DIH-65/2014

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DIH-023-60(6)/14/AgŁ Warszawa, 22 września 2014 r. DECYZJA DIH-1/65/2014 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), art. 1 ust. 3 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2014 r. poz. 148 z późn. zm.) oraz art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 669), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy MarcPol S.A. z siedzibą w Łomiankach, od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Warszawie z dnia 15 lipca 2014 r. nr PO.133.JH.109.2014.KP (nr akt sprawy: DR.8361.124.2014, PO.133.JH.109.2014.KP), którą ww. przedsiębiorcy wymierzono karę pienięŜną w wysokości 800 zł (słownie: osiemset złotych), z tytułu wprowadzenia do obrotu czternastu partii produktów oferowanych bez opakowań, nieodpowiadających pod względem oznakowania jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej – utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. UZASADNIENIE W toku kontroli przeprowadzonej w dniach 11-14 i 17 marca 2014 r. przez inspektorów reprezentujących Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Warszawie, zwanego dalej „Mazowieckim WIIH”, w sklepie MarcPol przy ul. Bolesława Chrobrego 1 w Radomiu, naleŜącym do przedsiębiorcy MarcPol S.A. z siedzibą w Łomiankach, zakwestionowano oznakowanie czternastu partii produktów oferowanych bez opakowań o łącznej wartości 284,78 zł, tj.:
siedmiu partii pieczywa o łącznej wartości 104,25 zł, tj.: – „bułki kajzerki” w ilości 40 sztuk (0,29 zł/szt.), – „chleba razowego” w ilości 4 sztuk (3,15 zł/szt.), – „palucha małego” w ilości 6 sztuk (0,65 zł/szt.), – „chleba zwykłego” w ilości 32 sztuk (1,79 zł/szt.), – „chleba baltonowskiego” w ilości 3 sztuk (2,05 zł/szt.), 2 – „bułki sznytki” w ilości 15 sztuk (0,29 zł/szt.), – „chleba firmowego” w ilości 3 sztuk (2,79 zł/szt.),
siedmiu partii wędlin o łącznej wartości 180,53 zł, tj.: – „kabanosów włoskich” w ilości 0,40 kg (59,99 zł/kg), – „kabanosów francuskich” w ilości 0,70 kg (59,99 zł/kg), – „kiełbasy bardzo dobrej” w ilości 0,60 kg (18,45 zł/kg), – „kiełbasy toruńskiej” w ilości 1,4 kg (14,90 zł/kg), – „kiełbasy głogowskiej suchej” w ilości 0,70 kg (28,99 zł/kg), – „kiełbasy śląskiej” w ilości 1,5 kg (19,55 zł/kg), – „kiełbasy Sobiecha” w ilości 1 kg (32,99 zł/kg), z uwagi na brak wykazu składników w miejscu sprzedaŜy na wywieszkach dotyczących tych produktów lub w inny sposób w miejscu dostępnym bezpośrednio konsumentom, co było niezgodne z treścią § 17 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spoŜywczych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 774), zwanego dalej „rozporządzeniem w sprawie znakowania środków spoŜywczych”. Ponadto, w toku kontroli ustalono, Ŝe na przedmiotowych wywieszkach przy siedmiu ww. partiach pieczywa podano tylko nazwę produktu, nazwę producenta i masę jednostkową, zaś przy siedmiu ww. partiach wędlin – nazwę produktu i nazwę producenta. Obecna przy czynnościach kontrolnych osoba zatrudniona na stanowisku kierownika w kontrolowanym sklepie wyjaśniła w drugim dniu kontroli, tj. 12 marca 2014 r., Ŝe stwierdzone w powyŜszym zakresie niezgodności były spowodowane niedostateczną wiedzą w zakresie przepisów prawa, a takŜe Ŝe zostały one natychmiast usunięte i poprawione w pierwszym dniu kontroli. Dodała, Ŝe w przyszłości dołoŜy wszelkich starań, aby ekspozycja asortymentu była zgodna z obowiązującym prawem. Pismem z dnia 14 marca 2014 r., kontrolowany został zapoznany z upowaŜnieniem do przeprowadzenia kontroli z dnia 11 marca 2014 r. nr 122/14, wraz z pouczeniem o prawach i obowiązkach kontrolowanego przedsiębiorcy, jako załącznikiem do tego upowaŜnienia. PowyŜsze udokumentowano w protokole kontroli z dnia 17 marca 2014 r. (nr akt kontroli: DR.8361.124.2014), w tym w załącznikach nr 3 i 4 do tego protokołu, zawierających szczegółowe dane dotyczące zakwestionowanego pieczywa i wędlin oraz w załączniku nr 6 do tego protokołu, zawierającym wyjaśnienia kierownika sklepu z dnia 12 marca 2014 r. Jeden egzemplarz protokołu kontroli został przekazany kontrolowanemu przy piśmie z dnia 19 marca 2014 r. Korzystając z moŜliwości wniesienia