DIH-56/2013

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DIH-023-65( )/13/JS Warszawa, 1 października 2013 r. DECYZJA DIH-1/ 56/2013 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267), art. 1 ust. 3 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1219 z późn. zm.) oraz art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po rozpatrzeniu odwołania złoŜonego przez przedsiębiorcę „TUNEX” Sobieszyńscy s.j. z siedzibą w Bydgoszczy, od decyzji Kujawsko- Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Bydgoszczy z dnia 6 sierpnia 2013 r. nr Bś - 113/2013 (nr akt sprawy: Bś.8361.32.2013), którą ww. przedsiębiorcy wymierzono karę pienięŜną w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych) z tytułu wprowadzenia do obrotu nieodpowiadających jakości handlowej czterech partii mroŜonych produktów rybołówstwa oferowanych do sprzedaŜy bez opakowań, utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. UZASADNIENIE W toku kontroli przeprowadzonej w dniach 21-26 lutego 2013 r. przez inspektorów reprezentujących Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Bydgoszczy, zwanego dalej „Kujawsko-Pomorskim WIIH” lub „Wojewódzkim Inspektorem”, w sklepie Chata Polska zlokalizowanym w Bydgoszczy przy ul. 11 Listopada 15, naleŜącym do przedsiębiorcy „TUNEX” Sobieszyńscy s.j. z siedzibą w Bydgoszczy, zwanej dalej „stroną”, zakwestionowano sposób oznakowania czterech partii mroŜonych produktów rybołówstwa oferowanych bez opakowań o łącznej wartości 234,27 zł, z uwagi na: 1) brak w miejscu sprzedaŜy pełnej nazwy produktu oraz informacji o ilościowej zawartości glazury lub ryby, w przypadku: − filetów z mintaja, IQF, bez skóry o deklarowanej zawartości glazury max 35% (w miejscu sprzedaŜy podano jedynie „filet z mintaja”), − filetów pangi suma IQF, bez skóry, bez ości, trymowanych, o deklarowanej zawartość glazury 20%, (w miejscu sprzedaŜy podano jedynie „panga filet mroŜony”), 2 zwanych dalej „rybami mroŜonymi glazurowanymi”, co stanowiło naruszenie art. 47 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914 ze zm.), zwanej dalej „ ustawą o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia” oraz przepisy § 17 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spoŜywczych (Dz. U. Nr 137, poz. 966 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie znakowania (obecnie po nowelizacji tego rozporządzenia jest to § 17 ust. 1 pkt 4 – według rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2013 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie znakowania środków spoŜywczych (Dz. U. z 2013 r. poz. 414), 2) brak informacji o ilościowej zawartości glazury lub ryby w przypadku: − kostki z dorsza mroŜonej (zawartość glazury deklarowana przez producenta wynosiła 10%), − filetów z tilapi nilowej IQF, bez skóry (zawartość glazury deklarowana przez producenta wynosiła 25%) zwanych dalej „rybami mroŜonymi glazurowanymi”, co stanowiło naruszenie przepisów § 17 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie znakowania. Przebieg i ustalenia poczynione w toku kontroli zostały opisane w protokole kontroli z dnia 26 lutego 2013 r. (nr akt kontroli: Bś.8361.32.2013), podpisanym przez osobę upowaŜnioną do reprezentowania kontrolowanego bez zastrzeŜeń. W związku z powyŜszymi nieprawidłowościami, pismem z dnia 20 maja 2013 r., Kujawsko-Pomorski WIIH zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pienięŜnej, w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 ze zm.), zwanej dalej ustawą o jakości handlowej, z tytułu wprowadzenia do obrotu czterech partii mroŜonych produktów rybołówstwa o niewłaściwej jakości handlowej. Jednocześnie poinformował, Ŝe przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie na podstawie art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267) stronie biorącej udział w postępowaniu przysługuje prawo do zapoznania się z aktami sprawy, a takŜe wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych Ŝądań. