DIH-42/2013

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Strona 1 z 7 DIH-023-43( 3 )/13/JS Warszawa, 15 lipca 2013 r. DECYZJA DIH-1/ 42 /2013 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), art. 1 ust. 3 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz.U. z 2009 r., Nr 151, poz. 1219 z późn. zm.) oraz art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz.U. z 2005 r., Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy MARCPOL S.A. z siedzibą w Łomiankach, od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Warszawie z dnia 21 maja 2013 r. (nr akt sprawy: PO.830.43.2013.PS, DO.8361.26.2013), na mocy której ww. przedsiębiorcy wymierzono karę pienięŜną w wysokości 3.000 zł (słownie: trzy tysiące złotych) z tytułu wprowadzenia do obrotu jedenastu partii artykułów rolno-spoŜywczych, tj. ryb mroŜonych glazurowanych, oferowanych w miejscu sprzedaŜy bez opakowań, niewłaściwej jakości, utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. UZASADNIENIE W toku kontroli przeprowadzonej w dniach 4-11 lutego 2013 r. przez inspektorów reprezentujących Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Warszawie – zwanego dalej równieŜ „Mazowieckim WIIH” – w sklepie Marcpol przy ul. Goworowskiej 24 w Ostrołęce, naleŜącym do przedsiębiorcy – MARCPOL S.A. z siedzibą w Łomiankach, zwanego dalej równieŜ „stroną” – stwierdzono w obrocie handlowym jedenaście partii ryb mroŜonych glazurowanych oferowanych do sprzedaŜy bez opakowań o wartości 1.769,44 zł, tj.: 1. Mintaj - filet w cenie sprzedaŜy 7,59 zł/kg, 2. Panga - filet w cenie sprzedaŜy 8,99 zł/kg, 3. Morszczuk - filet w cenie sprzedaŜy 17,55 zł/kg, 4. Sola - filet w cenie sprzedaŜy 16,95 zł/kg, 5. Miruna - filet w cenie sprzedaŜy 15,89 zł/kg, 6. Tilapia - filet w cenie sprzedaŜy 13,99 zł/kg, 7. Grenadier - filet w cenie sprzedaŜy 13,79 zł/kg, dostarczone przez przedsiębiorcę Meduza Halina Pytlińska w Warszawie, 8. Halibut - tusza w cenie sprzedaŜy 30,99 zł/kg, Strona 2 z 7 9. Miętus królewski - tusza w cenie sprzedaŜy 27,19 zł/kg, 10. Halibut – kostka z fileta w cenie sprzedaŜy 28,15 zł/kg, 11. Mintaj – kostka w cenie sprzedaŜy 10,29 zł/kg, dostarczonych przez przedsiębiorcę „Imperial – Kołobrzeg” A. Łuczka, Zb. Łuczka s.j. w Kołobrzegu, zwanych dalej „rybami mroŜonymi glazurowanymi” , nieodpowiadających jakości handlowej, z uwagi na brak na wywieszce w miejscu sprzedaŜy informacji o ilościowej zawartości glazury lub ryby, co naruszało wymagania określone w § 17 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spoŜywczych (Dz. U. Nr 137, poz. 966 z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem w sprawie znakowania środków spoŜywczych” . PowyŜsze ustalenia udokumentowano w Protokole kontroli z dnia 4-11 lutego 2013 r. (nr akt: DO.8361.26.2013). Mając na uwadze stwierdzone nieprawidłowości, Mazowiecki WIIH, pismem z dnia 26 marca 2013 r. zawiadomił przedsiębiorcę MARCPOL S.A. z siedzibą w Łomiankach, o wszczęciu postępowania administracyjnego w celu wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie wymierzenia kary pienięŜnej na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz.U. z 2005 r., Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o jakości handlowej” , za wprowadzenie do obrotu jedenastu ww. partii ryb mroŜonych glazurowanych nieodpowiadających jakości handlowej ze względu na nieprawidłowe oznakowanie. W piśmie tym poinformował równieŜ stronę, Ŝe przed wydaniem decyzji przysługuje jej prawo do wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów i dowodów. Strona nie skorzystała z przysługujących jej praw. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia 21 maja 2013 r. (nr akt: PO.830.43.2013.PS, DO.8361.26.2013) Mazowiecki WIIH, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, wymierzył przedsiębiorcy MARCPOL S.A. z siedzibą w Łomiankach, karę pienięŜną w wysokości 3.000 zł (słownie: trzy tysiące złotych) za wprowadzenie do obrotu ww. jedenastu partii ryb mroŜonych glazurowanych nieodpowiadających jakości handlowej. Pismem z dnia 5 czerwca 2013 r. strona złoŜyła do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwanego dalej równieŜ „Prezesem UOKiK” – odwołanie od ww. decyzji. Strona wniosła o uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie kary w wysokości 500 zł, jako odpowiedniej i zgodnej z wytycznymi