DPI-37/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DDI-1-411/17/271/03/GG Warszawa, 2003-06-02 D E C Y Z J A Nr DPI - 37/2003 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 z pó ź n. zm.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyra ż a zgod ę na dokonanie koncentracji , polegaj ą cej na przej ę ciu przez Zak ł ady Przemys ł u Wapienniczego „Trzuskawica” S.A. z siedzib ą w Sitkówce k/Kielc, kontroli nad spó ł k ą „Lafarge Wapno” Sp. z o.o. z siedzib ą w Bielawach, poprzez nabycie wszystkich udzia ł ów w kapitale zak ł adowym tej spó ł ki. U Z A S A D N I E N I E W dniu 19 marca 2003 r. do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wp ł yn ęł o zg ł oszenie zamiaru koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez Zak ł ady Przemys ł u Wapienniczego „Trzuskawica” S.A. z siedzib ą w Sitkówce k/Kielc, wy łą cznej kontroli nad spó ł k ą „Lafarge Wapno” Sp. z o.o. z siedzib ą w Bielawach, poprzez nabycie 100% udzia ł ów w kapitale zak ł adowym tej spó ł ki. W zwi ą zku z tym, i ż : - spe ł nione zosta ł y niezb ę dne przes ł anki uzasadniaj ą ce zg ł oszenie koncentracji, bowiem łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia przekroczy ł 50 mln euro, tj. kwot ę okre ś lon ą w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 z pó ź . zm.), zwanej dalej ustaw ą antymonopolow ą , - przej ę cie kontroli nad innym przedsi ę biorc ą jest jednym ze sposobów koncentracji okre ś lonym w art. 12 ust. 2 pkt. 2 ww. ustawy, - w przedmiotowej sprawie nie wyst ę puje ż adna okoliczno ść z katalogu przes ł anek egzoneracyjnych, wymienionych w art. 13 ustawy antymonopolowej, powoduj ą ca odst ą pienie od obowi ą zku zg ł oszenia koncentracji, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej tak ż e organem antymonopolowym, wszcz ął post ę powanie w niniejszej sprawie, o czym powiadomi ł stron ę pismem z dnia 4 kwietnia 2003 r. Z informacji zawartych w zg ł oszeniu wynika, ż e transakcja zosta ł a zg ł oszona bez naruszenia terminu, o którym mowa w art. 94 ust 4 ustawy antymonopolowej. Umowa w sprawie sprzeda ż y udzia ł ów „Lafarge Wapno” Sp. z o.o. zosta ł a podpisana w dniu 13 marca 2003 r., natomiast zg ł oszenie zamiaru koncentracji zosta ł o wystosowane do UOKiK w dniu 19 marca 2003 r., a wi ę c w terminie siedmiu dni od zawarcia powy ż szej umowy. W trakcie post ę powania organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje : Opis i przyczyny transakcji. Przedmiotowa transakcja zosta ł a zawarta mi ę dzy ZPW „Trzuskawica” S.A., a bezpo ś rednim w ł a ś cicielem ca ł ego kapita ł u zak ł adowego „Lafarge Wapno” Sp. z o.o., tj. Lafarge Cement Polska S.A. z siedzib ą w Ma ł ogoszczy. Umowa podpisana w dniu 13 marca 2003 r. mi ę dzy ww. przedsi ę biorcami, uzale ż nia dokonanie transakcji od spe ł nienia kilku warunków zawieszaj ą cych. Jednym z tych warunków jest uzyskanie zgody organu antymonopolowego. Zg ł aszaj ą cy koncentracj ę wskaza ł , i ż planowana koncentracja wynika ze strategii europejskich producentów materia ł ów budowlanych, którzy w ostatnich latach konsoliduj ą swoj ą dzia ł alno ść wokó ł wiod ą cych grup produktowych, rezygnuj ą c z wytwarzania produktów pobocznych lub uzupe ł niaj ą cych. Zgodnie z t ą tendencj ą globalna strategia Grupy Lafarge (do której nale ż y „Lafarge Wapno” Sp. z o.o.) koncentruje si ę na produkcji cementu i dlatego Grupa zamierza wycofa ć si ę z polskiego rynku produktów wapienniczych, m.in. poprzez sprzeda ż spó ł ki „Lafarge Wapno” Sp. z o.o. Z kolei istotnym elementem strategii Grupy Kapita ł owej CRH (do której nale ż y ZPW „Trzuskawica” S.A) jest rozwijanie dzia