DIH-28/2015

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DIH-023-17( 4 )/15/JS Warszawa, 24 kwietnia 2015 r. DECYZJA DIH-1/ 28 /2015 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.), art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2014 r. poz. 148, z późn. zm.), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy Krystyny Grochulskiej prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą AKWEN Hurtownia ryb Krystyna Grochulska w Białymstoku, od decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej Nr 8 z dnia 4 lutego 2014 r. (nr akt sprawy: śG.8361.303.2014.AO), którą ww. przedsiębiorcy wymierzono łączną karę pienięŜną w wysokości 3.000 zł (słownie: trzy tysiące złotych), tj.: I. w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz. U. z 2014 r. poz. 669, z późn. zm.) karę pienięŜną w wysokości 1.500 zł (słownie: tysiąc pięćset złotych) z tytułu wprowadzenia do obrotu jednej partii mroŜonych filetów z mintaja (glazura 35%), oznaczonych: „najlepiej spoŜyć przed końcem: 07.2016”, nr partii produkcyjnej: 140703025 J, data produkcji: 03.01.2014, data zamroŜenia: 03.07.2014, importowanych przez CDS Europe Sp. z o.o. w Warszawie - z uwagi wyŜszą zawartość glazury, oraz II. w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 3 ww. ustawy o jakości handlowej karę pienięŜną w wysokości 1.500 zł (słownie: tysiąc pięćset złotych) tytułu wprowadzenia do obrotu dwóch partii mroŜonych produktów rybołówstwa nieodpowiadających jakości handlowej, tj.: − filetów pangi sum głęboko mroŜonych, glazurowanych (glazura 20%), oznaczonych: „najlepiej spoŜyć przed : 19.06.2016”, nr partii produkcyjnej: 417, data zamroŜenia: 19.06.2014, importowanych przez Abramczyk Sp. z o.o. w Bydgoszczy - z uwagi wyŜszą zawartość glazury, − tuszy nototenii (glazura 10%) oznaczonych: „najlepiej spoŜyć przed : 20.10.2015”, importowanych przez Baltic United w Redzie, dystrybuowanych przez P.P.H.U. Bogdan Pawłowski w Mławie - z uwagi wyŜszą zawartość glazury oraz niewłaściwe cechy organoleptyczne. Strona 2 z 13 1) uchyla zaskarŜoną decyzję w całości, 2) na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz. U. z 2014 r. poz. 669, z późn. zm.) wymierza przedsiębiorcy Krystynie Grochulskiej prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą AKWEN Hurtownia ryb Krystyna Grochulska w Białymstoku karę pienięŜną w wysokości 3.000 zł (słownie: trzy tysiące złotych), z tytułu wprowadzenia do obrotu, trzech partii zafałszowanych produktów rybołówstwa (glazurowanych filetów z mintaja, glazurowanych filetów pangi sum oraz glazurowanych tuszek nototenii) z uwagi na wyŜszą od deklarowanej zawartość glazury oraz niewłaściwe cechy organoleptyczne w przypadku ww. glazurowanych filetów z mintaja oraz glazurowanych tuszek nototenii. UZASADNIENIE W toku kontroli przeprowadzonej w dniach 17 – 27 października 2014 r. przez inspektorów reprezentujących Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Białymstoku, zwanego dalej równieŜ „Podlaskim WIIH” , w hurtowni ryb AKWEN mieszczącej się w Białymstoku przy ul. Tkackiej 9, naleŜącej do przedsiębiorcy Krystyny Grochulskiej prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą AKWEN Hurtownia ryb Krystyna Grochulska w Białymstoku, zwanej dalej równieŜ „stroną” , pobrano do badań laboratoryjnych między innymi próbki: − filetów z mintaja mroŜonych (glazura 35%), oznaczonych: „najlepiej spoŜyć przed końcem: 07.2016”, nr partii produkcyjnej: 140703025 J, data produkcji: 03.01.2014, data zamroŜenia: 03.07.2014, importowanych przez CDS Europe Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, − filetów pangi sum głęboko mroŜonych, glazurowanych (glazura 20%), oznaczonych: „najlepiej spoŜyć przed: 19.06.2016”, nr partii produkcyjnej: 417, data zamroŜenia: 19.06.2014, importowanych przez Abramczyk Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy, − tuszy nototenii (glazura 10%) oznaczonych: „najlepiej spoŜyć przed : 20.10.2015”, importowanych przez Baltic United w Redzie, dystrybuowanych przez P.P.H.U. Bogdan Pawłowski w Mławie. Jednocześnie z tych samych partii pobrano, zabezpieczono i przekazano kontrolowanemu w celu przechowania, próbki kontrolne. PowyŜsze ustalenia udokumentowano w protokole kontroli z dnia 27 października 2014 r. (nr