DOK-57/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DOK-1-421/17/04/ES Warszawa, 2004-07-12 DECYZJA Nr DOK - 57/2004 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Spó ł ki GlaxoSmithKline plc z siedzib ą w Brentfort (Wielka Brytania), wyra ż a zgod ę na dokonanie koncentracji , polegaj ą cej na przej ę ciu przez ww. przedsi ę biorc ę kontroli nad cz ęś ci ą przedsi ę biorstwa Sanofi-Synthélabo S.A. z siedzib ą w Pary ż u (Francja), obejmuj ą c ą : 1. zak ł ady produkcyjne Notre Dame de Bondeville we Francji, tzw. Zak ł ad NDB, 2. prawa zwi ą zane z opracowywaniem, produkcj ą , sprzeda żą , marketingiem oraz innym wykorzystaniem antykoagulantów w postaci zastrzyków, tj. Fraxiparine ® i Arixtra ® . U Z A S A D N I E N I E W dniu 23 kwietnia 2004 r. do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wp ł yn ęł o od Spó ł ki GlaxoSmithKline plc z siedzib ą w Brentfort (Wielka Brytania), zwanej dalej równie ż GSK, zg ł oszenie zamiaru koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez t ę Spó ł k ę kontroli nad cz ęś ci ą przedsi ę biorstwa Spó ł ki Sanofi-Synthélabo S.A. z siedzib ą w Pary ż u (Francja), zwanej dalej równie ż Sanofi- Synthélabo, obejmuj ą c ą : - zak ł ady produkcyjne Notre Dame de Bondeville we Francji, tzw. Zak ł ad NDB, - prawa zwi ą zane z opracowywaniem, produkcj ą , sprzeda żą , marketingiem oraz innym wykorzystaniem antykoagulantów w postaci zastrzyków, tj. Fraxiparine ® i Arixtra ® . 2 W zwi ą zku z tym, i ż : - spe ł nione zosta ł y niezb ę dne przes ł anki uzasadniaj ą ce zg ł oszenie niniejszej koncentracji, bowiem łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia przekroczy ł 50 mln euro, tj. kwot ę okre ś lon ą w art. 12 ust. 1 ustawy dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), zwanej dalej równie ż ustaw ą antymonopolow ą , - przej ę cie kontroli nad cz ęś ci ą innego przedsi ę biorcy jest jedn ą z form koncentracji, okre ś lon ą w art. 12 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, - w przedmiotowej sprawie nie wyst ę puje ż adna okoliczno ść z katalogu przes ł anek egzoneracyjnych, wymienionych w art. 13 ustawy antymonopolowej, powoduj ą ca odst ą pienie od konieczno ś ci zg ł oszenia koncentracji, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej równie ż organem antymonopolowym, wszcz ął post ę powanie w przedmiotowej sprawie, o czym powiadomi ł stron ę pismem z dnia 2 czerwca 2004 r. W trakcie post ę powania Prezes Urz ę du ustali ł , co nast ę puje: Opis i przyczyny transakcji. Zg ł oszona koncentracja ma charakter eksterytorialny, poniewa ż dokonuje si ę mi ę dzy spó ł kami, z których ż adna nie ma siedziby w Polsce. Jednak ze wzgl ę du na fakt, i ż uczestnicy koncentracji, prowadz ą dzia ł alno ść na rynku polskim, znajduje zastosowanie art. 1 ust. 2 ustawy antymonopolowej, stanowi ą cy, i ż ka ż da transakcja wywieraj ą ca lub mog ą ca wywrze ć wp ł yw na rynek polski, podlega zg ł oszeniu organowi antymonopolowemu. Przedmiotowa transakcja jest rezultatem wykonania przez Sanofi-Synthélabo S.A. tzw. Zobowi ą za ń Europejskich, dotycz ą cych zbycia dzia ł alno ś ci zwi ą zanej z heparynami i ich pochodnymi, zdefiniowanych przez Komisj ę Europejsk ą w decyzji z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie przej ę cia przez ww. przedsi ę biorc ę kontroli nad Aventis S.A. i uzyska ł a w dniu 25 maja 2004 r. akceptacj ę Komisji Europejskiej. Równocze ś nie, zg ł oszona koncentracja jest zgodna z wymogami okre ś lonymi przez 3 Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w decyzji Nr DOK-36/2004 z dnia 18 maja 2004 r., zgodnie z któr ą , Prezes wyrazi ł zgod ę na dokonanie ww. koncentracji, pod warunkiem zbycia przez Sanofi-Synthélabo S.A. zak ł adu produkcyjnego Notre Dame de Bondeville, tzw. Zak ł adu NDB oraz praw w ł asno ś ci intelektualnej, niektórych licencji oraz aktywów