ł alno ś ci w Europie Centralnej w sektorze produktów wapienniczych, przy czym Europa Centralna jest traktowana jako punk 2 wyj ś cia w ekspansji Grupy CRH na tereny Europy Wschodniej. Ponadto, zdaniem wnioskodawcy, planowana koncentracja powinna przyczyni ć si ę do obni ż enia kosztów funkcjonowania przedsi ę biorców bezpo ś rednio w niej uczestnicz ą cych dzi ę ki wprowadzeniu wspólnego systemu informatycznego i zak ł adowego planu kont oraz zarz ą dzania ś rodkami finansowymi, a tak ż e dzi ę ki dokonywaniu wspólnych zakupów maszyn i urz ą dze ń pozwalaj ą cych na uzyskiwanie ilo ś ciowych upustów cenowych oraz wspólnemu finansowaniu reklamy i uczestnictwa w targach i wystawach. Oszcz ę dno ś ci te b ę d ą mia ł y du ż e znaczenie dla poprawy rentowno ś ci obu przedsi ę biorców, co jest istotne z uwagi na ograniczenia wzrostu cen produktów wapienniczych wynikaj ą ce z niskiego wykorzystania mocy produkcyjnych oraz blisko 50% udzia ł u kosztów sta ł ych w kosztach produkcji. Uczestnicy koncentracji. ZPW „Trzuskawica” S.A. – aktywny uczestnik niniejszej koncentracji – nale ż y do irlandzkiej Grupy CRH, która posiada spó ł ki zale ż ne w 22 krajach, w Europie i obu Amerykach. Przedmiotem dzia ł alno ś ci Grupy CRH jest produkcja i sprzeda ż nast ę puj ą cych wyrobów: cementu, produktów wapienniczych, asfaltu, prefabrykowanych elementów budowlanych, pokry ć dachowych, cegie ł silikatowych, materia ł ów izolacyjnych, ogrodze ń i zabezpieczenia oraz wyrobów szklanych. Grupa CRH dzia ł a na polskim rynku poprzez trzy spó ł ki zale ż ne, z których ka ż da jest grup ą kapita ł ow ą . S ą to: Lohja Rudus Oy, CRH Europe B.V. oraz CRH Poland B.V., która, w ramach dzia ł alno ś ci holdingowej, utworzy ł a grup ę kapita ł ow ą w oparciu o Cementowni ę „O ż arów” S.A. W strukturze Grupy Kapita ł owej Cementowni „O ż arów” prowadzi dzia ł alno ść ZPW „Trzuskawica” S.A. Przedmiotem dzia ł alno ś ci ZPW „Trzuskawica” S.A. jest wydobywanie kamienia wapiennego (z w ł asnego z ł o ż a) oraz produkcja i sprzeda ż : wapna nawozowego, wapna palonego w bry ł ach, wapna palonego mielonego, wapna hydratyzowanego, grysów, kruszyw, t ł ucznia, m ą czki bitumicznej, sorbentu w ę glanowego, py ł u wapiennego, kredy technicznej. ZPW „Trzuskawica” S.A. szacowa ł a swój udzia ł w krajowym rynku wyrobów wapienniczych (wypalanych) w 2002 r. na poziomie: - wapno nawozowe – 7%, - wapno palone w bry ł ach – 28%, - wapno palone mielone – 31%, - wapno hydratyzowane – 22%. 3 „Lafarge Wapno” Sp. z o.o. – pasywny uczestnik koncentracji – nale ż y do francuskiej Grupy Lafarge, licz ą cej ok. 2.000 przedsi ę biorców dzia ł aj ą cych w skali ś wiatowej w zakresie produkcji i sprzeda ż y materia ł ów budowlanych. Do niedawna Grupa Lafarge by ł a zorganizowana w formie czterech podstawowych pionów, tj.: cementowego, materia ł ów do krycia dachów, gipsowego oraz kruszyw i betonu. Obecnie Grupa Lafarge jest w trakcie wyzbywania si ę swoich spó ł ek wapienniczych w Europie (zaliczanych do pionu kruszyw i betonu). W Polsce Grupa Lafarge jest obecna poprzez szereg spó ł ek zale ż nych, prowadz ą cych dzia ł alno ść we wszystkich ww. obszarach dzia ł alno ś ci, przy czym Grupa – podobnie jak w innych krajach europejskich – likwiduje równie ż w Polsce swoj ą dzia ł alno ść w pionie kruszyw i betonu. Przedmiotem dzia ł alno ś ci prowadzonej przez „Lafarge Wapno” Sp. z o.o. jest produkcja i sprzeda ż wapna nawozowego, wapna palonego w bry ł ach, wapna palonego mielonego i wapna hydratyzowanego. Udzia ł „Lafarge Wapno” Sp. z o.o. w rynku krajowym w zakresie sprzeda ż y ww. produktów szacowany by ł w 2002 r. na poziomie: - wapno nawozowe – 30%, - wapno palone w bry ł ach – poni ż ej 0,5%. - wapno palone mielone – 10%, - wapno hydratyzowane – 22%. Struktura rynku wyrobów wapienniczych. Produkty wapiennicze oferowane na rynku dziel ą si ę na: ¾ wyroby niewypalane, do których zalicza si ę kamie ń wapienny, kruszywa i grysy, m ą czki wapienne, nawozy w ę glanowe i wapniowo-magnezowe, ¾ wyroby wypalane, tj. wapno palone (w postaci bry ł i mielone), wapno hydratyzowane oraz nawozy wapniowe tlenkowe. Produkty wapiennicze znajduj ą szerokie zastosowanie przede wszystkim w budownictwie (g ł ównymi odbiorcami s ą producenci materia ł ów budowlanych, wykonawcy robót drogowych, chemia budowlana) oraz w szeregu bran ż przemys ł owych: hutnictwie, przemy ś le chemicznym, papierniczym, szklarskim, gumowym, nawozów sztucznych, kosmetycznym, spo ż ywczym, a tak ż e w energetyce i górnictwie w ę gla 4 kamiennego. Produkty wapiennicze powszechnie stosowane s ą równie ż w rolnictwie i le ś nictwie (jako nawozy), a tak ż e w szeroko rozumianej ochronie ś rodowiska. W Polsce producenci wyrobów wapienniczych nie posiadaj ą w ł asnych kana ł ów dystrybucyjnych, sprzedaj ą wi ę c swoje wyroby bezpo ś rednio odbiorcom przemys ł owym (na podstawie kontraktów zawieranych w oparciu o przetargi) lub niezale ż nym dystrybutorom. Polski rynek hurtowego handlu wyrobami wapienniczymi (stosowanymi g ł ównie w budownictwie) charakteryzuje istnieniem na tym rynku du ż ych firm handlowych, posiadaj ą cych rozbudowan ą sie ć sprzeda ż y, pokrywaj ą c ą najcz ęś ciej terytorium ca ł ego kraju. Jedn ą z najwi ę kszych i najbardziej dynamicznie rozwijaj ą cych si ę firm handlowych jest Grupa PSB S.A., która skupia oko ł o 200 hurtowników na terenie ca ł ego kraju. Inne tego typu firmy handlowe to: „Aspera”, „Korta”, GBH. Obecnie w Polsce prowadzi dzia ł alno ść tylko dwóch producentów, posiadaj ą cych w ł asne z ł o ż a kamienia wapiennego i wytwarzaj ą cych pe ł en asortyment wyrobów wapienniczych, tj. zarówno wyroby niewypalane, jak i wyroby wypalane. Jednym z nich jest ZPW „Trzuskawica” S.A. (uczestnik niniejszej koncentracji), drugim za ś Lhoist Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie, b ę d ą ca spó ł k ą zarz ą dzaj ą c ą dla grupy polskich spó ł ek, nale żą cych do belgijskiego koncernu Lhoist specjalizuj ą cego si ę w produkcji wyrobów wapienniczych i dolomitów. Polskie spó ł ki z Grupy Lhoist produkuj ą ce wyroby wapiennicze to: Lhoist Bukowa Sp. z o.o., Zak ł ad Wapienniczy „Wojcieszów” Sp. z o.o., Ś l ą skie Zak ł ady Przemys ł u Wapienniczego „Opolwap” S.A. i Góra ż d ż e Wapno Sp. z o.o. Grupa Lhoist posiada wysok ą pozycj ę w krajowym rynku wyrobów wapienniczych (wypalanych) szacowan ą w 2002 r. nast ę puj ą co: - wapno nawozowe – 28%, - wapno palone w bry ł ach – 64%, - wapno palone mielone – 56%, - wapno hydratyzowane – 46%. Charakterystyczn ą cech ą polskiego rynku wyrobów wapienniczych jest to, ż e obok ww. wiod ą cych producentów, wyst ę puje na nim du ż a liczba mniejszych przedsi ę biorców, nie posiadaj ą cych w ł asnych z ł ó ż wapienia. Posiadanie bowiem w ł asnej kopalni wapienia nie jest warunkiem koniecznym do produkcji wyrobów wapienniczych. Producenci ci nabywaj ą surowiec od firm wydobywaj ą cych kamie ń wapienny i wytwarzaj ą zarówno produkty palone, jak i niewypalane. Ze wzgl ę du na wysokie koszty transportu kamienia wapiennego, siedziby tych producentów zlokalizowane s ą pobli ż u z ł ó ż surowca, tj. g ł ównie w Polsce po ł udniowej. Do najbardziej znanych spo ś ród tych producentów 5 nale żą : Zak ł ad Wapienniczy „P ł aza”, Zak ł ady Wapiennicze w Czastkowicach, Z.W. „Morawica” S.A., Przedsi