DIH-55/2013

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DIH-023-44(8)/13/JK Warszawa, 13 września 2013 r. DECYZJA DIH-1/55/2013 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) ), art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz.U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1219 z późn. zm.), art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz.U. z 2005 r., Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy Romana Błaszaka, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Dom Handlowy „Karolinka” – Roman Błaszak w Tucznie, od decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Poznaniu z dnia 21 maja 2013 r. (Nr akt: D/PI.śG.8361.180.2012), którą wymierzył ww. przedsiębiorcy karę pienięŜną w wysokości 5.000 zł (słownie: pięć tysięcy złotych) z tytułu wprowadzenia do obrotu zafałszowanego artykułu rolno – spoŜywczego, tj. produktu o nazwie „masło stołowe śmietankowe, tłuszcz mleczny do smarowania 80%”, oznaczonego datą minimalnej trwałości „najlepiej spoŜyć przed 27.12” i nr partii produkcyjnej „101”, produkcji „MASMAL DAIRY Sp. o.o., ul. Magazynowa 8, 86-300 Grudziądz”, utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. UZASADNIENIE W toku kontroli przeprowadzonej w dniach 10-12 grudnia 2012 r. przez inspektorów reprezentujących Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Poznaniu – zwanego dalej „Wielkopolskim WIIH” – w Domu Handlowym „Karolinka” SprzedaŜ Hurtowa i Detaliczna, mieszczącym się przy ul . Wawelskiej 104 w Pile, naleŜącym do przedsiębiorcy Romana Błaszaka, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Dom Handlowy „Karolinka” – Roman Błaszak w Tucznie, zwanego dalej równieŜ „ stroną ”, pobrano do badań laboratoryjnych próbkę produktu o nazwie „masło stołowe śmietankowe, tłuszcz mleczny do smarowania 80%”, oznaczonego datą minimalnej trwałości „najlepiej spoŜyć przed 27.12” i nr partii produkcyjnej „101”, produkcji „MASMAL DAIRY Sp. o.o., ul. Magazynowa 8, 86-300 Grudziądz” – zwanego dalej „masłem” . Strona 2 z 18 PowyŜsze udokumentowano w Protokole kontroli z dnia 12 grudnia 2012 r. oraz Protokole pobrania próbki produktu Nr 082269 z dnia 10 grudnia 2012 r. (nr akt kontroli: D/PI.śG.8361.180.2012). Jednocześnie z tej samej partii i w tych samych ilościach pobrano, zabezpieczono i przekazano kontrolowanemu w celu przechowania, dodatkową próbkę kontrolną (protokół pobrania próbki kontrolnej Nr 082274 z dnia 10 grudnia 2012 r.). Badania wykonane przez Laboratorium Kontrolno-Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Olsztynie – zwane dalej „ Laboratorium w Olsztynie ” – w zakresie cech organoleptycznych i fizyczno-chemicznych wykazały, Ŝe masło nie odpowiadało wymaganiom zawartym w zał. XII i XV Rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych („rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku”) (Dz. U. L 299 z 16.11.2007, s. 1 z późn. zm.) – zwanego dalej „rozporządzeniem 1234/2007” – z uwagi na obecność tłuszczu obcego w tłuszczu mlecznym (stwierdzono 59,22 % tłuszczu obcego), zawyŜoną zawartość wody (w granicach od 23% do 23,8 %, zamiast wymaganych nie więcej niŜ 16%) oraz suchej masy beztłuszczowej (stwierdzono od 2,2% do 2,4%, zamiast nie więcej niŜ 2%). Stwierdzono takŜe niezgodną z deklaracją producenta oraz rozporządzeniem Komisji (WE) nr 445/2007 z dnia 23 kwietnia 2007 r. ustanawiającym niektóre szczegółowe zasady w celu stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 2991/94 określającego normy dla tłuszczów do smarowania oraz stosowania rozporządzenia Rady (EWG) nr 1898/87 w sprawie ochrony nazw stosowanych w obrocie mlekiem i przetworami mlecznymi (Dz. U. L 106 z 24.04.2007 r., str. 24) – zwanego dalej „rozporządzeniem 445/2007” – niŜszą zawartość tłuszczu (stwierdzono średnio 74%, zamiast 80% ± 1%). PowyŜsze udokumentowano w sprawozdaniu z badań nr 999/2012 z dnia 13 grudnia 2012 r. – zwanym dalej „sprawozdaniem 999/2012” . Ponadto w wyniku oględzin opakowań jednostkowych badanego produktu stwierdzono nieprawidłowe oznakowanie nazwą środka spoŜywczego. Na opakowaniach tych podano dwie nazwy, tj.: „masło stołowe śmietankowe” oraz „tłuszcz mleczny do smarowania 80%”. Zgodnie z wymaganiami określonymi w dodatku do załącznika XV rozporządzenia 1234/2007, masło to produkt zawierający nie mniej niŜ 80% i nie więcej niŜ 90% tłuszczu mlecznego, nie więcej niŜ 16% wody oraz nie więcej niŜ 2% suchej masy beztłuszczowej. Z kolei tłuszcz mleczny do smarowania X%, to produkt zawierający następujące ilości tłuszczu mlecznego:
poniŜej 39%,
powyŜej 41%, ale poniŜej 60%,
powyŜej 62%, ale poniŜej 80%. Pismem z dnia 14 grudnia 2012 r. strona została zapoznana z wynikami badań laboratoryjnych masła oraz poinformowana o prawie do przebadania próbki kontrolnej (strona przedmiotowe pismo odebrała 17 grudnia 2012 r.). W odpowiedzi na powyŜsze, strona pismem z dnia 23 grudnia 2012 r. (nadanym 24 grudnia 2012 r.) wniosła o: Strona 3 z 18
zwrócenie się do producenta kwestionowanego produktu, w trybie art. 18 ust. 1 – 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 273/2008 z dnia 5 marca 2008 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1255/1999 w odniesieniu do metod analizy oceny jakości mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. UE L 88 z 29.03.2008 r., s.1), zwanego dalej „rozporządzeniem 273/2008”, oraz załączników nr II, XX i XXI do tego rozporządzenia w związku z art. 28 Kpa o wypowiedzenie się co do sposobu pobierania próbek w sprawie, ewentualnie jeŜeli producent zajął stanowisko na piśmie – udzielenie na ten temat informacji,
