DIH-36/2015

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DIH-023-28( 4 )/15/JS Warszawa, 19 maja 2015 r. DECYZJA DIH-1/ 36 /2015 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.), art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2014 r. poz. 148, z późn. zm.), art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz. U. z 2014 r., poz. 669, z późn. zm.) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy Emilii Czajkowskiej prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą F.H.U. „U JAŚKA” Emilia Czajkowska w Szczecinie, od decyzji Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Szczecinie nr WKś.8361.205.2014 z dnia 19 marca 2015 r., którą ww. przedsiębiorcy wymierzono karę pienięŜną w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych) z tytułu wprowadzenia do obrotu czterech partii wędlin bez opakowań, nieodpowiadających jakości handlowej z uwagi na niewłaściwe oznakowanie, utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. UZASADNIENIE W toku kontroli przeprowadzonej w dniu 20 - 21 listopada 2014 r. przez inspektorów reprezentujących Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Szczecinie, zwanego dalej równieŜ „Zachodniopomorskim WIIH” , w sklepie u Jaśka, mieszczącym się w Szczecinie przy ul. Duńskiej lok. 2035, naleŜącym do przedsiębiorcy Emilii Czajkowskiej prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą F.H.U. „U JAŚKA” Emilia Czajkowska w Szczecinie, zwanej dalej równieŜ „stroną” , oceniono oznakowanie pięciu partii wędlin będących w ofercie handlowej, oferowanych do sprzedaŜy bez opakowań. W wyniku powyŜszego stwierdzono, Ŝe cztery partie wędlin o łącznej wartości 144,3 zł, tj.: − kiełbasa jałowcowa, w cenie sprzedaŜy 33 zł/kg, w ilości 1,50 kg o wartości 49,50 zł, − kabanosy wieprzowe, w cenie sprzedaŜy 42 zł/kg, w ilości 0,50 kg o wartości 21,00 zł, − kiełbasa śląska, w cenie sprzedaŜy 29 zł/kg, w ilości 1,20 kg o wartości 34,80 zł, − kiełbasa myśliwska, w cenie sprzedaŜy 39 zł/kg, w ilości 1,00 kg o wartości 39,00 zł, Strona 2 nie odpowiadają wymaganiom jakości handlowej z uwagi na brak w miejscu sprzedaŜy, na wywieszce dotyczącej danego środka spoŜywczego lub w inny sposób, w miejscu dostępnym bezpośrednio konsumentom, nazwy albo imienia i nazwiska producenta oraz wykazu składników. PowyŜsze, mając na uwadze stan prawny na dzień kontroli, naruszało § 17 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spoŜywczych (Dz. U. z 2014 r. poz. 774), zwanego dalej „rozporządzeniem w sprawie znakowania środków spoŜywczych” . PowyŜsze ustalenia udokumentowano w Protokole kontroli z 21 listopada 2014 r. (nr akt kontroli: WKś.8361.205.2014). Pismem z dnia 27 lutego 2015 r., Zachodniopomorski WIIH poinformował przedsiębiorcę Emilię Czajkowską prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą F.H.U. „U JAŚKA” Emilia Czajkowska w Szczecinie o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz. U. z 2014 r., poz. 669, z późn. zm.), zwanej dalej „ ustawą o jakości handlowej ” kary pienięŜnej z tytułu wprowadzenia do obrotu czterech partii wędlin bez opakowań, nieodpowiadających jakości handlowej z uwagi na niewłaściwe oznakowanie, oraz poinformował o prawie do zapoznania się z aktami sprawy, a takŜe wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych Ŝądań. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem i wypowiedzenia się co do niego. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją nr WKś.8361.205.2014 z dnia 19 marca 2015 r., Zachodniopomorski WIIH wymierzył przedsiębiorcy Emilii Czajkowskiej prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą F.H.U. „U JAŚKA” Emilia Czajkowska w Szczecinie, w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, karę pienięŜną w wysokości 500 zł z tytułu wprowadzenia do obrotu czterech partii wędlin bez opakowań, nieodpowiadających jakości handlowej z uwagi na niewłaściwe oznakowanie. Pismem z dnia 8 kwietnia 2015 r., strona złoŜyła do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej równieŜ „Prezesem UOKiK ”, odwołanie od ww. decyzji, w którym zwróciła się