ę biorstwo „Labtar” Sp. z o.o., „Nordkalk Miedzianka” S.A. Inn ą cech ą charakteryzuj ą c ą sektor wapienniczy w Polsce jest nadwy ż ka mocy produkcyjnych (30% - 40%) w tym sektorze, spowodowana za ł amaniem w 1999 r. rynku budowlano-monta ż owego. Przedsi ę biorcy bezpo ś rednio uczestnicz ą cy w planowanej koncentracji tak ż e odczuli skutki tego za ł amania. Moce produkcyjne ZPW „Trzuskawica” S.A. s ą wykorzystywane tylko w 55%, a „Lafarge Wapno” Sp. z o.o. w 65%. Wed ł ug oficjalnych danych GUS import i eksport wyrobów wapienniczych – pomimo braku ce ł i innych ogranicze ń administracyjnych – wyst ę puje w Polsce na niewielka skal ę . W latach 2001 – 2002 ca ł kowity import wyrobów wapienniczych nie przekroczy ł 1,3% ilo ś ci produkcji sprzedanej, a ca ł kowity eksport tych wyrobów oscylowa ł na poziomie 1% ilo ś ci produkcji sprzedanej. Niski poziom zarówno importu jak i eksportu wyrobów wapienniczych ś ci ś le zwi ą zany jest z wysokimi kosztami transportu tych wyrobów. Op ł acalno ść transportu liczona jest poprzez wyznaczenie udzia ł u kosztu transportu w cenie towaru. Najbardziej kosztownym towarem w transporcie jest kamie ń wapienny, gdy ż udzia ł kosztów transportu przekracza cen ę samego towaru niekiedy nawet o 50%. Znacznie ta ń sze w transporcie s ą wyroby o wysokim stopniu przetworzenia, cho ć i w przypadku tych wyrobów koszty transportu s ą stosunkowo wysokie (np. udzia ł kosztów transportu w cenie wapna hydratyzowanego wynosi oko ł o 20%). Wyj ą tek stanowi tutaj konkurencyjny import wapna palonego w szczególno ś ci z Bia ł orusi i Ukrainy. Oficjalne dane GUS nie oddaj ą rzeczywistego obrazu importu wapna palonego na teren Polski. Wed ł ug szacunków Stowarzyszenia Producentów Cementu i Wapna, nie rejestrowany import wapna palonego do Polski zza wschodniej granicy mo ż e wynosi ć nawet 75.000 ton rocznie, co wraz z rejestrowanym importem stanowi blisko 10% rynku krajowego. Wapno to jest kierowane przede wszystkim na tereny wschodniej i pó ł nocnej Polski i chocia ż jego jako ść jest gorsza ni ż wapna polskiego, to ze wzgl ę du na nisk ą cen ę (ró ż nica si ę ga nawet 80%) jest ono bardzo atrakcyjne, szczególnie dla u ż ytkowników indywidualnych przy pracach budowlanych oraz dla tzw. „producentów satelickich” (czyli ma ł ych hydratyzarni), którzy na jego bazie wytwarzaj ą wapno hydratyzowane. Na rynku produktów wapienniczych coraz wi ę ksze znaczenie zaczynaj ą mie ć pochodz ą ce g ł ównie z importu, tzw. plastifikatory, b ę d ą ce chemicznymi substytutami 6 wapna hydratyzowanego. Plastifikatory znajduj ą zastosowanie w budownictwie i w tym zakresie w coraz wi ę kszym stopniu wypieraj ą z rynku wapno hydratyzowane. Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje : Rynki, na które koncentracja wywiera wp ł yw. W my ś l art. 4 pkt. 8 ustawy antymonopolowej, przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ą oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczaj ą zasadniczo dwa elementy: towar ( rynek produktowy ) i terytorium ( rynek geograficzny). Maj ą c na uwadze powy ż sz ą definicj ę oraz kryteria wyznaczania rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera wp ł yw, zawarte w rozporz ą dzeniu Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2002 r. w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców (Dz. U. Nr 37, poz. 334), organ antymonopolowy uzna ł , i ż : A) W przedmiotowej sprawie wyst ę puj ą rynki w ł a ś ciwe, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym . W ś ród przedsi ę biorców z grup kapita ł owych uczestnicz ą cych w planowanej koncentracji tylko ZPW „Trzuskawica” S.A