decyzji. Wniosek Spółki o rozpoczęcie wobec Bunge procedury dobrowolnego poddania się karze pieniężnej (160) Pismem z dnia 12 stycznia 2026 r. Spółka wniosła o rozpoczęcie wobec niej procedury dobrowolnego poddania się karze pieniężnej na podstawie art. 34 ust. 1 u.p.n.w.p.k. (161) W ocenie Spółki zastosowanie tej procedury przyczyni się do przyspieszenia postępowania. Kluczowym założeniem procedury jest to, że z obniżeniem kary pieniężnej w wyniku procedury wiąże się rezygnacja strony postępowania ze składania odwołania od decyzji kończącej postępowanie. Tym samym decyzja staje się prawomocna znacznie szybciej niż w przypadku trybu, w którym decyzja organu poddawana jest kontroli sądowej. Dodatkowo, przeprowadzenie procedury dobrowolnego poddania się karze pieniężnej przez Spółkę pozwoli na ograniczenie kosztów i czasu trwania postępowania, zarówno po stronie organu, jak i Spółki. W opinii Spółki, wdrożenie tej procedury będzie korzystne nie tylko Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 53 z perspektywy indywidualnej sprawy, ale także będzie stanowić pozytywny sygnał dla rynku, promując proaktywne i odpowiedzialne postawy wśród przedsiębiorców. (162) Jednocześnie Spółka podniosła, że rozpoczęcie procedury na tym etapie nie będzie również opóźnione. Art. 34 ust. 5 u.p.n.w.p.k. wskazuje, że w toku procedury dobrowolnego poddania się karze Prezes UOKiK informuje stronę postępowania m. in. o przewidywanej treści decyzji, w tym o wysokości kary pieniężnej. Oznacza to, że ze względów praktycznych ten etap procedury co do zasady odbywa gdy Prezes UOKiK zgromadził już materiał dowodowy i podjął czynności, zmierzające do wymierzenia kary pieniężnej. (163) Według Spółki zastosowanie procedury dobrowolnego poddania się karze jest również zasadne biorąc pod uwagę postawę Spółki w postępowaniu. Spółka współpracowała z Prezesem UOKiK od etapu postępowania wyjaśniającego, przekazując organowi niezbędne dokumenty i informacje. W odpowiedzi na postanowienie o wszczęciu postepowania „właściwego" Spółka zadeklarowała dostosowanie swojej praktyki do stanu zgodnego z oczekiwaniami Prezesa UOKiK i zadeklarowane zmiany wdrożyła od dnia 3 października 2025 r. Przeprowadzenie procedury dobrowolnego się karze pozwoli sprawnie usankcjonować proces dostosowania praktyk Spółki do stanu oczekiwanego przez organ. Dowód : Pismo Spółki z dnia 12 stycznia 2026 r. (k. 3411-3412) (164) Jako załączniki do Pisma z dnia 16 lutego 2026 r., Bunge załączyło trzy przykładowe umowy sprzedaży zawarte na zmienionych zgodnie z deklaracjami Spółki wzorcach umownych, których integralną częścią są Ogólne warunki zakupu nasion rzepaku przez Bunge Polska sp. z o.o. z siedzibą w Kruszwicy z dnia 06 października 2025 roku. Dowody: 1) Umowa sprz edaży rzepaku typ [XXX XXX] nr: [XXXXXXXX] z dnia [XXXXXXXX] (k. 3425); 2) Umowa sprz edaży rzepaku typ [XXX] [XXX] nr: [XXXXXXXX] z dnia [XXXXXXXX] (k. 3426); 3) Umowa sprz edaży rzepaku typ [XXX] [XXX] nr: [XXXXXXXX] z dnia [XXXXXXXX] (k. 3427). Kara pieniężna (165) W pkt II sentencji decyzji Prezes UOKiK nałożył na Bunge karę pieniężną na podstawie art. 42 ust. 1 u.p.n.w.p.k. Zgodnie z tym przepisem, Prezes Urzędu może nałożyć na dostawcę albo nabywcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 3% obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli dostawca albo nabywca, choćby nieumyślnie, dopuścił się naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 5. (166) Zgodnie z art. 42 ust. 4 u.p.n.w.p.k., w przypadku gdy dostawca albo nabywca, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje przed wydaniem decyzji, o której mowa w ust. 1, danymi finansowymi niezbędnymi do ustalenia obrotu za rok obrotowy poprzedzający rok nałożenia kary pieniężnej, Prezes Urzędu, nakładając karę pieniężną na podstawie ust. 1, uwzględnia obrót osiągnięty przez tego dostawcę albo nabywcę w roku obrotowym poprzedzającym ten rok. Wobec tego, iż Spółka na dzień wydania niniejszej decyzji nie dysponuje danymi finansowymi niezbędnymi do ustalenia obrotu za rok 2025, Prezes UOKiK uwzględnił obrót Bunge za 2024 rok. Obrót Spółki, obliczony na podstawie sprawozdania finansowego Bunge za 2024 r. wyniósł 4 272 357 000 zł. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 54 (167) Z przepisu art. 42 ust.1 u.p.n.w.p.k. wynika, że kara pieniężna za naruszenie zakazu określonego w art. 5 u.p.n.w.p.k. ma charakter fakultatywny. O tym, czy w konkretnej sprawie zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ramach uznania administracyjnego, Prezes UOKiK. Stanowisko doktryny również potwierdza swobodę działania Prezesa UOKiK w tym zakresie. (168) Zgodnie ze stanowiskiem doktryny, „ na przedsiębiorcę, który naruszył zakaz z art. 6 u.p.n.w.p.k. , Prezes UOKiK może w granicach swobodnego uznania nałożyć karę pieniężną albo odstąpić od jej nałożenia. Prezes UOKiK, wydając decyzję o nałożeniu kary pieniężnej, powinien kierować się zasadami równości i proporcjonalności oraz kryteriami określonymi w art. 37 19 . art. 37 [uprzednio obowiązującej ustawy o przewadze kontraktowej z 2016 r.; aktualnie – art. 47 – przypis Prezes UOKiK] (…). Prezes UOKiK ma możliwość oceny, czy ze względu na okoliczności naruszenia, w szczególności okres, stopień oraz skutki rynkowe naruszenia (zob. art. 37 ust. 1 pkt 1), potrzebne jest nałożenie kary pieniężnej na przedsiębiorcę, czy wymaga tego zagrożenie interesu publicznego wynikające z naruszenia zakazu. W orzecznictwie dotyczącym prawa ochrony konkurencji wskazano jednak, że odstąpienie od nałożenia kary może mieć miejsce jedynie w wyjątkowych przypadkach , gdy nawet wymierzenie kary w wysokości symbolicznej stanowiłoby dla przedsiębiorcy znaczącą dolegliwość, pozostającą w rażącej sprzeczności ze stopniem winy przedsiębiorcy oraz szkodliwością stwierdzonej praktyki dla interesów konsumentów (por. wyr. SA w Warszawie z 17.3.2015 r., VI ACa 539/14, Legalis; wyr. SA z 26.4.2013 r., VI ACa 1539/12, Legalis). 20 Powyższe stanowisko, zaprezentowane odnośnie ustawy u.p.n.w.p.k. z 2017 r., pozostaje aktualne również na gruncie nowej u.p.n.w.p.k. z 2021 r. (169) W ocenie Prezesa UOKiK nałożenie kary pieniężnej w okolicznościach niniejszej sprawy jest w pełni uzasadnione. Praktyka Spółki trwała co najmniej od 2020 roku i mogła stanowić zagrożenie dla istotnych interesów znacznej liczby producentów zbóż współpracujących z Bunge. (170) Na przedsiębiorcach prowadzących działalność gospodarczą, o tak dużym potencjale rynkowym jak Bunge, spoczywa szczególna odpowiedzialność za dbałość o współpracę z dostawcami będącymi producentami rolnymi, w tym oferowanie im uczciwych i przejrzystych jej warunków. Zarzucane Bunge praktyki zmierzały do ograniczenia możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności za okoliczności niezależne od dostawców będących producentami, których działalność jest zależna od wielu czynników zewnętrznych nad którymi nie mają oni kontroli. Kształtowanie treści umowy nie powinno zmierzać do pogorszenia sytuacji finansowej tych kontrahentów w sposób nieuzasadniony poprzez przerzucenie na dostawców ryzyka wykonania umowy. (171) Bunge jako spółka działająca od wielu lat na rynku zbóż powinna znać obowiązujące przepisy prawa, w szczególności dotyczące nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej oraz ustawy o organizacji niektórych rynków rolnych, których zadaniem jest ochrona producentów rolnych przed wykorzystywaniem ich przez silniejszych kontrahentów. Przepisy 19 Piszcz [w:] M. Namysłowska (red.) Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi. Komentarz, Legalis online 2017, [tak K. Kohutek , Komentarz do ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej, kom. do art. 33, pkt 1; por. co do art. 106 ust. 1 OchrKonkurU C. Banasiński, E. Piontek (red.), Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, s. 954–955]. 20 Ibidem, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 55 o przewadze kontraktowej obowiązują od 12 lipca 2017 r. zatem nie są regulacją nową 21 . Spółka miała czas na dostosowanie swoich działań do obowiązującego prawa. (172) Prezes Urzędu od momentu wszczęcia postępowania wyjaśniającego wobec Bunge, prowadził równolegle postępowania wobec innych znaczących na polskim rynku podmiotów skupujących ziarna zbóż i roślin oleistych, dotyczące warunków współpracy z dostawcami ziaren zbóż i roślin oleistych, w szczególności z producentami tych produktów. Informacje o przedmiocie toczących się postępowań oraz podmiotach nimi objętych były publicznie ogłoszone na stronie internetowej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz były szeroko powielane, udostępniane i komentowane w przekazach medialnych. Bunge jako największy na polskim rynku i jeden z największych w Europie Środkowej przetwórców nasion oleistych i producent tłuszczów roślinnych, a także jako podmiot profesjonalny, ma obowiązek śledzenia postępowań administracyjnych mających wpływ na funkcjonowanie rynku zbożowego. (173) Dotychczas Prezes Urzędu wydał dwie decyzje dotyczące rynku zbóż i roślin oleistych w przedmiocie praktyk nieuczciwie wykorzystującej przewagę kontraktową: decyzję nr RBG – 9/2022 z dnia 1 sierpnia 2022 roku wobec spółki „PolishAgri” sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie oraz decyzję nr RBG-2/2022 