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia 6 sierpnia 2013r. nr Bś - 113/2013, Kujawsko-Pomorski WIIH wymierzył przedsiębiorcy „TUNEX” Sobieszyńscy s.j. z siedzibą w Bydgoszczy, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 oraz ust. 4 ustawy o jakości handlowej, karę pienięŜną w wysokości: 500 zł z tytułu wprowadzenia do obrotu nieodpowiadających jakości handlowej czterech partii mroŜonych produktów rybołówstwa oferowanych bez opakowań. Decyzja ta została doręczona stronie w dniu 7 sierpnia 2013 r. Pismem z dnia 19 sierpnia 2013 r. (nadanym w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego 21 sierpnia 2013 r.), strona złoŜyła do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej równieŜ „Prezesem UOKiK”, odwołanie od ww. decyzji, 3 wnosząc o odstąpienie od wymierzenia kary pienięŜnej. Strona stwierdziła, Ŝe zgodnie z wewnętrznym regulaminem, kierownik sklepu odpowiada za kary i grzywny nałoŜone przez władze administracyjne, powstałe w wyniku nieprzestrzegania przepisów. Strona podkreśliła, Ŝe biorąc pod uwagę średnie zarobki kierownika sklepu w wysokości 1.660 zł miesięcznie kara będzie dla niego kolosalnym obciąŜeniem. Pismem z dnia 5 września 2013 r., Prezes UOKiK poinformował ww. przedsiębiorcę, Ŝe przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje, na podstawie art. 10 Kpa, prawo do zapoznania się z aktami sprawy, a takŜe wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych Ŝądań. Strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje. Jakość handlowa, w myśl art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej, to cechy artykułu rolno-spoŜywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi. Ustawa o jakości handlowej stanowi w art. 40a ust. 1 pkt 3, Ŝe kaŜdy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów podlega karze pienięŜnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno-spoŜywczych do obrotu, nie niŜszej jednak niŜ 500 zł. ` Ustalając wysokość kary pienięŜnej, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej, w myśl art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spoŜywczych i wielkość jego obrotów. Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej, wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeŜeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeŜeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Oznakowanie środków spoŜywczych, jak wynika z ww. definicji jakości handlowej zawartej w art. 3 pkt 5 tej ustawy, jest jednym z jej elementów. W przypadku artykułu rolno-spoŜywczego będącego środkiem spoŜywczym, w myśl art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o jakości handlowej, nazwa powinna odpowiadać wymaganiom określonym w art. 47 ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia, to jest nazwa powinna odpowiadać nazwie ustalonej dla danego rodzaju środków spoŜywczych w przepisach prawa Ŝywnościowego, a w przypadku braku takich przepisów powinna być nazwą zwyczajową lub składać się z opisu tego środka spoŜywczego lub sposobu jego uŜycia, tak aby umoŜliwić 4 konsumentowi rozpoznanie rodzaju i właściwości środka spoŜywczego oraz odróŜnienie go od innych produktów (ust. 1), powinny jej towarzyszyć informacje dotyczące postaci środka spoŜywczego lub procesów technologicznych stosowanych w produkcji, w szczególności określające, czy jest to środek spoŜywczy sproszkowany, liofilizowany, głęboko mroŜony, zagęszczony, wędzony – w przypadku gdy brak tej informacji moŜe wprowadzać nabywcę w błąd (ust. 4). Wymagania jakości handlowej dotyczące oznakowania ryb mroŜonych glazurowanych oferowanych bez opakowań w miejscu ich sprzedaŜy zostały określone w rozporządzeniu w sprawie znakowania. Przepis § 17 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia (przed nowelizacją) stanowił, Ŝe w miejscu sprzedaŜy środków spoŜywczych bez opakowań lub pakowanych przy sprzedaŜy, oprócz nazwy środka spoŜywczego na wywieszce dotyczącej danego środka spoŜywczego podaje