zwi ą zanych z ww. produktami leczniczymi. Z perspektywy GlaxoSmithKline, nabycie Zak ł adu NDB oraz praw zwi ą zanych z opracowywaniem, produkcj ą , sprzeda żą oraz innym wykorzystaniem produktów leczniczych z grupy heparyn, tj. Fraxiparine ® i Arixtra ® , stanowi atrakcyjn ą mo ż liwo ść uzupe ł nienia w ł asnej oferty produktowej. GSK, posiadaj ą ca odpowiedni potencja ł badawczo-rozwojowy oraz marketingowy, niezb ę dny do rozwoju przejmowanego zak ł adu i ww. leków, b ę dzie promowa ć na rynku Arixtra ® - produkt konkurencyjny w stosunku do obecnie wiod ą cego na rynku heparyn Lovenox-u (Clexane) produkowanego przez Aventis S.A., z korzy ś ci ą zarówno dla placówek ś wiadcz ą cych us ł ugi zdrowotne, jak i dla konsumentów. Uczestnicy koncentracji. I. GlaxoSmithKline plc – to mi ę dzynarodowa korporacja zaanga ż owana g ł ównie w badanie, rozwój i wprowadzanie do obrotu farmaceutyków, szczepionek, leków bez recepty i innych produktów zdrowotnych dla konsumentów. GSK posiada 85 zak ł adów wytwórczych w 37 krajach ś wiata. W 2003 r. farmaceutyki stanowi ł y ponad (tajemnica przedsi ę biorstwa) % ca ł kowitej sprzeda ż y GSK, a pozosta ł e (tajemnica przedsi ę biorstwa) % stanowi ł y produkty zdrowotne dla konsumentów. Spó ł ka ta specjalizuje si ę w produkcji leków stosowanych w chorobach uk ł adu oddechowego, pokarmowego, lekach przeciwbólowych i przeciwzapalnych, produktach onkologicznych i szczepionkach. GSK jest zaliczana do grupy trzech najwi ę kszych koncernów farmaceutycznych na ś wiecie. W Polsce GSK prowadzi dzia ł alno ść za po ś rednictwem 3 spó ł ek zale ż nych, tj.: - GlaxoSmithKline Consumer Healthcare Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, - GlaxoSmithKline Pharmaceuticals S.A. z siedzib ą w Poznaniu (zak ł ad produkcyjny), 4 - Polviva Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie. Podmioty te zajmuj ą si ę produkcj ą , opracowywaniem, dystrybucj ą i marketingiem ś rodków farmaceutycznych, szczepionek, leków bez recepty i innych produktów zwi ą zanych z ochron ą zdrowia. Zak ł ad GSK w Poznaniu (dawne Pozna ń skie Zak ł ady Farmaceutyczne Polfa) wytwarza leki stosowane w chorobach uk ł adu oddechowego, pokarmowego, nerwowego, sercowo-naczyniowego, leki chemoterapeutyczne, przeciwbólowe i przeciwgor ą czkowe, a tak ż e witaminy. GSK, obecna w Polsce na ponad 80 rynkach produktowych, nale ż y do liderów krajowego rynku farmaceutycznego. II. Cz ęść przedsi ę biorstwa Sanofi-Synthélabo S.A. , przejmowana przez GSK w ramach niniejszej transakcji, obejmuje zak ł ady produkcyjne w Notre Dame de Bondeville we Francji, tzw. Zak ł ad NDB oraz prawa zwi ą zane z opracowywaniem, produkcj ą , sprzeda żą , marketingiem oraz innym wykorzystaniem antykoagulantów w postaci zastrzyków, tj. Fraxiparine ® i Arixtra ® , wytwarzanych w ww. zak ł adzie. Przedmiotem niniejszej transakcji nie s ą ż adne aktywa zlokalizowane na terytorium Polski. Podkre ś li ć równie ż nale ż y, i ż jeden z ww. produktów leczniczych, a mianowicie Arixtra ® , lek wprowadzony do sprzeda ż y w 2002 r., nie zosta ł jeszcze wprowadzony do obrotu na rynku polskim. Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Rynki w ł a ś ciwe, na które koncentracja wywiera wp ł yw. W my ś l art. 4 pkt 8 ustawy antymonopolowej, przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczaj ą zasadniczo dwa elementy: towar ( rynek produktowy ) i terytorium ( rynek geograficzny ). Maj ą c na uwadze powy ż sz ą definicj ę oraz kryteria wyznaczania rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera wp ł yw, zawarte w rozporz ą dzeniu Rady 5 Ministrów z dnia 3 kwietnia 2002 r. w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców (Dz. U. Nr 37, poz. 334), organ antymonopolowy stwierdzi ł , co nast ę puje: A) W przedmiotowej sprawie wyst ę puje rynek, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym . W niniejszej koncentracji rynkiem w ł a ś ciwym od strony produktowej jest rynek leków dla ludzi, na którym prowadzi dzia ł alno ść GSK i przejmowany od Sanofi-Synthélabo zak ł ad produkcyjny NDB. Za rynek w ł a ś ciwy w uj ę ciu geograficznym w odniesieniu do sprzeda ż y leków, nale ż y uzna ć rynek krajowy . Powy ż sze wynika z faktu, i ż rynek farmaceutyczny jest w znacznym stopniu regulowany przez pa ń stwo. Wp ł yw na sprzeda ż produktów farmaceutycznych maj ą szczegó ł owe regulacje, wynikaj ą ce z polityki przyj ę tej w poszczególnych krajach przez organy opieki zdrowotnej, m.in. w zakresie wymogów rejestracyjnych, cen urz ę dowych ustalanych w ramach tzw. list refundacyjnych oraz procedur scentralizowanych przetargów publicznych. Wspomniane systemy regulacji prowadz ą do znacznych ró ż nic w cenach na poszczególnych rynkach krajowych, co przes ą dza o tym, i ż porównywalne warunki konkurencji dla sprzeda ż y produktów leczniczych, ograniczone s ą terytorialnie do rynków narodowych. Podkre ś li ć nale ż y, i ż na taki sposób definiowania rynków geograficznych produktów farmaceutycznych, wskazuje równie ż orzecznictwo Komisji Europejskiej, która mimo tendencji do ujednolicenia rynku na poziomie Unii Europejskiej, definiuje wspomniane rynki jako rynki krajowe. Przy badaniu sektora farmaceutycznego Komisja Europejska okre ś la rynki produktowe na podstawie ustalonych na forum mi ę dzynarodowym terapeutycznych kategorii leków, tzw. Anatomicznej Klasyfikacji Terapeutycznej ATC. Klasyfikacja ta ma uk ł ad hierarchiczny i wyró ż nia 16 kategorii leków, w ramach których, mo ż na wyodr ę bni ć od 1 do 4 poziomów. ATC umo ż liwia pogrupowanie leków wed ł ug ich sk ł adu i w ł a ś ciwo ś ci terapeutycznych. Pierwszy poziom (ATC1) jest najbardziej ogólny, natomiast poziom czwarty (ATC4) najbardziej szczegó ł owy. Najcz ęś ciej trzeci poziom klasyfikacji ATC (ATC3) stanowi dla Komisji Europejskiej podstaw ę do wyznaczenia poszczególnych rynków produktowych w tym 6 sektorze. Komisja dopuszcza równie ż mo ż liwo ść rozszerzania lub zaw ęż ania definicji rynku produktowego opartego na trzecim poziomie. Mo ż e si ę okaza ć to konieczne w przypadku, gdy ró ż ne preparaty na tym samym poziomie konkuruj ą mi ę dzy sob ą w leczeniu poszczególnych chorób, lub gdy produkty na tym samym poziomie s ą w rzeczywisto ś ci stosowane do leczenia zupe ł nie ró ż nych chorób. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze zasady, przyj ę te przez Komisj ę Europejsk ą przy okre ś laniu rynku w ł a ś ciwego w odniesieniu do koncentracji w sektorze farmaceutycznym (rynek krajowy, rynki produktowe na trzecim poziomie ATC), w poni ż szej tabeli przedstawiono g ł ówne rynki produktowe, na których s ą obecni w Polsce uczestnicy niniejszej koncentracji oraz ich udzia ł y w tych rynkach w 2003 r. Jednocze ś nie nale ż y zaznaczy ć , i ż poni ż sze udzia ł y rynkowe zosta ł y obliczone w oparciu o warto ść sprzeda ż y osi ą gni ę t ą na danym rynku. Wyznacznik ten jest bardziej obiektywny od uj ę cia ilo ś ciowego, gdy ż nie jest zale ż ny w szczególno ś ci od dawek leków funkcjonuj ą cych na danym rynku (cz ę sto ró ż nych u poszczególnych producentów), jak te ż od form farmaceutycznych (tabletki, syropy, itd.). Komisja Europejska analizuj ą c rynki w kontek ś cie koncentracji w sektorze farmaceutycznym, równie ż traktuje warto ść sprzeda ż y, jako podstawowy wyznacznik si ł y rynkowej przedsi ę biorców, posi ł kuj ą c si ę informacj ą o ilo ś ci sprzedawanych leków jedynie wówczas, gdy wymaga tego g łę bsza analiza konkretnego rynku produktowego. Udzia ł w rynku (w %) Rynek produktowy – grupy klasyfikacji ATC3 GSK Sanofi- Synthélabo A03C – leki o dzia ł aniu rozkurczowym ( vegentalgin ) (tajemnica przedsi ę biorstwa) - A04A– ś rodki przeciwwymiotne (antagoni ś ci serotoniny) (tajemnica przedsi ę