i „Lafarge Wapno” Sp. z o.o. s ą jednocze ś nie producentami i sprzedawcami wyrobów wapienniczych, a zatem dla ustalenia wp ł ywu planowanej koncentracji w uk ł adzie horyzontalnym, nale ż y zdefiniowa ć rynki produktowe (rynki wspólne) przedsi ę biorców bezpo ś rednio uczestnicz ą cych w koncentracji. Oferta produktowa ZPW „Trzuskawica” S.A jest szersza ni ż oferta „Lafarge Wapno” Sp. z o.o. Z faktu, ż e ZPW „Trzuskawica” S.A eksploatuje w ł asne z ł o ż e kamienia wapiennego wynika sprzeda ż takich produktów, jak: grysy, kruszywa, t ł ucze ń , kamie ń wapienny, m ą czki wapienne, sorbent w ę glanowy, py ł wapienny i kreda techniczna. Natomiast produktami wspólnie wytwarzanymi i sprzedawanymi przez ZPW „Trzuskawica” S.A i „Lafarge Wapno” Sp. z o.o. s ą : wapno nawozowe, wapno palone w bry ł ach, wapno palone mielone i wapno hydratyzowane. Organ antymonopolowy uzna ł , i ż rynek produktów wapienniczych – w aspekcie geograficznym – jest ograniczony do rynku krajowego. O takim okre ś leniu rynku geograficznego decyduje przede wszystkim skala kosztów transportu, powoduj ą ca, ż e 7 import i eksport tych produktów jest ma ł o op ł acalny, mo ż na zatem przyj ąć , ż e obrót handlowy wyrobami wapienniczymi koncentruje si ę g ł ównie na rynku krajowym. Na tak okre ś lonym rynku, w wyniku koncentracji, łą czne udzia ł y (na podstawie danych z 2002 r.) ZPW „Trzuskawica” S.A i „Lafarge Wapno” Sp. z o.o. b ę d ą wynosi ł y: - w rynku wapna nawozowego – 37%, - w rynku wapna palonego w bry ł ach – 28%, - w rynku wapna palonego mielonego – 41%, - w rynku wapna hydratyzowanego – 44%. B) W ocenie organu antymonopolowego przedmiotowa koncentracja nie b ę dzie wywiera ł a wp ł ywu na rynek w uj ę ciu wertykalnym . Grup ę Kapita ł ow ą Cementowni O ż arów (do której bezpo ś rednio nale ż y ZPW „Trzuskawica” S.A.) tworz ą w przewa ż aj ą cej wi ę kszo ś ci producenci wyrobów betonowych, którzy w procesach technologicznych nie wykorzystuj ą wyrobów wapienniczych. Wyj ą tek stanowi dwóch producentów betonu komórkowego, którzy w 100% zaopatruj ą si ę w wapno w ZPW „Trzuskawica” S.A. Istnieje wprawdzie potencjalna mo ż liwo ść nabywania wapna przez tych producentów równie ż w spó ł ce „Lafarge Wapno” Sp. z o.o., ale ze wzgl ę du na odleg łą lokalizacj ę i warto ść u ż ytkow ą produktów sprzedawanych przez t ę spó ł k ę , nie przewiduje si ę mo ż liwo ś ci zmiany dotychczasowego ź ród ł a zaopatrzenia. Planowana koncentracja nie b ę dzie mia ł a zatem ż adnego wp ł ywu na struktur ę rynków w uk ł adzie wertykalnym, gdy ż powi ą zania kapita ł owe mi ę dzy uczestnikami koncentracji, nie znajduj ą prze ł o ż enia na strategi ę zaopatrzeniow ą producentów wyrobów betonowych nale żą cych do Grupy Kapita ł owej Cementowni O ż arów. C) Organ antymonopolowy stwierdzi ł równie ż , i ż przedmiotowa koncentracja nie wywiera wp ł ywu na rynek w uk ł adzie konglomeratowym , gdy ż zarówno bezpo ś redni uczestnicy koncentracji, jak i przedsi ę biorcy z ich grup kapita ł owych, nie posiadaj ą udzia ł ów wi ę kszych ni ż 40% w jakimkolwiek rynku w ł a ś ciwym, na którym nie ma mi ę dzy nimi ż adnych powi ą za ń horyzontalnych i wertykalnych. Ocena skutków koncentracji. Przepis art. 17 ustawy antymonopolowej stanowi, i ż Prezes Urz ę du wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której nie powstanie lub nie umocni si ę pozycja dominuj ą ca na rynku i wskutek czego konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona. 8 Analiza skutków niniejszej koncentracji nie wykaza ł a zagro ż e ń dla krajowego rynku produktów wapienniczych, p ł yn ą cych z przej ę cia przez ZPW „Trzuskawica” S.A. kontroli