się w przypadku mroŜonych glazurowanych produktów rybołówstwa, dodatkowo informację dotyczącą ilościowej zawartości glazury lub ryby w tych produktach. Obecnie po nowelizacji – według rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2013 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie znakowania środków spoŜywczych (Dz. U. z 2013 r. poz. 414) wymagania w tym zakresie zostały określone w § 17 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie znakowania. W niniejszej sprawie, wyniki kontroli przeprowadzonej w sklepie Chata Polska zlokalizowanym w Bydgoszczy przy ul. 11 Listopada 15, naleŜącym do przedsiębiorcy „TUNEX” Sobieszyńscy s.j. w Bydgoszczy, dały podstawę do stwierdzenia, Ŝe wprowadzone do obrotu cztery partie ryb mroŜonych glazurowanych, oferowanych do sprzedaŜy luzem, nie odpowiadały jakości handlowej z uwagi na brak informacji dotyczącej ilościowej zawartości glazury lub ryby, co naruszało § 17 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie znakowania, a ponadto w przypadku dwóch partii stwierdzono naruszenie art. 47 ust. 1 i 4 ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia. W odwołaniu strona nie kwestionowała ustaleń kontroli, natomiast wniosła o odstąpienie od wymierzenia kary. Strona podkreśliła znikomą wartość zakwestionowanych ryb wynoszącą 234,27 zł, a takŜe, Ŝe zgodnie z wewnętrznym regulaminem, karę będzie musiała pokryć kierowniczka sklepu, co przy jej zarobkach byłoby dla niej kolosalnym obciąŜeniem. W tym miejscu Prezes UOKiK podkreśla, Ŝe organ pierwszej instancji nie mógł wymierzyć niŜszej kary niŜ 500 zł, gdyŜ jej dolna granica w tej wysokości została określona ustawowo, ani teŜ nie mógł odstąpić od jej wymierzenia, poniewaŜ kontrolowany przedsiębiorca wprowadził do obrotu produkty nieodpowiadające jakości handlowej, a więc popełnił czyn, który - stosownie do obowiązujących - podlega karze w kaŜdym przypadku jego zaistnienia. Warto zaznaczyć, Ŝe katalog przesłanek jakie naleŜy wziąć pod uwagę przy określaniu wysokości kary jest zamknięty i został zawarty w art.40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej (są to stopień szkodliwości, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasowa działalność przedsiębiorcy i wielkość obrotu). 5 W myśl art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa Ŝywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa śywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa Ŝywności (Dz. U. UE L 31 z 1.2.2002, s. 1 z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem 178/2002” , kaŜdy z podmiotów działających na rynku spoŜywczym: producent, przetwarzający czy dystrybutor, obarczony jest obowiązkiem zapewnienia w przedsiębiorstwie, będącym pod jego kontrolą, zgodności Ŝywności z wymogami prawa Ŝywnościowego i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. W sklepie strony, cztery partie oferowanych mroŜonych produktów rybołówstwa to były ryby w glazurze, a informacja o tym nie została podana do wiadomości konsumentów. Na uwidocznionych wywieszkach podano jedynie nazwę (w dwóch przypadkach niepełną) i cenę za kilogram bez zaznaczenia, który produkt zawiera wodę w postaci glazury i w jakiej ilości. NaleŜy zauwaŜyć, Ŝe w przypadku ryb mroŜonych glazurowanych, ze względu na brak przepisów, które regulowałyby minimalną i maksymalną zawartość glazury w rybach, najistotniejszą informacją dla konsumenta jest właśnie powiadomienie przez sprzedawcę o zawartości tej glazury. Podanie na wywieszce ilości glazury lub ryby najczęściej determinuje podjęcie decyzji o zakupie. Tym samym brak takiej informacji zasadniczo godzi w interesy ekonomiczne nabywcy. Warto wspomnieć, Ŝe zakwestionowane cztery partie ryb mroŜonych glazurowanych zawierały odpowiednio: filety z mintaja 35% glazury, filety z pangi suma 20% glazury, kostka z dorsza 10% i filetów tilapi nilowej 25%. Warto równieŜ zaznaczyć, Ŝe odpowiedzialność za niedopełnienie obowiązku oznakowania leŜała wyłącznie po