akt sprawy: śG.8361.303.2014), protokole pobrania próbki produktu nr 004752 z dnia 21 października 2014 r. oraz protokole pobrania próbki kontrolnej nr 004753 z dnia 21 października 2014 r. Do akt kontroli dołączono takŜe fotografie opakowań zbiorczych ww. produktów oraz oświadczenie strony o reprezentatywności próbek dla ww. partii produktów rybołówstwa z dnia 21 października 2014 r. Strona 3 z 13 Badania przeprowadzone przez Laboratorium Kontrolno-Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie zwanego dalej „Laboratorium w Warszawie” wykazały, Ŝe: − próbka filetów z mintaja nie odpowiadała deklaracji producenta na opakowaniu zbiorczym z uwagi na zawyŜoną zawartość glazury, stwierdzonej w ilości 43% przy niepewności pomiaru ±2%, zamiast deklarowanych 35% oraz niewłaściwe cechy organoleptyczne – bardzo osłabioną i rozpadającą się teksturę tkanki mięsnej po rozmroŜeniu i obróbce cieplnej. PowyŜsze udokumentowano w Sprawozdaniu z badań nr 442/2014 z dnia 5 listopada 2014 r. – próbka filetów z pangi sum nie odpowiadała deklaracji producenta na opakowaniu zbiorczym z uwagi na zawyŜoną zawartość glazury, stwierdzonej w ilości 24% przy niepewności pomiaru ±1%, zamiast deklarowanych 20%. PowyŜsze udokumentowano w Sprawozdaniu z badań nr 441/2014 z dnia 7 listopada 2014 r.; − próbka tuszy nototenii nie odpowiadała deklaracji producenta na opakowaniu zbiorczym z uwagi na zawyŜoną zawartość glazury, stwierdzonej w ilości 17% przy niepewności pomiaru ±1%, zamiast deklarowanych 10% oraz niewłaściwe cechy organoleptyczne – pozostawienie fragmentów narządów wewnętrznych w tym gonad. PowyŜsze udokumentowano w Sprawozdaniu z badań nr 443/2014 z dnia 4 listopada 2014 r.; Pismem z dnia 12 listopada 2014 r. Podlaski WIIH zapoznał stronę z wynikami przeprowadzonych badań laboratoryjnych. i poinformował o przysługującym jej prawie do złoŜenia wniosku o przebadanie próbki kontrolnej. Strona skorzystała z przysługującego jej prawa i pismem z dnia 17 listopada 2014 r. złoŜyła wniosek o przebadanie próbki kontrolnej filetów z mintaja rezygnując jednocześnie z przebadania próbek kontrolnych tuszy nototenii i filetów z pangi suma. Podlaski WIIH uwzględnił wniosek strony w ten sposób, Ŝe przedmiotową próbkę kontrolną filetów mintaja przekazał do Laboratorium Kontrolno- Analitycznego Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Olsztynie, zwanego dalej „ Laboratorium w Olsztynie ”, celem przeprowadzenia badań oznaczenia zawartości glazury. Przeprowadzone analizy wykazały, Ŝe badana próbka kontrolna filetów z mintaja nie odpowiadała deklaracji producenta podanej na opakowaniu zbiorczym z uwagi na zawyŜoną zawartość glazury – stwierdzono 38% przy niepewności pomiaru ±2% (Sprawozdanie z badań Laboratorium w Olsztynie nr 621/2014 z dnia 16 grudnia 2014 r.). O wynikach badań ww. próbki kontrolnej strona została powiadomiona pismem z dnia 19 grudnia 2014 r., do którego dołączono sprawozdanie z badań próbki kontrolnej. Pismem z dnia 19 stycznia 2015 r., organ Inspekcji Handlowej powiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie wymierzenia kary pienięŜnej na podstawie art. 40a ust. 1 pkt. 3 i 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno – spoŜywczych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 669) – zwanej dalej „ustawą o jakości handlowej” – za wprowadzenie do obrotu dwóch partii ryb mroŜonych, glazurowanych niespełniających wymagań jakości handlowej z uwagi Strona 4 z 13 na zawyŜone zawartości glazury oraz jednej partii produktu zafałszowanego, tj. filetów z mintaja z uwagi na wyŜszą od deklarowanej zawartość glazury. Jednosześnie poinformował stronę o prawie do zapoznania się z aktami sprawy, składania wyjaśnień i wniosków dowodowych oraz wezwał stronę do przekazania informacji o wysokości przychodów i obrotów strony uzyskanych w 2014 r. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją Nr 8 z dnia z dnia 4 lutego 2014 r. (nr akt sprawy: śG.8361.303.2014), Podlaski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w Białymstoku wymierzył stronie karę pienięŜną w łącznej wysokości 3.000 zł (słownie: trzy tysiące złotych), tj.: − w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej karę pienięŜną w wysokości 1.500 zł (słownie: tysiąc pięćset złotych) z tytułu wprowadzenia do obrotu jednej partii produktu zafałszowanego, tj. filetów z mintaja (glazura 35%) z uwagi na wyŜszą od deklarowanej zawartość glazury, − w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 3 ww. ustawy o jakości handlowej karę pienięŜną w wysokości 1.500 zł (słownie: tysiąc pięćset złotych) tytułu wprowadzenia do obrotu dwóch partii mroŜonych produktów rybołówstwa nieodpowiadających jakości handlowej, tj.: filetów pangi sum głęboko mroŜonych, glazurowanych (glazura 20%) i tuszy nototenii (glazura 10%) z uwagi na wyŜszą od deklarowanej zawartość glazury oraz dodatkowo w przypadku tuszy nototenii niewłaściwe cechy organoleptyczne. Pismem z dnia 10 lutego 2015 r. strona złoŜyła do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwanego dalej równieŜ „Prezesem UOKiK” – odwołanie od ww. decyzji z wnioskiem o obniŜenie kary i wymierzenie kary adekwatnej do winy. W odwołaniu strona podniosła, iŜ nie importowała i nie produkowała zakwestionowanych towarów, a zajmuje się jedynie dystrybucją ryb i przetworów rybnych. Ponadto podkreśliła, Ŝe dostarczany towar odbiera jakościowo na podstawie oględzin zewnętrznych (subiektywnych) i Ŝe nie ma moŜliwości wykonywania badań laboratoryjnych kaŜdej partii otrzymywanego towaru. Strona załoŜyła, Ŝe deklaracja dostawcy, co do parametrów towaru jest zgodna ze stanem rzeczywistym. Stwierdziła teŜ, Ŝe oferowane przez nią produkty są sprzedawane w dobrej wierze i nie docierały do niej sygnały od odbiorców kwestionujące jakość dostarczanych towarów. Zdaniem strony kara w wysokości 3000 zł przy wartości zakwestionowanego towaru na łączną kwotę 2 138 zł jest za wysoka. Pismem z dnia 26 lutego 2015 r., Prezes UOKiK poinformował przedsiębiorcę Krystynę Grochulską prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą AKWEN Hurtownia ryb Krystyna Grochulska w Białymstoku, Ŝe przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje na podstawie art. 10 k.p.a., prawo do zapoznania się z aktami sprawy, a takŜe wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych Ŝądań. Strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień. Strona 5 z 13 Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje. Zgodnie z art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002 ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa Ŝywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa śywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa Ŝywności (Dz. U. UE L 31 z 01.02.2002 r. s. 1 z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem 178/2002” , podmioty działające na rynku spoŜywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej Ŝywności z wymogami prawa Ŝywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. W myśl art. 17 ust. 2 tego rozporządzenia, państwa członkowskie wprowadzają w Ŝycie prawo Ŝywnościowe oraz monitorują i kontrolują przestrzeganie przez podmioty działające na rynku spoŜywczym i pasz odpowiednich wymogów prawa Ŝywnościowego na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji. W tym celu państwa członkowskie zachowują system oficjalnych kontroli i innych działań stosownych do okoliczności, z uwzględnieniem informowania opinii publicznej o bezpieczeństwie i ryzyku związanym z Ŝywnością i paszami, nadzorem nad bezpieczeństwem Ŝywności i pasz oraz innych działaniach monitorujących, obejmujących wszystkie etapy produkcji, przetwarzania i dystrybucji. Państwa członkowskie ustanawiają równieŜ zasady dotyczące środków i kar mających zastosowanie w przypadku naruszenia prawa Ŝywnościowego i paszowego. Ustanowione środki i kary powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. W myśl przepisu art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002 prawo Ŝywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spoŜywaną Ŝywnością. W szczególności, zgodnie z art. 16 tego rozporządzenia, etykietowanie, reklama i prezentacja Ŝywności nie moŜe wprowadzać konsumentów w błąd. Zgodnie z art. 8 ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat Ŝywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektywy Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. U. UE L 304 z 22.11.2011, s. 18, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem 1169/2011” , podmioty działające na rynku spoŜywczym zapewniają przestrzeganie w przedsiębiorstwach pozostających pod ich kontrolą wymogów prawa dotyczącego informacji na temat Ŝywności i odpowiednich przepisów krajowych mających znaczenie dla ich działalności i upewniają się, Ŝe wymogi te są spełnione. Art. 8 rozporządzenia 1169/2011 stanowi wyjaśnienie zakresów odpowiedzialności podmiotów za informacje przekazywane konsumentom na temat Ŝywności, o której to odpowiedzialności mowa w art. 17 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Strona 6 z 13 Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. (motyw 21 preambuły rozporządzenia 1169/2011). Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej, wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeŜeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeŜeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Definicja jakości handlowej zawarta w art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej obejmuje m.in. wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania artykułów rolno-spoŜywczych, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi. Ustawa o jakości handlowej stanowi w art. 40a ust. 1 pkt 3, Ŝe kaŜdy kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, podlega karze pienięŜnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno-spoŜywczych do obrotu, jednak nie niŜszej niŜ 500 zł. Zaś odnośnie wprowadzania do obrotu produktów zafałszowanych ustawa o jakości handlowej stanowi w art. 40a ust. 1 pkt 4, Ŝe kaŜdy, kto dopuszcza się tego czynu, podlega karze pienięŜnej w wysokości nie wyŜszej niŜ 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary, nie niŜszej jednak niŜ 1.000 zł. Zgodnie z art. 3 pkt 10 tejŜe ustawy, za zafałszowany artykuł rolno-spoŜywczy uznaje się produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spoŜywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeŜeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów finalnych (podkreślenie Prezesa UOKiK), w szczególności jeŜeli: a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej, b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spoŜywczych albo niezgodną z prawdą, c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spoŜycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej. NaleŜy zauwaŜyć, Ŝe ww. definicja artykułu rolno-spoŜywczego zafałszowanego obowiązuje od dnia 13 grudnia 2014 r. na mocy art. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 7 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych oraz ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia (Dz. U. z 2014 r. poz. 1722). Poprzednie jej brzmienie, obowiązujące w dniu wydania zaskarŜonej decyzji, róŜniło się jedynie tym, Ŝe wskazywało na naruszenie interesów konsumentów, a obecnie doprecyzowano, Ŝe chodzi o naruszenie interesów konsumentów finalnych, tj. ostatecznych konsumentów środka spoŜywczego, którzy nie wykorzystują Ŝywności w ramach działalności przedsiębiorstwa spoŜywczego (por. art. 3 pkt 18 rozporządzenia nr 178/2002). Strona 7 z 13 W myśl art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, ustalając wysokość kary pienięŜnej uwzględnia się stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spoŜywczych i wielkość jego obrotów. W przedmiotowej sprawie Podlaski WIIH wydał decyzję, w której wymierzył przedsiębiorcy dwie kary pienięŜne, jedną na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 i drugą na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, przy czym naleŜy zauwaŜyć, Ŝe przedmiotem kontroli oraz wprowadzania do obrotu były trzy partie mroŜonych produktów rybnych w glazurze (filety z mintaja, filety pangi sum i tusze nototenii), w których stwierdzono takie same wady – przekroczenie zawartości glazury. Z przeprowadzonych badań wynikało, Ŝe wszystkie ww. produkty nie odpowiadały deklaracji producentów zamieszczonych na opakowaniach zbiorczych z uwagi na wyŜszą od zadeklarowanej zawartość glazury - w ocenionych próbkach stwierdzono odpowiednio - 24% zamiast deklarowanych 20% (filety z pangi sum); 17% zamiast deklarowanych 10% oraz niewłaściwe cechy organoleptyczne (tusza nototenii); 43% zamiast deklarowanych 35% (w próbce kontrolnej 38%) oraz niewłaściwe cechy organoleptyczne - (filety z mintaja). PowyŜsze wady świadczyły