przebadanie próbki kontrolnej produktu, ale wyłącznie w akredytowanym niezaleŜnym laboratorium. Wielkopolski WIIH otrzymał ww. pismo strony w dniu 27 grudnia 2012 r. W związku z powyŜszym, pismem z dnia 17 stycznia 2013 r., Wielkopolski WIIH zwrócił się do Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-SpoŜywczych o moŜliwość wykonania badań próbki zakwestionowanego produktu w Laboratorium Specjalistycznym Głównego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-SpoŜywczych w Gdyni, zwanym dalej „Laboratorium GIJHARS w Gdyni” . Po uzyskaniu zgodny na powyŜsze, próbka kontrolna została przekazana do badań do Laboratorium GIJHARS w Gdyni. O fakcie tym strona została poinformowana przez Wielkopolskiego WIIH w piśmie z dnia 21 stycznia 2013 r. Przeprowadzone badania potwierdziły obecność tłuszczów obcych w badanej próbce masła. PowyŜsze zostało udokumentowane w Sprawozdaniu z badań nr 64/IH/2013 z dnia 29 stycznia 2013 r. Strona została zapoznana z powyŜszymi wynikami pismem z dnia 7 lutego 2013 r. Pismem z dnia 25 lutego 2013 r., strona wniosła o przedłoŜenie do akt sprawy dokumentów zaświadczających, Ŝe próbka zakwestionowanej partii masła została dostarczona do laboratorium w terminie zgodnym z Polską Normą PN-EN ISO 707; przedłoŜenie do akt sprawy dokumentów świadczących o prawidłowych warunkach przechowywania pobranej próbki do czasu przekazania jej do laboratorium, zgodnych z ww. normą; przedłoŜenie do akt sprawy dokumentów uprawniających do pobierania próbek dla osób, które pobierały próbki z kwestionowanej partii masła; przedłoŜenie do akt sprawy dokumentów świadczących, iŜ próbka, której wyniki dołączono do pisma z dnia 7 lutego 2013 r. jest toŜsama z próbką kwestionowanej partii masła. W odpowiedzi na powyŜsze Wielkopolski WIIH poinformował stronę o moŜliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Pismem z dnia 10 kwietnia 2013 r., Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w Poznaniu zawiadomił przedsiębiorcę Romana Błaszaka, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Dom Handlowy „Karolinka” – Roman Błaszak w Tucznie, o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie wymierzenia kary pienięŜnej na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz. U. z 2005 r., Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o jakości handlowej” , za wprowadzenie do obrotu zafałszowanego artykułu rolno-spoŜywczego, informując Strona 4 z 18 jednocześnie o przysługującym mu, na podstawie art. 10 Kpa, prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów zgromadzonych w sprawie. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa, natomiast pismem z dnia 10 kwietnia 2013 r. wniosła o: przeprowadzenie dowodu z załączonego sprawozdania z badań nr 122482/12/GDY próbek kwestionowanej partii produktu, pochodzących z „biblioteczki” producenta na okoliczność właściwej jakości kwestionowanego produktu, przeprowadzenie dowodu z zeznań pracowników producenta kwestionowanego masła na okoliczność jego właściwej jakości oraz doręczenie sprawozdania z badań zakwestionowanego produktu. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia 21 maja 2013 r. (Nr akt: D/PI.śG.8361.180.2012), Wielkopolski WIIH, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej wymierzył przedsiębiorcy Romanowi Błaszakowi, prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Dom Handlowy „Karolinka” – Roman Błaszak w Tucznie, karę pienięŜną w wysokości 5.000 zł (słownie: pięć tysięcy złotych) z tytułu wprowadzenia do obrotu zafałszowanego artykułu rolno-spoŜywczego. Pismem z dnia 3 czerwca 2013 r., strona złoŜyła do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwanego dalej „Prezesem UOKiK” – odwołanie od ww. decyzji wnosząc o uchylenie zaskarŜonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego, ewentualnie o uchylenie zaskarŜonej decyzji w części dotyczącej wymierzenia kary pienięŜnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wielkopolskiego WIIH na podstawie art. 138 § 2 Kpa. ZaskarŜonej decyzji przedsiębiorca zarzucił: I. naruszenie art. 40a ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o jakości handlowej poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie wystąpiły ku temu przesłanki oraz uznanie, Ŝe ukaranie podmiotu wprowadzającego do obrotu produkt o niewłaściwej jakości lub produkt zafałszowany moŜe nastąpić bez przypisania mu winy; II. naruszenie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1219 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o Inspekcji Handlowej” , poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie w sytuacji, gdy nie wystąpiły ku temu przesłanki poprzez: • poddanie badaniom próbki kontrolnej zakwestionowanego produktu po upływie jego daty przydatności do spoŜycia, co w takiej sytuacji nie powinno nastąpić, • zwrócenie się do strony o przebadanie próbki kontrolnej produktu po upływie terminu przydatności do spoŜycia, a w konsekwencji pozbawienie jej prawa do zakwestionowania wyników badań przedstawionych przez Wielkopolskiego WIIH; III. błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, iŜ zakwestionowane masło jest produktem zafałszowanym; IV. naruszenie art. 18 ust. 1 – 5 rozporządzenia 273/2008 oraz załączników nr II, XX i XXI do tego rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie oraz akceptację jego niezastosowania przez organ pierwszej instancji, co w efekcie pozbawiło producenta moŜliwości wykazania niewłaściwej procedury pobierania próbek; V. naruszenie art. 18 ust. 1 – 5 rozporządzenia 273/2008 oraz jego załączników nr II, XX i XXI w związku z art. 28 Kpa oraz art. 145 § 1 pkt 4 Kpa poprzez ich błędną wykładnię i Strona 5 z 18 niezastosowanie ich w sytuacji, gdy wystąpiły ku temu przesłanki, co doprowadziło do niewłaściwego określenia stron przedmiotowego postępowania i pozbawienia producenta zakwestionowanego masła udziału w nim w charakterze strony; VI. naruszenie art. 18 ust. 1 – 5 rozporządzenia 273/2008 oraz załączników II, XX i XXI w związku z art. 75 § 1 Kpa poprzez ich niezastosowanie oraz wydanie decyzji w oparciu o dowody zdobyte sprzecznie z prawem, zebrane niezgodnie z przewidzianą prawem procedurą, gdyŜ Wielkopolski WIIH powinien zwrócić się do producenta kwestionowanego masła w celu powiadomienia go o podjętych czynnościach i umoŜliwić mu wypowiedzenie się co do prawidłowości pobierania próbek, a takŜe błędną wykładnię ww. wskazanych przepisów polegającą na przyjęciu, Ŝe decyzje administracyjne wymierzające kary pienięŜne mogą opierać się na dowodach zebranych niezgodnie z obowiązującą procedurą; VII. naruszenie art. 75 § 1 Kpa w związku z art. 29 ustawy o Inspekcji Handlowej oraz art. 78 § 1 Kpa poprzez niedopuszczenie dowodów ze sprawozdań z badań nr 122482/GDY próbek z „biblioteczki” producenta; VIII. raŜące naruszenie art. 7 i 77 Kpa poprzez: błędne ustalenie stanu faktycznego; zaniechanie przez organ administracji publicznej podjęcia czynności zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; arbitralne potraktowanie sprawy przez organ bez rozpatrzenia w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego; nieuwzględnienie przy rozstrzygnięciu interesu społecznego i interesu obywateli; IX. raŜące naruszenie art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno- spoŜywczych poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w zakresie wymiaru kary; X. naruszenie art. 17 ust. 2 rozporządzenia (WE) 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa Ŝywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa śywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa Ŝywności (Dz. U. UE L 31 z 01.02.2002 r. s. 1 z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem 178/2002”, w związku z art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej poprzez nałoŜenie kary zbyt wygórowanej i dotkliwej. Strona wniosła ponadto o przeprowadzenie dowodu:
z dostarczonego przez nią sprawozdania z badań nr 122482/12/GDY próbki kontrolnej kwestionowanej partii produktu na okoliczność właściwej jakości kwestionowanego produktu;
z zeznań pracowników producenta zakwestionowanego masła na okoliczność jego właściwej jakości;
w postaci przedłoŜenia do akt sprawy przez organ pierwszej instancji dokumentów poświadczających, iŜ pobrana próbka masła została dostarczona do laboratorium zgodnie z określonym w Polskiej Normie PN-EN ISO 707 terminem; Strona 6 z 18
w postaci przedłoŜenia do akt sprawy przez Wielkopolskiego WIIH dokumentów zaświadczających, Ŝe od momentu pobrania próbki do czasu dostarczenia jej do laboratorium była przechowywana w warunkach zgodnych z Polską Normą ISO 707;
w postaci przedłoŜenia do akt sprawy przez organ pierwszej instancji dokumentów poświadczających uprawnienia do pobierania próbek osoby, które pobierały próbki z kwestionowanej partii. Pismem z dnia 20 czerwca 2013 r. Prezes UOKiK poinformował przedsiębiorcę Romana Błaszaka, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Dom Handlowy „Karolinka” – Roman Błaszak w Tucznie, iŜ przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym, na podstawie art. 10 Kpa przysługuje prawo do zapoznania się z aktami sprawy, a takŜe wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych Ŝądań. Strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje. Zgodnie z art. 114 rozporządzenia 1234/2007 produkty Ŝywnościowe przeznaczone do spoŜycia przez ludzi moŜna wprowadzać do obrotu jako mleko i przetwory mleczne, tylko jeśli są zgodne z definicjami i nazwami ustanowionymi w załączniku XII tego rozporządzenia. Przetwory mleczne oznaczają produkty uzyskiwane wyłącznie z mleka, przez co naleŜy rozumieć, Ŝe moŜna dodać do nich substancje konieczne do ich wytwarzania, pod warunkiem, Ŝe substancje te nie są uŜywane do zastąpienia w całości lub częściowo jakichkolwiek naturalnych składników mleka. Ustawa o jakości handlowej stanowi w art. 40a ust. 1 pkt 4, Ŝe kaŜdy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze zafałszowane, podlega karze pienięŜnej w wysokości nie wyŜszej niŜ 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary, nie niŜszej jednak niŜ 1.000 zł. Ustalając wysokość kary pienięŜnej, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej uwzględnia, na mocy art. 40a ust. 5 tej ustawy, stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spoŜywczych i wielkość jego obrotów. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej, wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeŜeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeŜeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Artykuł rolno-spoŜywczy zafałszowany, jak wynika z art. 3 pkt 10 ww. ustawy, oznacza produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spoŜywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego Strona 7 z 18 składu lub innych właściwości, jeŜeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeŜeli: a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej, b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spoŜywczych albo niezgodną z prawdą, c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spoŜycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej. Zgodnie z art. 17 ust. 1 rozporządzenia 178/2002, podmioty działające na rynku spoŜywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej Ŝywności z wymogami prawa Ŝywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w pierwszej instancji przez Wielkopolskiego WIIH z uwagi na stwierdzenie w pobranej do badań laboratoryjnych próbce masła obecności niedozwolonego tłuszczu obcego (stwierdzono 59,22 % tłuszczu obcego), zawyŜonej zawartości wody (w granicach od 23% do 23,8 %, zamiast wymaganych nie więcej niŜ 16%), wyŜszej zawartości suchej masy beztłuszczowej (stwierdzono od 2,2% do 2,4%, zamiast nie więcej niŜ 2%) oraz niŜszej zawartości tłuszczu (stwierdzono średnio 74%, zamiast 80% ± 1%). PowyŜsze zostało udokumentowane w sprawozdaniu 999/2012. W związku z tym, Wielkopolski WIIH uznał, Ŝe masło nie odpowiadało wymaganiom jakościowym określonym w obowiązujących przepisach rozporządzenia 1234/2007 oraz rozporządzenia 445/2007, a takŜe w deklaracji producenta na opakowaniu i wymierzył, w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, przedsiębiorcy Romanowi Błaszakowi, prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Dom Handlowy „Karolinka” – Roman Błaszak w Tucznie, karę pienięŜną z tytułu wprowadzenia do obrotu zafałszowanego artykułu rolno-spoŜywczego. W pierwszej kolejności w pkt. I odwołania, przedsiębiorca Roman Błaszak, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Dom Handlowy „Karolinka” – Roman Błaszak w Tucznie, zarzucił naruszenie przez organ pierwszej instancji przepisów art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej poprzez zastosowanie go w sytuacji, gdy nie wystąpiły ku temu ustawowe przesłanki, wskazując jednocześnie, Ŝe ukaranie podmiotu wprowadzającego do obrotu produkt zafałszowany nie moŜe nastąpić bez przypisania mu jakiejkolwiek winy. Strona nie zgadza się równieŜ z uznaniem zakwestionowanego produktu za zafałszowany (pkt III odwołania). Odnosząc się do powyŜszego, Prezes UOKiK wskazuje, Ŝe powyŜszy zarzut jest bezzasadny. NaleŜy podkreślić, Ŝe zgodnie ze stanowiskiem przyjętym w orzecznictwie, przepisy prawa Ŝywnościowego, w tym przepisy prawa o jakości handlowej, sprzeciwiają się kaŜdej praktyce, równieŜ dotyczącej oznakowania środka spoŜywczego, mogącej w jakikolwiek sposób wprowadzać w błąd konsumenta. Obowiązkiem przedsiębiorcy, który tak jak w przedmiotowej sprawie, wprowadził do obrotu zakwestionowane produkty, jest zatem Strona 8 z 18 wprowadzanie do obrotu produktów oznakowanych zgodnie z przepisami, w sposób rzetelny i niebudzący wątpliwości (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2010 r., sygn. VI SA/Wa 91/10). NaleŜy wskazać, Ŝe w prawie Ŝywnościowym pojęcie „wprowadzenie do obrotu” dotyczy kaŜdego etapu obrotu (równieŜ sprzedaŜy detalicznej) i nie jest zawęŜone