DIH-68/2015

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW DIH-023-65(6)/15/ AnŁ Warszawa, 22 października 2015 r. DECYZJA DIH-1/68/2015 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm. ), art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2014 r. poz. 148, z późn. zm. ), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy Tesco (Polska) Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie od decyzji Małopols kiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Krakowie z 10 lipca 2015 r. (nr akt kontroli: WŻ .8361.104 .2015), którą temu przedsiębiorcy wymierzono karę pieniężną w wysokości 1000 zł (słownie: jeden tysiąc złotych) na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 678), z tytułu wprowadzenia do obrotu pięciu partii ryżu długoziarnistego białego Tesco Value w cenie 1,55 zł/op., o łącznej wartości 212,35 zł ni eodpowiadających jakości handlowej , uchyla zaskarżoną decyzję w całości i umarza postępowanie pierwszej instancji w całości. UZASADNIENIE W toku kontroli przeprowadzonej od 22 do 27 kwietnia 2015 r. przez inspektorów reprezentujących Małopolski ego Wojewó dzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Krakowie, zwanego dalej „Małopolski m WIIH” , w hipermarkecie Tesco w Krakowie przy ul. Kapelanka 54, należącym do przedsiębiorcy Tesco (Polska) Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie , zwanego dalej również „stroną” , zakwestionowano pięć partii ryżu długoziarnistego białego Tesco Value á 400 g (4 x 100 g), w cenie 1,55 zł/op., o łącznej wartości 212,35 zł , nr partii: 08.2016 B19 (20 szt.), 09.2016 Z05 (69 szt.), 06.2016 A29 (29 szt.), 04.2016 Y09 (13 szt.), 06.2016 Z03 (6 szt.) – zwanego dalej „ ryżem ” . Przyczyną zakwestionowania ryżu było oznakowanie na opakowaniu informacj ą „ Wyprodukowano w Polsce dla: Tesco (Polska) Sp. z o.o., ul. Kapelanka 56, 30-347 Kraków” , podczas gdy, zgodnie z oświadczeniem osoby upoważnionej przez kontrolowanego przedsiębiorcę, ryż pochodził z Birmy (Myanmar). Zdaniem organu kontroli, wprowadzało to w błąd co do pochodzenia produktu i tym samym naruszało przepisy: art. 2 ust. 2 lit. g, art. 7 ust. 1 lit. a, art. 7 ust. 2, art. 26 ust. 2 lit. a, art. 26 ust. 3 lit. a i b rozporządzenia Parlamentu Strona 2 z 7 Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/20 04 (Dz. U. UE L 304 z 22.11.2011 s. 18 z późn. zm.) – zwanego dalej: „ rozporządzeniem nr 1169/2011 ” – oraz art. 16 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. L 31 z 1.2.2002, s. 1 z późn. zm.) – zwanego dalej „ rozporządzeniem nr 178/2002 ”. Powyższe ustalenia udokumento wano w Protokole kontroli z 27 kwietnia 2015 r. (nr akt kontroli: WŻ.8361.104.2015) wraz z załącznik ami oraz na fotografiach przedstawiających opakowania zakwestionowanych pięciu partii ryżu. Z fotografii wynika, że zakwestionowana przez organ informacja „ Wyprodukowano w Polsce dla: Tesco (Polska) Sp. z o.o., ul. Kapelanka 56, 30- 347 Kraków” umieszczona była na jednym z dwóch największych pod względem powierzchni boków opakowania, w jednolitym bloku tekstu, pod informacją o sposobie przygotowania i przecho wywania oraz o dacie minimalnej trwałości i numerze partii. Druga największa powierzchnia opakowania, ta która jest zwyczajowo eksponowana konsumentom, zawierała informacje: „TESCO VALUE”, „ryż długoziarnisty, ryža dlhozrnná, ryže dlouhorznná, hosszúszemű rizs”, „4x100 g”, „15 min”, wartość odżywczą produktu w języku angielskim oraz ilustracj e z miską ryżu i mniejszymi obrazkami przedstawiającymi durszlaki, pagody, miski i pałeczk i do ryżu, kłosy ryżu . Na tej powierzchni opakowania nie zamieszono informacji „wyprodukowano w Polsce” lub o podobnym znaczeniu. Pismem z 15 maja 2015 r. (sygn. akt WŻ.8361.104.2015) Małopolski WIIH wystosował wystąpienie pokontrolne do kontrolowanego przedsiębiorcy Tesco (Polska) Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie z wnioskiem o ofer owanie do sprzedaży produktów, których oznakowanie nie będzie wprowadzało konsumentów w błąd oraz jednocześnie zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedm iocie wymierzenia temu przedsiębiorcy kary pieniężnej określonej w art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 678) – zwanej dalej „ ustawą o jakości handlowej ” – z tytułu wprowadzenia do obrotu pięciu partii ryżu nieodpowiadając ego jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej . Przedsiębiorca nie udzielił odpowiedzi na wystąpienie pokontrolne , nie przekazał informacji o