uwag do protokołu kontroli, przedsiębiorca MarcPol S.A. z siedzibą w Łomiankach wyjaśnił w piśmie z dnia 28 marca 2014 r., Ŝe na stoisku z wędlinami na ladach chłodniczych umieszczona była informacja o treści: „Informujemy, Ŝe przy kaŜdym z oferowanych produktów znajduje się informacja o nazwie producenta oraz wykaz składników, z których został wykonany. W przypadku ewentualnych pytań, prosimy o ich kierowanie bezpośrednio do Sprzedawcy, który udzieli Państwu wszystkich niezbędnych informacji.” , na podstawie czego uznał, Ŝe konsument miał moŜliwość zapoznania się ze składem przedmiotowych wędlin. Dodał, Ŝe kierownik sklepu nie posiadał dostatecznej wiedzy na temat produktów oferowanych luzem i w pierwszym dniu 3 kontroli, tj. 11 marca 2014 r. uzupełnił wszystkie wymagane informacje. Ponadto, nawiązując do wcześniejszej korespondencji, dotyczącej wezwania do przekazania danych o wielkości obrotów za rok 2013, powołując się na pismo Mazowieckiego WIIH z dnia 13 marca 2014 r., przekazał informacje o obrotach spółki związanych z czternastoma ww. partiami produktów. Pismem z dnia 16 kwietnia 2014 r., Mazowiecki WIIH poinformował przedsiębiorcę MarcPol S.A. z siedzibą w Łomiankach, Ŝe podziela jego uwagę dotyczącą zamieszczenia na stoisku z wędlinami na ladach chłodniczych informacji o ww. treści, zapewniając przy tym, iŜ ustalenia te zostaną uwzględnione w toku ewentualnego dalszego postępowania, chociaŜ – jak podkreślił – ustalenia te nie zmieniają faktu, iŜ konsument nie miał bezpośredniego dostępu do wykazu składników tych produktów, a więc nie zostały spełnione wymagania określone w § 17 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych. W związku z powyŜszymi nieprawidłowościami, pismem z dnia 18 czerwca 2014 r., Mazowiecki WIIH zawiadomił przedsiębiorcę MarcPol S.A. z siedzibą w Łomiankach, zwanego dalej równieŜ „stroną”, o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 669), zwanej dalej „ustawą o jakości handlowej”, kary pienięŜnej z tytułu wprowadzenia do obrotu nieodpowiadających jakości handlowej czternastu ww. partii produktów, informując równieŜ o przysługującym mu prawie do zapoznania się z aktami sprawy, a takŜe wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz składania wniosków dowodowych. Ponadto, w piśmie tym wezwał go ponownie do przekazania danych o wielkości obrotów za rok 2013, wyjaśniając przy tym, Ŝe przesłane przez niego informacje w piśmie z dnia 28 marca 2014 r. dotyczą jedynie obrotów spółki związanych z zakwestionowanymi produktami, a nie całych obrotów spółki. Pismo to zostało doręczone stronie w dniu 23 czerwca 2014 r. Strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień, a odnosząc się do Ŝądanych informacji w piśmie z dnia 26 czerwca 2014 r. ograniczyła się wyłącznie do przekazania tych samych danych, co w piśmie z dnia 28 marca 2014 r. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia 15 lipca 2014 r. (doręczoną stronie w dniu 16 lipca 2014 r.), Mazowiecki WIIH wymierzył stronie, w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowe, karę pienięŜną w wysokości 800 zł z tytułu wprowadzenia do obrotu nieprawidłowo oznakowanych czternastu ww. partii produktów. Pismem z dnia 30 lipca 2014 r. (nadanym w tym samym dniu w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego), strona złoŜyła do Prezesa Urzędu Ochrony konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej równieŜ „Prezesem UOKiK”, odwołanie od ww. decyzji, wnosząc na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa o jej uchylenie w całości i orzeczenie, co do istoty sprawy lub umorzenie postępowania w niniejszej sprawie, ewentualnie na podstawie 138 § 2 Kpa o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W jej ocenie, orzeczona kara 800 zł jest karą zbyt dotkliwą, nieadekwatną do stwierdzonych naruszeń. ZaskarŜonej decyzji zarzuciła naruszenie: 4 1) przepisów postępowania w stopniu, który moŜe mieć wpływ na wydaną decyzję, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego: – zaniechanie rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie oraz niejasne i niepełne uzasadnienie w treści decyzji materiału dowodowego oraz zaniechanie