nad spó ł k ą „Lafarge Wapno” Sp. z o.o. Organ antymonopolowy uznaj ą c za zasadne wyra ż enie zgody na dokonanie przedmiotowej koncentracji, wzi ął pod uwag ę w szczególno ś ci nast ę puj ą ce przes ł anki: a/ Brak jest rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera ł aby wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym lub konglomeratowym; b/ Przedmiotowa koncentracja ma charakter horyzontalny, co prowadzi do sumowania udzia ł ów rynkowych jej bezpo ś rednich uczestników, w wyniku czego wzmocni ą oni swoj ą pozycj ę rynkow ą w czterech rynkach produktowych, w tym w dwóch (rynku wapna palonego mielonego i rynku wapna hydratyzowanego) osi ą gn ą udzia ł y wynosz ą ce odpowiednio: 41% i 44%. Podkre ś li ć jednak nale ż y, i ż domniemanie ustawowe łą czy przekroczenie 40% udzia ł u w rynku z pozycj ą dominuj ą c ą przedsi ę biorcy, je ż eli jednocze ś nie jest to pozycja, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym, przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów (art. 4 pkt 9 ustawy antymonopolowej). Analiza struktury krajowego rynku wyrobów wapienniczych wykaza ł a, ż e niekwestionowanym liderem na tym rynku jest Grupa Lhoist, posiadaj ą ca udzia ł y przekraczaj ą ce 40% w trzech rynkach produktowych: rynku wapna palonego w bry ł ach, rynku wapna palonego mielonego i rynku wapna hydratyzowanego. Po dokonaniu zamierzonej koncentracji, struktura rynku wapienniczego we wspólnych dla uczestników koncentracji segmentach produktowych - uwzgl ę dniaj ą ca dotychczasowe udzia ł y w rynku - b ę dzie przedstawia ć si ę nast ę puj ą co: Grupa Lhoist ZPW Trzuskawica* inni Wapno palone w bry ł ach 64% 28% 8% Wapno palone mielone 56% 41% 3% Wapno hydratyzowane 46% 44% 10% Wapno nawozowe 28% 37% 35% * przy uwzgl ę dnieniu udzia ł ów Lafarge Wapno Z powy ż szych danych wynika, ż e Grupa Lhoist, jest podmiotem, którego si ł a rynkowa b ę dzie stanowi ć skuteczn ą przeciwwag ę dla pozycji, któr ą uzyska ZPW „Trzuskawica” S.A. po koncentracji z „Lafarge Wapno” Sp. z o.o. Planowana koncentracja przyczyni si ę 9 niew ą tpliwie do wyrównania si ł rynkowych obu konkurentów, co mo ż e oznacza ć korzystny dla odbiorców rozwój konkurencji na rynku wyrobów wapienniczych, nie za ś skuteczne ograniczanie tej konkurencji. c/ Pomimo tego, ż e oficjalnie rejestrowany import produktów wapienniczych jest niewielki, w ocenie organu antymonopolowego nie mo ż na pomin ąć wp ł ywu, jaki na rynek wyrobów wapienniczych ma nie rejestrowany import zza wschodniej granicy taniego wapna palonego, przede wszystkim wykorzystywanego przez u ż ytkowników indywidualnych do prac budowlanych oraz przez „producentów satelickich” jako surowiec do wytwarzania wapna hydratyzowanego. To ź ród ł o zaopatrzenia stanowi swoist ą konkurencj ę dla towarów oferowanych przez strony niniejszej koncentracji. Organ antymonopolowy uwzgl ę dni ł ponadto, wp ł yw na rynek wapna hydratyzowanego jego importowanych substytutów w postaci plastyfikatorów. S ą to zwi ą zki chemiczne, wykorzystywane w budownictwie, które eliminuj ą z zapraw murarskich wapno hydratyzowane, co znacznie zmniejsza koszty transportu i magazynowania ( ś rednia wa ż ona wydajno ść plastyfikatorów wynosi 14,5 kg na ton ę wapna hydratyzowanego, co oznacza, ż e w zamian za transport i magazynowanie 10 ton wapna, wystarczy kupi ć 145 kg plastyfikatora). Z rachunku ekonomicznego wynika wi ę c, ż e plastyfikatory maj ą wi ę ksz ą u ż yteczno ść , z coraz wi ę ksz ą skuteczno ś ci ą wypieraj ą wi ę c z rynku wapno hydratyzowane. Uwzgl ę dniaj ą c zatem konkurencyjny import wapna palonego oraz „efekt wypierania” z rynku