wielkości obrotów za rok 2014 , nie wzi ął też czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym pierwszej instancji. Po p rzeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z 10 lipca 2015 r. (sygn. akt jw.), Małopolski WIIH, w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, wymierzył przedsiębiorcy Tesco (Polska) Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie karę pieniężną w wysokości 1 000,00 zł (słownie: jeden tysiąc złotych 00 /100), z tytułu Strona 3 z 7 wprowadzenia do obrotu pięciu partii ryżu o łącznej wartości 212,35 zł , nieod powiadających jakości handlowej z uwagi na oznakowanie, które wprowadzało w błąd konsumenta co do kraju pochodzenia. Pismem z 23 lipca 2015 r., znak 194/TLT/15, strona złożył a odwołanie od ww. decyzji do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej również „Prezesem UOKiK” , uzupełnione pod względem formalnym pismem z 26 sierpnia 2015 r. S trona zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa:  art. 40a ust. 1 pkt 5 ustawy o jakości handlowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. nieprawidłowe ustalenie wysokości kary poprzez stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naru szenia oraz niewłaściwą klasyfikację uznając produkt za niespełniający wymagań jakości handlowej. W związku z treścią zarzutu oraz przedmiotem sprawy, Prezes UOKiK uznał, że strona miała tu na myśli przepis art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej ;  art. 26 ust. 2 rozporządzenia nr 1169/2011 poprzez jego niewłaściwą wykładnię. W uzasadnieniu strona podniosła, że podstawa prawna art. 26 ust. 2 rozporządzenia nr 1169/2011 nie nakłada obowiązku podawania kraju lub miejsca pochodzenia na etykiecie ryżu. Zdaniem strony oznakowanie zakwestionowanych pięciu partii ryżu nie sugerowało pochodzenia z innego kraju lub miejsca niż miało to miejsce w rzeczywistości. Strona wyjaśniła, że i nformacja na opakowaniu o treści: „Wyprodukowano w Polsce dla : TESCO /POLSKA/ Sp. z o.o., ul. Kapelanka 56, 30- 347 Kraków” nie oznaczała, że ryż pochodzi z Polski, lecz dotyczy ła zakładu produkcyjnego zlokalizowanego na terenie Polski (należącego do Rol- Ryż Sp. z o.o. z siedzibą w Gdyni) , w którym odbywa ło się sortowanie, przesiewanie i pakowanie ryżu . W związku ze stawianymi zarzutami strona wniosła o uchylenie bądź zmianę zaskarżonej decyzji. Pismem z 3 września 2015 r., Prezes UOKiK poinformował przedsiębiorcę Tesco (Polska) Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie , że przed wydaniem rozstrzy gnięcia kończącego postępowanie w sprawie, stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje na podstawie art. 10 Kpa prawo do zapoznania się z aktami sprawy, a także wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień . Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje. W myśl przepisu art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002 prawo żywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną żywnością. W szczególności, zgodnie z art. 16 tego rozporządzenia, etykietowanie, reklama i prezentacja żywności nie może wprowadzać konsumentów w błąd. Na podstawie art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1169/2011, informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do właściwości środka Strona 4 z 7 spożywczego, m.in. co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, kraju lub miejsca pochodzenia. Info rmacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta (art. 7 ust. 2 tamże) . Wskazanie kraju lub miejsca pochodzen ia żywności jest obowiązkowe w przypadku gdy zaniechanie ich wskazania mogłoby wprowadzać w błąd konsumenta co do rzeczywistego kraju lub miejsca pochodzenia środka spożywczego, w szczególności gdyby informacje towarzyszące środkowi spożywczemu lub etykieta jako całość mogły sugerować, że dany środek spożywczy poch odzi z innego kraju lub miejsca (art. 26 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1169/2011). Jeżeli jest podany kraj lub miejsce pochodzenia danego środka spożywczego i gdy nie jest on taki sam jak kraj lub miejsce pochodzenia jego podstawowego składnika, to według art. 26 ust. 3 ww. rozporządzenia : a) poda je się również kraj lub miejsce pochodzenia tego podstawowego składnika; lub b) wskazuje się, że kraj lub miejsce pochodzenia tego podstawowego składnika jest inne niż kraj lub miejsce pochodzenia środka spożywczego. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o jak ości handlowej, wprowadzane do obrotu artykuły rolno- spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Definicja jakości handlowej zawarta w art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej obejmuje m.in. wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania artykułów rolno - spożywczych, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi. Każdy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno - spożywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, podlega karze pieniężnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno - spożywczych do obrotu, nie niższej jednak niż 500 zł. Ustalając wysokość kary pieniężnej, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej uwzględnia, na mocy art. 40a ust. 5 tej ustawy, stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno - spożywczych i wielkość jego obrotów. W niniejszej sprawie, w wyniku kontroli p rzeprowadzonej w sklepie należącym do przedsiębiorcy Tesco (Polska) Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie , Małopolski WIIH stwierdził, że pięć partii ryżu wprowadzonego do obrotu nie odpowiadał o jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej , m.in. w art. 7 ust. 1 lit. a oraz art. 26 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 1169/2011, z uwagi na oznakowanie wprowadzające konsumentów w błąd co do kraju pochodzenia środka spożywczego poprzez podanie informacji „Wyprodukowano Strona 5 z 7 w Polsce (…)”, podczas gdy ryż pochodził z Birmy . Z tego tytułu o rgan pierwszej instancji w drodze zaskarżonej decyzji wymierzył ww. przedsiębiorcy karę pieniężną na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej w kwocie 1 000 zł. Strona w odwołaniu postawiła zarzut niewłaściwej wykładni przepisu art. 26 ust. 2 rozporządzenia nr 1169/2011 (przy czym w istocie chodzi tylko o literę a w wymienionym przepisie; litera b w art. 26 ust. 2 dotyczy mięsa ). Zdaniem strony, oznakowanie na etykiecie zakwestionowanych produktów nie sugerowało pochodzenia ryżu z innego kraju lub miejsca niż miało to miejsce w rzeczywistości, a zatem nie zaistniał obowiąz ek podawania na etykiecie kraju lub miejsca pochodzenia ryżu. Deklaracja „Wyprodukowano w Polsce dla: TESCO /POLSKA/ Sp. z o.o., ul. Kapelanka 56, 30- 347 Kraków” nie oznaczała , zdaniem strony , że ryż pochodzi z Polski, lecz dotyczyła zakładu produkcyjnego zlo kalizowanego na terenie Polski. Jednocześnie strona nie zaprzeczyła ustaleniom kontroli, że ziarno ryżu pochodziło z Birmy, nie z Polski. Przepis art. 26 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1169/2011 nakazuje wskazać w oznakowaniu kraj lub miejsce pochodzen ia żywności w przypadku, gdy zaniechanie ich wskazania mogłoby wprowadzać w błąd konsumenta co do rzeczywistego kraju lub miejsca pochodzenia środka spożywczego, w szczególności gdyby informacje towarzyszące środkowi spożywczemu lub etykieta jako całość mogły sugerować, że dany środek spożywczy poch odzi z innego kraju lub miejsca. W związku z tym, Prezes UOKiK przeanalizował argumenty odwołania biorąc pod uwagę całokształt oznakowania na opakowaniu zakwestionowanego ryżu oraz prawdopodobieństwo wprowadzenia w błąd przeciętnego konsumenta . Z fotografii znajdujących się w aktach sprawy wynika, że zakwestionowana przez Małopolskiego WIIH informacja „ Wyprodukowano w Polsce dla: Tesco (Polska) Sp. z o.o., ul. Kapelanka 56, 30- 347 Kraków” umieszczona była na jednym z dwóch największych (pod względem powierzchni ) boków opakowania , w jednolitym bloku tekstu, pod informacją o sposobie przygotowania i przechowywania produktu oraz o dacie minimalnej trwałości i numerze partii. Na drugiej największej powierzchni opakowania , która jest zwyczajowo eksponowana konsumentom, znajdowały się informacje: „TESCO VALUE”, „ryż długoziarnisty, ryža dlhozrnná, ryže dlouhorznná, hosszúszemű rizs”, „4x100 g”, „15 min”, informacja o wartości odżywczej w języku angielskim oraz ilustracje budzące skojarzenia z krajami azjatyckimi, nie umieszczono tam deklaracji „wyprodukowano w Polsce” lub o podobnym znaczeniu. W ocenie organu drugiej instancji, opisane oznakowanie nie eksponowało informacji o pochodzeniu produktu z Polski, a jego grafika nawiązywała do krajów Azji, a nie do Polski. Oznakowanie nie sugerowało też konsumentom, że pochodzenie nasion ryżu wyróżnia się spośród tego rodzaju produktów. Przeciętny konsument został scharakteryzowany w art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206 z późn. zm.) jako osoba dostatecznie dobrze poinformowana , uważn a i ostrożn a; oceny dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na Strona 6 z 7 oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa. Informacja na opakowaniu środka spożywczego o treści „wyprodukowano w Polsce” nie jest jednoznaczna i może oznaczać dla konsumenta deklarację kraju pochodzenia danego produktu lub jego składników, zwłaszcza gdyby ten komunikat wzmocniony był przy pomocy grafiki opakowania lub reklamą. N ależy wziąć jednak pod uwagę, że ryż nie jest rośliną uprawianą na skalę przemysłową w Polsce z powodu niekorzystnego klimatu i że jest to powszechnie znany fakt. Zdaniem Prezesa UOKiK , przeciętny konsument , będący osobą dobrze poinformowaną, uważną i ostrożną , nie spodziewa się, że ryż oznakow any informacją „ w yprodukowano w Polsce (…)” został zebrany w Polsce. W niniejszej sprawie, na opakowaniu ryżu pochodzącego z Birmy znajdowała się informacja „Wyprodukowano w Polsce (…)”, a komunikat ten nie był w żaden sposób wyeksponowany. Prawdopodobieństwo wprowadzenia konsumentów w błąd co do kraju pochodzenia ziarna ryżu (to jest możliwości zrozumienia deklaracji „wyprodukowano w Polsce” jako odnoszącej się do pozyskania ziarna z upraw ryżu) Prezes UOKiK ocenił jako niskie , toteż – wbrew stanowisku organu pierwszej instancji – przepis art. 26 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1169/2011 nie miał zastosowania i oznakowanie przedmiotowego ryżu nie musiało wskazywać kraju, w którym ryż został zebrany (Birmy). W konsekwencji należy stwierdzić, że nie doszło też do zarzuconego stronie naruszenia wymagań art. 7 ust. 1 lit. a ww. rozporządzenia . W oznakowaniu ryżu mogła się znajdować dobrowolna informacja na temat kraju, w którym odbyło się sortowanie, przesiewanie i pakowanie, choć – zdaniem Prezesa UOKiK – użyte określeni e „wyprodukowano w Polsce” nie było jednoznaczne i lepszą praktyką byłoby doprecyzowanie komunikatu. W rozpatrywanej sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 26 ust. 3 rozporządzenia nr 1169/2011, którego naruszenie zarzucił Małopolski WII H. Norma ta reguluje kwestię deklarowania pochodzenia składnika podstawowego w środku spożywczym, a więc dotyczy takich środków, w których można wyróżnić składnik podstawowy. Ryż, który jest przedmiotem postępowania, stanowi produkt jednoskładnikowy, zawierający według oznakowania opakowania, tylko ryż długoziarnisty biały. W związku z tym nie występuje tu przypadek produktu ze składnikiem podstawowym. Po analizie materiału dowodowego w drugiej instancji, Prezes UOKiK doszedł do wniosku, że z arzuty organu p ierwszej instancji odnośnie naruszenia przepisów o jakości handlowej nie znajdowały podstaw. Zaskarżona decyzja, którą Małopolski WIIH wymierzył stronie karę pieniężną w oparciu o przepisy art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej z tytułu wprowadz enia do obrotu pięciu partii ryżu nieodpowiadających jakości handlowej , powinna zostać uchylona w całości, a postępowanie administracyjne w tej sprawie winno być umorzone w całości . Z uwagi na uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w przedm iocie wymierzenia stronie kary pieniężnej, Prezes UOKiK uznał, że zarzut odwołania w zakresie naruszenia art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej – to jest przepisu określającego przesłan ki do ustalenia wysokości wymierzonej kary pieniężnej – stał się be zprzedmiotowy. Strona 7 z 7 Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest organem wyższego stopnia w stosunku do wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej. Zatem, w myśl art. 127 § 2 Kpa w związku z art. 1 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego odwołania. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 Kpa organ odwo ławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości i umarza postępowanie pierwszej instancji w całości . Biorąc powyższe pod uwagę, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekł, jak w sentencji. Niniejsza decyzja jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego. Pouczenie Zgodnie z a rt. 52 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm. ) od niniejszej decyzji przysługuje skarga wnoszona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Z up. PREZESA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONUMENTÓW WICEPREZES Dorota Karczewska Otrzymują: 1. Pani Agnieszka Pyrek pełnomocnik Tesco (Polska) Sp. z o.o. ul. Kapelanka 56 30- 347 Kraków 2. Małopolski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w Krakowie 3. a/a