analizy materiału dowodowego, poprzez zaniechanie ustalenia, czy przedmiotowe produkty nie posiadały oznaczenia nazwy producenta na opakowaniach, w których były wystawione na sprzedaŜ oraz niewskazanie, dlaczego zastosowane oznaczenia (a takowe znajdowały się przy produkcie w miejscu dostępnym dla konsumenta) nie odpowiadały przepisom prawa, a takŜe poprzez zaniechanie ustalenia, kto jest odpowiedzialny za oznakowanie zakwestionowanych produktów – właściciel sklepu, w którym zostały wystawione te produkty na sprzedaŜ, czy teŜ producent, który sprzedając te produkty wprowadza je do obrotu; – zaniechanie uwzględnienia okoliczności, iŜ na stoiskach z produktami znajdowały się informacje, Ŝe w przypadku pytań konsumenta odnośnie składu, czy teŜ nazwy producenta, wszelkie informacje niezbędne konsumentowi udzieli kaŜdy pracownik sklepu, co – jej zdaniem – nie stoi w sprzeczności z przepisami prawa oraz realizuje nałoŜone na nią obowiązki w zakresie oznakowania i odpowiedniego przedstawienia informacji o produkcie; – wadliwe przyjęcie, iŜ osoby zajmujące się wprowadzaniem produktu do obrotu w kontrolowanym sklepie odpowiadają za ich oznakowanie, w sytuacji gdy wszelkie niezbędne informacje powinny być zamieszczone na produkcie przez producenta; 2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 40a ustawy o jakości handlowej, poprzez pominięcie przy ustalaniu stopnia społecznej szkodliwości czynu, iŜ konsument nie został pozbawiony danych dotyczących nabywanych produktów, gdyŜ dane tekstowe mógł otrzymać od kaŜdego pracownika sklepu, a ponadto przyjmując nawet fakt wadliwego oznakowania, uznała, Ŝe nie było to działanie umyślne strony, co – w jej ocenie – powinno doprowadzić do uznania, iŜ stopień szkodliwości czynu jest niski, czy wręcz znikomy, a w konsekwencji do orzeczenia kary niŜszej niŜ orzeczona kara 800 zł. Pismem z dnia 28 sierpnia 2014 r., Prezes UOKiK poinformował stronę, Ŝe przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w niniejszej sprawie, stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje, na podstawie art. 10 Kpa, prawo do zapoznania się z aktami sprawy, a takŜe wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych Ŝądań. Strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje. KaŜdy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, podlega karze pienięŜnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej 5 uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno- spoŜywczych do obrotu, nie niŜszej jednak niŜ 500 zł. Ustalając wysokość kary, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej uwzględnia, na podstawie art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spoŜywczych i wielkość jego obrotów. Wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze, w świetle art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej, powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeŜeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeŜeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Pojęcie jakości handlowej zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 5 tej ustawy, jako cechy artykułu rolno-spoŜywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizyko- chemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi. Wymagania jakości handlowej dotyczące oznakowania produktów oferowanych bez opakowań lub pakowanych przy sprzedaŜy zostały określone w rozporządzeniu w sprawie znakowania środków spoŜywczych. Rozporządzenie to stanowi w § 17 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, Ŝe w przypadku środków spoŜywczych bez opakowań lub pakowanych przy sprzedaŜy oprócz nazwy środka spoŜywczego podaje się wykaz składników, przy czym informacje te podaje się w miejscu sprzedaŜy na wywieszce dotyczącej tego środka spoŜywczego lub w inny sposób w miejscu dostępnym bezpośrednio konsumentom. W niniejszej sprawie, w wyniku kontroli przeprowadzonej w sklepie naleŜącym do strony, przez inspektorów reprezentujących Mazowieckiego WIIH, zakwestionowano sposób oznakowania czternastu ww. partii produktów oferowanych bez opakowań (tj. siedmiu ww. partii pieczywa i siedmiu ww. partii wędlin) o łącznej wartości 284,78 