stronie kontrolowanego, poniewaŜ producenci zakwestionowanych ryb prawidłowo oznakowali opakowania zbiorcze, przy czym w przypadku filetów tilapii nilowej oraz filetów pangi suma część etykiet z opakowań zbiorczych została wyrzucona, a część etykiet została rozmoczona. W związku z tym niektóre informacje (w tym zawartość glazury) inspektorzy musieli uzyskać od importera/dystrybutora w toku czynności kontrolnych. Zdaniem Prezesa UOKiK, nieuprawniony jest zarzut strony odnośnie wysokiej kary, niewspółmiernej do wielkości zakwestionowanych partii ryb, zwłaszcza z punktu widzenia interesów i praw konsumentów, dla których nie jest istotne, jaka była wartość tych partii, tylko sam fakt stwierdzenia – udowodnienia ich niezgodności z wymaganiami jakości handlowej. NaleŜy zauwaŜyć, Ŝe kara została wymierzona w kwocie 500 zł, tj. w minimalnej ustawowo określonej wysokości, choć jej maksymalna wysokość mogłaby stanowić pięciokrotność korzyści majątkowej, którą przedsiębiorca uzyskał lub mógłby uzyskać przez wprowadzenie produktów do obrotu, to jest 1.171,35 zł (5x 234,27 zł, gdzie 234,27 zł stanowi korzyść majątkową). Podsumowując powyŜsze, Prezes UOKiK stwierdził, Ŝe sposób ustalenia wysokości kary był zgodny z kryteriami wymienionymi w art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej i znajdował uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. 6 W ocenie Prezesa UOKiK wymierzona kara jest właściwa do osiągnięcia zakładanego celu, jakim jest zapewnienie, aby w sprzedaŜy dostępne były tylko artykuły rolno-spoŜywcze odpowiadające jakości handlowej, a takŜe będzie najmniej uciąŜliwa z moŜliwych dostępnych środków. Jednocześnie wymierzona kara spełnia funkcję prewencyjną i represyjną, skłaniając kontrolowanego do przestrzegania przepisów o jakości handlowej, zwłaszcza z uwagi na wykazane powyŜej niedopełnienie naleŜytej staranności co do zapewnienia rzetelnej informacji o zawartości glazury i pełnej nazwie produktu. Odnosząc się do kwestii odpowiedzialności administracyjnej naleŜy podkreślić, Ŝe zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1219 z późn. zm.) kontrolowanym jest przedsiębiorca, którego działalność jest kontrolowana. Zatem kara moŜe być nałoŜona jedynie na kontrolowanego przedsiębiorcę. Wewnętrzne regulacje dotyczące organizacji pracy u kontrolowanego przedsiębiorcy (zakres obowiązków i odpowiedzialności pracowników) nie stanowią przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary. Zgodnie z art. 40a ust. 6 i 7 ustawy o jakości handlowej, kary pienięŜne, o których mowa w sentencji niniejszej decyzji, stanowiące dochód budŜetu państwa, naleŜy wpłacić na rachunek bankowy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Bydgoszczy w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary pienięŜnej stanie się ostateczna. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest organem wyŜszego stopnia w stosunku do wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej. Tym samym, w myśl art. 127 § 2 Kpa w związku z art. 1 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego odwołania. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, organ odwoławczy posiada kompetencje do wydania decyzji, w której utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. Biorąc powyŜsze pod uwagę, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekł, jak w sentencji. Niniejsza decyzja jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego. Pouczenie Zgodnie z art. 52 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z poźn. zm.) od niniejszej decyzji przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. 7 Do naleŜności pienięŜnych nie uiszczonych w terminie stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.). Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Małgorzata Kozak Wiceprezes Otrzymują: 1. TUNEX” Sobieszyńscy sp.j. ul. Fordońska 26A 85-085 Bydgoszcz 2. Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w Bydgoszczy 3. a/a