z prośbą o anulowanie kary pienięŜnej w wysokości 500 zł. Strona nadmieniła, Ŝe jest mikroprzedsiębiorcą i jest to jej pierwsza działalność, a prowadzony przez nią sklep nie wykazuje naleŜytych zysków. Przyznała takŜe, Ŝe podczas kontroli powstały, jak to określiła „nie zagraŜające Ŝyciu konsumentów” uchybienia. Stwierdziła, ponadto Ŝe wysokość nałoŜonej kary jest dla niej za wysoka, dlatego teŜ zwóciła się o anulowanie tej kary bądź o jej zmniejszenie. Pismem z dnia 27 kwietnia 2015 r., Prezes UOKiK poinformował przedsiębiorcę Emilię Czajkowską prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą F.H.U. „U JAŚKA” Strona 3 Emilia Czajkowska w Szczecinie, iŜ przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje, na podstawie art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.), zwanej dalej „k.p.a.” , prawo do zapoznania się z aktami sprawy a takŜe wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych Ŝądań. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje. Zgodnie z art. 8 ust. 2, obowiązującego od 13 grudnia 2014 r., rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat Ŝywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektywy Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. U. UE L 304 z 22.11.2011, s. 18, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem 1169/2011” , podmiot działający na rynku spoŜywczym odpowiedzialny za informację na temat Ŝywności zapewnia obecność i rzetelność informacji na temat Ŝywności zgodnie z mającym zastosowanie prawem dotyczącym informacji na temat Ŝywności oraz wymogami odpowiednich przepisów krajowych. Zgodnie z art. 8 ust. 5 ww. rozporządzenia, podmioty działające na rynku spoŜywczym zapewniają przestrzeganie w przedsiębiorstwach pozostających pod ich kontrolą wymogów prawa dotyczącego informacji na temat Ŝywności i odpowiednich przepisów krajowych mających znaczenie dla ich działalności i upewniają się, Ŝe wymogi te są spełnione. Rozporządzenie 1169/2011 w art. 6 stanowi, Ŝe kaŜdemu środkowi spoŜywczemu przeznaczonemu do dostarczenia konsumentowi finalnemu lub do zakładów Ŝywienia zbiorowego muszą towarzyszyć informacje na temat Ŝywności zgodnie z tym rozporządzeniem. Zgodnie z art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa Ŝywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa śywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa Ŝywności (Dz. U. UE L 31 z 01.02.2002 r. s. 1 z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem 178/2002” , podmioty Strona 4 działające na rynku spoŜywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji, w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej Ŝywności z wymogami prawa Ŝywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spoŜywczych (Dz. U. z 2015 r. poz. 29), zwane dalej „rozporządzeniem w sprawie znakowania” , które weszło w Ŝycie 9 stycznia 2015 r., w § 19 ust. 1 pkt 2 i 3, stanowi, Ŝe w przypadku środków spoŜywczych oferowanych do sprzedaŜy konsumentowi finalnemu lub zakładom Ŝywienia zbiorowego bez opakowania lub w przypadku pakowania środków spoŜywczych w pomieszczeniach sprzedaŜy na Ŝyczenie konsumenta finalnego lub ich pakowania do bezzwłocznej sprzedaŜy podaje się nazwę albo imię i nazwisko producenta oraz wykaz składników – zgodnie z art. 18–20 rozporządzenia 1169/2011, z uwzględnieniem informacji, o których mowa w art. 21 tego rozporządzenia. Zgodnie z § 19 ust. 2 rozporządzenia w sprawie znakowania, informacje, o których mowa w ust. 1, podaje się w miejscu sprzedaŜy na wywieszce dotyczącej danego środka spoŜywczego lub w inny sposób, w miejscu dostępnym bezpośrednio konsumentom. W myśl art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej, jakość handlowa to cechy artykułu rolno-spoŜywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nie objęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi. Ustawa o jakości handlowej w art. 40a ust. 1 pkt 3 wskazuje, Ŝe kaŜdy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, podlega karze pienięŜnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno-spoŜywczych do obrotu, nie niŜszej jednak niŜ 500 zł. Ustalając wysokość kary pienięŜnej, zgodnie z art. 40a ust. 5 tej ustawy, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej uwzględnia: stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spoŜywczych i wielkość jego obrotów. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji stwierdził, Ŝe w przypadku ww. czterech partii wędlin oferowanych do sprzedaŜy w placówce naleŜącej do strony, nie uwidoczniono informacji o nazwie albo imieniu i nazwisku producenta oraz o wykazie składników, które to informacje są wymagane przez ww. przepisy. Biorąc powyŜsze pod uwagę, zdaniem Prezesa UOKiK, Zachodniopomorski WIIH właściwie uznał, Ŝe strona Strona 5 wprowadziła do obrotu cztery partie artykułów rolno-spoŜywczych niewłaściwej jakości handlowej, co skutkowało wymierzeniem stronie kary pienięŜnej z tego tytułu. Odwołując się od decyzji, strona nie kwestionuje ustaleń kontroli, wskazuje jednak na kilka okoliczności, które jej zdaniem uzasadniałyby „anulowanie” wymierzonej kary w wysokości 500 zł. W pierwszej kolejności strona podnosi, Ŝe zalicza się do mikroprzedsiębiorców i jest to jej pierwsza działalność, a prowadzony przez nią sklep nie wykazuje naleŜytych zysków. Odnosząc się do powyŜszego, Prezes UOKiK informuje, Ŝe przepisy ustawy o jakości handlowej nie uzaleŜniają odpowiedzialności za wprowadzenie do obrotu artykułów rolno- spoŜywczych niewłaściwej jakości od wielkości przedsiębiorstwa, długości prowadzenia działalności gospodarczej ani sytuacji materialnej strony. W tym miejscu Prezes UOKiK podkreśla, Ŝe organ pierwszej instancji nie mógł wymierzyć niŜszej kary niŜ 500 zł, gdyŜ jej dolna granica w tej wysokości została określona ustawowo, ani teŜ nie mógł odstąpić od jej wymierzenia, poniewaŜ kontrolowany przedsiębiorca wprowadził do obrotu produkty nieodpowiadające jakości handlowej, a więc popełnił czyn, który - stosownie do obowiązujących - podlega karze w kaŜdym przypadku jego zaistnienia. Podkreślenia wymaga, Ŝe przepis art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej jest wyrazem odpowiedzialności administracyjnej, która ma charakter obiektywny, a więc ma on zastosowanie juŜ za sam fakt zachowania naruszającego taki przepis. Dla ustanowienia tej odpowiedzialności ma zatem znaczenie nie tyle to, w jaki sposób doszło do naruszenia prawa, ale to, czy zostały wprowadzone do obrotu produkty nieodpowiadające jakości handlowej, w tym nieprawidłowo oznakowane (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 917/11). Jak juŜ wskazano, przepis ten w okolicznościach niniejszej sprawy nie przewiduje moŜliwości odstąpienia od ukarania w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów o jakości handlowej, a jedynie zakłada róŜnicowanie wysokości kary w zaleŜności od oceny przesłanek zawartych w art. 40a ust. 5 tej ustawy. NaleŜy takŜe zaznaczyć, Ŝe obowiązek w zakresie oznakowania produktów oferowanych bez opakowań w miejscu sprzedaŜy leŜał wyłącznie po stronie kontrolowanego. W tym miejscu naleŜy wskazać, Ŝe w myśl art. 17 ust. 1 rozporządzenia 178/2002, kaŜdy z podmiotów działających na rynku spoŜywczym: producent, przetwarzający czy dystrybutor, obarczony jest obowiązkiem zapewnienia w przedsiębiorstwie będącym pod jego kontrolą, zgodności Ŝywności z wymogami prawa Ŝywnościowego i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Strona 6 Zatem stronę, która powinna zwracać uwagę na oznakowanie oferowanych przez nią produktów, naleŜy uznać odpowiedzialną za stwierdzone nieprawidłowości. Zdaniem Prezesa UOKiK, poprzez nienaleŜyte wykonywanie obowiązków wynikających z obowiązującego prawa strona wprowadziła do obrotu produkty niewłaściwej jakości handlowej. Zgodnie z art. 17 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, kary za naruszenie prawa Ŝywnościowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Skuteczność kary za naruszenie prawa Ŝywnościowego przejawia się w moŜliwości jej nałoŜenia i wyegzekwowania. śeby kara była odstraszająca jej wysokość musi być dotkliwa dla przedsiębiorcy. Kara nałoŜona na podmiot musi spełniać głównie funkcję