o zafałszowaniu wszystkich trzech partii ww. produktów, a nie tylko jednej (tj. filetów z mintaja), jak uznał to organ pierwszej instancji. Wobec tego, w opinii Prezesa UOKiK, organ pierwszej instancji nie miał w przedmiotowej sprawie podstaw prawnych zastosowania odmiennych wytycznych wynikających z art. 40a ust. 1 pkt 3 i 4, poniewaŜ we wszystkich trzech zakwestionowanych produktach (ryby mroŜone glazurowane) ujawniono taką samą wadę, tj. przekroczoną zawartość glazury, która w kaŜdym przypadku istotnie narusza interesy konsumentów finalnych. Z brzmienia przepisów art. 40a ustawy o jakości handlowej wynika, Ŝe kaŜdy, w stosunku do kogo zostanie spełniona przesłanka wprowadzenia do obrotu artykułów rolno- spoŜywczych nieodpowiadających jakości handlowej (art. 40a ust. 1 pkt 3) i kaŜdy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno spoŜywcze zafałszowane (art. 40a ust.1 pkt 4) podlega innej karze, określonej w kaŜdym z tych przepisów. Za kaŜdy z tych czynów ustawodawca przewiduje karę w innej wysokości. Jak wynika z treści przedmiotowej decyzji choć uznano, Ŝe stwierdzone wady w sposób istotny naruszają ekonomiczny interes konsumenta, to tylko w stosunku do filetów z mintaja (glazura 35%) zastosowano art. 40a ust. 1 pkt 4 ww. ustawy. Podlaski WIIH w przedmiotowej sprawie niezasadnie, w ocenie Prezesa UOKiK, stwierdził, Ŝe w odniesieniu do produktów, w których zadeklarowana przez producenta ilość glazury jest mniejsza niŜ 30%, przekroczenie tej zawartości nie spowoduje tak duŜej szkody dla konsumenta jak w przypadku ryb z deklaracją glazury przekraczającą tą ilość. Ponadto Podlaski WIIH wymierzając kary na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o jakości handlowej, w zaskarŜonej decyzji nie dokonał prawidłowej oceny przesłanek określonych w art. 40a ust. 5. W związku z tym, Ŝe zastosował dwie róŜne kary, powinien obowiązkowo przy ustalaniu wysokości tych kar dokonać odrębnej oceny przesłanek dla kaŜdej z tych kar. Stanowisko takie, znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Wojewódzkiego Strona 8 z 13 Sądu Administracyjnego w Warszawie (wyrok z dnia 18 kwietnia 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 193/11). NiezaleŜnie od powyŜszego, Prezes UOKiK , zwaŜył, iŜ wprawdzie nie ma prawnych uregulowań, co do minimalnej bądź maksymalnej zawartości glazury w produktach rybnych, ale poziom stosowany przez producentów w przedmiotowych produktach jest juŜ i tak bardzo wysoki i nieuzasadniony technologicznie, co najmniej w przypadku filetów z mintaja i filetów pangi sum. W celu zapewnienia właściwego zabezpieczenia produktu przed działaniem czynników zewnętrznych wystarczający jest udział poniŜej 10% glazury. ZawyŜenie zawartości glazury stanowi w efekcie zaniŜenie faktycznej masy netto ryby bez glazury. Większe ilości glazury w rybach oferowanych w tej formie to typowe zabiegi marketingowe słuŜące obniŜeniu ceny produktu – poprzez zwiększenie masy lodu (wody) kosztem masy ryby. Dodać naleŜy, Ŝe w dwóch z zakwestionowanych produktów (filety z pangi suma i filety z mintaja) uŜyto stabilizatorów w postaci związków fosforu zwiększających wodochłonność tkanki mięsnej, co równieŜ obniŜało jakość tych produktów. PowyŜsze okoliczności naleŜałoby, zatem rozpatrywać pod kątem działania, które w istotny sposób narusza interesy konsumentów. ZwaŜywszy na wynikającą z art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej, definicję artykułu rolno – spoŜywczego zafałszowanego, Prezes UOKiK zauwaŜa, Ŝe ustawodawca w sposób jednoznaczny wskazał działania, które naleŜy kwalifikować jako fałszowanie Ŝywności. Wymienione w nim działania dotyczą m.in. wprowadzania zmian w produkcie, w tym zmian dotyczących oznakowania, w szczególności podania niezgodnej z prawdą nazwy produktu, danych w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spoŜycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej. Nie jest to jednak lista zamknięta. W świetle powyŜszego, zdaniem Prezesa UOKiK, z przepisu tego naleŜy wywieść, iŜ wprowadzaniem zmian w produkcie jest m.in. podanie w jego oznakowaniu niezgodnych z prawdą danych w zakresie składu. Ponadto dla uznania, iŜ dany artykuł rolno-spoŜywczy jest zafałszowany, niezbędnym jest wykazanie, Ŝe powyŜsze nieprawidłowości