wyłącznie do pierwszego wprowadzenia na rynek przez producenta lub importera. W zakresie definicji „obrotu”, naleŜy podkreślić, Ŝe ustawa o jakości handlowej w art. 3 pkt 4 odsyła do art. 3 pkt 8 rozporządzenia 178/2002, gdzie „wprowadzanie na rynek” oznacza posiadanie Ŝywności w celu sprzedaŜy, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaŜy lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaŜ, dystrybucję i inne formy dysponowania. W myśl art. 17 ust. 1 rozporządzenia 178/2002, kaŜdy z podmiotów działających na rynku spoŜywczym: producent, przetwarzający czy dystrybutor, obarczony jest obowiązkiem zapewnienia w przedsiębiorstwie, będącym pod jego kontrolą, zgodności Ŝywności z wymogami prawa Ŝywnościowego i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia (Dz. U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia” , w związku z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o jakości handlowej, nazwa środka spoŜywczego powinna odpowiadać nazwie ustalonej dla danego rodzaju środka spoŜywczego w przepisach prawa Ŝywnościowego, a w przypadku braku takich przepisów powinna być nazwą zwyczajową środka spoŜywczego lub składać się z opisu tego środka spoŜywczego lub sposobu jego uŜycia, tak aby umoŜliwić konsumentowi rozpoznanie rodzaju i właściwości środka spoŜywczego oraz odróŜnienie go od innych produktów. Natomiast stosownie do art. 46 ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia w związku z art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej, oznakowanie środka spoŜywczego nie moŜe wprowadzać konsumenta w błąd, m.in. co do charakterystyki środka spoŜywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. Jak juŜ wcześniej wskazano, w myśl art. 114 ust. 1 rozporządzenia 1234/2007 produkty Ŝywnościowe przeznaczone do spoŜycia przez ludzi moŜna wprowadzać do obrotu jako mleko i przetwory mleczne, tylko jeśli są one zgodne z definicjami i nazwami ustanowionymi w jego załączniku XII. Przetwory mleczne oznaczają produkty uzyskiwane wyłącznie z mleka, przez co naleŜy rozumieć, Ŝe moŜna do nich dodać substancje konieczne do ich wytwarzania, pod warunkiem, Ŝe substancje te nie są uŜywane do zastąpienia w całości lub częściowo jakichkolwiek naturalnych składników mleka (zał. XII pkt II ust. 2 ww. rozporządzenia). Do takich przetworów mlecznych, zgodnie z załącznikiem XII pkt II ust. 2a (iii) naleŜy masło. W załączniku XV do rozporządzenia 1234/2007 wskazuje się, Ŝe masłem jest produkt zawierający nie mniej niŜ 80% i nie więcej niŜ 90% tłuszczu mlecznego, nie więcej niŜ 16% wody i nie więcej niŜ 2% suchej masy beztłuszczowej. Tymczasem w wyniku przeprowadzonych badań przedmiotowego masła ujawniono w jego składzie obecność Strona 9 z 18 tłuszczu obcego oraz zawyŜoną zawartość wody i suchej masy beztłuszczowej, a takŜe niŜszą zawartość tłuszczu. Wobec powyŜszego, stosując nazwę środka spoŜywczego niezgodną z rzeczywistością, strona naruszyła art. 46 i 47 ww. ustawy, wprowadzając konsumentów w błąd co do rzeczywistego charakteru nabywanego produktu, który wbrew przekazowi wynikającemu z nazwy nie był produktem, który konsumenci chcieli nabyć. W tym miejscu naleŜy wskazać, Ŝe obowiązujące regulacje wprost definiują pojęcie artykułu rolno-spoŜywczego zafałszowanego. W art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej podano przykładowe wyliczenie okoliczności warunkujących uznanie wyrobu za zafałszowany, naruszające interesy konsumentów w sposób istotny, co w konsekwencji wpływa na zakres odpowiedzialności podmiotu wprowadzającego dany produkt do obrotu. W szczególności zafałszowanie moŜe polegać na podaniu niezgodnej z prawdą nazwy artykułu rolno-spoŜywczego oraz danych w zakresie jego składu. W przedmiotowej sprawie, zdaniem Prezesa UOKiK, dyspozycja art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej została spełniona i wprowadzenie do obrotu przez przedsiębiorcę Romana Błaszaka, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Dom Handlowy „Karolinka” – Roman Błaszak w Tucznie, masła, które w rzeczywistości nim nie było, wprowadzało konsumentów w błąd i w sposób istotny naruszało ich interesy, gdyŜ otrzymywali oni inny produkt, niŜ sugerowała jego nazwa, a zatem pozbawieni byli oni takŜe moŜliwości dokonania świadomego wyboru. PowyŜsze ustalenia kontroli wskazują, Ŝe ww. produkt został zafałszowany w rozumieniu art. 3 ust. 10 ustawy o jakości handlowej, a zatem podniesiony przez stronę argument o niewystąpieniu przesłanek uzasadniających uznanie wprowadzonego przez nią do obrotu produktu za zafałszowany, nie zasługuje na uwzględnienie. NaleŜy wskazać, Ŝe wbrew przekonaniu strony, nie ma znaczenia czy zafałszowane produkty zostały wprowadzone do obrotu w wyniku celowego działania, czy teŜ nie, gdyŜ nie jest to przesłanką do odstąpienia od wymierzenia kary w ogóle, poniewaŜ art. 40a ustawy o jakości handlowej wprowadza mechanizm polegający na tym, Ŝe kaŜdy w stosunku do kogo zostanie spełniona przesłanka wprowadzenia do obrotu artykułów rolno-spoŜywczych zafałszowanych podlega karze określonej w tym przepisie. Ustawodawca zakłada więc istnienie odpowiedzialności w kaŜdej sytuacji wymierzania kary pienięŜnej z tytułu naruszenia przepisów prawa Ŝywnościowego. Oznacza to, Ŝe samo stwierdzenie – udowodnienie faktu wprowadzenia do obrotu nieodpowiadających jakości handlowej produktów, powoduje konieczność nałoŜenia stosownej kary (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2010 r., sygn. VI SA/Wa 894/10). Odpowiedzialność określona w tym przepisie ma charakter obiektywny, natomiast przesłanką jej przyjęcia jest tylko fakt wprowadzenia do obrotu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2012 r., sygn. II GSK 1339/11). NaleŜy takŜe podkreślić, Ŝe przepis art. 40a tej ustawy, jest przepisem administracyjnym, a nie wbrew temu, co próbuje dowieść strona, przepisem karnym i nie uzaleŜnia on zastosowania sankcji od stwierdzenia winy po stronie podmiotu, który wprowadził do obrotu produkty niezgodne z wymaganiami jakości handlowej. Stopień zawinienia jest jedną z pięciu przesłanek uwzględnianych dopiero na etapie ustalania wysokości kary pienięŜnej (art. 40a ust. 5 tej ustawy). PowyŜsze stanowisko podzielił równieŜ w swoich orzeczeniach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Strona 10 z 18 (np. wyrok z dnia 7 maja 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 126/10, wyrok z dnia 15 grudnia 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1551/10). Odnosząc się w dalszej kolejności do