art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej. W ocenie strony ww. decyzja została wydana z naruszeniem: a) przepisów postępowania, mających wpływ na treść wydanej decyzji, tj. przepisu art. 7, 77§ 1 i 107 § 3 Kpa poprzez: - niedostateczne wyjaśnienie na jakich przesłankach organ wydający decyzję, uznał iŜ właściwą karą w niniejszym postępowaniu jest kara pienięŜna w wysokości 3000 zł, - błędną ocenę zebranego materiału dowodowego w sprawie, - pominięcie przy wydawaniu decyzji okoliczności, iŜ kontrola przeprowadzona w dniu 4 lutego 2013 r. nie wykazała innych naruszeń; Strona 3 z 7 b) przepisu prawa materialnego, tj. przepisu art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej poprzez uznanie, iŜ kara w wysokości 3.000 zł odpowiada przesłankom wymiaru, wymienionych w tym przepisie. Pismem z dnia 18 czerwca 2013 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów poinformował przedsiębiorcę MARCPOL S.A. z siedzibą w Łomiankach, iŜ przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje, na podstawie art. 10 Kpa prawo do zapoznania się z aktami sprawy, a takŜe wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych Ŝądań. Strona nie skorzystała z przysługujących jej na podstawie art. 10 Kpa uprawnień. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej, wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeŜeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeŜeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Z definicji jakości handlowej (art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej) wynika, Ŝe oznakowanie środków spoŜywczych, jest jednym z jej elementów. Szczegółowe wymagania dotyczące sposobu oznakowania produktów oferowanych w miejscu sprzedaŜy bez opakowań zostały określone w rozporządzeniu w sprawie znakowania środków spoŜywczych. Przepis § 17 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, iŜ w miejscu sprzedaŜy środków spoŜywczych bez opakowań lub pakowanych przy sprzedaŜy, na wywieszce podaje się nazwę środka spoŜywczego, a w przypadku produktów rybołówstwa mroŜonych glazurowanych wymaga dodatkowo podania informacji dotyczącej ilościowej zawartości glazury lub ryby albo owoców morza (pkt 3). Ustawa o jakości handlowej stanowi w art. 40a ust. 1 pkt 3, Ŝe kaŜdy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, podlega karze pienięŜnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno-spoŜywczych do obrotu, nie niŜszej jednak niŜ 500 zł. Ustalając wysokość kary pienięŜnej, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej uwzględnia, na mocy art. 40a ust. 5 tej ustawy stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spoŜywczych i wielkość jego obrotów. W przedmiotowej sprawie strona wprowadziła do obrotu jedenaście ww. partii ryb mroŜonych glazurowanych oferowanych do sprzedaŜy luzem, nieodpowiadających jakości handlowej z uwagi na brak na wywieszkach podania informacji dotyczącej ilościowej zawartości glazury lub ryby, co zdaniem Mazowieckiego WIIH naruszało § 17 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych. Mając na uwadze powyŜsze, MazowieckiWIIH uznał, iŜ naleŜało wymierzyć karę pienięŜną w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej. Strona 4 z 7 W odwołaniu strona nie kwestionowała ustaleń kontroli, natomiast wniosła o uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie kary w wysokości 500 zł. Zdaniem strony, ww. decyzja została wydana z naruszeniem przepisu prawa materialnego, tj. przepisu art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej poprzez uznanie, iŜ kara w wysokości 3.000 zł odpowiada przesłankom wymiaru, wymienionych w tym przepisie. Odnosząc się do powyŜszego, Prezes UOKiK zwraca uwagę, Ŝe zgodnie z art. 17 ust. 2 rozporządzenia 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa Ŝywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa śywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa Ŝywności (Dz. U. L z 1.2.2002 r., s. 1 z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem 178/2002” , kary mające zastosowanie w przypadku naruszenia prawa Ŝywnościowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Kara nałoŜona na podmiot musi spełniać funkcję prewencyjną, tj. być ostrzeŜeniem dla przedsiębiorcy, mającym na celu niedopuszczenie do powstania nieprawidłowości w przyszłości. NałoŜona sankcja powinna spełniać takŜe funkcję