naruszają ekonomiczne interesy konsumentów w sposób istotny. W przedmiotowej sprawie przeprowadzone badania wszystkich próbek (filetów pangi suma , tuszy nototenii oraz filetów z mintaja) wykazały zawyŜoną zawartość glazury w stosunku do deklaracji podanej przez producentów na opakowaniach zbiorczych. Zatem podano informację niezgodną z prawdą w zakresie składu produktu, gdyŜ dodano więcej wody niŜ deklarowano. ZawyŜenie zawartości glazury stanowi w efekcie zaniŜenie faktycznej masy ryby bez glazury , co naleŜy rozpatrywać pod kątem działania, które w istotny sposób narusza ekonomiczne interesy konsumentów, gdyŜ zamiast mięsa ryby otrzymują oni wodę (podkreślenia organu odwoławczego). Wobec powyŜszego, Prezes UOKiK uznał, Ŝe decyzja organu pierwszej instancji jest nieprawidłowa. Jednocześnie Prezes UOKiK uznał, iŜ zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny, a ustalony w oparciu o niego stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Zasadne jest zatem, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, uchylenie decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy. Strona 9 z 13 Ustosunkowując się do argumentów podniesionych przez stronę w odwołaniu, Prezes UOKiK wskazuje, Ŝe okoliczność, iŜ strona nie ma wpływu na właściwości oferowanych produktów, a stwierdzone nieprawidłowości powstały na etapie produkcji nie jest wystarczającą przesłanką zwalniającą ją z odpowiedzialności jako kolejnego podmiotu zajmującego się dystrybucją niewłaściwej jakości artykułów rolno-spoŜywczych. Wskazać naleŜy, Ŝe w świetle przepisów prawa Ŝywnościowego, zwłaszcza art. 17 ust. 1 rozporządzenia 178/2002, podmioty działające na rynku spoŜywczym zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej Ŝywności z wymogami prawa Ŝywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. W myśl tego przepisu, kaŜdy z podmiotów działających na rynku spoŜywczym: producent, przetwarzający czy dystrybutor, obarczony jest obowiązkiem zapewnienia w przedsiębiorstwie, będącym pod jego kontrolą, zgodności Ŝywności z wymogami prawa Ŝywnościowego i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Przedsiębiorca powinien wymagać od swoich kontrahentów przestrzegania określonych standardów. Słuszność takiej interpretacji potwierdza równieŜ wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2011 r. (Sygn. Akt VI S.A./Wa 193/11). W związku z powyŜszym, naleŜy stwierdzić, Ŝe strona, choć nie jest producentem przedmiotowych produktów rybnych, tylko przedsiębiorcą prowadzącym sprzedaŜ detaliczną tych produktów, za ich jakość odpowiada. Taką interpretację przepisów naleŜało przyjąć takŜe w związku z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości z dnia 23 listopada 2003 r. w sprawie C-315/05 (Dz. U. C 331 z 30.12.2006 s. 14), wydanym w trybie prejudycjalnym, z którego wynika, Ŝe wprowadzający do obrotu moŜe być odpowiedzialny za jakość, nawet w sytuacji, gdy ogranicza się on, jako zwykły dystrybutor do wprowadzania do obrotu produktu w postaci, w jakiej został mu dostarczony przez producenta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 4 sierpnia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 894/10, wskazał, Ŝe samo tylko stwierdzenie – udowodnienie faktu wprowadzenia zafałszowanych artykułów rolno-spoŜywczych do obrotu jest przesłanką wystarczającą do nałoŜenia stosownej kary. W innych orzeczeniach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (np. wyrok z dnia 7 maja 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 126/10, wyrok z dnia 15 grudnia 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1551/10) stwierdził, Ŝe powołany przepis (art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej) nie uzaleŜnia nałoŜenia kary od stwierdzenia winy po stronie dystrybutora we wprowadzeniu do obrotu zafałszowanych artykułów rolno-spoŜywczych. Odpowiedzialność określona w tym przepisie ma charakter obiektywny, a przesłanką jej przyjęcia jest tylko fakt wprowadzenia do obrotu. Odnosząc się do kwestii, zdaniem strony, zbyt wysokiej kary w kwocie 3 000 zł przy wartości zakwestionowanego towaru na łączną kwotę 2 132 zł, Prezes UOKiK zauwaŜa, Ŝe wszystkie trzy partie wyrobów wprowadzone do obrotu były zafałszowane. Warto takŜe podkreślić, Ŝe strona, jako