DIH-88/2015

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW Warszawa, 16 grudnia 2015 r. DECYZJA DIH-1/88/2015 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm. ), art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 i art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2014 r. poz. 148, z późn. zm. ), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po roz patrzeniu odwołania prze dsiębiorcy Ryszarda Stępnia , prow adząc ego działalność gospodarczą po d nazwą Ryszard Stępień P.P.H.U. Ryszard Stępień w Sielpi , od decyzji Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspekto ra Inspekcji Handlowej Kielcach nr 140/2015 z dnia 22 października 2015 r. (nr akt sprawy: ŻG.8361.178 .2015), kt órą ww. przedsiębiorcę zo bowiązano do uiszczenia kwoty 6 64,68 zł (słownie: sześćset sześćdziesiąt cztery złote 68/100) stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnyc h wyrobu kulinarnego Z apiekanka mrożona z szynką , utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję . UZASADNIENIE W toku kontroli przeprowadzonej w dniach 6 i 7 sierpnia 2015 r. przez inspektorów repre zentujących Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Kielcach , zwanego dalej również „Świętokrzyskim WIIH” , w restauracji „Leśniczanka” , mieszczącej się w Sielpi przy ul. Plażowej 20, należąc ej do prze dsiębiorcy Ryszarda Stępnia, prowadzącego działalność gospodarczą pod n azwą Ryszard Stępień P.P.H.U. Ryszard Stępień w Sielpi, zwanego dalej również „stroną” , pobran o do badań laboratoryjnych próbkę wyrobu kulinarnego Zapiekanka mrożona z szynką „Max Top” a` 195 g, zwaną dalej „Zapiekanką z szynką” . Powyższe udokumentowano w Protokole pobrania próbki produktu nr 095162 z 6 sierpnia 2015 r. oraz Protokole kontroli z 7 sierpnia 2015 r. Jednocześnie z tej samej partii i w tych samych ilościach pobrano, zabezpieczono i przekazano kontrolowanemu w celu przechowania, dodatkową próbkę kontrolną (Protokół pobrania próbki kontrolnej nr 095163 z 6 sierpnia 2015 r.). Badania przeprowadzone przez Laboratorium Kontrolno- Analityczne Urzędu Ochrony Konkure ncji i Konsumentów w Kielcach , zwane dalej „Laboratorium DIH - 023 - 9 6 (3 )/15/JK Strona 2 z 7 w Kielcach ” , wykazały, że Zapiekanka z szynką nie odpo wiadała deklaracji producenta w oznakowaniu wartością odżywczą z uwagi na:  niższą zawartość białka, tj. w wyniku badań stwierdzono 7,0 g/100 g (± 0,6 g/100 g), zamiast podanych w oznakowaniu 9 g/100 g oraz  niższą zawartość tłuszczu, tj. w wyniku badań stwierdzono 2,7% (± 0,2%), zamiast podanych w oznakowaniu 5%. Powyższe udokumentowano w sprawozdaniu z badań nr 193 z dnia 19 sierpnia 2015 r. W związku z powyższym, pismem z 25 sierpnia 2015 r., Świętokrzyski WIIH zapoznał stronę z wynikami przeprowadzonych badań laboratoryjnych, wskazując, że Zapiekanka z szynką wykazała niższą zawartość białka mieszczącą się w granicach tolerancji i niższą zawartość tłuszczu niemieszczącą się w granicach tolerancji . Organ poinformował również stronę o przysługującym jej prawie do przebadania próbki kontrolnej. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa. Z tytułu przeprowadzonych badań laboratoryjnych Z apiekanki z szynką, stosownie do § 9 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek produktów przez organy Inspek cji Handlowej (Dz. U. z 2012 r. poz. 496), zwanego dalej „rozporządzeniem w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek” , dyrektor laboratorium w Kielcach dokonał obliczenia wysokości należności pieniężnej za badania ww. próbki na łączną kwotę 664,68 zł (słownie: sześćset sześćdziesiąt cztery złote 68/100). Powyższe udokumentowano pismem zatytułowanym „Koszt przeprowadzonych badań laboratoryjnych” nr 33 /2015 z 19 sierpnia 2015 r. W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami, p ismem z 17 września 2015 r., Świętokrzyski WIIH poinformował przedsiębiorcę Ryszarda Stępnia, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Ryszard Stępień P.P.H.U. Ryszard Stępień w Sielpi , o wszczęciu postępowani a administrac yjnego w przedmiocie zobowiązania, na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2014 r. poz. 148, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o Inspekcji Handlowej” , do uiszczenia równowartości kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych oraz o przysługującym stronie prawi e do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa . Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją nr 140/2015 z dnia 22 października 2015 r. (nr akt sprawy: ŻG . 