zł, z uwagi na brak wykazu składników w miejscu sprzedaŜy na wywieszkach dotyczących tych produktów lub w inny sposób w miejscu dostępnym bezpośrednio konsumentom, co było niezgodne z treścią § 17 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych. Biorąc powyŜsze pod uwagę, organ pierwszej instancji uznał, Ŝe wprowadzone do obrotu przedmiotowe produkty są artykułami rolno-spoŜywczymi nieodpowiadającymi pod względem oznakowania jakości handlowej – co wyczerpało znamiona czynu określonego w art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej i skutkowało wymierzeniem stronie kary pienięŜnej w wysokości 800 zł. Jak wynika z art. 40a ust. 4 ustawy o jakości handlowej, kary pienięŜne, o których mowa w ust. 1-3 tego artykułu, wymierza w drodze decyzji, właściwy ze względu na miejsce przeprowadzania kontroli wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej. Tym samym, decyzją z dnia 15 lipca 2014 r. nr PO.133.JH.109.2014.KP, Mazowiecki WIIH wymierzył powyŜszą karę przedsiębiorcy MarcPol S.A. z siedzibą w Łomiankach, tj. przedsiębiorcy, który wprowadził do obrotu zakwestionowane produkty. 6 Odwołując się od wydanej decyzji, strona podniosła w pierwszej kolejności zarzut naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego, polegające na zaniechaniu rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie oraz niejasnym i niepełnym uzasadnieniu w treści decyzji materiału dowodowego oraz zaniechaniu analizy materiału dowodowego, poprzez zaniechanie ustalenia, czy przedmiotowe produkty nie posiadały oznaczenia nazwy producenta na opakowaniach, w których były wystawione na sprzedaŜ oraz niewskazaniu, dlaczego zastosowane oznaczenia (a takowe znajdowały się przy produkcie w miejscu dostępnym dla konsumenta) nie odpowiadały przepisom prawa, a takŜe poprzez zaniechanie ustalenia, kto jest odpowiedzialny za oznakowanie zakwestionowanych produktów – właściciel sklepu, w którym produkty zostały wystawione na sprzedaŜ, czy teŜ producent, który sprzedając produkty wprowadza je do obrotu. Ponadto, strona sformułowała zarzut naruszenia ww. przepisów postępowania, w związku z zaniechaniem uwzględnienia okoliczności, iŜ na stoiskach z produktami znajdowały się informacje, Ŝe w przypadku pytań konsumenta odnośnie składu, czy teŜ nazwy producenta, wszelkie informacje niezbędne konsumentowi udzieli kaŜdy pracownik sklepu, a takŜe poprzez wadliwe przyjęcie, iŜ osoby zajmujące się wprowadzaniem produktu do obrotu w kontrolowanym sklepie odpowiadają za ich oznakowanie, w sytuacji gdy wszelkie niezbędne informacje powinny być zamieszczone na produkcie przez producenta. W ocenie Prezesa UOKiK powyŜsze zarzuty są niezasadne. NaleŜy zauwaŜyć, Ŝe ustalenia kontroli, stanowiące podstawę faktyczną do wydania zaskarŜonej decyzji, zostały opisane w protokole kontroli, w tym w załącznikach nr 3 i 4 do tego protokołu, zawierających szczegółowe dane na temat zakwestionowanych produktów, z których wynika, Ŝe czternaście ww. partii produktów oferowanych bez opakowań (tj. siedmiu ww. partii pieczywa i siedmiu ww. partii wędlin) o łącznej wartości 284,78 zł, nie spełniało wymagań jakości handlowej w zakresie oznakowania. Produkty te zakwestionowano z uwagi na brak informacji o wykazie składników w miejscu sprzedaŜy na wywieszkach dotyczących tych produktów lub w inny sposób w miejscu dostępnym bezpośrednio konsumentom, co było niezgodne z wymaganiami określonymi w § 17 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych. Jak ustalono w toku kontroli, na przedmiotowych wywieszkach przy siedmiu ww. partiach pieczywa podano tylko nazwę produktu, nazwę producenta i masę jednostkową, zaś przy siedmiu ww. partiach wędlin – nazwę produktu i nazwę producenta, a tym samym brakowało jedynie wykazu składników. Z protokołu kontroli wynika takŜe, Ŝe obecna przy czynnościach kontrolnych osoba zatrudniona na stanowisku kierownika w kontrolowanym sklepie w pierwszym dniu kontroli, tj. 11 marca 2014 r. pozyskała od producenta pieczywa (tj. przedsiębiorcy Kobus Sp. z o.o. ul. Dworkowa 12, 05-230 Kobyłka) karty produktów w ilości 7 sztuk, zawierające informacje o wykazie składników, które zostały uwidocznione