profesjonalista na rynku spoŜywczym, prowadzący działalność gospodarczą od 1999 r., w tym sprzedaŜ ryb, skorupiaków i mięczaków powinna zdawać sobie sprawę, Ŝe nadmierne glazurowanie ryb i filetów rybnych zwłaszcza przy Strona 10 z 13 wykorzystaniu substancji dodatkowych zwiększających ich wodochłonność to zabiegi mające na celu wyłącznie generowanie zysków przedsiębiorców kosztem interesów konsumenta. Prezes UOKiK zwraca uwagę takŜe, Ŝe zgodnie z art. 17 ust. 2 rozporządzenia 178/2002, kary mające zastosowanie w przypadku naruszenia prawa Ŝywnościowego powinny być takŜe (oprócz proporcjonalności) skuteczne i odstraszające. Skuteczność kary przejawia się w moŜliwości jej nałoŜenia i wyegzekwowania. śeby kara była odstraszająca jej wysokość musi być dotkliwa dla przedsiębiorcy. Kara nałoŜona na podmiot musi spełniać takŜe funkcję prewencyjną, tj. być ostrzeŜeniem dla przedsiębiorcy, mającym na celu niedopuszczenie do powstania nieprawidłowości w przyszłości. NałoŜona sankcja powinna spełniać takŜe funkcję represyjną, czyli stanowić powaŜną dolegliwość, jednakŜe nie eliminować przedsiębiorcy z obrotu gospodarczego. Dodać naleŜy, Ŝe celem prawa Ŝywnościowego, zgodnie z art. 8 rozporządzenia 178/2002, jest ochrona interesów konsumentów dlatego jego przestrzeganie powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spoŜywaną przez nich Ŝywnością. Wprowadzanie na rynek zafałszowanej Ŝywności, jak w przedmiotowej sprawie, pozbawia konsumentów moŜliwości świadomego wyboru i narusza jego interes. Szczególnie naleŜy wskazać, Ŝe celem ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych jest przede wszystkim ochrona konsumentów przed nieuczciwymi praktykami handlowymi, dlatego teŜ kary wymierzane w tego rodzaju sprawach, po uwzględnieniu kryteriów ich wymierzania określonych w art. 40a ww. ustawy, nie mogą być symboliczne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2010 r., sygn. VI SA/Wa 769/10). W myśl art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, Prezes UOKiK, ustalając wysokość kary pienięŜnej, uwzględnił stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno- spoŜywczych i wielkość jego obrotów. Wykonując dyspozycję powyŜszego przepisu Prezes UOKiK stwierdził i uznał: − oceniając stopień szkodliwości czynu, Prezes UOKiK wziął pod uwagę fakt, iŜ wprowadzenie do obrotu zafałszowanego artykułu rolno – spoŜywczego wprowadza w błąd co do charakterystyki środka spoŜywczego w tym szczególności jego składu. Na opakowaniach zbiorczych zakwestionowanych produktów podano niŜszą od faktycznej zawartości glazury, w wyniku czego konsument otrzymał mniejszą niŜ deklarowano zawartość netto ryby, co w istotny sposób narusza jego interesy. NaleŜy wskazać równieŜ, Ŝe jednym z podstawowych praw konsumentów jest prawo do bezpieczeństwa ekonomicznego i zdrowotnego, którego częścią składową jest moŜliwość świadomego podejmowania decyzji w zakresie dokonywania wyboru dóbr. Wprowadzanie do obrotu artykułu rolno-spoŜywczego zafałszowanego uniemoŜliwiało konsumentom dokonywanie wyboru związanego ze spoŜywaną przez nich Ŝywnością, opartego na wiedzy i przekonaniu, bowiem dopiero rzetelna i pełna informacja o oferowanym produkcie daje podstawy do świadomego wyboru; − odnośnie stopnia zawinienia Prezes UOKiK wskazuje, Ŝe obowiązkiem przedsiębiorcy jest zwracanie szczególnej uwagi, aby do obrotu handlowego nie trafiały zafałszowane Strona 11 z 13 artykuły rolno – spoŜywcze. Odpowiedzialność strony naleŜy rozpatrywać jako niedołoŜenie wystarczających starań, mających na celu zapobiegnięcie powstaniu nieprawidłowości dotyczących zakwestionowanego produktu. Wskazać naleŜy, Ŝe stosowanie związków fosforu w przypadku mroŜonych filetów rybnych, jak i ich glazurowanie ponad wartości mające uzasadnienie technologiczne stało się metodą na obniŜanie cen ryb i wprowadzanie w błąd konsumentów, którzy zamiast ryby kupują wodę. Trudno sobie wyobrazić, aby strona będąc profesjonalistą na rynku artykułów spoŜywczych nie wiedziała, Ŝe tego typu działania generują zyski przedsiębiorcom kosztem konsumentów, dla których cena nierzadko stanowi podstawowe kryterium wyboru. W myśl art. 17 ust. 1 rozporządzenia 178/2002, kaŜdy z podmiotów działających na rynku spoŜywczym: producent, przetwarzający czy