postawionego przez stronę w pkt. II odwołania zarzutu przebadania próbki kontrolnej zakwestionowanego produktu po upływie jego terminu przydatności do spoŜycia oraz w efekcie pozbawienie jej prawa do zakwestionowania wyników badań przedłoŜonych przez Wielkopolskiego WIIH, naleŜy uznać go za bezzasadny. Prezes UOKiK wskazuje, Ŝe w niniejszej sprawie okoliczność, iŜ próbka kontrolna zakwestionowanego masła została przebadana po upływie jego daty minimalnej trwałości nie miała Ŝadnego wpływu na wynik badania, gdyŜ nie wpłynęło to na zmniejszenie zawartości tłuszczu w badanym produkcie, czy teŜ pojawienie się w nim tłuszczu obcego lub zwiększenie zawartości wody. Ponadto, strona równieŜ przyczyniła się do przeprowadzenia badań na próbce kontrolnej przeterminowanej, gdyŜ pismo informujące o prawie zbadania próbki kontrolnej otrzymała 17 grudnia 2012 r., zaś wolę przeprowadzenia badania wyraziła w piśmie z dnia 23 grudnia 2012 r., które to organ pierwszej instancji otrzymał 27 grudnia 2012 r. Zatem, strona mając świadomość, iŜ jest to okres świąteczny, powinna zdawać sobie sprawę, Ŝe przeprowadzenie badań w dacie minimalnej trwałości produktu będzie niemoŜliwe, co i tak nie miałoby znaczenia, poniewaŜ okoliczność upływu ww. daty nie miała wpływu na wynik badania w zakresie parametrów przedstawionych w sprawozdaniu 999/2012 (tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. VI SA/Wa 1681/10). Podkreślić naleŜy, Ŝe podstawą wydania decyzji był wynik badania próbki podstawowej ujęty w sprawozdaniu 999/2012. Wynik badania próbki kontrolnej jedynie potwierdził, Ŝe kwestionowane masło było zafałszowane. W przedmiotowej sprawie udział tłuszczu obcego w maśle był na tyle duŜy, Ŝe nie budziło to Ŝadnych wątpliwości, co do stwierdzenia, iŜ było ono zafałszowane. Wyniki badań próbki kontrolnej mogą mieć decydujące znaczenie w przypadku stwierdzenia niewielkich niezgodności . W opinii strony, organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. 18 ust. 1 – 5 rozporządzenia 273/2008 oraz załączników nr II, XX i XXI do tego rozporządzenia, jak równieŜ naruszenia ww. przepisu w związku z art. 28 Kpa i art. 145 § 1 pkt 4 Kpa poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji pozbawienie producenta moŜliwości wykazania niewłaściwego przeprowadzenia procedury pobierania próbek oraz niewłaściwe określenie stron postępowania i pozbawienie przez to spółki Masmal Dairy Sp. z o.o. z siedzibą w Grudziądzu (producenta) udziału w przedmiotowym postępowaniu w charakterze strony (pkt IV i V) . Odnosząc się do powyŜszych zarzutów, naleŜy zauwaŜyć, Ŝe przywołane przez stronę przepisy art. 18 ust. 1-5 rozporządzenia (WE) nr 273/2008 o tytule „Pobieranie próbek oraz spory dotyczące wyników analiz” nie dotyczą procedur postępowania organów Inspekcji Handlowej, gdyŜ te zostały kompleksowo i wyczerpująco określone w ustawie o Inspekcji Handlowej oraz rozporządzeniu (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia Strona 11 z 18 zgodności z prawem paszowym i Ŝywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. U. L 165 z 30.4.2004, s. 1 z późn. zm.), zwanym dalej „rozporządzeniem 882/2004” . NaleŜy zaznaczyć, Ŝe strona formułując swoje zarzuty nie wzięła pod uwagę zasadniczej kwestii, a mianowicie celu i zakresu obowiązywania poszczególnych przepisów. Rozporządzenie 273/2008, co do zasady jest regulacją wydaną na potrzeby rynków rolnych i wszelkie zawarte w nim procedury mają zastosowanie w sprawach między kontrahentami lub w sytuacjach, gdzie nie zostały określone Ŝadne inne procedury postępowania. Faktem jest, Ŝe metody badań wskazane w tym rozporządzeniu są wykorzystywane przez organy urzędowej kontroli Ŝywności, gdyŜ z reguły są to metody referencyjne akceptowane na poziomie międzynarodowym. MoŜliwość stosowania tych metod przez organy urzędowej kontroli Ŝywności wynika z art. 11 i 12 rozporządzenia 882/2004. Rozporządzenie to jednak nie obliguje tych organów do stosowania procedur postępowania zawartych w rozporządzeniu 273/2008. Celem urzędowej kontroli Ŝywności jest ochrona interesów konsumentów, co wynika wprost z rozporządzenia 882/2004. Rozporządzenie to określa, jakie procedury mają i mogą być stosowane dla osiągnięcia zakładanego celu. Stąd teŜ korzystanie przez organy Inspekcji Handlowej z metod badawczych powszechnie uznanych, określonych w rozporządzeniu 273/2008, nie moŜe być wiąŜące w części procedur zawartych w tym rozporządzeniu, określonych dla innych celów niŜ cel, który realizuje Inspekcja Handlowa, jakim jest ochrona interesów konsumentów m.in. poprzez sprawowanie urzędowej kontroli Ŝywności. PowyŜsze stanowisko Prezesa UOKiK w kwestii uznania, Ŝe przepisy rozporządzenia 273/2008 nie są wiąŜące w postępowaniu prowadzonym przez organy Inspekcji Handlowej potwierdził równieŜ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 września 2012 r. (sygn. akt VI SA/Wa 918/12). Za bezzasadny naleŜy uznać równieŜ zarzut pozbawienia producenta jego uprawnień procesowych. Jak to juŜ wskazał organ pierwszej instancji, Roman Błaszak, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Dom Handlowy „Karolinka” - Roman Błaszak w Tucznie, jako podmiot działający na rynku detalicznym wprowadzał do obrotu zafałszowane masło i jego działalność była przedmiotem przeprowadzonej kontroli, zatem wyłącznie jemu przynaleŜą wszelkie wynikające z tego tytułu uprawnienia. Ponadto naleŜy podkreślić, Ŝe zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2007 r. (sygn. akt I OSK 401/07) ustalenie istnienia interesu lub obowiązku prawnego moŜe nastąpić jedynie w związku z konkretną normą prawa materialnego. W niniejszej sprawie przepisem tym jest art. 2 pkt 8 ustawy o Inspekcji Handlowej, który stanowi, Ŝe kontrolowanym jest przedsiębiorca, którego działalność jest kontrolowana. Podkreślenia wymaga, Ŝe wszelkie czynności wynikające z ustawowych kompetencji, to jest: działania prowadzone w ramach postępowania kontrolnego, następnie ewentualnie pokontrolnego, jak i będące konsekwencją postępowania kontrolnego, postępowanie w sprawie wymierzenia kary (art. 40a ust. 1 ustawy o jakości handlowej), jako prowadzone przez organy Inspekcji Handlowej, powinny być podmiotowo toŜsame i wynikać z ustaleń dokonanych u kontrolowanego. Z tego powodu jedynie on (kontrolowany wprowadzający produkt do obrotu) moŜe być podmiotem praw i obowiązków kierowanych przez organy Inspekcji Strona 12 z 18 Handlowej. Wobec powyŜszego, naleŜy przyjąć, Ŝe z uwagi na brak interesu prawnego po stronie producenta, nie mógł