wapna hydratyzowanego, mo ż na z du ż ym stopniem prawdopodobie ń stwa przypuszcza ć , ż e rzeczywiste udzia ł y uczestników koncentracji w rynku wapna palonego (mielonego) i w rynku wapna hydratyzowanego b ę d ą znacznie mniejsze ni ż przewidywane. d/ Jak wynika ze zgromadzonych informacji, wej ś cie na rynek nowych podmiotów wi ąż e si ę z nast ę puj ą cymi barierami: - finansowe, rz ę du 62 mln z ł (przy za ł o ż eniu budowy zak ł adu o wydajno ś ci odpowiadaj ą cej ZPW Trzuskawica), - administracyjne – operaty zgodno ś ci z ochron ą ś rodowiska, uzyskanie statutu zak ł adu górniczego, pozwolenie MSWiA (dotyczy tylko inwestorów zagranicznych). Bariery s ą wi ę ksze, w przypadku przedsi ę wzi ę cia zak ł adaj ą cego równie ż wydobycie kruszywa (uzyskanie koncesji górniczej, zakup terenu – oko ł o 60 mln. z ł ), ale nie maj ą one ogranicze ń „naturalnych”, gdy ż polskie z ł o ż a wapienne wykorzystywane s ą jedynie w 5%. Podkre ś lenia wymaga, i ż dzia ł alno ść na tym rynku mo ż na prowadzi ć 10 z powodzeniem, nie maj ą c bezpo ś redniego dost ę pu do z ł ó ż , o czym najlepiej ś wiadczy przyk ł ad Lafarge Wapno. Wskazane bariery nie stanowi ą w ocenie organu antymonopolowego realnych przeszkód do wej ś cia na rynek nowych podmiotów. Obecnie istniej ą ca na rynku sytuacja nie zach ę ca jednak do rozpocz ę cia dzia ł alno ś ci na tym rynku. Wp ł yw na to ma w szczególno ś ci: - znaczne niewykorzystanie mocy produkcyjnych dzia ł aj ą cych ju ż rynku podmiotów (30-40%), - nap ł yw plastyfikatorów, wypieraj ą cych z rynku wapno hydratyzowane, co przek ł ada si ę na nisk ą op ł acalno ść przedsi ę wzi ę cia. Maj ą c na wzgl ę dzie powy ż sze, organ antymonopolowy stwierdzi ł , ż e sam fakt dokonania si ę planowanej koncentracji nie niesie za sob ą zagro ż e ń w postaci dzia ł a ń hamuj ą cych potencjalne inwestycje, gdy ż przes ł anki tych inwestycji nie s ą uzale ż nione od czynników, na które wp ł yw mieliby uczestnicy koncentracji (np. ograniczanie dost ę pu do surowca, czy dost ę pu do sieci dystrybucyjnej). Tym samym, jakkolwiek powstanie nowych podmiotów na tym rynku - w obecnej sytuacji - wydaje si ę by ć ma ł o prawdopodobne, to sama koncentracja nie b ę dzie mia ł a wp ł ywu na ten fakt. e/ Wzmocnienie pozycji rynkowej ZPW „Trzuskawica” S.A w wyniku planowanej koncentracji, nie powinno zdaniem organu antymonopolowego, wywrze ć negatywnego wp ł ywu na dotychczasowe warunki transakcyjne jej kontrahentów. Zdecydowana wi ę kszo ść dotychczasowych kontrahentów ZPW „Trzuskawica” S.A i spó ł ki „Lafarge Wapno” Sp. z o.o. to: - niezale ż ne firmy dystrybucyjne, z regu ł y dzia ł aj ą ce na terenie ca ł ego kraju, - du ż e zak ł ady przemys ł owe. Odbiorcy ci, z racji zakupywanego wolumenu, dysponuj ą okre ś lon ą si łą przetargow ą . Nabywaj ą oni produkty wapiennicze na podstawie wynegocjonowanych kontraktów i umów. Si ł a przetargowa du ż ych odbiorców hurtowych, którzy sprzedaj ą g ł ównie wyroby wapiennicze stosowane w budownictwie, wzros ł a szczególnie w ostatnich latach, co ma bezpo ś redni zwi ą zek z za ł amaniem polskiego rynku budowlano-monta ż owego. Znaczenie strategiczne du ż ych odbiorców przemys ł owych, a tak ż e odbiorców hurtowych, pozwala na stwierdzenie, ż e si ł a „rynku nabywcy” co najmniej równowa ż y si łę „rynku producenta”. Oceniaj ą c natomiast skutki koncentracji dla odbiorców z rynków lokalnych, organ antymonopolowy stwierdzi ł , i ż bez przeszkód mog ą oni dokonywa ć zakupów poza w ł a ś ciwymi dla siebie rynkami lokalnymi. Pomimo, i ż najlepszy dost ę p do produktu jest w po ł udniowej Polsce - gdzie zlokalizowanych jest wi ę kszo