DOK-79/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DOK-1-421/30/04/GG Warszawa, 2004-08-12 D E C Y Z J A Nr DOK - 79/2004 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Deere & Company z siedzib ą w Moline (Illinois, USA), wyra ż a zgod ę na dokonanie koncentracji , polegaj ą cej na przej ę ciu przez Deere & Company kontroli nad spó ł k ą „John Deere – Rolimpex Maszyny Rolnicze” Sp. z o.o. z siedzib ą w Jelonku k/Poznania. U Z A S A D N I E N I E W dniu 31 maja 2004 r. do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wp ł yn ęł o zg ł oszenie zamiaru koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez Deere & Company z siedzib ą w Moline (Illinois, USA), kontroli nad spó ł k ą „John Deere – Rolimpex Maszyny Rolnicze” Sp. z o.o. z siedzib ą w Jelonku k/Poznania, poprzez nabycie 60% udzia ł ów tej spó ł ki. W zwi ą zku z tym, i ż : - spe ł nione zosta ł y niezb ę dne przes ł anki uzasadniaj ą ce zg ł oszenie koncentracji, bowiem łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia przekroczy ł 50 mln euro, tj. kwot ę okre ś lon ą w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź . zm.), zwanej dalej ustaw ą antymonopolow ą , - przej ę cie kontroli przez jednego przedsi ę biorc ę nad innym przedsi ę biorc ą , jest jednym ze sposobów koncentracji okre ś lonym w art. 12 ust. 2 pkt. 2 ww. ustawy, - w przedmiotowej sprawie nie wyst ę puje ż adna okoliczno ść z katalogu przes ł anek egzoneracyjnych, wymienionych w art. 13 ustawy antymonopolowej, powoduj ą ca odst ą pienie od obowi ą zku zg ł oszenia koncentracji, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej tak ż e organem antymonopolowym, wszcz ął post ę powanie w niniejszej sprawie, o czym powiadomi ł stron ę pismem z dnia 16 czerwca 2004 r. W trakcie post ę powania organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje . Przyczyny i opis transakcji. Na podstawie porozumienia zawartego w dniu 8 wrze ś nia 1999 r. pomi ę dzy Deere & Company, a Rolimpex S.A. z siedzib ą w Warszawie, zosta ł a utworzona spó ł ka „John Deere – Rolimpex Maszyny Rolnicze” Sp. z o.o., w której Deere & Company obj ęł a 40% udzia ł ów, a Rolimpex S.A. – 60% udzia ł ów. Docelowo jednak Deere & Company zamierza ł a posiada ć na terenie Polski spó ł k ę kontrolowan ą w 100%, dlatego te ż w porozumieniu z Rolimpex S.A., a nast ę pnie w umowie spó ł ki „John Deere – Rolimpex Maszyny Rolnicze” Sp. z o.o., zosta ł a przewidziana opcja zakupu (po dniu 1 stycznia 2004 r.) przez Deere & Company 60% udzia ł ów nale żą cych do Rolimpex S.A. Deere & Company zamierza skorzysta ć z przys ł uguj ą cego jej prawa nabycia udzia ł ów, zapewniaj ą c tym samym kontynuacj ę obecno ś ci na polskim rynku produktów marki „John Deere”, dystrybuowanych obecnie wy łą cznie przez spó ł k ę „John Deere – Rolimpex Maszyny Rolnicze” Sp. z o.o. W przypadku bowiem 2 nieskorzystania przez Deere & Company z opcji zakupu kontrolnego pakietu udzia ł ów spó ł ki „John Deere – Rolimpex Maszyny Rolnicze” Sp. z o.o., Rolimpex S.A. b ę dzie uprawniona do jednostronnego żą dania likwidacji spó ł ki (uprawnienie to przys ł uguje jej od dnia 1 czerwca 2004 r.). Przej ę cie zatem przez Deere & Company ca ł kowitej kontroli nad „John Deere – Rolimpex Maszyny Rolnicze” Sp. z o.o., usunie ryzyko zwi ą zane z mo ż liwo ś ci ą likwidacji tej spó ł ki, a ponadto powinno doprowadzi ć do zwi ę kszenia efektywno ś ci jej dzia ł ania, poprzez szybsze i lepsze dostosowywanie