z dnia 17 maja 2022 roku wobec spółki „Cefetra Polska” sp. z o.o. z siedzibą w Gdyni. Obydwie wyżej wymienione decyzje dotyczyły sytuacji, w której przedsiębiorca wymagał od swoich kontrahentów dostaw zbóż, rzepaku czy roślin strączkowych w umówionych ilościach także wówczas, gdy ze względu na skutki siły wyższej i z przyczyn niezależnych od rolników nie byli oni w stanie zrealizować zobowiązań 2223 . (174) Nałożenie kary w niniejszej sprawie, tak jak w poprzednich sprawach tego typu, służyć będzie przede wszystkim jako środek odstraszający od stosowania podobnych praktyk w przyszłości (prewencja indywidulna). Kara pieniężna spełni również funkcję represyjną, stanowić będzie dolegliwość dla Spółki uzasadnioną stwierdzeniem nieuczciwego wykorzystania przewagi kontraktowej wobec swoich dostawców. (175) Rozstrzygnięcie o karze ma również być sygnałem dla innych profesjonalnych uczestników rynku działających na rynku skupu ziaren zbóż i roślin oleistych oraz nabywających produkty od swoich dostawców, że tego typu działania nie mogą być podejmowane - pod rygorem sankcji finansowej (prewencja ogólna). (176) W ocenie Prezesa UOKiK, zasadnym jest w niniejszej sprawie wymierzenie kary pieniężnej z uwagi na cele prewencji indywidualnej i ogólnej, jak również cel represyjny. Umyślność (177) Zgodnie z art. 42 ust. 1 u.p.n.w.p.k. kara pieniężna może być nałożona w przypadku, gdy do naruszenia przepisów ustawy doszło choćby nieumyślnie . W każdej sprawie należy ustalić, czy przedsiębiorca działał umyślnie, czy też nieumyślnie, gdyż ma to wpływ na wymiar kary. Zgodnie z art. 47 ust. 4 u.p.n.w.p.k. jedną z okoliczności obciążających branych pod uwagę przy ustalaniu wysokości nakładanej kary pieniężnej jest umyślność naruszenia. 21 12 lipca 2016 r. weszła w życie ustaw z dnia 15 grudnia 2016 o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 67). 22 https://archiwum.uokik.gov.pl/aktualnosci.php?news_id=18534 (dostęp 27.07.2026) 23 https://www.prawo.pl/biznes/uokik-sprawdza-i-karze-spolki-skupiajace-zboze,516583.html (dostęp 27.07.2026) Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 56 (178) W niniejszej sprawie Prezes UOKiK uznał, iż Bunge działało umyślnie, dopuszczając się praktyki wskazanej w pkt I sentencji decyzji. (179) Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Bunge jako podmiot kreujący treść wzorca umownego będącego podstawą stosunku umownego z producentami zbóż miał pełną wiedzę o jej skutkach, w tym ograniczeniu dostawcom możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy. (180) Umyślność nie jest zdefiniowana w prawie administracyjnym, tym niemniej jej znaczenie dekodowane jest w orzecznictwie na gruncie art. 106 u.o.k.i.k., statuującym tożsame przesłanki podmiotowe. Dokonując oceny zaistnienia w niniejszej sprawie ww. przesłanki, Prezes UOKiK wziął pod uwagę, że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, element subiektywny w postaci umyślności lub nieumyślności naruszenia przepisów ustawy wyraża się w tym, że „przedsiębiorca miał świadomość, że swoim zachowaniem narusza zakaz praktyk ograniczających konkurencję” lub gdy „jako profesjonalny uczestnik obrotu mógł (powinien był) taką świadomość mieć” 24. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego należy również uznać, że przedsiębiorcy będący profesjonalnymi uczestnikami obrotu rynkowego mają możliwość prawidłowego określenia ryzyka prawnego przy podejmowaniu określonych decyzji biznesowych 25 . Istotne znaczenie ma także stanowisko Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który przyjął, że nie jest możliwe, aby przedsiębiorca o znacznej renomie i długim okresie funkcjonowania na rynku nie zdawał sobie sprawy ze swoich czynności 26. Przywołane orzeczenia były co prawda wydane na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, lecz z uwagi na duże podobieństwo tej ustawy do u.p.n.w.p.k., ich odpowiednie przywołanie w niniejszej sprawie jest w pełni uzasadnione. (181) Mając na uwadze całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowym postępowaniu, należy stwierdzić, iż Bunge, jako profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego, powinien mieć świadomość, że jego działania wiążą się z ryzykiem naruszenia przepisów ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej. Spółka jest podmiotem prowadzącym działalność w zakresie handlu zbożem na szeroką skalę. Spółka działa na terenie całego kraju i posiada możliwość korzystania zarówno z pomocy profesjonalnych pełnomocników, jak również wsparcia ze strony grupy kapitałowej, do której należy. (182) Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Bunge w zakresie