prewencyjną, tj. być ostrzeŜeniem dla przedsiębiorcy, w celu niedopuszczenia do powstania nieprawidłowości w przyszłości. NałoŜona sankcja powinna spełniać równieŜ funkcję represyjną, czyli stanowić powaŜną dolegliwość, ale nie eliminować przedsiębiorcy z rynku. Dodać naleŜy, Ŝe celem ustawy o jakości handlowej jest w szczególności ochrona konsumentów przed produktami niespełniającymi wymagań jakości handlowej. W niniejszej sprawie, Zachodniopomorski WIIH był uprawniony do wymierzenia stronie kary w granicach określonych przepisem art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, tj. od 500 zł do 721,50 zł (5 x 144,30 zł), gdzie górna jej granica stanowi pięciokrotną wartość korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie do nieprawidłowo oznakowanych przedmiotowych produktów o łącznej wartości 144,30 zł Podsumowując powyŜsze, Prezes UOKiK stwierdził, Ŝe sposób ustalenia wysokości kary przez organ pierwszej instancji był zgodny z kryteriami wymienionymi w art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej i znajdował uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Podkreślić naleŜy, Ŝe stronie wymierzono karę pienięŜną w minimalnej wysokości wskazanej w art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej i, zdaniem Prezesa UOKiK, jest ona właściwa do osiągnięcia zakładanego celu, jakim jest zapewnienie, aby w sprzedaŜy były dostępne wyłącznie środki spoŜywcze odpowiadające jakości handlowej, a przy tym spełnią swoją funkcję prewencyjną i represyjną, skłaniając stronę do przestrzegania przepisów o jakości handlowej, stosownie do wymagań przewidzianych w art. 17 ust. 2 rozporządzenia 178/2002. Ustosunkowując się do argumentu strony, iŜ wysokość wymierzonej kary stanowi dla niej zbyt duŜe obciąŜenie finansowe, Prezes UOKiK informuje, Ŝe kwestia sytuacji materialnej strony moŜe być rozpatrywana przez właściwy organ dopiero po uprawomocnieniu się niniejszej decyzji, przy ewentualnym zastosowaniu ulg w opłacaniu naleŜności publicznoprawnej, jaką jest wymierzona kara pienięŜna. Strona 7 W myśl art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.) wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej, na wniosek strony w przypadkach uzasadnionych waŜnym interesem strony lub interesem publicznym, moŜe: 1) odroczyć termin płatności podatku (kary) lub rozłoŜyć zapłatę podatku na raty, 2) odroczyć lub rozłoŜyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, 3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Zgodnie z art. 40a ust. 6 i 7 ustawy o jakości handlowej, karę pienięŜną, o której mowa w sentencji decyzji, stanowiącą dochód budŜetu państwa, naleŜy wpłacić na rachunek bankowy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Szczecinie w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary stanie się ostateczna . NaleŜy zaznaczyć, Ŝe kara pienięŜna staje się zaległością w sytuacji, gdy nie zostanie uiszczona w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest organem wyŜszego stopnia w stosunku do wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej. Zatem, w myśl art. 127 § 2 k.p.a. w związku z art. 1 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego odwołania. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. Biorąc powyŜsze pod uwagę, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekł, jak w sentencji. Niniejsza decyzja jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego. Pouczenie Zgodnie z art. 52 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) od niniejszej decyzji przysługuje skarga wnoszona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Strona 8 Do naleŜności pienięŜnych nie uiszczonych w terminie stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 794, z późn. zm.). Z up. PREZESA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW WICEPREZES Dorota Karczewska Otrzymują: 1. Emilia Czajkowska prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą F.H.U. „U JAŚKA” Emilia Czajkowska ul. Olchowa 5 71-876 Szczecin 2. Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w Szczecinie 3. a/a