w formie katalogu pieczywa w miejscu dostępnym dla konsumentów. Z kolei, w odniesieniu do wędlin ustalono, Ŝe w miejscu sprzedaŜy personel sklepu posiadał etykiety producentów z opakowań transportowych, które zawierały informacje o wykazie składników, ale nie były 7 one uwidocznione dla konsumentów (tj. znajdowały się na listwie w dolnej, niewidocznej dla konsumenta części witryny chłodniczej, czyli od strony personelu sklepu) i w związku z tym informacje te zostały uwidocznione na wywieszkach przy wędlinach oraz w formie katalogu wędlin w miejscu dostępnym dla konsumentów (tj. na witrynie chłodniczej). NaleŜy zaznaczyć, Ŝe strona nie zanegowała powyŜszych ustaleń na Ŝadnym etapie postępowania kontrolnego, ani teŜ postępowania administracyjnego przed organem pierwszej instancji. JednakŜe, korzystając z moŜliwości wniesienia uwag do protokołu kontroli, strona odniosła się do ustaleń dotyczących siedmiu ww. partii wędlin i wyjaśnia w piśmie z dnia 28 marca 2014 r., Ŝe na stoisku z wędlinami na ladach chłodniczych znajdowała się informacja o treści: „Informujemy, Ŝe przy kaŜdym z oferowanych produktów znajduje się informacja o nazwie producenta oraz wykaz składników, z których został wykonany. W przypadku ewentualnych pytań, prosimy o ich kierowanie bezpośrednio do Sprzedawcy, który udzieli Państwu wszystkich niezbędnych informacji.” , na podstawie czego uznała, Ŝe konsument miał moŜliwość zapoznania się ze składem przedmiotowych wędlin. Odnosząc się do powyŜszego, Mazowiecki WIIH potwierdził w piśmie z dnia 16 kwietnia 2014 r., Ŝe informacja taka była zamieszczona na stoisku z wędlinami na ladach chłodniczych, niemniej jednak stwierdził, Ŝe ustalenia te nie zmieniają faktu, iŜ konsument nie miał bezpośredniego dostępu do wykazu składników tych produktów, a więc nie zostały spełnione wymagania określone w § 17 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych. Podkreślenia wymaga, Ŝe przepis § 17 ust. 2 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych stanowi, Ŝe informacje odnoszące się do produktów oferowanych bez opakowań podaje się w miejscu sprzedaŜy na wywieszkach dotyczących tych produktów lub w inny sposób w miejscu dostępnym bezpośrednio konsumentom. Informacje te muszą być zatem bezpośrednio dostępne dla konsumenta w miejscu sprzedaŜy, a więc znajdować się w bezpośrednim sąsiedztwie tych produktów i muszą być uwidocznione w sposób czytelny i widoczny dla konsumenta. Jak juŜ wcześniej podkreślono, z protokołu kontroli wynika, Ŝe brakujące informacje o wykazie składników dla siedmiu ww. partii pieczywa pozyskano od producenta dopiero w trakcie kontroli, a dla siedmiu ww. partii wędlin w postaci etykiety producentów z opakowań transportowych zamieszczono na listwie w dolnej, niewidocznej dla konsumenta części witryny chłodniczej, czyli od strony personelu sklepu. Dodatkowo, jak wynika z pisma strony z dnia 28 marca 2014 r. (zawierającego uwagi do protokołu kontroli) oraz stanowiska Mazowieckiego WIIH z dnia 16 kwietnia 2014 r. w tym zakresie, na stoisku z wędlinami na ladach chłodniczych znajdowała się informacja o treści: „Informujemy, Ŝe przy kaŜdym z oferowanych produktów znajduje się informacja o nazwie producenta oraz wykaz składników, z których został wykonany. W przypadku ewentualnych pytań, prosimy o ich kierowanie bezpośrednio do Sprzedawcy, który udzieli Państwu wszystkich niezbędnych informacji.” W odwołaniu strona stara się wykazać, Ŝe organ pierwszej instancji mylnie przyjął, iŜ w kontrolowanym sklepie zostały wprowadzone do obrotu produkty bez oznaczeń w sytuacji, gdy oznaczenia te znajdowały się na opakowaniach i zostały naniesione przez producenta, a ponadto na stoiskach z produktami znajdowały się informacje, Ŝe w przypadku pytań konsumenta odnośnie składu, czy teŜ nazwy producenta, wszelkie informacje niezbędne 8 konsumentowi udzieli kaŜdy pracownik sklepu. Takie działania, zdaniem Prezesa UOKiK, nie odpowiadają dyspozycji ww. przepisu, ani jego celowi, jakim jest prawidłowe oznakowanie produktów oferowanych konsumentom. Tym samym, naleŜy stwierdzić, Ŝe organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, iŜ przedmiotowe produkty nie