si ę do potrzeb polskiego rynku maszyn rolniczych. Uczestnicy koncentracji. I. Deere & Company – aktywny uczestnik niniejszej koncentracji – stoi na czele mi ę dzynarodowego holdingu, sk ł adaj ą cego si ę z wielu spó ł ek maj ą cych swoje siedziby na terenie Stanów Zjednoczonych i Europy, w takich krajach jak: Wielka Brytania, Niemcy, Francja, Holandia, Szwecja, Finlandia, Szwajcaria, Turcja. Dzia ł alno ść Deree & Company skoncentrowana jest w czterech g ł ównych segmentach, tj. ¾ segmencie sprz ę tu rolniczego – obejmuj ą cego produkcj ę i dystrybucj ę pe ł nego asortymentu sprz ę tu rolniczego i cz ęś ci do tego sprz ę tu, m.in.: traktorów, kombajnów, ż niwiarek do zbioru bawe ł ny i trzciny cukrowej, maszyn uprawowych i siewnych, opryskiwaczy, kombajnów do siana i zielonki; ¾ segmencie sprz ę tu do u ż ytku komercyjnego i prywatnego – obejmuj ą cego produkcj ę i sprzeda ż drobnych traktorów do koszenia trawników, ró ż nych rodzajów kosiarek (pchanych i samojezdnych), sprz ę tu do pól golfowych, pojazdów u ż ytkowych, sprz ę tu do kszta ł towania krajobrazu i sprz ę tu irygacyjnego, narz ę dzi z nap ę dem mechanicznym; ¾ segmencie sprz ę tu budowlanego i le ś nego – obejmuj ą cego produkcj ę i dystrybucj ę szerokiego asortymentu maszyn i cz ęś ci stosowanych w budownictwie, w przenoszeniu mas ziemnych, przenoszeniu materia ł ów i zbiorach drewna, takich jak np.: ł adowarki podsi ę bierne, spycharki 3 i ł adowarki g ą sienicowe, koparki, równiarki silnikowe, przegubowe wywrotki samochodowe, ci ą gniki zrywkowe, maszyny ś cinaj ą co-pakietuj ą ce; ¾ segmencie produktów kredytowych – zajmuj ą cego si ę przede wszystkim finansowaniem sprzeda ż y i udzielaniem leasingu na nowy i u ż ywany sprz ę t rolniczy, sprz ę t do u ż ytku komercyjnego i prywatnego oraz sprz ę t budowlany i le ś ny. Produktami Deere & Company sprzedawanymi na terenie Polski s ą maszyny rolnicze marki „John Deere”, których wy łą cznym importerem i dystrybutorem jest spó ł ka „John Deere – Rolimpex Maszyny Rolnicze” Sp. z o.o. Zasady wspó ł pracy tej spó ł ki z Deere & Company zosta ł y okre ś lone w umowie dystrybucyjnej zawartej w dniu 28 listopada 2001 r. ze spó ł k ą John Deere International GmbH z siedzib ą w Schaffhausen (Szwajcaria), b ę d ą cej bezpo ś rednim dostawc ą produktów „John Deere” do Polski. Ponadto, Deere & Company na terenie Polski kontroluje, w sposób po ś redni, dzia ł alno ść spó ł ki Timberjack Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, zajmuj ą cej si ę sprzeda żą maszyn przeznaczonych do wyr ę bu i wycinki lasu. II. „John Deere – Rolimpex Maszyny Rolnicze” Sp. z o.o . – pasywny uczestnik koncentracji – sprzedaje u ż ytkownikom na obszarze Polski maszyny rolnicze marki „John Deere”, poprzez sie ć autoryzowanych dealerów, do której aktualnie nale ż y 16 firm handlowych. Faktyczna oferta handlowa „John Deere – Rolimpex Maszyny Rolnicze” Sp. z o.o. obejmuje nast ę puj ą ce rodzaje maszyn rolniczych: ci ą gniki rolnicze, ci ą gniku sadownicze, kombajny zbo ż owe, kombajny zielonkowe, kosiarki. Jak ju ż wy ż ej wspomniano, ca ł o ść asortymentu sprzedawanego przez „John Deere – Rolimpex Maszyny Rolnicze” Sp. z o.o. nabywana jest od firmy John Deere International GmbH ze Szwajcarii. Udzia ł y spó ł ki „John Deere – Rolimpex Maszyny Rolnicze” Sp. z o.o. w rynku polskim w latach 2002 – 2003 w zakresie sprzeda ż y ww. produktów, kszta ł towa ł y si ę nast ę puj ą co: 4 (tajemnica przedsi ę biorstwa) Spó ł ka „John Deere – Rolimpex Maszyny Rolnicze” Sp. z o.o. obecnie wchodzi w sk ł ad Grupy Kapita ł owej Rolimpex, która prowadzi dzia ł alno ść na rynku krajowym w zakresie produkcji pasz i koncentratów paszowych (g ł ównie dla drobiu), handlu towarami rolno-spo ż ywczymi, produkcji nasion oraz us ł ug przechowalniczych (elewatorowych) na rynku zbo ż owym. Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje : Rynki w ł a ś ciwe, na które koncentracja wywiera wp ł yw. W my ś l art. 4 pkt. 8 ustawy antymonopolowej, przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ą oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczaj ą zasadniczo dwa elementy: towar ( rynek produktowy ) i terytorium ( rynek geograficzny). Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sz ą definicj ę , organ antymonopolowy uzna ł , i ż przedmiotow ą spraw ę nale ż y rozpatrywa ć o odniesieniu do dwóch odr ę bnych rynków w ł a ś ciwych, tj.: 1) ś wiatowego rynku produkcji kombajnów zbo ż owych, 2) krajowego rynku dystrybucji maszyn rolniczych. Jednocze ś nie, maj ą c na uwadze kryteria wyznaczania rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera wp ł yw, zawarte w rozporz ą dzeniu Rady Ministrów 5 z dnia 3 kwietnia 2002 r. w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców (Dz. U. Nr 37, poz. 334), organ antymonopolowy uzna ł , i ż : a) W przedmiotowej sprawie nie ma rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym . Wprawdzie obaj uczestnicy koncentracji dzia ł aj ą w sektorze maszyn rolniczych, ale na ró ż nych szczeblach obrotu, tj.: Deere & Company na szczeblu produkcji, natomiast spó ł ka „John Deere – Rolimpex Maszyny Rolnicze” Sp. z o.o. na szczeblu handlu hurtowego, nie wyst ę puje zatem horyzontalna styczno ść ich dzia ł alno ś ci. b) W ocenie organu antymonopolowego, przedmiotowa koncentracja wywiera w uk ł adzie wertykalnym wp ł yw na ś wiatowy rynek kombajnów zbo ż owych 1 . Ś wiatowy rynek kombajnów zbo ż owych. Deere & Company, obok takich firm jak: Case New Holland, Class, Same, Landini, zaliczana jest do czo ł owych producentów maszyn rolniczych, dzia ł aj ą cych w skali ogólno ś wiatowej. Deere & Company prowadzi dzia ł alno ść poprzez zak ł ady produkcyjne zlokalizowane w ró ż nych regionach ś wiata, w tym w du ż ej cz ęś ci w USA, sk ą d zaopatruje niezale ż ne centra sprzeda ż y, równie ż zlokalizowane na ca ł ym ś wiecie. Nie jest zatem mo ż liwe stwierdzenie, ż e produkty sprzedawane w danej cz ęś ci ś wiata s ą wytwarzane wy łą cznie na tym obszarze – przyk ł adowo kombajny zbo ż owe marki „John Deere” sprzedawane w Europie pochodz ą m.in. z Brazylii, a ci ą gniki rolnicze z USA. Podobnie dzia ł aj ą równie ż inni, powy ż ej wskazani, producenci maszyn rolniczych. S ą to firmy i holdingi o zasi ę gu ś wiatowym, nieograniczaj ą ce ani niekoncentruj ą ce dzia ł a ń na poszczególnych obszarach, lecz funkcjonuj ą ce w skali globalnej. Powy ż sze wzgl ę dy przemawiaj ą za tym, ż e rynek ś wiatowy jest w ł a ś ciwym rynkiem geograficznym dla produkcji poszczególnych rodzajów (asortymentów) 6 1 Wydzielenie poszczególnych produktów w ramach sektora maszyn rolniczych, jako odr ę bnych rynków w ł a ś ciwych, znajduje potwierdzenie m.in. w analizie przeprowadzonej przez Komisj ę Europejsk ą w kontek ś cie koncentracji pomi ę dzy New Holland i Case. maszyn rolniczych. Na tak okre ś lonym rynku aktualne udzia ł y Deere & Company kszta ł tuj ą si ę na