biorstwa) - A03D – leki rozkurczowe na przewód pokarmowy (tajemnica przedsi ę biorstwa) - A11C – witaminy A, A+D, A+D3, D i jej pochodne (tajemnica przedsi ę biorstwa) - A11G – witamina C z dodatkami (tajemnica przedsi ę biorstwa) - A12B – potas (tajemnica - 7 przedsi ę biorstwa) A11X – inne witaminy (tajemnica przedsi ę biorstwa) - B03A – leki na niedokrwisto ść ( ż elazo) (tajemnica przedsi ę biorstwa) - B1B – heparyny i ich pochodne (B1B1+B1B2) (tajemnica przedsi ę biorstwa) 44,0 C01C – stymulatory kr ąż enia (tajemnica przedsi ę biorstwa) - C05A – leki przeciwhomoroidalne (tajemnica przedsi ę biorstwa) - D06D – leki dermatologiczne przeciwwirusowe (tajemnica przedsi ę biorstwa) - D07A – leki dermatologiczne (kotykosteroidy) (tajemnica przedsi ę biorstwa) - D06A – leki dermatologiczne (antybiotyki) (tajemnica przedsi ę biorstwa) - D03A – leki dermatologiczne do leczenia ran i owrzodze ń (tajemnica przedsi ę biorstwa) - D01A – leki dermatologiczne przeciwgrzybiczne (tajemnica przedsi ę biorstwa) - G02E – leki hamuj ą ce skurcze porodowe (tajemnica przedsi ę biorstwa) - G01B – leki ginekologiczne (przeciwgrzybiczne) (tajemnica przedsi ę biorstwa) - H03A – hormony tarczycy (tajemnica przedsi ę biorstwa) - J05C – leki przeciwinfekcyjne (HIV) (tajemnica przedsi ę biorstwa) - J07B – szczepionki (tajemnica przedsi ę biorstwa) - J07A – czyste szczepionki (tajemnica przedsi ę biorstwa) - J01D – cefalosporyny i ich pochodne (tajemnica przedsi ę biorstwa) - J01L – leki przeciwbakteryjne dzia ł aj ą ce ogólnie (tajemnica przedsi ę biorstwa) - J01C – penicyliny o szerokim spektrum dzia ł ania (tajemnica przedsi ę biorstwa) - J05B – leki przeciwwirusowe dzia ł aj ą ce ogólnie (tajemnica - 8 przedsi ę biorstwa) M03A – ś rodki zwiotczaj ą ce dzia ł aj ą ce obwodowo (tajemnica przedsi ę biorstwa) - N07B – ś rodki pomagaj ą ce rzuci ć palenie (tajemnica przedsi ę biorstwa) - N02C – leki przeciwmigrenowe (tajemnica przedsi ę biorstwa) - N03A – leki przeciwdrgawkowe (tajemnica przedsi ę biorstwa) - N02B – nienarkotyczne leki znieczulaj ą ce (tajemnica przedsi ę biorstwa) - N05C – leki nasenne i uspokajaj ą ce (tajemnica przedsi ę biorstwa) - P01B – leki przeciwpaso ż ytom i owadom (tajemnica przedsi ę biorstwa) - R03D – leki przeciwastmatyczne dzia ł aj ą ce ogólnie (tajemnica przedsi ę biorstwa) - R03A – leki przeciwastmatyczne wziewne (tajemnica przedsi ę biorstwa) - R02A – leki stosowane w chorobach gard ł a (tajemnica przedsi ę biorstwa) - R01B – leki uk ł adu oddechowego obkurczaj ą ce (tajemnica przedsi ę biorstwa) - R01A – preparaty donosowe (tajemnica przedsi ę biorstwa) - R03B – leki przeciwastmatyczne (tajemnica przedsi ę biorstwa) - R03C – leki przeciwastmatyczne wziewne niesterydowe (tajemnica przedsi ę biorstwa) - R05A – leki stosowane w przezi ę bieniach (tajemnica przedsi ę biorstwa) - S01D – leki okulistyczne przeciwwirusowe (tajemnica przedsi ę biorstwa) - Z informacji zawartych w powy ż szej tabeli wynika, ż e jedynym rynkiem produktowym, na którym wyst ą pi horyzontalna styczno ść dzia ł alno ś ci GSK i zak ł adu NDB przejmowanego od Sanofi-Synthélabo, s ą heparyny i ich pochodne. 9 Heparyny nale żą do kategorii ATC1 ”B” obejmuj ą cej krew i uk ł ad krwiotwórczy i s ą sklasyfikowane na poziomie ATC3 jako kategoria B1B. Wspomniane produkty to wstrzykiwane ś rodki przeciwkrzepliwe stosowane w celach: - zapobiegania i leczenia zaburze ń zakrzepowo-zatorowych w obr ę bie ż y ł , - zapobiegania tworzeniu lub agregacji skrzeplin w t ę tnicach serca, które mog ą prowadzi ć do niedokrwienia serca, - czyszczenia i p ł ukania instrumentów medycznych, aby uniemo ż liwi ć powstawanie skrzepów krwi w/na materia ł ach medycznych i instrumentach. W Polsce kategoria B1B podzielona jest na dwie w ęż sze kategorie na poziomie ATC4, a mianowicie: - B1B1 heparyny niefrakcjonowane tzw. UFH – b ę d ą ce