zostały oznakowane w miejscu sprzedaŜy wykazem składników w sposób przewidziany w § 17 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych, a więc na wywieszkach dotyczących tych produktów lub w inny sposób w miejscu dostępnym bezpośrednio konsumentom, co stanowiło podstawę do ich zakwestionowania w tym zakresie. Odnosząc się do wątpliwości strony związanych z kwestią odpowiedzialności za zgodność produktów Ŝywnościowych z przepisami prawa Ŝywnościowego w zakresie jakości handlowej, w tym prawidłowości ich oznakowania, naleŜy zwrócić uwagę, Ŝe obowiązki podmiotów działających na rynku spoŜywczym – a takim jest strona – zostały określone w art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2000 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa Ŝywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa śywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa Ŝywności (Dz. U. UE L 31 z 1.2.2002 s. 1 z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem (WE) nr 178/2002” – przywołanym takŜe w uzasadnieniu do zaskarŜonej decyzji – który stanowi, Ŝe podmioty te zapewniają na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej Ŝywności z wymogami prawa Ŝywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. KaŜdy z tych podmiotów (tj. producent, przetwarzający i dystrybutor) obarczony jest zatem obowiązkiem przestrzegania przepisów prawa Ŝywnościowego w zakresie jakości handlowej. W okolicznościach niniejszej sprawy, nie sposób przychylić się do argumentów strony zawartych w odwołaniu, Ŝe jako sprzedawca detaliczny nie moŜe ona odpowiadać za oznakowanie produktów, które otrzymuje od producenta i jedynie wystawia je na sprzedaŜ w stanie i w opakowaniach otrzymanych od producenta, skoro zakwestionowane produkty były przez nią oferowane bez opakowań w miejscu sprzedaŜy i obowiązek oznakowania tych produktów zgodnie z wymaganiami określonymi w § 17 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych, spoczywał wyłącznie na stronie. Tym samym, naleŜy stwierdzić, Ŝe organ pierwszej instancji prawidłowo i zgodnie z prawem uznał, iŜ przedsiębiorca MarcPol S.A. z siedzibą w Łomiankach, w którego ofercie handlowej znajdowały się nieodpowiadające jakości handlowej przedmiotowe produkty, ponosi odpowiedzialność za wprowadzenie ich do obrotu, a więc wymierzenie mu kary pienięŜnej z tego tytułu było zasadne. W ocenie Prezesa UOKiK, organ pierwszej instancji, wydając zaskarŜoną decyzję – wbrew zarzutom podniesionym przez stronę w odwołaniu – nie naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, rzekomo skutkujących przyjęciem błędnych ustaleń faktycznych. Akta sprawy dokumentują ustalony stan faktyczny, jego analizę oraz końcowe wnioski organu pierwszej 9 instancji. Z akt tych jednoznacznie wynika, Ŝe w toku postępowania stwierdzono naruszenie określonych przepisów prawa, oraz Ŝe ustalono podmiot odpowiedzialny za popełnienie tego czynu. Organ pierwszej instancji wyjaśnił podstawy prawne decyzji wraz z przytoczeniem przepisów prawa oraz przedstawił tok rozumowania, które przeprowadził. Merytoryczne rozstrzygnięcie kończące przeprowadzone postępowanie posiadało, zdaniem Prezesa UOKiK, rzetelną podstawę w postaci zebranego materiału dowodowego i odpowiednie umocowanie w przepisach prawnych. Strona podniosła następnie zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 40a ustawy o jakości handlowej, poprzez pominięcie przy ustalaniu stopnia społecznej szkodliwości czynu, iŜ konsument nie został pozbawiony danych dotyczących nabywanych produktów, gdyŜ dane tekstowe mógł otrzymać od kaŜdego pracownika sklepu, a ponadto przyjmując nawet fakt wadliwego oznakowania, uznała, Ŝe nie było to działanie umyślne strony, co powinno – zdaniem strony – doprowadzić do uznania, iŜ stopień szkodliwości czynu jest niski, czy wręcz znikomy, a w efekcie do orzeczenia kary niŜszej niŜ orzeczona kara 800 zł. Podkreśliła, Ŝe organ pierwszej instancji nie ustalił podstawowych przesłanek kary, wymierzonej z tytułu odpowiedzialności za wykazane naruszenia, tj. nie uwzględnił, iŜ wartość zakwestionowanych partii jest mniejsza niŜ wymierzona kara. Tym samym, strona uznała, Ŝe kara ta jest zbyt