ść z ł ó ż i zak ł adów 11 produkcyjnych - to sprzeda ż wapna odbywa si ę z równym powodzeniem na terenach Polski pó ł nocnej. Rozbudowane sieci dystrybucyjne, wykorzystuj ą ce efekt skali, s ą w stanie w sposób op ł acalny zorganizowa ć sprzeda ż równie ż w rejonach po ł o ż onych w dalszej odleg ł o ś ci od zak ł adów produkcyjnych. Jako zabezpieczenie interesów kontrahentów organ antymonopolowy uzna ł równie ż fakt niepe ł nego wykorzystania mocy produkcyjnych w sektorze wapienniczym. Sytuacja taka powoduje, i ż odpowiedzi ą producentów na ewentualny wzrost popytu na wyroby wapiennicze, nie b ę dzie wzrost cen tych wyrobów, ale zwi ę kszenie wykorzystania mocy produkcyjnych (efekt skali produkcji). Jest to tym bardziej uzasadnione, ż e koszty sta ł e stanowi ą 40% - 50% kosztów produkcji wyrobów wapienniczych. f/ Organ antymonopolowy dokona ł równie ż analizy skutków przedmiotowej koncentracji z punktu widzenia doktryny z dziedziny prawa konkurencji, wed ł ug której do analizy otoczenia konkurencyjnego przedsi ę biorcy niezb ę dne jest rozró ż nienie mi ę dzy sektorem i rynkiem. Analiza sektora odnosi si ę do poda ż y produktu, natomiast analiza rynku odnosi si ę do popytowej cz ęś ci systemu ekonomicznego. Koncentracja sektora nie musi oznacza ć koncentracji rynku w ł a ś ciwego pod wzgl ę dem produktowym i geograficznym. Zale ż y to od ilo ś ci dystrybutorów dzia ł aj ą cych na rynku w ł a ś ciwym i sposobu ich powi ą zania z producentami dzia ł aj ą cymi w sektorze obs ł uguj ą cym dany rynek w ł a ś ciwy. Koncentracji sektora b ę dzie towarzyszy ł a koncentracja rynku, je ż eli producent dominuj ą cy w sektorze b ę dzie mia ł silnie rozwini ę t ą i zamkni ę t ą dla innych producentów sie ć dystrybucyjn ą . Koncentracja sektora nie b ę dzie mia ł a natomiast wp ł ywu na konkurencj ę na rynku, na którym dzia ł a wielu niezale ż nych dystrybutorów lub konkurencyjne sieci dystrybucyjne. W takiej sytuacji koncentracja nie powoduje wzmocnienia si ł y rynkowej producenta, poniewa ż odbiorcy ko ń cowi otrzymuj ą ofert ę pochodz ą ca od ró ż nych dystrybutorów. Taka sytuacja ma w ł a ś nie miejsce w przedmiotowej koncentracji, której podmioty nie maj ą w ł asnych sieci dystrybucyjnych i sprzedaj ą swoje produkty m.in. za po ś rednictwem konkuruj ą cych ze sob ą sieci dystrybucyjnych, oferuj ą cych towary pochodz ą ce od ró ż nych producentów, w tym tak ż e z importu; Reasumuj ą c, nale ż y stwierdzi ć , i ż planowana koncentracja spe ł nia przes ł anki okre ś lone w art. 17 ustawy antymonopolowej. W jej wyniku dojdzie co prawda do istotnego zwi ę kszenia udzia ł ów ZPW „Trzuskawica” S.A i „Lafarge Wapno” Sp. z o.o. w rynku wapna palonego mielonego i wapna hydratyzowanego, jednak przeprowadzone post ę powanie wykaza ł o, i ż nie b ę dzie si ę to przek ł ada ć na zwi ę kszenie si ł y rynkowej 12 uczestników koncentracji. Wskutek planowanej koncentracji nie dojdzie zatem ani do uzyskania pozycji dominuj ą cej, rozumianej jako mo ż liwo ść prowadzenia dzia ł alno ś ci niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów, ani do istotnego ograniczenia konkurencji. Wobec powy ż szego orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 k.p.c. – od niniejszej decyzji stronie przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Zast ę pca Dyrektora Departamentu Przemys ł u i Infrastruktury Jolanta Steppa Otrzymuj ą : Pe ł nomocnicy ZPW „Trzuskawica” S.A. Pani Anna Fornalczyk „COMPER” Competition Development Center ul. Ż urawia 7/9 91-455 Ł ód ź Pani Ma ł gorzata Szwaj “Wardy ń ski, Wierci ń ski, Szczepi ń ski i Wspólnicy” s.j. Al. Ujazdowskie 12 00-478 Warszawa 13