być on stroną niniejszego postępowania. W tym miejscu naleŜy przytoczyć wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2012 r. (sygn. akt II OSK 2035/10), w którym Sąd stwierdził, Ŝe cechami interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 Kpa jest to, iŜ jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Postępowanie dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby. W ocenie Prezesa UOKiK, wydane przez Wielkopolskiego WIIH rozstrzygnięcie w Ŝaden sposób na prawa i obowiązki producenta zakwestionowanego produktu nie wpływało. Strona wskazuje równieŜ naruszenie przez organ pierwszej instancji art. 18-5 rozporządzenia 273/2008 oraz jego załączników nr II, XX i XXI w związku z art. 75 § 1 Kpa polegające na ich niezastosowaniu oraz wydaniu decyzji w oparciu o dowody zdobyte sprzecznie z prawem (pkt VI odwołania) . Odpowiadając na powyŜszy zarzut Prezes UOKiK jeszcze raz podkreśla, Ŝe przepisy wskazanego przez stronę rozporządzenia 273/2008 z przyczyn podanych wyŜej nie miały zastosowania w niniejszej sprawie. W tym miejscu naleŜy zauwaŜyć, Ŝe do procedury, sposobu i trybu przeprowadzania kontroli przez organy Inspekcji Handlowej, w tym sposobu pobierania próbek, stosuje się ustawę o Inspekcji Handlowej oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek produktów przez organy Inspekcji Handlowej (Dz. U. 2012 r. poz. 496), zwanego dalej „rozporządzeniem w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek” , o czym wprost stanowią art. 1 ust. 2 oraz art. 31 ustawy o Inspekcji Handlowej. Zgodnie z ww. aktami prawnymi, próbki produktów pobiera się w celu poddania badaniom w ilościach i w sposób określony w przepisach odrębnych albo dokumentach normalizacyjnych, a w razie braku takiego określenia, w ilościach niezbędnych do przeprowadzenia badań. Równocześnie z pobraniem próbki produktu pobiera i zabezpiecza się dodatkową próbkę z tej samej partii w ilości odpowiadającej ilości pobranej do badań (próbka kontrolna). Zestawiając powyŜsze ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, brak jest podstaw, aby uznać, Ŝe przebieg i wynik przeprowadzonej kontroli były niezgodne z obowiązującym prawem, a co za tym idzie, Ŝe dowody zostały zdobyte sprzecznie z prawem. NaleŜy podkreślić równieŜ, Ŝe w aktach przedmiotowej sprawy znajdują się stosowne dokumenty potwierdzające stan faktyczny. W szczególności został sporządzony protokół z przebiegu czynności kontrolnych oraz protokół pobrania próbki przedmiotowego masła, które czyniły zadość obowiązującym przepisom. Wskazać naleŜy równieŜ, Ŝe do treści przedmiotowych dokumentów nie zostały przez stronę wniesione Ŝadne zastrzeŜenia. Prezes UOKiK zauwaŜa ponadto, Ŝe strona skorzystała z przebadania próbki kontrolnej w momencie kiedy miała ku temu moŜliwość, stosownie do obowiązujących Strona 13 z 18 przepisów ustawy o Inspekcji Handlowej. Zgodnie z wolą strony próbka kontrolna została przekazana do badań do Laboratorium GIJHARS w Gdyni. Następnym zarzutem postawionym organowi pierwszej instancji w pkt. VIII (brak pkt. VII) jest naruszenie art. 75 § 1 Kpa w zw. z art. 29 ustawy o Inspekcji Handlowej oraz art. 78 § 1 Kpa poprzez niedopuszczenie dowodów z przedłoŜonego przez stronę sprawozdania z badań 122482/12/GDY próbek z „biblioteczki” producenta. Zdaniem Prezesa UOKiK, strona nie przyjmuje do wiadomości jasno brzmiącego przepisu art. 29 ustawy o Inspekcji Handlowej, z którego wynika, Ŝe:
badania pobranych próbek produktów i próbek kontrolnych przeprowadzają laboratoria kontrolno-analityczne Inspekcji;
wyjątkowo, tj. w przypadku gdy laboratoria Inspekcji nie mogą wykonać badań, organ Inspekcji moŜe zawrzeć umowę o wykonanie badań pobranej próbki z innym wyspecjalizowanym laboratorium. W świetle powyŜszego nie ma moŜliwości powoływania się w postępowaniu prowadzonym przed organem prowadzącym sprawę administracyjną na wyniki badań artykułów rolno-spoŜywczych wykonanych przez inne laboratoria nie wskazane przez organy Inspekcji Handlowej, przeprowadzone w innym trybie niŜ określony przepisami ustawy o Inspekcji Handlowej. Podsumowując, tam gdzie obowiązują procedury kontrolne określone w prawie, nie jest dopuszczalne przyjmowanie innych, gdyŜ wypaczałoby to sens prowadzonych kontroli (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2011 r., sygn. VI SA/Wa 249/10). Mając powyŜsze na uwadze, Prezes UOKiK podziela stanowisko Wielkopolskiego WIIH w kwestii uznania wyników z badań wykonanych na zlecenie producenta jako dowodów niemających istotnego, czy decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto, Prezes UOKiK zauwaŜa, Ŝe nawet gdyby przyjąć, iŜ sprawozdanie z badań dostarczone stronie przez producenta dotyczyło próbek z toŜsamej partii, nie do zaakceptowania byłaby aŜ tak zasadnicza róŜnica w otrzymanych wynikach badań tak istotnego parametru (tłuszcz mleczny) tego samego produktu przez dwa róŜne akredytowane laboratoria. Mogłoby to jedynie wskazywać, albo na niejednorodność partii towaru (tj. nadanie tego samego oznaczenia partii produkcyjnej zupełnie innym produktom: zafałszowanemu i zgodnemu z wymaganiami), albo niewiarygodność dowodu przedkładanego przez stronę. Obie sytuacje nie stanowią okoliczności, która miałaby wpływ na zmianę podjętej przez organ pierwszej instancji decyzji. Wskazać w tym miejscu naleŜy, Ŝe zgodnie z ustawą o jakości handlowej, partia produkcyjna oznacza określoną ilość artykułu rolno-spoŜywczego wyprodukowanego, przetworzonego lub zapakowanego w praktycznie takich samych warunkach. Próbka oznacza część partii produkcyjnej pobranej w sposób losowy w celu kontroli lub oceny w zakresie jakości handlowej artykułu rolno-spoŜywczego. Zatem w badanych próbkach nie powinny występować tak duŜe róŜnice parametru stanowiącego o ich właściwościach. Jeszcze raz naleŜy podkreślić, Ŝe w badaniu wykonanym akredytowaną metodą w akredytowanym Laboratorium w Olsztynie zawartość tłuszczu obcego, tj. niemlecznego stanowiła w próbce 59,22%. Obecność niedozwolonego tłuszczu Strona 14 z 18 obcego w kwestionowanym maśle została potwierdzona następnie w wyniku badań przeprowadzonych przez Laboratorium GIJHARS w Gdyni. NaleŜy podkreślić, Ŝe samo stwierdzenie jego obecności w maśle świadczy o jego zafałszowaniu. Zatem wynik badania zawarty w sprawozdaniu dostarczonym przez producenta, wskazującym na nieobecność tłuszczu obcego naleŜy uznać za niewiarygodny, gdyby przyjąć, Ŝe badaniom poddany został ten sam produkt, który był przedmiotem kontroli. Strona zarzuca równieŜ raŜące