8361.178.2015), Świętokrzyski WIIH zobowiązał pr zedsiębiorcę Ryszarda Stępnia, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Ryszard Stępień P.P.H.U. Ryszard Stępień w Sielpi , do uiszczenia kwoty 664,68 zł stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych wyrobu kulinarnego Zapiekanka z szynką . Pismem z 6 listopada 2015 r., strona złożyła do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej również „Prezesem UOKiK”, odwołanie od ww. decyzji. Strona podniosła, iż przeprowadzone przez producenta zakwestionowanej Zapiekanki z Strona 3 z 7 szynką badania nie wyka zały żadnych jego niezgodności, w związku z czym nie jest ona zobowiązana do uiszczenia równowartości kosztów badań . Pismem z 18 listopada 2015 r., Prezes UOKiK poinform ował przedsiębiorcę Ryszarda Stępnia, prowadzącego działalność gospodarc zą pod nazwą Ryszard Stępień P.P.H.U. Ryszard Stępień w Sielpi , że przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w spraw ie, stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje na podstawie art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.), zwanej dalej „k.p.a.” , prawo do zapoznania się z aktami sprawy, a także wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań . Strona skorzyst ała z przysługującego jej prawa, kontaktując się telefonicznie z Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów w dniu 8 grudnia 2015 r. W opinii strony nie powinna ona ponosić odpowiedzialności za produkt, którego nie jest producentem. Ponadto, strona ponownie podkreśliła, że badania zakwestionowanej Zapiekanki z szynką przeprowadzone na zlecenie producenta nie potwierdziły nieprawidłowości stwi erdzonych przez Świętokrzyskiego WIIH. Dodatkowo, producent wyjaśnił, iż niższa zawartość tłuszczu w produkcie może być wy nikiem metody pakowania, tj. opakowanie nie przylega do produktu , wobec czego część sera po wyjęciu produktu z opakowania pozostaje w tym opakowaniu. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje. Ustawa o Inspekcji Handlowej stanowi w art. 30 ust. 1, że jeżeli przeprowadzone badania wykazały, że produkt nie spełnia wymagań określonych w przepisach odrębnych lub w deklaracji, kontrolowany jest obowiązany do uiszczenia, na wskazany przez odpowiedni organ Inspekcji rachunek Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów albo wojewódzkiego inspektoratu, kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań, którą następnie przekazuje się na rachunek dochodów budżetu państwa, o ile przepisy odrębne nie stanowią inaczej. W myśl § 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie trybu pobierania i badania próbek produktów, wysokość należności pieniężnej, określonej w a rt. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej, ustala dyrektor laboratorium kontrolno-analitycznego Inspekcji Handlowej, z uwzględnieniem: rodzaju badanego produktu, rodzaju materiałów lub urządzeń użytych w toku przeprowadzania badań, uzasadnionego kosztu pr acy jednej osoby w jednym dniu lub godzinie pomnożonego przez liczbę osób i dni lub godzin oraz uzasadnionego kosztu pracy laboratorium. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno- spożywczych (Dz. U. z 2015 r. poz. 678, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o jakości handlowej” , wprowadzane do obrotu artykuły rolno - spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie Strona 4 z 7 wymagania, oraz d odatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Jakość handlowa została zdefiniowana w art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej, jako cechy artykułu rolno - spożywczego dotyczące jego właściwości orga noleptycznych, fizyko- chemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, jednak nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi. W ni niejszej sprawie, badania próbki przedmiotowej Zapiekanki z szynką , pobranej w restauracji należącej do przedsiębiorcy Ryszarda Stępnia, prowadzącego działalność gospo darczą pod nazwą Ryszard Stępień P.P.H.U. Ryszard Stępień w Sielpi, przez inspektorów reprezentujących Świętokrzyskiego WIIH, wykonane przez Laboratorium w Kielcach , wykazały, że produkt te n nie spełniał wymagań deklarowanyc h w oznakowaniu wartością odżywczą ze względu na niższą zawartość tłuszczu (2,7% ± 0,2% przy deklarowanej 5%). Z tytułu przeprowadzonych badań laboratoryjnych próbek Zapiekanki z szynką organ pierwszej instancji ustalił wysokość należności pieniężnej na kwotę 6 64,68 zł, według kosztorysów wystawionyc h przez Laboratorium w Kielcach nr 33/2015 z 19 sierpnia 2015 r. Wob ec powyższego, Świętokrzyski WIIH zobowiązał kontrolowanego, to jest – w myśl art. 2 pkt 8 ustawy o Inspekcji Handlowe j – pr zedsiębiorcę Ryszarda Stępnia , prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą Ryszard