naturalnym produktem polisacharydowym ekstrahowanym z tkanek wieprzowych lub wo ł owych sprzedawanych jako lekarstwo generyczne, - B1B2 heparyny frakcjonowane drobnocz ą steczkowe, tzw. LMWH – stosowane w profilaktyce ż ylnych zakrzepów z zatorami VTE, leczeniu VTE i leczeniu kardiologicznym. Wszystkie wstrzykiwane antykoagulanty o szerokim zastosowaniu, w tym heparyny niefrakcjonowane (B1B1), heparyny frakcjonowane (B1B2) oraz wszystkie inne syntetyczne antykoagulanty, stanowi ą ten sam rynek produktowy, bowiem s ą powszechnie stosowanymi ś rodkami przeciwkrzepliwymi w leczeniu i zapobieganiu zakrzepów w obr ę bie ż y ł i t ę tnic oraz dla zapewnienia przep ł ywu krwi w instrumentach medycznych. Potwierdzeniem s ł uszno ś ci zaliczenia ww. produktów do tego samego rynku w ł a ś ciwego jest stanowisko Komisji Europejskiej, która w decyzji w sprawie Hoechst/Rhône-Poulenc 1 stwierdzi ł a, ż e heparyny obj ę te kategori ą B1B1 i B1B2 nale żą do tego samego w ł a ś ciwego rynku produktowego, bowiem maj ą taki sam skutek oraz wskazania terapeutyczne. Jak wynika ze zg ł oszenia, dotychczasowa obecno ść GSK na krajowym rynku heparyn ogranicza ł a si ę do sprzeda ż y jednego produktu, tj. Fluxum , wytwarzanego przez Spó ł k ą Alpha Wasserman z W ł och, z któr ą GSK zawar ł a w lipcu 2003 r. umow ę dystrybucyjn ą . GSK prowadzi dystrybucj ę ww. produktu tylko na terenie Polski. 1 Decyzja IV/M.1378 z dnia 8 sierpnia 1999 r., Hoechst/Rhône-Poulenc, pkt 14. 10 Fluxum® jest heparyn ą drobnocz ą steczkow ą zaliczan ą do klasy B1B2, stosowan ą g ł ównie w leczeniu zakrzepicy ż y ł g łę bokich. Produkty Sanofi-Synthélabo z grupy heparyn i ich pochodnych sprzedawane w Polsce obejmuj ą Fraxiparyn ę ® oraz Fraxodil® . Natomiast Arixtra® to lek nale żą cy do nowej klasy ca ł kowicie syntetycznych selektywnych inhibitorów czynnika krzepni ę cia Xa (B1Z – tzw. pozosta ł e ś rodki zakrzepowe), którzy zosta ł wprowadzony do obrotu w 2002 r. i s ł u ż y do krótkoterminowego zapobiegania zakrzepom ż ylnym z zatorami (VTE) w chirurgii ortopedycznej, za ś ostatnio zosta ł zakwalifikowany do d ł ugoterminowej profilaktyki tych zakrzepów. Obecnie produkt ten przechodzi próby klinicznie dla kilku dodatkowych wskaza ń . Jak podaje wnioskodawca, lek Arixtra® , zatwierdzony i wprowadzony do obrotu na rynkach USA i Unii Europejskiej, konkuruje bezpo ś rednio z heparyn ą drobnocz ą steczkow ą i generyczn ą heparyn ą niefrakcjonowan ą , jednak ż e nie jest sprzedawany w Polsce. W latach 2002-2003 r. na polskim rynku heparyn i ich pochodnych dzia ł alno ść prowadzi ł o kilku przedsi ę biorców, prezentowanych w poni ż szej tabeli: 11 Uczestnik rynku Udzia ł w rynku w 2002 r. (%) Udzia ł w rynku w 2003 r. (%) Sanofi-Synthélabo S.A. (tajemnica przedsi ę biorstwa) (tajemnica przedsi ę biorstwa) Aventis S.A. (tajemnica przedsi ę biorstwa) (tajemnica przedsi ę biorstwa) ZF Polfa Warszawa S.A. (tajemnica przedsi ę biorstwa) (tajemnica przedsi ę biorstwa) Novartis Corp. (tajemnica przedsi ę biorstwa) (tajemnica przedsi ę biorstwa Wasserman, w tym: GSK (tajemnica przedsi ę biorstwa) (tajemnica przedsi ę biorstwa) Pfizer Corp. (tajemnica przedsi ę biorstwa) (tajemnica przedsi ę biorstwa) Abbott (tajemnica przedsi ę biorstwa) (tajemnica przedsi ę biorstwa) Novo Nordisc (tajemnica przedsi ę biorstwa) (tajemnica przedsi ę biorstwa) Gedeon Richter Corp (tajemnica przedsi ę biorstwa) (tajemnica przedsi ę biorstwa) Baxter (tajemnica przedsi ę biorstwa) (tajemnica przedsi ę biorstwa) Rynek ogó ł em 100 100 Ź ród ł o: IMS Z przedstawionych powy ż ej informacji wynika, ż e w latach 2002-2003 najsilniejsz ą pozycj ę w kategorii heparyn i ich pochodnych posiada ł a Spó ł ka Aventis S.A. z udzia ł em w rynku na poziomie ( tajemnica przedsi ę biorstwa ) w 2002 r. i ( tajemnica przedsi ę biorstwa ) w 2003 r., która sprzedawa ł a jeden produkt, tj. Clexane . Wspomniany lek zosta ł wprowadzony do obrotu w Polsce w 1992 r. i podlega efektywnej ochronie prawami w ł asno ś ci intelektualnej do 2011/2012 r. Najwi ę kszym konkurentem Aventis S.A. by ł a Spó ł ka Sanofi-Synthélabo S.A. z udzia ł em rynkowym na poziomie 44,0 %, sprzedaj ą ca Fraxodil® i Fraxiparine® . W porównaniu z ww. przedsi ę biorcami, pozostali uczestnicy tego segmentu leków odnotowali stosunkowo niewielk ą sprzeda ż , a ich pozycja rynkowa w latach 2002-2003 utrzymywa ł a si ę na niemal niezmienionym poziomie. Pod tym wzgl ę dem, sprzeda ż GSK zrealizowana w 2003 r. na rynku heparyn i ich pochodnych w zwi ą zku ze sprzeda żą Fluxum® , jak równie ż osi ą gni ę ty 0,3 % udzia ł w rynku, nie odbiegaj ą w istotny sposób od pozycji pozosta ł ych konkurentów Aventis S.A. i Sanofi- 12 Synthélabo S.A. Tylko jeden z konkurentów Aventis S.A. i Sanofi-Synthélabo S.A. wskazanych w tabeli, osi ą gn ął udzia ł w rynku przekraczaj ą cy ( tajemnica przedsi ę biorstwa ) %. By ł y to Warszawskie Zak ł ady Farmaceutyczne Polfa S.A. produkuj ą ce heparyn ę niefrakcjonowan ą , z udzia ł em na poziomie ( tajemnica przedsi ę biorstwa ) w 2002 r. i ( tajemnica przedsi ę biorstwa ) w 2003 r. Podkre ś li ć jednak nale ż y, i ż heparyny niefrakcjonowane stanowi ą zaledwie 2,3 % ca ł ego rynku heparyn i ich pochodnych, podczas gdy heparyny frakcjonowane stanowi ą 97,7 % tego rynku. Zatem w rzeczywisto ś ci, wspomniany rynek produktowy by ł zdominowany przez Aventis S.A. i Sanofi-Synthélabo S.A., a konkurencja w tej kategorii produktów leczniczych w istocie ogranicza ł a si ę do dwóch ww. producentów. Powy ż sza sytuacja sprawia, ż e GSK przejmuj ą c dzia ł alno ść Sanofi-Synthélabo S.A. w zakresie heparyn i ich pochodnych, przejmie równocze ś nie znacz ą cy, bo ponad (tajemnica przedsi ę biorstwa) %, dotychczasowy udzia ł w rynku tego przedsi ę biorcy w tej grupie terapeutycznej. B) Przedmiotowa koncentracja nie wywrze wp ł ywu na rynek w uk ł adzie wertykalnym , bowiem uczestnicy koncentracji nie prowadz ą dzia ł alno ś ci na rynkach b ę d ą cych rynkami poprzedniego, b ą d ź nast ę pnego szczebla obrotu. C) Organ antymonopolowy stwierdzi ł równie ż , i ż w przedmiotowej koncentracji wyst ę puj ą rynki w ł a ś ciwe, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym , bowiem w przypadku GSK wyst ę puj ą rynki produktowe, na których ww. przedsi ę biorca dysponuje w Polsce udzia ł ami rynkowymi przekraczaj ą cymi 40%. Jak wskazano na str. 6 i 7 niniejszej decyzji, GSK w 2003 r. posiada ł a w krajowym rynku sprzeda ż y leków udzia ł y przekraczaj ą ce 40 % w nast ę puj ą cych kategoriach produktów: - leki o dzia ł aniu rozkurczowym ( vegentalin) (A03C) – (tajemnica przedsi ę biorstwa) %, - ś rodki przeciwwymiotne –antagoni ś ci serotoniny (A04A) – (tajemnica przedsi ę biorstwa) %, 13 - leki rozkurczowe na przewód pokarmowy alkaloidy pokrzyku (A03D) – (tajemnica przedsi ę biorstwa) %, - witamina A, A+D, A+D3, D i jej pochodne (A11C) – (tajemnica przedsi ę biorstwa) %, - witamina C z dodatkami (A11G) – (tajemnica przedsi ę biorstwa) %, - potas (A12B) – (tajemnica przedsi ę biorstwa) %, - leki hamuj ą ce skurcze porodowe (G02E) – (tajemnica przedsi ę biorstwa) %, - leki przeciwinfekcyjne w leczeniu zaka ż e ń HIV (J05C) – (tajemnica przedsi ę biorstwa) %, - szczepionki (J07B) – (tajemnica przedsi ę biorstwa) %, - czyste szczepionki (J07A) – (tajemnica przedsi ę biorstwa) %, - cefalosporyny i substancje o podobnym dzia ł aniu (J01D) – (tajemnica przedsi ę biorstwa) %, - ś rodki pomagaj ą ce rzuci ć palenie (N07B) – (tajemnica przedsi ę biorstwa) %, - leki przeciwastmatyczne dzia ł aj ą ce ogólnie (R03D) – (tajemnica przedsi ę biorstwa) %, - leki przeciwastmatyczne wziewne (R03A) – (tajemnica przedsi ę biorstwa) %. Ocena skutków koncentracji. Oceniaj ą c przedstawiony na wst ę pie stan