dystrybutor, obarczony jest obowiązkiem zapewnienia w przedsiębiorstwie, będącym pod jego kontrolą, zgodności Ŝywności z wymogami prawa Ŝywnościowego i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. PowyŜszy obowiązek został powtórzony w art. 8 ust. 5 rozporządzenia 1169/2011, który stanowi, Ŝe podmioty działające na rynku spoŜywczym zapewniają przestrzeganie w przedsiębiorstwach pozostających pod ich kontrolą wymogów prawa dotyczącego informacji na temat Ŝywności i odpowiednich przepisów krajowych mających znaczenie dla ich działalności i upewniają się Ŝe wymogi te są spełnione (podkreślenie Prezesa UOKiK); – określając zakres naruszenia Prezes UOKiK uznał, Ŝe wprowadzenie do obrotu artykułu rolno-spoŜywczego zafałszowanego jest działaniem sprzecznym z prawem i godzi w interesy konsumentów. Ponadto nierzetelne informowanie w oznakowaniu produktu o jego właściwościach i cechach stanowi niedopełnienie obowiązku zapewnienia zgodności oferowanego produktu z wymogami polskiego i europejskiego prawa Ŝywnościowego. Prawo to nie przewiduje moŜliwości zwolnienia się z tego obowiązku i stanowi, Ŝe jego celem jest ochrona interesów konsumentów; – oceniając dotychczasową działalność przedsiębiorcy, Prezes UOKiK wziął pod uwagę to, Ŝe strona nie była dotąd karana przez organy Inspekcji Handlowej; – wielkość obrotu na podstawie oświadczenia kwalifikuje do grupy duŜych przedsiębiorców. Prezes UOKiK wskazuje, Ŝe wysokość kary powinna odpowiadać ustaleniom poczynionym w toku postępowania i mieć na uwadze całość zebranego w sprawie materiału dowodowego. Analizując zgromadzone w sprawie dowody, w szczególności ustalenia poczynione przez Podlaskiego WIIH w toku postępowania kontrolnego, Prezes UOKiK uznał, Ŝe zasadnym będzie wymierzenie kary w wysokości 3.000 zł, która spełni rolę kary skutecznej, proporcjonalnej i odstraszającej. Wymierzona kara mieści się w przedziale przewidzianym przepisem art. 40 ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, tj.: od minimalnej - w wysokości 1.000 zł do maksymalnej, stanowiącej 10% przychodu przedsiębiorcy za rok 2014. Prezes UOKiK przekwalifikując charakter stwierdzonej wady tuszy nototenii i filetów pangi sum z niewłaściwej jakości na zafałszowanie, co skutkowało jednocześnie zmianą podstawy wydanej decyzji z art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej na art. 40a ust. 1 Strona 12 z 13 pkt 4 tej ustawy, utrzymał jednocześnie wysokość kary ustalonej przez organ pierwszej instancji na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej mając na względzie art. 139 Kpa stanowiący, Ŝe organ odwoławczy nie moŜe wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest organem wyŜszego stopnia w stosunku do wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej. Zatem, w myśl art. 127 § 2 k.p.a. w związku z art. 1 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego odwołania. Zgodnie z art. 40a ust. 6 i 7 ustawy o jakości handlowej, karę pienięŜną, o której mowa w sentencji decyzji, stanowiącą dochód budŜetu państwa, naleŜy wpłacić na rachunek bankowy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Białymstoku w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary stanie się ostateczna. Zgodnie z art. 138 § 1 Kpa organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję albo 2) uchyla zaskarŜoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Biorąc powyŜsze pod uwagę, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekł, jak w sentencji. Niniejsza decyzja jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego. Pouczenie Zgodnie z art. 52 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) od niniejszej decyzji przysługuje skarga wnoszona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą naleŜy wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Do naleŜności pienięŜnych nie uiszczonych w terminie stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.). Z up. PREZESA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW WICEPREZES Dorota Karczewska Otrzymują: 1. Krystyna Grochulska Strona 13 z 13 prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą AKWEN Hurtownia ryb Krystyna Grochulska ul. Tkacka 9 15-689 Białystok 2. Podlaski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej 3. a/a