represyjną, czyli stanowić powaŜną dolegliwość, jednakŜe nie eliminować przedsiębiorcy z obrotu gospodarczego. Szczególnie naleŜy wskazać, Ŝe celem ustawy o jakości handlowej jest przede wszystkim ochrona konsumentów przed nieuczciwymi praktykami handlowymi, dlatego teŜ kary wymierzane w tego rodzaju sprawach, po uwzględnieniu kryteriów ich wymierzania określonych w art. 40a ww. ustawy, nie mogą być symboliczne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2010 r., sygn. VI SA/Wa 769/10). Dodać naleŜy, Ŝe w myśl art. 8 rozporządzenia 178/2002 celem prawa Ŝywnościowego jest ochrona interesów konsumentów, dlatego jego przestrzeganie powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spoŜywaną przez nich Ŝywnością. Wprowadzenie na rynek Ŝywności, która nie jest oznakowana w sposób w przepisach przewidziany, jak w przedmiotowej sprawie, pozbawia konsumentów moŜliwości świadomego wyboru. śywność taka nie odpowiada wymogom w zakresie jakości handlowej i jako taka nie powinna być wprowadzana na rynek, co wynika z art. 4 ustawy o jakości handlowej. W myśl art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, organ pierwszej instancji ustalając wysokość kary pienięŜnej uwzględnił stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno- spoŜywczych i wielkość jego obrotów. Przy ocenie stopnia szkodliwości czynu polegającego na wprowadzeniu do obrotu jedenastu partii ryb mroŜonych glazurowanych, bez opakowań o niewłaściwej jakości handlowej, organ pierwszej instancji wziął pod uwagę, Ŝe brak w miejscu sprzedaŜy na wywieszkach informacji dotyczącej ilościowej zawartość glazury lub ryby naruszał w sposób istotny interesy i prawa konsumentów, gdyŜ uniemoŜliwiało im to dokonanie właściwego wyboru zgodnego z ich oczekiwaniami. Strona 5 z 7 Oceniając stopień zawinienia, organ wziął pod uwagę, Ŝe nieprawidłowości powstały u przedsiębiorcy, który przy wprowadzaniu towarów do obrotu powinien dochować naleŜytej staranności, aby towary były prawidłowo oznakowane. W kwestii zakresu naruszenia organ pierwszej instancji zauwaŜył, Ŝe brak w miejscu sprzedaŜy na wywieszkach informacji dotyczącej ilościowej zawartość glazury lub ryby było złamaniem obowiązujących w tym zakresie przepisów, istotnych z punktu widzenia konsumentów i właściwości produktu. Oceniając, na podstawie zgromadzonej dokumentacji, dotychczasową działalność podmiotu na rynku artykułów rolno-spoŜywczych, organ pierwszej instancji zauwaŜył, Ŝe spółka została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym 04 kwietnia 2002 r. oraz Ŝe wcześniej stwierdzano naruszenia przez stronę przepisów z zakresu jakości handlowej, jednak w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 40a ust. 3 ustawy o jakości handlowej. Strona, pomimo dwukrotnej prośby organu pierwszej instancji nie przekazała wielkości obrotu za ubiegły rok. ZwaŜywszy jednak, Ŝe strona jest spółką akcyjną Prezes UOKiK uznał, Ŝe jej obroty nie naleŜą do najmniejszych w porównaniu do innych przedsiębiorców działających na rynku detalicznym środków spoŜywczych. Zdaniem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów opisane powyŜej przesłanki stanowiły podstawę do nałoŜenia ww. przedsiębiorcy kary pienięŜnej na mocy art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej w wysokości ustalonej przez organ pierwszej instancji. W przedmiotowej sprawie najniŜszy moŜliwy wymiar kary pienięŜnej, o której mowa w art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej wynosi 500 zł, natomiast najwyŜszy – 8.847,20 zł, wyraŜony jako pięciokrotność wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie do obrotu nieprawidłowo oznakowanych jedenastu ww. partii ryb glazurowanych o łącznej wartości 1.769,44 zł (tj. 5 x 1.769,44 zł). W omawianym przypadku, stronie wymierzono karę w wysokości 3.000 zł, czyli poniŜej dwukrotnej wartości zakwestionowanych ryb. Podkreślić naleŜy, Ŝe korzyść majątkową, zgodnie z tymi zasadami, stanowi wartość towarów będących w obrocie w chwili stwierdzenia nieprawidłowości (podczas kontroli), a nie wartość partii towarów wprowadzanych do obrotu (tj. obejmująca tę część partii towarów, które zostały sprzedane konsumentom z nieprawidłowymi oznaczeniami przed kontrolą). Wynika stąd, Ŝe przyjęta procedura ustalania wysokości kary pienięŜnej wyklucza moŜliwość zastosowania sankcji za wysokiej i nieadekwatnej do stwierdzonego