faktyczny, organ antymonopolowy stwierdzi ł , i ż w wyniku przedmiotowej transakcji, GSK przejmuj ą c cz ęść dzia ł alno ś ci Sanofi-Synthélabo S.A. w zakresie heparyn, osi ą gnie na rynku krajowym szczególnie wysoki, bo przekraczaj ą cy (tajemnica przedsi ę biorstwa) %, udzia ł w sprzeda ż y tej kategorii leków. Jednak ż e dla prawid ł owej oceny udzia ł u GSK w polskim rynku heparyn nale ż y odnie ść si ę do wydanej w dniu 26 kwietnia 2004 r. warunkowej zgody Komisji Europejskiej na przej ę cie przez Sanofi-Synthélabo S.A. kontroli nad Aventis S.A. i warunkowej decyzji Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 18 maja 2004 r. w sprawie powy ż szej koncentracji, w szczególno ś ci za ś do zobowi ą za ń Sanofi-Synthélabo S.A., powzi ę tych wobec Komisji Europejskiej, jak równie ż wobec polskiego organu antymonopolowego. 14 Z punktu widzenia rynku heparyn i ich pochodnych w Polsce nale ż y wskaza ć , i ż Spó ł ka Sanofi-Synthélabo S.A. zobowi ą za ł a si ę do zbycia i przeniesienia na rzecz niezale ż nego podmiotu, ca ł ej dzia ł alno ś ci Sanofi-Synthélabo S.A. zwi ą zanej z rozwojem, produkcj ą i sprzeda żą heparyn i ich pochodnych, tj. Fraxiparine®, Fraxodil® i Arixtra ® , w łą czaj ą c w to zak ł ad produkcyjny Notre Dame de Bondeville, Seine-Martine we Francji, jak równie ż prawa w ł asno ś ci intelektualnej oraz niektóre inne licencje oraz aktywa zwi ą zane z ww. produktami. Wype ł nienie powy ż szych warunków ma bezpo ś redni wp ł yw na rynek heparyn i ich pochodnych w Polsce. Wskutek wycofania si ę Sanofi-Synthélabo S.A. z dzia ł alno ś ci na tym rynku produktowym, ww. przedsi ę biorca, po przej ę ciu kontroli nad Aventis S.A., b ę dzie obecny w tym segmencie rynku leków w Polsce jedynie poprzez sprzeda ż leku Clexane – obecnie sprzedawanego przez Aventis – zachowuj ą c jednak ż e pozycj ę lidera rynkowego. A zatem, chocia ż GSK wraz z nabyciem dzia ł alno ś ci Sanofi-Synthélabo S.A. zwi ą zanej z heparynami, przejmie znacz ą cy, bo si ę gaj ą cy (tajemnica przedsi ę biorstwa) %, dotychczasowy udzia ł tego przedsi ę biorcy w tej grupie leków, to pozostanie pod siln ą konkurencyjn ą presj ą ze strony Spó ł ki Aventis S.A przej ę tej przez Sanofi-Synthélabo S.A., dysponuj ą cej wi ę kszym udzia ł em rynkowym, tj. udzia ł em na poziomie (tajemnica przedsi ę biorstwa) . Pozycja GSK na rynku heparyn w Polsce - oscyluj ą ca w granicach (tajemnica przedsi ę biorstwa) % - uzyskana w wyniku przedmiotowej transakcji, stanowi ć b ę dzie istotn ą przeciwwag ę dla si ł y rynkowej po łą czonych spó ł ek Sanofi-Synthélabo S.A. i Aventis S.A. oraz skuteczn ą barier ę dla ewentualnych antykonkurencyjnych zachowa ń tego przedsi ę biorcy. W rzeczywisto ś ci wi ę c przedmiotowa koncentracja zapobiegnie nadmiernej koncentracji na rynku heparyn w Polsce, nieuniknionej w przypadku kontynuowania tej dzia ł alno ś ci przez Spó ł k ę Sanofi-Synthélabo S.A., która po przej ę ciu kontroli nad Aventis S.A., zdominowa ł aby wspomniany rynek produktowy, osi ą gaj ą c (tajemnica przedsi ę biorstwa) udzia ł w tej kategorii produktowej. W ewidentny sposób prowadzi ł oby to do ograniczenia konkurencji. Z powy ż szych wzgl ę dów, w ocenie organu antymonopolowego transakcja nie doprowadzi do os ł abienia konkurencji na tym rynku produktowym w Polsce, pomimo uzyskania przez GSK tak znacz ą cej pozycji. 