Stępień P.P.H.U. Ryszard Stępień w Sielpi, w drodze decyzji nr 140/2015 z dnia 22 października 2015 r. do uiszczenia powyższej kwoty, stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych. Odwołując się od decyzji, strona podnosi, że nie jest zobowiązana uiszczać równowartość kosztów badań Zapiekanki z szynką, gdyż nie jest ona producentem tego produktu, a ponadto badania przeprowadzone na zlecenie producenta nie wykazały żadnych nieprawidłowości . Prezes UOKiK informuje w pierwszej kolejności, że wykonane na zlecenie producenta badania nie mogą stanowić wiarygodnego dowodu w przedmiotowej sprawie, gdyż zostały wykonane poza procedurą określoną w ustawie o Inspekcji Handlowej. Z przepisu art. 29 ustawy o Inspekcji Handlowej jasno wynika, że badania pobranych próbek produktów i próbek kontrolnych przeprowadzają laboratoria kontrolno -analityczne Inspekcji (podkreślenia Prezesa UOKiK) ; wyjątkowo, tj. w przypadku gdy laboratoria Inspekcji nie mogą wykonać badań, organ Inspekcji może zawrzeć umowę o wykonanie badań pobranej pró bki z innym wyspecjalizowanym laboratoriom. Jest to jednobrzmiąca regulacja niepozwalająca na zlecenie badań innemu laboratorium, w innych o kolicznościach niż przewidziane w przepisie. Należy wskazać, że zgodnie z art. 28 ustawy o Inspekcji Handlowej podc zas kontroli równocześnie z pobraniem próbki produktu pobiera się i zabezpiecza dodatkową próbkę produktu z tej samej partii w ilości odpowiadającej ilości pobranej do badań (próbka kontrolna). Próbka kontrolna jest Strona 5 z 7 przechowywana przez kontrolowanego do cz asu jej zwolnienia przez wojewódzkiego inspektora, w warunkach uniemożliwiających zmianę jakości lub cech charakterystycznych produktu; w tym czasie nie może być wprowadzana do obrotu. Skoro kwestia badań została uregulowana w ustawie o Inspekcji Handlowej , to nie może mieć zastosowania przepis art. 1 ust. 3 tej ustawy. Powyższe przesądza o braku o możliwości powołania się w postępowaniu przed organem prowadzącym sprawę administracyjną na wyniki badań artykułów dokonanych przez inne laboratoria dokonane w i nnym trybie niż określony przepisami ustawy o Inspekcji Handlowej. Stanowisko organu potwierdza orzecznictwo sądowoadministracyjne w tym zakresie (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1339/11). W wyroku z dnia 4 lipca 2012 r. (sygn. akt II GSK 916/11), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: próbka kontrolna towaru, o której mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, która jest pobierana równocześnie z próbką produktu w celu p rzeprowadzenia przez organ badania jakości produktu, co do zasady, stanowi jedyny materiał źródłowy dla przeprowadzenia badania kontrolnego dla zweryfikowania wyniku wcześniejszego badania organu. Należy podkreślić, że strona nie skorzystała z możliwości p rzebadania próbki kontrolnej produktu w momencie kiedy miała ku temu możliwość, stosownie do obowiązujących przepisów ustawy o Inspekcji Handlowej. W związku z powyższym rezygnacja z przebadania próbki kontrolnej, doprowadziła do tego, że w przedmiotowym p ostępowaniu był jeden dowód (sprawozdanie z badań nr 193) , tym niemniej na tyle wiarygodny, że w sposób oczywisty potwierdzał niespełnianie wymagań jakościowych określonych w deklaracji producenta przedmiotowej Zapiekanki z szynką i dawał podstawę do wydan ia rozstrzygnięcia podjętego przez organ Inspekcji Handlowej. Prawidłowość postępowania organu pierwszej instancji potwierdza orzecznictwo sądowoadministracyjne w tym zakresie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2012 r., II GSK 917/11). W związku z powyższym koszty badań laboratoryjnych powinien ponieść kontrolowany, którym był Ryszard Stępień , prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą R yszard Stępień P.P.H.U. Ryszard Stępień w Sielpi . Ponadto należy zaznaczyć, że obowiązek zapew nienia zgodności artykułów rolno - spożywczych z wymogami prawa żywnościowego w zakresie jakości handlowej spoczywa na każdym podmiocie działającym na rynku spożywczym, także na etapie handlu detalicznego. Jak stanowi art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz . U. UE L 31 z 01.02.2002, s. 1, z późn. zm.), podmioty prowadzące przedsiębiorstwo spożywcze i podmioty działające na rynku pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Prezes UOKiK wskazuje również, że zgodnie art. 30 ust. 1 ww. ustawy, kontrolowany ma obowiązek uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych, w przypadku stwierdzenia, że produkt nie spełnia wymagań określonych w przepisach odrębnych lub w Strona 6 z 7 deklaracji producenta. W związku z powyższym należy stwierdzić , że obciążenie kontrolowanego podmiotu kosztami badań laboratoryjnych zakwestionowanego produktu nie opiera się na zasadzie rozpatrywania kwestii czy miał on wpływ na jego jakość. Obowiązek uiszczenia kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych w przypadku ujawnienia niezgodności ciąży zawsz e na kontrolowanym , którym w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy o Inspekcji Handlowej jest przedsiębiorca, którego działalność jest kontrolowana . Bez znaczenia pozostaje zatem okoliczność, że strona nie jest producentem zakwestionowanej Zapiekanki z szynką , gd yż nie zwalnia jej to z odpowiedzial ności zapewnienia produktów odpowiadających wymaganiom jakości handlowej . Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w szeregu orzeczeń, m.in. w wyroku z dnia 23 października 2012 r. (sygn. II GSK 1492/11), przepis art. 30 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a ustawodawca nie przewidział żadnej możliwości odstąpienia od obciążenia podmiotu kontrolowanego kosztami badań produktu. Niemniej jednak przepis ten nie przypisuje kontrolowa nemu odpowiedzialności za to, że kwestionowany produkt nie odpowiadał wymaganiom jakości handlowej. Odnośnie argumentacji przedstawionej przez producenta jakoby niższa zawartość tłuszczu w Zapiekance z szynką była wynikiem zastosowanej metody pakowania, t j. systemu follow- pack, gdzie opakowanie nie przylega do produktu, w efekcie czego część obłożenia, szczególnie sera, po wyjęciu produktu pozostaje w opakowaniu, nie zasługuje ona na uwzględnienie . Należy podkreślić, że wiadomym jest, iż środki spożywcze nie mogą zawsze zawierać dokładnie takiego poziomu składników odżywczych, jaki jest podany na etykiecie, co jest spowodowane różnicami naturalnymi oraz różnicami wynikającymi z procesu produkcji i magazynowania. Ilości te nie powinny jednak odbiegać znacznie od wartości podanych na etykiecie, gdyż mogłoby to przyczynić się do wprowadzenia konsumenta w błąd. Z tego też względu zostały ustalone limity tolerancji dla składników odżywczych. W przedmiotowej sprawie limity te zostały przez organ pierwszej instancji uwzględnione, co zostało stronie wskazane w piśmie z 25 sierpnia 2015 r. Należy przypomnieć, że badania laboratoryjne Zapiekanki z szynką wykazały niższą zawartość białka, która po uwzględnieniu tolerancji mieściła się w jej granicach, oraz niższą zawartość tłuszczu, która pomimo uwzględnienia tolerancji nie mieściła się w jej granicach. P rzedstawiona wyżej argumentacja, zdaniem Prezesa UOKiK, wpływa na uznanie, że przedmiotowa decyzja została wydana przez organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy i zgodny z prawem, a podniesione przez stronę w odwołaniu argumenty dotyczące braku możliwości zobowiązania jej do uiszczenia równowartości kosztów przeprowadzonych badań , nie zasługują na uwzględnienie. O ewentualny zwrot kosztów poniesionych z tytułu badań laboratoryjnych zleconych przez Inspekcję Handlową strona może zwrócić się do producenta kwestionowanego produktu , co jednak nie jest przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów , zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest organem wyższego stopnia w stosunku do wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej. Zatem, w myśl art. 127 § 2 k.p.a. w związku z art. 1 ust. 3 Strona 7 z 7 ustawy o Inspekcji Handlowej, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego odwołania. Zgodnie z § 9 ust. 4 rozporządzenia w sprawie szczegółowego trybu pobier ania i badania próbek , kwotę, o której mowa w sentencji decyzji należy uiścić na rachunek bankowy Wojewódzkie go Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Kielcach w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja określająca wysokość należności pieniężnych stała się ostateczna . Biorąc powyższe pod uwagę Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekł, jak w sentencji. Zgodnie z art. 1 38 § 1 pkt 1 k.p.a., organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję . Biorąc powyższe pod uwagę, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekł, jak w sentencji. Niniejsza decyzja jest ostateczna w try bie postępowania administracyjnego. Pouczenie Zgodnie z art. 52 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm. ) od niniejszej decyzji przysługuje skarga wnoszona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą należy wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Wiceprezes Dorota Karczewska Otrzymują: 1. Ryszard Stępień Ryszard Stępień P.P.H.U. Ryszard Stępień Sielpia ul. Relaksowa 8 26- 200 Końskie 2. Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w Kielcach 3. a/a