poziomie: (tajemnica przedsi ę biorstwa) Krajowy rynek dystrybucji maszyn rolniczych . Oceniaj ą c natomiast wp ł yw przedmiotowej koncentracji na drugi rynek w ł a ś ciwy, na którym dzia ł a jeden z uczestników koncentracji – „John Deere – Rolimpex Maszyny Rolnicze” Sp. z o.o., tj. rynek dystrybucji maszyn rolniczych, nale ż y wskaza ć , co nast ę puje. Deere & Company, jako g ł ówny podmiot holdingu, w skali globalnej koordynuje i zarz ą dza dzia ł alno ś ci ą ca ł ej grupy kapita ł owej, nie uczestniczy natomiast bezpo ś rednio w systemie dystrybucji produktów marki „John Deere”. Rynek dystrybucji produktów z sektora maszyn rolniczych – w aspekcie geograficznym – ograniczony jest bowiem do poszczególnych rynków krajowych, z tego wzgl ę du, i ż producenci maszyn rolniczych sprzedaj ą swoje wyroby poprzez niezale ż ne systemy dystrybucyjne zorganizowane na poziomie krajowym, co jest charakterystyczn ą cech ą tego sektora. Przyk ł adowo, na terenie Europy produkty marki „John Deere” sprzedawane s ą za po ś rednictwem centrów sprzeda ż y, utworzonych dla poszczególnych krajów (b ą d ź grupy kilku krajów), które dzia ł aj ą na obszarze swojej w ł a ś ciwo ś ci poprzez sprzedawców, z którymi zawierane s ą umowy o wy łą cznej dystrybucji, z ewentualnymi modyfikacjami dotycz ą cymi oferty produktowej oraz zasad wspó ł pracy, wynikaj ą cymi ze specyfiki i potrzeb danego kraju. Organ antymonopolowy uzna ł , i ż udzia ł y Deere & Company w rynku dystrybucji maszyn rolniczych, nale ż y odnie ść do rynku polskiego, ze wzgl ę du na niezale ż no ść dzia ł ania dystrybutorów maszyn rolniczych oraz ze wzgl ę du na ograniczenie ich dzia ł alno ś ci do obszaru poszczególnych krajów, a tak ż e z uwagi na to, ż e przedmiotowa koncentracja dotyczy wy łą cznie Polski (nie podlega zg ł oszeniu w ż adnym innym narodowym lub ponadnarodowym organie antymonopolowym). Na tak okre ś lonym rynku dystrybucji maszyn rolniczych, udzia ł 7 Deere & Company nale ż y ocenia ć poprzez wielko ść udzia ł u w tym rynku spó ł ki „John Deere – Rolimpex Maszyny Rolnicze” Sp. z o.o. – wy łą cznego dystrybutora produktów marki „John Deere” w Polsce (wielko ść udzia ł ów w rynku krajowym ww. spó ł ki w zakresie sprzeda ż y poszczególnych asortymentów maszyn rolniczych marki „John Deere”, zosta ł a przedstawiona w tabeli na str. 5 niniejszej decyzji). Jak wynika z powy ż szego, w ż adnym asortymencie maszyn rolniczych udzia ł spó ł ki „John Deere – Rolimpex Maszyny Rolnicze” Sp. z o.o., nie przekroczy ł w rynku w ł a ś ciwym progu 30%. Reasumuj ą c, z uwagi zatem na udzia ł Deere & Company w ś wiatowym rynku produkcji kombajnów zbo ż owych, wynosz ą cy (tajemnica przedsi ę biorstwa), a tak ż e ze wzgl ę du na istnienie mi ę dzy uczestnikami koncentracji powi ą zania typu dostawca–odbiorca, nale ż y uzna ć , i ż przedmiotowa koncentracji wywiera wp ł yw na ww. rynek w uj ę ciu wertykalnym. c) Organ antymonopolowy uzna ł równie ż , i ż w przedmiotowej koncentracji nie wyst ę puj ą rynki w ł a ś ciwe, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym . Brak jest bowiem rynków, na których uczestnicy koncentracji dysponowaliby udzia ł em wy ż szym ni ż 40%, zarówno w obr ę bie ś wiatowego rynku produkcji poszczególnych rodzajów maszyn rolniczych, jak i w obr ę bie polskiego rynku dystrybucji tych maszyn. *** Przepis art. 17 ustawy antymonopolowej stanowi, i ż Prezes Urz ę du wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci poprzez powstanie lub umocnienie si ę pozycji dominuj ą cej na rynku. 