dotkliwa i nieadekwatna do stwierdzonych naruszeń. W ocenie Prezesa UOKiK, powyŜsze zarzuty są niezasadne. NaleŜy zauwaŜyć, Ŝe przepis art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej – stanowiący podstawę prawną do wydania zaskarŜonej decyzji – uprawniał organ pierwszej instancji do wymierzenia stronie kary pienięŜnej w granicach wyznaczonych tym przepisem, a więc w wysokości od 500 zł do 1 423,90 zł (5 x 284,78 zł), gdzie górna jej granica stanowi pięciokrotną wartość korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie do obrotu nieprawidłowo oznakowanych czternastu ww. partii produktów o łącznej wartości 284,78 zł, przy uwzględnieniu przesłanek wymienionych w art. 40a ust. 5 tej ustawy, takich jak: stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia strony, zakres naruszenia, dotychczasowa działalność podmiotu na rynku artykułów rolno-spoŜywczych i wielkość jego obrotów. NaleŜy zaznaczyć, Ŝe stronie wymierzono karę pienięŜną w wysokości 800 zł, która mieści się w wyznaczonym ustawowo przedziale i stanowi mniej niŜ trzykrotną wartość zakwestionowanych produktów, rozumianą jako korzyść majątkową (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2012 r. sygn. akt II GSK 684/11). Prezes UOKiK, mając na uwadze, Ŝe strona zakwestionowała wysokość wymierzonej kary, przeprowadził analizę prawidłowości uwzględnienia przez organ pierwszej instancji powyŜszych przesłanek i zwaŜył, co następuje: – stopień szkodliwości czynu naleŜało określić jako wysoki. NaleŜy wskazać, Ŝe organ pierwszej instancji słusznie zauwaŜył, Ŝe czyn polegając na wprowadzeniu do obrotu nieprawidłowo oznakowanych czternastu ww. partii produktów, z uwagi na brak wykazu składników w ich oznakowaniu (tj. w miejscu sprzedaŜy na wywieszkach dotyczących tych produktów lub w inny sposób w miejscu dostępnym bezpośrednio konsumentom) 10 godził w interesy konsumentów, gdyŜ pozbawiał ich istotnych informacji o produkcie, mogących mieć wpływ na dokonanie właściwego wyboru i pozwalających na uniknięcie niepoŜądanych składników; – stopień zawinienia strony naleŜało określić jako wysoki. NaleŜy podkreślić, Ŝe organ pierwszej instancji zasadnie wziął pod uwagę, Ŝe stwierdzone nieprawidłowości powstały u kontrolowanego, który powinien dochować naleŜytej staranności, aby wprowadzane przez niego do obrotu produkty były prawidłowo oznakowane. NaleŜy zauwaŜyć, Ŝe obowiązek w zakresie oznakowania produktów oferowanych bez opakowań w miejscu sprzedaŜy leŜał wyłącznie po stronie kontrolowanego; – zakres naruszenia naleŜało określić jako wysoki. NaleŜy zaznaczyć, Ŝe organ pierwszej instancji prawidłowo zauwaŜył, Ŝe stwierdzone nieprawidłowości wskazują na naruszenie przepisów o jakości handlowej w zakresie oznakowania środków spoŜywczych, istotnych z punktu widzenia właściwości poszczególnych produktów; – oceniając dotychczasową działalność tego podmiotu, Ŝe strona prowadzi zarejestrowaną działalność gospodarczą od 2002 roku i nie po raz pierwszy stwierdzono u niej naruszenie przepisów o jakości handlowej; – oceniając wielkość obrotów tego podmiotu, Ŝe strona, pomimo kilkukrotnego wezwana do przekazania danych w tym zakresie za rok 2013, ograniczyła się jednie do przesłania informacji dotyczących obrotów spółki związanych z zakwestionowanymi produktami, a nie całych obrotów spółki. Zdaniem Prezesa UOKiK, opisane powyŜej ustalenia kontroli i przesłanki, jakimi kierował się Mazowiecki WIIH ustalając wysokość kary, były podstawą do wymierzenia stronie kary w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej w wysokości 800 zł. Jak stanowi art. 17 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, kary za naruszenie prawa Ŝywnościowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Skuteczność kary za naruszenie prawa Ŝywnościowego przejawia się w moŜliwości jej nałoŜenia i wyegzekwowania. śeby kara była odstraszająca jej wysokość musi być dotkliwa dla przedsiębiorcy. Kara nałoŜona na podmiot musi spełniać głównie funkcję prewencyjną, tj. być ostrzeŜeniem dla przedsiębiorcy, w celu niedopuszczenia do powstania nieprawidłowości w przyszłości. NałoŜona sankcja powinna spełniać równieŜ funkcję represyjną, czyli