15 Po dokonaniu tej koncentracji nadal b ę d ą istnia ł y dwa silne podmioty, tak jak mia ł o to miejsce przed przej ę ciem przez Sanofi-Synthélabo S.A. kontroli nad Aventis S.A. Zachowane zatem b ę dzie status quo . Po łą czenie udzia ł ów rynkowych Sanofi- Synthélabo ( (tajemnica przedsi ę biorstwa) %) i GSK ( (tajemnica przedsi ę biorstwa) %) nie b ę dzie mia ł o natomiast realnego wp ł ywu na stan konkurencji na tym rynku, z uwagi na dotychczasowy znikomy w nim udzia ł GSK. W odniesieniu za ś do wp ł ywu planowanej koncentracji na rynki o charakterze konglomeratowym, organ antymonopolowy uzna ł , i ż przej ę cie przez GSK kontroli nad dzia ł alno ś ci ą Sanofi-Synthélabo S.A w zakresie heparyn i ich pochodnych, b ę dzie mia ł o marginalny wp ł yw na obecn ą struktur ę wspomnianych rynków. Dotychczasowe, wyj ą tkowo wysokie udzia ł y rynkowe GSK w zakresie sprzeda ż y w Polsce leków, o których mowa w pkt C niniejszej decyzji, zasadniczo nie ulegn ą zmianie z powodu doj ś cia do skutku zg ł oszonej transakcji. Równocze ś nie brak jest podstaw, aby przypuszcza ć , i ż GSK b ę dzie wykorzystywa ć swoj ą siln ą pozycj ę na ww. rynkach, do nieuczciwych dzia ł a ń w stosunku do konkurentów na innych rynkach produktowych. Polski rynek farmaceutyków jest bowiem rynkiem, na którym wyst ę puje du ż a konkurencja, zarówno ze strony wiod ą cych firm farmaceutycznych, dzia ł aj ą cych w skali globalnej, jak równie ż mniejszych firm, w tym producentów krajowych, którzy w zwi ą zku z post ę puj ą cymi procesami konsolidacji na rynku farmaceutycznym, stanowi ą realn ą konkurencj ę dla pozycji dotychczasowych liderów na rynku leków. *** Przepis art. 17 ustawy antymonopolowej stanowi, i ż Prezes Urz ę du wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której, konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci przez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na rynku. Organ antymonopolowy, dokonuj ą c oceny zasadno ś ci wyra ż enia zgody na przeprowadzenie przedmiotowej koncentracji, w szczególno ś ci analizuj ą c skutki, jakie niniejsza transakcja mo ż e wywrze ć na rynek polski (ze wzgl ę du na „zasad ę 16 skutku” wyra ż on ą w art. 1 ust. 2 ustawy antymonopolowej), wzi ął pod uwag ę nast ę puj ą ce przes ł anki: - przedmiotowa koncentracja stanowi realizacj ę zobowi ą za ń podj ę tych przez Sanofi- Synthélabo S.A. wobec Komisji Europejskiej i wobec Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwi ą zanych z koncentracj ą polegaj ą c ą na przej ę ciu przez t ę Spó ł k ę kontroli nad Aventis S.A., - przej ę cie przez GSK kontroli nad cz ęś ci ą Sanofi-Synthélabo S.A., obejmuj ą c ą dzia ł alno ść w zakresie heparyn i ich pochodnych, ma charakter prokonkurencyjny, umo ż liwi bowiem zachowanie dotychczasowej struktury konkurencji w tej grupie terapeutycznej. Wprawdzie udzia ł GSK w tym segmencie rynku leków osi ą gnie poziom powy ż ej (tajemnica przedsi ę biorstwa) %, jednak ż e wobec faktu, i ż dotychczasowa obecno ść tej Spó ł ki w ww. rynku mia ł a marginalny charakter, bowiem udzia ł GSK nie przekroczy ł poziomu (tajemnica przedsi ę biorstwa) %, w rzeczywisto ś ci transakcja nie wp ł ynie na zmian ę dotychczasowej pozycji pozosta ł ych uczestników tego rynku. Liderem pozostanie Sanofi-Synthélabo S.A., która przejmuj ą c kontrol ę nad Aventis S.A., zachowa pozycj ę tej Spó ł ki z udzia ł em na poziomie ( tajemnica przedsi ę biorstwa ) . Sanofi-Synthélabo S.A. b ę dzie zatem w stanie wywiera ć presj ę rynkow ą na najwi ę kszego konkurenta, - brak jest rynków, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym, - brak jest podstaw, aby przypuszcza ć , ż e planowana transakcja b ę dzie mia ł a wp ł yw na dotychczasow ą struktur ę rynków, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym. Reasumuj ą c, nale ż y stwierdzi ć , i ż planowana transakcja spe ł nia przes ł anki okre ś lone w art. 17 ustawy antymonopolowej. Wobec powy ż szego orzeczono, jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji stronie przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia. 17 Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów DYREKTOR Departamentu Ochrony Konkurencji Piotr Mück O trzymuj ą : Pani Katarzyna Ol ę dzka Pan Jaros ł aw Sroczy ń ski S. So ł tysi ń ski, A. Kawecki & A. Szl ę zak Ul. Wawelska 15B 0 2-034 Warszawa Pe ł nomocnicy GlaxoSmithKline plc, Wielka Brytania