praktyki wskazanej w sentencji działała z zamiarem ograniczenia w umowach nabycia produktów rolnych zawieranych z dostawcami będącymi producentami rolnymi, możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, którego przedmiotem jest dostarczenie wyprodukowanych przez tych dostawców produktów rolnych, z powodu okoliczności dotyczących ich gospodarstw, za które dostawcy nie ponoszą odpowiedzialności, w szczególności siły wyższej, uniemożliwiających dostawę produktów rolnych w umówionej ilości lub jakości. (183) Spółka działała również w sposób systemowy w oparciu o opracowane przez siebie wzorce umowne określone jako Umowa Sprzedaży, którego integralną częścią są Ogóle Warunki 24 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2011r., sygn. akt III SK 45/10, Legalis nr 432334. 25 Ibidem. 26 Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 11 kwietnia 2011r., sygn. XVII AmA 62/08, Legalis nr 2128895. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 57 Zakupu Towaru przez Bunge Polska sp. z o.o. z siedzibą w Kruszwicy z dnia 01.12.2018 roku lub z dnia 01.12.2021 r. (dalej: OWZ) przygotowane przez Spółkę dla poszczególnych rodzajów produktów rolno-spożywczych. (184) Obowiązek ukształtowania stosunku umownego w sposób umożliwiający zwolnienie się dostawców z obowiązku świadczenia w przypadku wystąpienia okoliczności niezależnych od stron umowy, w szczególności o charakterze siły wyższej, wynika z jasno sformułowanych przepisów prawa. (185) Trudno więc przyjąć, iż przedsiębiorca, który kształtuje treść wzorca umownego stosowanego w relacjach handlowych z dostawcami w sposób wyłączający faktyczną możliwość zwolnienia się tych dostawców z obowiązku świadczenia w sytuacji wystąpienia okoliczności niezależnych, nie ma świadomości bezprawności swojego postępowania. (186) Powyższe okoliczności wskazują, że zachowania Bunge, wskazane w pkt I sentencji decyzji stanowiły działania umyślne , co oznacza, iż w świetle art. 42 ust. 1 u.p.n.w.p.k. Prezes UOKiK mógł nałożyć karę pieniężną za stosowanie tych praktyk. Zasady kalkulacji kary (187) Ustalenie wysokości kary pieniężnej ma charakter wieloetapowy. Ustalając wysokość nakładanej kary pieniężnej należy uwzględnić w szczególności okres, stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów ustawy, przy czym stopień naruszenia Prezes Urzędu ocenia biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące natury naruszenia i działalności dostawcy albo nabywcy, która stanowiła przedmiot naruszenia oraz specyfiki rynku, na którym doszło do naruszenia (art. 47 ust. 1 pkt 1 u.p.n.w.p.k.). Na tej podstawie ustalona zostaje kwota bazowa kary. W dalszej kolejności należy rozważyć – stosownie do art. 47 ust. 2 - czy w sprawie występują okoliczności obciążające i łagodzące oraz jaki powinny mieć wpływ na wysokość kary. (188) Zgodnie z art. 42 ust. 2 u.p.n.w.p.k. do obliczenia obrotu, o którym mowa w ust. 1, przepis art. 7 ust. 8 stosuje się odpowiednio. Zgodnie z art. 7 ust. 8 u.p.n.w.p.k. roczny obrót, o którym mowa w ust. 2 i 3, oblicza się jako sumę: 1) przychodów wykazanych w rachunku zysków i strat - w przypadku dostawcy albo nabywcy, o którym mowa w ust. 2 i 3, sporządzającego taki rachunek na podstawie przepisów o rachunkowości; 2) przychodów wykazanych w rocznym sprawozdaniu finansowym równoważnym do rachunku zysków i strat sporządzanym na podstawie przepisów o rachunkowości lub w innym dokumencie podsumowującym przychody w roku obrotowym, w tym w sprawozdaniu z wykonania budżetu - w przypadku dostawcy albo nabywcy, który nie sporządza rachunku zysków i strat na podstawie przepisów o rachunkowości; 3) udokumentowanych przychodów uzyskanych w roku obrotowym, w szczególności ze sprzedaży produktów, towarów lub materiałów, przychodów finansowych oraz przychodów z działalności realizowanej na podstawie statutu lub innego dokumentu określającego zakres działalności dostawcy albo nabywcy, a także wartości uzyskanych przez tego dostawcę albo nabywcę dotacji przedmiotowych - w przypadku braku dokumentów, o których mowa w pkt 1 i 2. (189) Rok obrotowy Bunge obejmuje okres od 1 stycznia do 31 grudnia danego roku. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 58 (190) Podstawę obliczenia wysokości kary w niniejszym postępowaniu stanowi potwierdzony w sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy obejmujący okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. obrót Spółki, który wyniósł 4 575 357 000,00 zł. Maksymalny wymiar kary, jaką można nałożyć na przedsiębiorcę za stosowanie stwierdzonej w niniejszej decyzji praktyki, na podstawie przepisów u.p.n.w.p.k., wynosi 137 260 710,00 zł – tj. 3% całkowitego obrotu osiągniętego przez Bunge w 2024 r. Okres trwania naruszeń (191) Jeśli chodzi o czas trwania stwierdzonych naruszeń, podkreślenia wymaga, iż Prezes UOKiK przebadał zasady współpracy Bunge z dostawcami w latach 2022-2024. (192) Obowiązujące w tym czasie wzorce Umów Sprzedaży, a także OWZ zawierały postanowienia, ograniczające dostawcom będącym producentami rolnymi, możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, którego przedmiotem jest dostarczenie wyprodukowanych przez tych dostawców produktów rolnych, z powodu okoliczności dotyczących ich gospodarstw, za które dostawcy nie ponoszą odpowiedzialności, w szczególności siły wyższej, uniemożliwiających dostawę produktów rolnych w umówionej ilości lub jakości. Według informacji przekazanych przez Spółkę, Bunge postanowienia te były zawarte we wzorcach umownych stosowanych przez Spółkę co najmniej od 2020 r. (193) Zgodnie z danymi przekazanymi przez Spółkę, w latach 2020-2021, [XX] dostawców powołało się na wystąpienie siły wyższej. We wszystkich przypadkach Spółka odmówiła uznania roszczeń dostawców, powołując się na zacytowany powyżej punkt 10.1 umowy i wobec niezrealizowania umowy nałożyła karę umowną w [XX] przypadkach. W [XX] przypadkach, dostawcy wykonali umowy, w jednym przypadku nie nałożono kary umownej. Jeden z dostawców dwukrotnie powołał się na wystąpienie siły wyższej (w roku 2020 i w roku 2021), w obydwu przypadkach została na niego nałożona kara umowna. Pomimo iż zgodnie z informacjami przekazanym przez Spółkę, w latach 2022-2024 dostawcy produktów rolnych nie powoływali się na niemożność dokonania świadczenia z uwagi na siłę wyższą, treść postanowienia umownego nie uległa zmianie. (194) W tym miejscu należy zwrócić uwagę na fakt, że ustalenia postępowania wskazują, że Bunge od wejścia w życie dnia 23 grudnia 2021 roku u.p.n.w.p.k. nie korzystała z ww. postanowień w sposób aktywny, tj. nie wykorzystywała ich do nacisku na dostawców. Natomiast zagrożenie istotnym interesom dostawców było realne, gdyż w poprzednich latach były one przez Spółkę stosowane i Bunge nakładała kary umowne na swoich dostawców, będących producentami rolnymi, zgłaszających niemożność wywiązania się z umowy z powodu okoliczności stanowiących siłę wyższą, które dotknęły ich gospodarstw. Ukształtowanie stosunku umownego w sposób zarzucany w tej sprawie, powodował, że dostawcy nie korzystali z możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności za niewykonanie umowy, gdyż umowa wyłączała taką możliwość. (195) Praktyka została zaprzestana dnia 6 października 2025 roku. Stwierdzony okres naruszenia obejmował wobec tego ponad trzy lata, co uzasadnia przypisanie temu naruszeniu charakteru długotrwałego. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 59 Stopień (z uwzględnieniem natury naruszenia, działalności Przedsiębiorcy będącej przedmiotem naruszenia i specyfiki rynku) oraz skutki rynkowe naruszenia (196) Przy ustaleniu kwoty bazowej kary należy rozważyć również stopień naruszenia . (197) W pierwszej kolejności wziąć pod uwagę należy naturę naruszenia, a zatem „poddać ocenie wagę naruszenia, ustalić, jak poważnym naruszeniem jest ono ze swej natury” 27 . To zagadnienie nieodłącznie wiąże się z oceną okoliczności dotyczących działalności nabywcy, która stanowiła przedmiot naruszenia. Z tego względu poniżej łącznie odniesiono się do tych dwóch kwestii. (198) Jeśli chodzi o naturę naruszenia , to należy wskazać, iż Bunge naruszała w oczywisty sposób standardy stosunków umownych w zakresie dostawy produktów rolno-spożywczych. (199) Obowiązek ukształtowania stosunku umownego w sposób umożliwiający zwolnienie się dostawców-producentów rolnych z obowiązku świadczenia w przypadku wystąpienia okoliczności niezależnych od stron umowy, w szczególności o charakterze siły wyższej, wynika z jasno sformułowanych przepisów prawa. (200) Dla pełnej oceny stopnia naruszenia przepisów, należy również uwzględnić specyfikę rynku , na którym doszło do naruszenia, tj. rynku obrotu zbożem. Rynek ten charakteryzuje się dużą zmiennością i wpływem czynników zewnętrznych związanych z cenami skupu nie tylko w Polsce, ale i na świecie. Specyfikę rynku kształtuje również istotny wpływ czynników zewnętrznych, w szczególności pogodowych, które wpływają bezpośrednio na możliwość uzyskania i wysokość plonu. (201) Rynek skupu zboża w Polsce ogniskuje się wśród kilkunastu największych nabywców na rynku. Ich siła związana jest przede wszystkim z możliwościami eksportowymi. Mniejsze podmioty są w istocie pośrednikami między producentami a eksporterami. Tylko część produkcji zbożowej w Polsce