naruszenie art. 7 i 77 Kpa poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, arbitralne potraktowanie przez organ przedmiotowej sprawy bez rozpatrzenia w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego oraz nieuwzględnienie przy rozstrzygnięciu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (pkt IX odwołania) . Jak juŜ podkreślono powyŜej, strona skorzystała z prawa do przebadania próbki kontrolnej w momencie, kiedy miała ku temu moŜliwość, stosownie do obowiązujących przepisów ustawy o Inspekcji Handlowej. W związku z tym, zarzut arbitralności działania organu jest nietrafny, gdyŜ zgodnie z wnioskiem strony organ pierwszej instancji przekazał próbkę kontrolną do Laboratorium GIJHARS w Gdyni. Badania przeprowadzone przez ww. laboratorium potwierdziły nieprawidłowości w zakresie obecności w przedmiotowym maśle tłuszczu obcego, która to została ujawniona w wyniku badań przeprowadzonych przez Laboratorium w Olsztynie. W świetle powyŜszego, w przedmiotowym postępowaniu, istnieją wiarygodne dowody, w sposób oczywisty potwierdzające zafałszowanie przedmiotowego masła i dające podstawę do wydania rozstrzygnięcia podjętego przez organ pierwszej instancji. W ocenie Prezesa UOKiK, w przedmiotowej sprawie zostały takŜe podjęte wszelkie niezbędne kroki do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, między innymi poprzez wskazanie stronie przysługujących jej praw, w tym prawa do zapoznania się z materiałem dowodowym i złoŜenia wyjaśnień. Przed wydaniem decyzji Wielkopolski WIIH zebrał materiał dowodowy jednoznacznie wykazujący, Ŝe ustalony stan faktyczny pozwala na wymierzenie kontrolowanemu kary pienięŜnej w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej. W świetle powyŜszego, twierdzenie, Ŝe doszło do naruszenia przepisów Kpa, wskazanych przez stronę w odwołaniu, nie znajduje uzasadnienia. Podsumowując, Prezes UOKiK w pełni podziela argumentację Wielkopolskiego WIIH przedstawioną w uzasadnieniu zaskarŜonej decyzji w tym zakresie. Strona podnosi równieŜ zarzut raŜącego naruszenia art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w zakresie wymiaru kary. Zdaniem strony, organ pierwszej instancji wymierzył karę z naruszeniem art. 17 ust. 2 rozporządzenia 178/2002 (pkt IX i X) . PowyŜszy zarzut, w opinii Prezesa UOKiK naleŜy uznać za nietrafny. Analizując zgromadzony materiał dowodowy, Prezes UOKiK stwierdził, Ŝe wszystkie przesłanki wskazane w art. 40a ust. 5 ww. ustawy zostały uwzględnione i rozpatrzone w sposób wszechstronny przy wymierzaniu kary pienięŜnej przez organ pierwszej instancji. Strona 15 z 18 W przedmiotowej sprawie stronie została wymierzona kara w wysokości 5.000 zł, która, zdaniem strony, jest zbyt wygórowana i dotkliwa. Ustosunkowując się do powyŜszego, Prezes UOKiK przeprowadził analizę prawidłowości uwzględnienia przez Wielkopolskiego WIIH przesłanek wynikających z art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej i zwaŜył, co następuje:
zdaniem Prezesa UOKiK zasadnym było uznanie przez Wielkopolskiego WIIH stopnia szkodliwości czynu jako najwyŜszy z uwagi na wprowadzenie do obrotu produktu, w oznakowaniu którego podano niezgodne z prawdą nazwy oraz niezgodne dane w zakresie składu. Jak słusznie wskazano w rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji, ochrona interesów konsumentów w Unii Europejskiej przed nieuczciwą praktyką handlową, jaką jest wprowadzanie do obrotu produktów zafałszowanych ma charakter priorytetowy. Zarzucany czyn narusza podstawową zasadę zaufania konsumenta w obrocie środkami spoŜywczymi. Biorąc pod uwagę rolę, jaką pełnią w Ŝyciu codziennym przetwory mleczne oraz powszechność ich spoŜycia stopień szkodliwości czynu naleŜało uznać za najwyŜszy;
zdaniem Prezesa UOKiK, okoliczności uwzględnione przez organ pierwszej instancji przy ocenie stopnia zawinienia, były zasadne. Określając stopień zawinienia organ pierwszej instancji wziął pod uwagę fakt, Ŝe na stronie, jako na profesjonaliście działającym na rynku spoŜywczym, ciąŜy obowiązek wprowadzania do obrotu środków spoŜywczych właściwej jakości handlowej, a ponadto skala prowadzonej przez stronę działalności zobowiązuje ją do podejmowania działań umoŜliwiających weryfikację wprowadzanej przez nią do obrotu Ŝywności. Ustalenia kontroli, stanowiące podstawę wydania zaskarŜonej decyzji, nie pozostawiają wątpliwości, Ŝe strona nie stosuje się do obowiązków nałoŜonych na nią przepisami prawa Ŝywnościowego w zakresie jakości handlowej, a więc wina strony za nieprzestrzeganie tych przepisów jest ewidentna, na co słusznie zwrócił uwagę organ pierwszej instancji;
zakres naruszenia naleŜało uznać za istotny z punktu widzenia właściwości produktu. Organ pierwszej instancji słusznie wskazał, Ŝe konsument dokonywał zakupu w przekonaniu, Ŝe nabywa masło, choć w rzeczywistości otrzymywał inny produkt. W konsekwencji skutkowało naruszeniem jego interesów ekonomicznych, gdyŜ cena masła jest wyŜsza niŜ środka spoŜywczego wyprodukowanego z mieszanki tłuszczowej;
Wielkopolski WIIH ustalając wysokość kary wziął pod uwagę równieŜ dotychczasową działalność przedsiębiorcy;
organ pierwszej instancji określając wysokość kary wziął pod uwagę przesłankę wielkości obrotów strony. Zgodnie z jej oświadczeniem jest to kwota (…) zł, pozwalająca zaliczyć stronę do grupy małych przedsiębiorców. Dysponując takimi informacjami w łatwy sposób moŜna określić górną granicę moŜliwej do wymierzenia kary pienięŜnej. Stosując się do dyspozycji art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej będzie to kwota ponad (..) zł. Stąd wymierzona stronie Strona 16 z 18 kara w wysokości 5.000 zł stanowi zaledwie ok. 0,6% moŜliwej do wymierzenia w przedmiotowym stanie faktycznym kary. Biorąc pod uwagę powyŜsze, Prezes UOKiK nie widzi podstaw do kwestionowania wysokości wymierzonej kary. W ocenie Prezesa UOKiK, kara wymierzona w takiej wysokości przez Wielkopolskiego WIIH jest stosunkowo niska w porównaniu do stwierdzonego naruszenia. W innych sprawach, w których przedmiotem postępowania było zafałszowane masło produkcji Masmal Dairy Sp. z o.o. z siedzibą w Grudziądzu, organy Inspekcji Handlowej niejednokrotnie wymierzały kary znacznie wyŜsze, jednakŜe mając na uwadze art. 139 Kpa, organ odwoławczy utrzymuje wysokość kary wymierzonej przez organ pierwszej instancji. Podkreślić naleŜy równieŜ, Ŝe celem prawa Ŝywnościowego, zgodnie z art. 8 rozporządzenia 178/2002, jest ochrona interesów konsumentów, dlatego jego przestrzeganie powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spoŜywaną