uchybienia. NaleŜy zauwaŜyć, Ŝe w przypadku ryb mroŜonych w glazurze, sprzedawanych bez opakowań jednostkowych, brak informacji o zawartości glazury zasadniczo godzi w interesy ekonomiczne konsumenta, bowiem ten moŜe nie mieć świadomości, Ŝe nabywa rybę z warstwą lodu. Tym samym moŜe się czuć oszukanym, gdy po rozmroŜeniu okaŜe się, Ŝe ¼ zakupionej ryby stanowiła woda. Dlatego właśnie podanie na wywieszce ilości glazury (lodu) lub ryby determinuje podjęcie świadomej decyzji o zakupie. Zgodnie z wymogami § 17 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych na wywieszce dotyczącej ryby mroŜonej glazurowanej oprócz nazwy tej ryby, podaje się informację dotyczącą ilościowej zawartości glazury. Na gruncie tego Strona 6 z 7 przepisu nie czyni zadość udzielenie klientom informacji ustnej w tym zakresie, tym bardziej, Ŝe nie kaŜdy konsument musi wiedzieć, Ŝe oferowana ryba zawiera glazurę. Ponadto powyŜsza regulacja została wprowadzona, aby nabywca bez cienia wątpliwości mógł odróŜnić rybę mroŜoną od ryby mroŜonej w glazurze. Podsumowując, Prezes UOKiK stwierdził, Ŝe sposób ustalenia wysokości kary pienięŜnej był zgodny z kryteriami zawartymi w art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej i znajdował uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Organ pierwszej instancji oparł się równieŜ na zasadzie proporcjonalności wyraŜonej w art. 17 ust. 2 rozporządzenia 178/2002, z której wynika, Ŝe kary za naruszenie prawa Ŝywnościowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, Ŝe strona, jako profesjonalista na rynku spoŜywczym, prowadząca działalność gospodarczą od 2002 r. jest zobowiązana do znajomości i przestrzegania przepisów związanych z wykonywaną przez nią działalnością. Dlatego teŜ naleŜało stwierdzić, Ŝe kontrolowany naruszył przepis i nie dopełnił ciąŜącego na mim obowiązku oznakowania. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, mających wpływ na treść wydanej decyzji, tj. przepisu art. 7, 77§ 1 i 107 § 3 Kpa Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów stwierdza, Ŝe akta sprawy dokumentują ustalony stan faktyczny, jego analizę oraz końcowe wnioski organu pierwszej instancji. Z akt tych jednoznacznie wynika, Ŝe w toku postępowania stwierdzono naruszenie określonych przepisów prawa oraz Ŝe ustalono podmiot odpowiedzialny za popełnienie tego czynu. Organ pierwszej instancji wyjaśnił podstawy prawne decyzji wraz z przytoczeniem przepisów prawa oraz przedstawił tok rozumowania, który przeprowadził. Wydana decyzja została oparta na całokształcie prawidłowo zebranego materiału dowodowego popartego fotografiami oferowanych do sprzedaŜy produktów. RównieŜ merytoryczne rozstrzygnięcie posiadało, zdaniem organu drugiej instancji, rzetelną podstawę w postaci zebranego materiału dowodowego oraz odpowiednie umocowanie w przepisach prawnych. Zgodnie z art. 40a ust. 6 i 7 ustawy o jakości handlowej, karę pienięŜną, o której mowa w sentencji decyzji, stanowiącą dochód budŜetu państwa, naleŜy wpłacić na rachunek bankowy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Warszawie w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary stanie się ostateczna. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest organem wyŜszego stopnia w stosunku do wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej. Zatem, w myśl art. 127 § 2 Kpa w związku z art. 1 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego odwołania. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa organ odwoławczy moŜe utrzymać w mocy zaskarŜoną decyzję. Biorąc powyŜsze pod uwagę Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekł, jak w sentencji. Niniejsza decyzja jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego. Strona 7 z 7 Pouczenie Zgodnie art. 52 § 1, art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012 r. Nr 270 z późn. zm.) od niniejszej decyzji przysługuje skarga wnoszona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skargę moŜna wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Do naleŜności pienięŜnych nieuiszczonych w terminie stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.). Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Małgorzata Kozak Wiceprezes Otrzymują: 1. MARCPOL S.A. Al. Wilanowska 365, 02-655 Warszawa 2. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w Warszawie 3. a/a