wykorzystywana jest w przetwórstwie, co powoduje wzrost znaczenia eksportu w procesie nabycia i kształtowania cen. Ponadto, na rynku powszechnie stosowana jest umowa sprzedaży, która nie chroni dostawcy będącego producentem w sposób tożsamy z umową kontraktacji, co ogranicza dostawcom realną możliwości zmiany kontrahenta. (202) Wziąwszy pod uwagę powyżej opisane elementy oceny stopnia naruszenia przepisów ustawy o przewadze kontraktowej, Prezes UOKiK uznał, że w niniejszej sprawie stopień naruszenia jest umiarkowany. Skutki naruszenia przepisów ustawy (203) Działania Bunge będące przedmiotem niniejszego postępowania zmierzają do zwiększenia ryzyka produkcji rolnej i tym samym mogą skłaniać dostawców do zmiany upraw lub jej zaniechania. (204) Skutki naruszenia przepisów ustawy o przewadze kontraktowej mają głównie charakter finansowy, gdyż przerzucają na dostawców ryzyko produkcyjne w sposób nadmierny. Możliwość narażenia się na sankcje finansowe ze strony silniejszego kontrahenta na skutek utraty plonów z powodów czynników niezależnych powoduje, że dostawcy muszą dyskontować to ryzyko i mogą ograniczać swoje inwestycje czy też skalę produkcji w obawie 27 Piszcz, [w:] M. Namysłowska (red.) Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi. Komentarz, Legalis online 2017, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 60 przed utratą płynności finansowej w krótkim i średnim okresie i tym samym narazić się na konieczność ogłoszenia upadłości i zakończenia produkcji. (205) Bunge współpracuje z ponad [XXX] producentami każdego roku. Powoduje to, że liczba potencjalnie poszkodowanych producentów jest znacząca, a praktyki Spółki mają wpływ na ich działalność. „Zgodnie z danymi przekazanymi przez Spółkę, w latach 2020-2021, [XX] dostawców powołało się na wystąpienie siły wyższej. We wszystkich przypadkach Spółka odmówiła uznania roszczeń dostawców, powołując się na zacytowany powyżej punkt 10.1 umowy i wobec niezrealizowania umowy nałożyła karę umowną w [XX] przypadkach. W dwóch przypadkach, dostawcy wykonali umowy, w jednym przypadku nie nałożono kary umownej. Jeden z dostawców dwukrotnie powołał się na wystąpienie siły wyższej (w roku 2020 i w roku 2021), w obydwu przypadkach została na niego nałożona kara umowna. Pomimo, iż zgodnie z informacjami przekazanym przez Spółkę, w latach 2022-2024 dostawcy produktów rolnych nie powoływali się na niemożność dokonania świadczenia z uwagi na siłę wyższą, treść postanowienia umownego nie uległa zmianie.” 28 (206) Zwrócić należy uwagę, że praktyki będące przedmiotem niniejszego postępowania nie były stosowane aktywnie względem dostawców w latach 2022-2025, jednakże zawarcie w umowie tych postanowień stanowiło nadal zagrożenie dla dostawców, tym bardziej, że Spółka w latach poprzednich je stosowała. Jednocześnie ograniczenia umowne mogły zniechęcać dostawców do zgłaszania wystąpienia okoliczności od nich niezależnych w celu zwolnienia się od odpowiedzialności z uwagi na grożące im potencjalne konsekwencje ze strony Spółki. (207) Wobec powyższego, Prezes UOKiK uznał, iż skutki rynkowe stosowanej przez Bunge praktyki są umiarkowane. Wyliczenie kwoty bazowej kary (208) Mając na uwadze długotrwałość stosowania (co najmniej 3 lata), umiarkowany stopień naruszenia przepisów ustawy oraz ich skutki rynkowe, Prezes UOKiK ustalił kwotę bazową kary dla kary nakładanej na Spółkę za stosowanie praktyki wskazanej w pkt I Decyzji na poziomie 0,25 % obrotu uzyskanego przez przedsiębiorcę w 2024 r., co stanowi kwotę w wysokości 11 438 392,50 zł . Okoliczności łagodzące i obciążające (209) Po ustaleniu kwoty bazowej należy rozważyć wystąpienie okoliczności łagodzących i obciążających, które mają wpływ na wysokość kary (art. 47 ust. 2 u.p.n.w.p.k.). (210) Przy ustalaniu wysokości nakładanej kary pieniężnej, Prezes UOKiK jest zobowiązany brać pod uwagę okoliczności łagodzące lub obciążające. Zgodnie z art. 47 ust. 3 u.p.n.w.p.k., okolicznościami łagodzącymi, o których mowa w ust. 2, są: a) dobrowolne usunięcie skutków naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 5; b) zaniechanie z własnej inicjatywy stosowania praktyki nieuczciwe wykorzystującej przewagę kontraktową przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczęciu; c) podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 5, lub usunięcia skutków jego naruszenia; d) współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególności przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania. 28 Pkt 41 Postanowienia nr RBG-54/2025 z 16.09.2025 r. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 61 (211) Prezes UOKiK uznał jako okoliczności łagodzące: zaniechanie praktyk niezwłocznie po wszczęciu postępowania, podjęcie przez Spółkę z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia oraz współpracę z Prezesem UOKiK w celu szybkiego i sprawnego prowadzenia i zakończenia postępowania. (212) Bunge wykazała zaniechanie z własnej inicjatywy stosowania zarzucanej jej praktyki. Pismem z dnia 2 października zadeklarowała zmiany w treści stosowanych wzorców umów sprzedaży od dnia 3 października 2025 r. Na dowód wdrożenia zadeklarowanej zmiany, Spółka przedłożyła jako załączniki do pisma z dnia 16 lutego 2026 3 przykładowe umowy sprzedaży zawarte z dostawcami z wykorzystaniem wzorca uwzględniającego wprowadzoną zmianę, a także OWZ zmienione od dnia 6 października 2025 r. Dowód : Pismo Spółki z dnia 16 lutego 2026 (k. 3419-3427). (213) Działania Bunge i wymiana pism ze Spółką nastawione były od chwili otrzymania przez nią postanowienia o wszczęciu postępowania na szybkie i polubowne zakończenie sprawy. (214) Zgodnie z art. 47 ust. 4 u.p.n.w.p.k., okolicznościami obciążającymi są umyślność naruszenia i dokonanie uprzednio podobnego naruszenia. Okoliczności obciążające oraz łagodzące powinny być rozpatrywane łącznie i mogą posiadać różną wagę zależnie od okoliczności sprawy i wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie. (215) Prezes UOKiK ustalił, że w tej sprawie wystąpiła okoliczność obciążająca w postaci umyślności naruszenia, którą wykazał i szczegółowo uzasadnił powyżej. (216) Bunge jako podmiot kreujący treść wzorca umownego będącego podstawą stosunku umownego z producentami zbóż miał pełną wiedzę o jej skutkach, w tym ograniczeniu dostawcom możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy. (217) W związku z tym, Prezes UOKiK uznał, iż w niniejszej sprawie występuje okoliczność obciążająca w postaci umyślności naruszenia dokonanego przez Spółkę. (218) Dotychczas Prezes Urzędu nie wydawał wobec Spółki decyzji w sprawie nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej. Nie zachodzi więc w tym przypadku okoliczność obciążająca w postaci dokonania uprzednio podobnego naruszenia przez Przedsiębiorcę. (219) Mając na uwadze powyższe okoliczności łagodzące i obciążające brane pod uwagę łącznie, Prezes UOKiK obniżył tak ustaloną karę pieniężną o 25% tj. o kwotę 2 859 598,13 zł. (220) Po uwzględnieniu okoliczności obciążającej wskazanej wyżej oraz okoliczności łagodzących, tak obliczona kara wyniosłaby 8 578 794,38 zł. (221) W związku z dobrowolnym poddaniem się karze przez Bunge Polska sp. z o.o. Prezes Urzędu zastosował zgodnie z art. 34 ust. 3 obniżenie kary pieniężnej - o 50%, tj. o kwotę 4 289 397,19 zł. (222) Po uwzględnieniu okoliczności obciążającej wskazanej wyżej oraz okoliczności łagodzących oraz zastosowaniu obniżki ze względu na dobrowolne poddanie się karze, kara pieniężna nałożona za praktykę opisaną w pkt I wyniosła 4 289 397,19 zł (cztery miliony dwieście osiemdziesiąt dziewięć tysięcy trzysta dziewięćdziesiąt siedem złotych 19/100),co stanowi 0,093 % obrotu Przedsiębiorcy za 2024 r. oraz 3 % kary maksymalnej. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 62 (223) Kara pieniężna we wskazanej wysokości jest, w ocenie Prezesa UOKiK, proporcjonalna do wagi i charakteru naruszenia stwierdzonego wobec Bunge. (224) Kara pieniężna w powyższej wysokości zrealizuje funkcję represyjną, tj. dolegliwość z tytułu stosowania praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową, jak również funkcję prewencji indywidualnej i ogólnej (zniechęcania względem podejmowania podobnych naruszeń w przyszłości przez tego przedsiębiorcę, jak i innych uczestników rynku, zwłaszcza innych odbiorców produktów rolnych i spożywczych, którzy będą chcieli nieuczciwie wykorzystać swoja przewagę kontraktową wobec swoich dostawców). (225) Zgodnie z art. 48 ust. 1 i 2 u.p.n.w.p.k., karę pieniężną uiszcza się w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. W razie upływu terminu, o którym mowa w ust. 1, kara pieniężna podlega ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. (226) Wobec powyższego orzeczono jak w punkcie II sentencji decyzji. III. Koszty postępowania (227) Stosownie do art. 77 ust. 1 u.o.k.i.k. w zw. z art. 20 u.p.n.w.p.k., jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ww. ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. Zgodnie z art. 80 u.o.k.i.k. w zw. z art. 20 u.p.n.w.p.k., Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. Ponadto, w świetle art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), w związku z art. 29 ust. 1 u.p.n.w.p.k., do kosztów postępowania zalicza się m.in. koszty doręczenia stronom pism urzędowych; jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. (228) W punkcie I sentencji niniejszej decyzji organ ochrony konkurencji i konsumentów w wyniku przeprowadzonego postępowania w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową stwierdził naruszenie przez Bunge przepisów ustawy (art. 5 u.p.n.w.p.k.). Spełniona została zatem przesłanka wynikająca z art. 77 ust. 1 u.o.k.i.k. w zw. z art. 20 u.p.n.w.p.k., pozwalająca na obciążenie tego przedsiębiorcy kosztami przeprowadzonego postępowania, którymi są dla Prezesa Urzędu wydatki związane korespondencją prowadzoną w toku niniejszego postępowania. Koszty korespondencji w niniejszym postępowaniu wyniosły 114,12 zł. Koszty niniejszego postępowania określone w pkt III rozstrzygnięcia niniejszej decyzji Spółka obowiązana jest wpłacić w terminie 14 dni od uprawomocnienia się niniejszej decyzji, na rachunek bankowy Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów NBP o/o Warszawa nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. (229) Przy dokonywaniu wpłaty należy wpisać numer decyzji Prezesa Urzędu stanowiącej podstawę jej dokonania. (230) Wobec powyższego należało orzec, jak w pkt III sentencji decyzji. Pouczenie Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 63 (231) Na podstawie art. 37 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1773), w związku z art. 81 ust. 2, 3, 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2025 r. poz. 1714) i art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm.) od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia. (232) Zgodnie z art. 37 u.p.n.w.p.k. w zw. z art. 81 ust. 3a u.o.k.k., w przypadku wniesienia odwołania od decyzji, uwzględniającej ostateczne stanowisko strony o dobrowolnym poddaniu się karze pieniężnej, Prezes Urzędu, nie przekazując akt sądowi, w razie: 1) uznania odwołania za słuszne: a) uchyla swoją decyzję zgodnie z zasadami określonymi w ust. 3 albo b) zmienia swoją decyzję w całości lub w części zgodnie z zasadami określonymi w ust. 3, zmieniając ją również w zakresie kary pieniężnej; karę pieniężną nakłada się w wysokości, w jakiej zostałaby ona nałożona, gdyby strona nie poddała się dobrowolnie karze pieniężnej; 2) nieuznania odwołania za słuszne – zmienia swoją decyzję w zakresie kary pieniężnej, ustalając ją w wysokości, w jakiej zostałaby nałożona, gdyby strona nie poddała się dobrowolnie karze pieniężnej, o czym niezwłocznie powiadamia stronę, przesyłając jej nową decyzję, od której przysługuje odwołanie. (233) W przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie III niniejszej decyzji, na podstawie art. 264 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 29 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi, jak również stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z art. 37 zd. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi i art. 479 32 Kodeksu postępowania cywilnego, stronie przysługuje zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodniowym od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy. (234) Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1228 ze zm.) odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1.000 zł, natomiast zażalenie na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów opłacie stałej w kwocie 500 zł. (235) Opłatę od odwołania lub zażalenia należy uiścić na rachunek bankowy Sądu Okręgowego w Warszawie albo w kasie tego sądu lub w inny sposób, zgodnie z informacjami podanymi przez Sąd. Na stronie internetowej Sądu Okręgowego w Warszawie oraz na tablicy ogłoszeń w budynku Sądu dostępne informacje o: 1) funkcjonujących kasach sądu, w których można uiścić opłatę sądową; Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu w Bydgoszczy Pl. Kościeleckich 3, 85-033 Bydgoszcz tel.52 345 56 44 bydgoszcz@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 64 2) możliwych sposobach uiszczania opłat sądowych w formie bezgotówkowej; 3) numerach rachunków bieżących dochodów sądu, na które można dokonywać wpłat. (236) Zgodnie z art. 103 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Zgodnie z art. 105 ust. 1 zd. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. (237) Stosownie do treści art. 117 § 1, § 3 i § 4 zd. 1 Kodeksu postępowania cywilnego strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność sądową, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Piotr Adamczewski Dyrektor Delegatury w Bydgoszczy /podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/ Otrzymuje: Bunge Polska sp. z o.o. Ul. Niepodległości 42 88-150 Kruszwica reprezentowana przez: [XXXXXXXXXXXXXXXXXXX] [XXXXXXXXXXXXXXXXXXXX]