przez nich Ŝywnością. Wprowadzenie na rynek Ŝywności zafałszowanej, która jest oznakowana w sposób sugerujący cechy innego produktu, jak w przedmiotowej sprawie, pozbawia konsumentów moŜliwości świadomego wyboru i narusza jego interes. Zgodnie z art. 17 ust. 2 rozporządzenia 178/2002, kary mające zastosowanie w przypadku naruszenia prawa Ŝywnościowego powinny być proporcjonalne, skuteczne i odstraszające. Skuteczność kary przejawia się w moŜliwości jej nałoŜenia i wyegzekwowania. Aby kara była odstraszająca jej wysokość musi być dotkliwa dla przedsiębiorcy. Kara musi spełniać takŜe funkcję prewencyjną, tj. być ostrzeŜeniem dla przedsiębiorcy, mającym na celu niedopuszczenie do powstania nieprawidłowości w przyszłości. NałoŜona sankcja powinna spełniać takŜe funkcję represyjną, czyli stanowić powaŜną dolegliwość, jednakŜe nie eliminować przedsiębiorcy z obrotu gospodarczego. Szczególnie naleŜy wskazać, Ŝe celem ustawy o jakości handlowej jest przede wszystkim ochrona konsumentów przed nieuczciwymi praktykami handlowymi, dlatego teŜ kary wymierzane w tego rodzaju sprawach, po uwzględnieniu kryteriów ich wymierzania określonych w art. 40a ust. 5 ww. ustawy, nie mogą być symboliczne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie z dnia 28 lipca 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 769/10). Odnośnie wniosków dowodowych złoŜonych przez stronę, po ich przeanalizowaniu, Prezes UOKiK uznał, iŜ nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. OtóŜ:
badania wskazane w sprawozdaniu 122482/12/GDY zostały wykonane na produkcie z naruszeniem procedur postępowania określonych w ustawie o Inspekcji Handlowej;
dowody z zeznań pracowników producenta zakwestionowanego masła nie mają znaczenia dla sprawy, z uwagi na fakt, iŜ istotą postępowania organu Inspekcji Handlowej było sprawdzenie jakości handlowej produktu końcowego, a nie metody jego produkcji. Istotne dla sprawy było to, Ŝe na etapie obrotu detalicznego zostało stwierdzone wprowadzenie do obrotu zafałszowanego przedmiotowego produktu, a nie na jakim etapie produkcji powstała kwestionowana nieprawidłowość; Strona 17 z 18
równieŜ wniosek dowodowy w przedmiocie przedłoŜenia do akt dokumentów poświadczających o zachowaniu przez organ pierwszej instancji wymagań wynikających z Polskiej Normy PN-EN ISO 707 (przechowywanie próbki w ściśle określonych warunkach chłodniczych) naleŜy uznać za niemający znaczenia w sprawie, szczególnie w świetle art. 18 pkt 1 rozporządzenia 273/2008. W ślad za tym przepisem pobieranie próbek przeprowadzane jest zgodnie z odpowiednimi przepisami dotyczącymi rozpatrywanego produktu. JeŜeli nie przedstawiono Ŝadnych przepisów w odniesieniu do pobierania próbek, stosuje się przepisy zamieszczone w Polskiej Normie PN-EN ISO 707 – „Mleko i przetwory mleczne – Wytyczne do pobierania próbek”. NaleŜy wskazać, Ŝe w niniejszej sprawie przepisem regulującym pobieranie próbek jest rozporządzenie w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek i, jak wynika z akt sprawy, próbki zostały pobrane w sposób w nim wskazany. Ponadto, o tym, Ŝe próbka była przechowywana prawidłowo przez Wielkopolskiego WIIH świadczy Protokół przyjęcia próbki do badań nr 503/2012 z dnia 11 grudnia 2012 r., gdzie Laboratorium w Olsztynie oceniło przydatność próbki do badań jako właściwą, a takŜe samo sprawozdanie z badań 999/2012 z dnia 13 grudnia 2012 r. określające zabezpieczenie próbek. W tym miejscu naleŜy zaznaczyć równieŜ, Ŝe czas i warunki przechowywania pobranej próbki masła w okresie od jej pobrania do momentu dostarczenia do laboratorium nie miały wpływu na zmniejszenie się zawartości tłuszczu, czy teŜ niemoŜliwemu w rzeczywistości samodzielnemu przekształcenie się tłuszczu mlecznego w tłuszcz niemleczny, stwierdzony w kwestionowanym produkcie;
podkreślenia wymaga równieŜ fakt, iŜ z upowaŜnienia do przeprowadzenia kontroli nr D/PI.śG.8361.180.2012 z dnia 10 grudnia 2012 r. wystawionego przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej, które to stronie zostało doręczone w dniu 10 grudnia 2012 r., jednoznacznie wynika, iŜ wskazani w nim inspektorzy zostali upowaŜnieni do przeprowadzenia kontroli w Domu Handlowym „Karolinka” SprzedaŜ Hurtowa i Detaliczna w Pile, naleŜącym do przedsiębiorcy Romana Błaszaka, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Dom Handlowy „Karolinka” – Roman Błaszak w Tucznie, a tym samym do podejmowania wszelkich czynności w tym zakresie, w tym pobierania próbek produktów Z art. 16 ust. 1 pkt 10 ustawy o Inspekcji Handlowej wynika jednoznacznie, Ŝe w toku kontroli inspektor moŜe pobierać nieodpłatnie próbki produktów do badań. Jest to jego ustawowe uprawnienie. Tym samym wniosek strony o włączenie do akt dokumentów potwierdzających uprawnienie osób do pobrania próbki z zakwestionowanej partii masła naleŜy uznać za bezzasadny. Zgodnie z art. 40a ust. 6 i 7 ustawy o jakości handlowej, karę pienięŜną, o której mowa w sentencji decyzji, stanowiącą dochód budŜetu państwa, naleŜy wpłacić na rachunek bankowy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Poznaniu w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary stanie się ostateczna. Strona 18 z 18 Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest organem wyŜszego stopnia w stosunku do wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej. Zatem, w myśl art. 127 § 2 Kpa w związku z art. 1 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego odwołania. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 organ odwoławczy moŜe utrzymać w mocy zaskarŜoną decyzję. Biorąc powyŜsze pod uwagę Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekł, jak w sentencji. Niniejsza decyzja jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego. Pouczenie Zgodnie z art. 52 § 1, art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) od niniejszej decyzji przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skargę naleŜy wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji do ww. Sądu za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Do naleŜności pienięŜnych nieuiszczonych w terminie stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.). Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Małgorzata Kozak Wiceprezes Otrzymują: 1. Łukasz Szmit Kancelaria Radcy Prawnego Łukasz Szmit ul. Rynek JeŜycki 1/5 60-847 Poznań pełnomocnik Romana Błaszaka Dom Handlowy „Karolinka” – Roman Błaszak w Tucznie 2. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w Poznaniu 3. a/a