8 Analiza skutków niniejszej koncentracji nie wykaza ł a zagro ż e ń dla rynku polskiego p ł yn ą cych z przej ę cia przez Deere & Company kontroli nad spó ł k ą „John Deere – Rolimpex Maszyny Rolnicze” Sp. z o.o. Organ antymonopolowy uznaj ą c za zasadne wyra ż enie zgody na dokonanie przedmiotowej koncentracji, wzi ął pod uwag ę w szczególno ś ci nast ę puj ą ce przes ł anki: − brak jest rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera ł aby wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym lub konglomeratowym; − istnieje wprawdzie jeden rynek produktowy (produkcji kombajnów zbo ż owych), na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym, lecz wp ł yw ten uwidacznia si ę na poziomie produkcji tego asortymentu maszyn rolniczych w skali ś wiatowej. Przedmiotowa koncentracja dotyczy za ś polskiego rynku dystrybucji produktów marki „John Deere”, na którym udzia ł Deree & Company w zakresie sprzeda ż y kombajnów zbo ż owych wynosi (tajemnica przedsi ę biorstwa) . Ze wzgl ę du na istnienie silnej konkurencji na polskim rynku dystrybucji kombajnów zbo ż owych (o czym ś wiadcz ą dane przedstawione poni ż ej), wydaje si ę ma ł o prawdopodobne, aby wysoki udzia ł Deere & Company w produkcji tych urz ą dze ń (w skali ś wiatowej), móg ł wywrze ć istotny wp ł yw na dotychczasowe relacje mi ę dzy tym producentem, a przejmowan ą przez niego spó ł k ą dystrybucyjn ą ; − z punktu widzenia konkurencji, przej ę cie przez Deere & Company kontroli nad spó ł k ą „John Deere – Rolimpex Maszyny Rolnicze” Sp. z o.o. nie wp ł ynie negatywnie na sytuacj ę na polskim rynku maszyn rolniczych, zmieni si ę bowiem tylko w ł a ś ciciel spó ł ki, co nie b ę dzie wywiera ć ż adnego znacz ą cego wp ł ywu na dotychczasow ą struktur ę tego rynku; − zmiana w ł a ś ciciela nie b ę dzie mie ć zasadniczego wp ł ywu na zmian ę sytuacji rynkowej „John Deere – Rolimpex Maszyny Rolnicze” Sp. z o.o., poniewa ż spó ł ka nadal b ę dzie dzia ł a ć w silnie konkurencyjnym otoczeniu. Na rynku 9 polskim s ą bowiem obecni, obok rodzimych, tak ż e przedstawiciele najwi ę kszych ś wiatowych producentów maszyn rolniczych, którzy posiadaj ą wysok ą pozycj ę na tym rynku, a ich oferta stanowi siln ą konkurencj ę dla produktów marki „John Deere”. S ą to przyk ł adowo: ƒ Class – 60% udzia ł u w rynku kombajnów zielonkowych i ok. 36% udzia ł u w rynku kombajnów zbo ż owych, ƒ New Holland ( łą cznie z Bizonem) – 47% udzia ł u w rynku kombajnów zbo ż owych, ƒ Ursus i Case New Holland – odpowiednio 40% i 22% udzia ł u w rynku ci ą gników sadowniczych, ƒ Kverneland i Kuhn – odpowiednio 36% i 25% udzia ł u w rynku kosiarek, ƒ Zetor – 26%% udzia ł u w rynku ci ą gników rolniczych. Reasumuj ą c, nale ż y stwierdzi ć , i ż planowana koncentracja spe ł nia przes ł anki okre ś lone w art. 17 ustawy antymonopolowej. Wskutek niniejszej koncentracji nie dojdzie do istotnego ograniczenia konkurencji, szczególnie poprzez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na polskim rynku maszyn rolniczych. Wobec powy ż szego orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 k.p.c., od niniejszej decyzji stronie przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Departamentu Ochrony Konkurencji Piotr Mück 10 Otrzymuje: Pan Krystian M. Ziemski Pe ł nomocnik: Deere & Company Dr Krystian Ziemski & Partners Kancelaria Prawna sp.k. ul. Strusia 10 60-711 Pozna ń 11