stanowić powaŜną dolegliwość, ale nie eliminować przedsiębiorcy z rynku. Dodać naleŜy, Ŝe celem ustawy o jakości handlowej jest w szczególności ochrona konsumentów przed produktami niespełniającymi wymagań m.in. w zakresie oznakowania, stąd teŜ kary wymierzane z tego tytułu, po uwzględnieniu kryteriów określonych w art. 40a ust. 5 tej ustawy, stanowiących podstawę wymiaru ich wysokości, nie mogą być symboliczne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 769/10). W ocenie Prezesa UOKiK, wymierzona stronie kara będzie właściwa do osiągnięcia zakładanego celu, jakim jest zapewnienie, aby w sprzedaŜy dostępne były wyłącznie produkty odpowiadające jakości handlowej, a takŜe spełni ona swoją funkcję prewencyjną i represyjną, skłaniając ją do przestrzegania przepisów o jakości handlowej, stosownie do treści art. 17 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, przede wszystkim z uwagi na wykazane powyŜej 11 niedopełnienie naleŜytej staranności w zakresie zapewnienia prawidłowego oznakowania przedmiotowych produktów. W świetle powyŜszego, naleŜy stwierdzić, Ŝe podniesiony przez stronę w odwołaniu zarzut naruszenia przepisu art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, a takŜe zarzut dotyczący zbyt dotkliwej kary, nieadekwatnej do popełnionego czynu oraz niewspółmiernej do wartości zakwestionowanych produktów, jest niezasadny, zarówno w świetle opisanych powyŜej przesłanek, jak i z punktu widzenia interesów i praw konsumentów, dla których nie jest istotne, jaka była ilość i wielkość partii tych produktów, tylko sam fakt stwierdzenia niezgodności w zakresie ich oznakowania. Podsumowując powyŜsze, naleŜy stwierdzić, Ŝe w przedstawionym stanie faktycznym, wymierzenie stronie kary, o której mowa w art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, jak równieŜ ustalenie jej wysokości, było słuszne i zgodne z prawem. Tym samym, zawarty w odwołaniu wniosek strony o uchylenie zaskarŜonej decyzji w całości i orzeczenie, co do istoty sprawy lub umorzenie postępowania w niniejszej sprawie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, ewentualnie o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, na mocy art. 138 § 2 Kpa, naleŜy uznać za niezasadny, zarówno w świetle ustaleń kontroli, jak i obowiązujących przepisów prawa dotyczących wymierzenia kar pienięŜnych na gruncie ustawy o jakości handlowej, stąd teŜ postępowanie organu pierwszej instancji w tym zakresie naleŜy uznać za prawidłowe. Stosownie do art. 40a ust. 6 i 7 ustawy o jakości handlowej, karę pienięŜną, o której mowa w sentencji decyzji, stanowiącą dochód budŜetu państwa, naleŜy wpłacić na rachunek bankowy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Warszawie w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary pienięŜnej stanie się ostateczna. Prezes UOKiK, stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest organem wyŜszego stopnia w stosunku do wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej. Wobec powyŜszego, w myśl art. 127 § 2 Kpa w związku z art. 1 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, Prezes UOKiK jest organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego odwołania. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, organ odwoławczy posiada kompetencje do wydania decyzji, w której utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. Biorąc powyŜsze pod uwagę, Prezes UOKiK orzekł, jak w sentencji. Niniejsza decyzja jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego. Pouczenie Zgodnie z art. 52 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z poźn. zm.), od niniejszej decyzji przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego 12 w Warszawie, którą wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Do naleŜności pienięŜnych nie uiszczonych w terminie stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.). Z up. PREZESA Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów WICEPREZES Dorota Karczewska Otrzymują: 1. Dawid Mosler pełnomocnik MarcPol S.A. z siedzibą w Łomiankach Biuro Zarządu al. Wilanowska 365 02-665 Warszawa 2. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w Warszawie 3. a/a