DIH-11/2014

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DIH-023-4(3)/14/JN Warszawa, 7 lutego 2014 r. DECYZJA DIH-1/ 11 /2014 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 267), art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1219 z późn. zm.), art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy Łukasza Magdziarza, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „BATI Łukasz Magdziarz” w Skierniewicach od decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Łodzi nr 99/śG/2013 z dnia 13 grudnia 2013 r. (nr akt sprawy: DSk.8361.217.2013), na podstawie której ww. przedsiębiorcy wymierzono karę pienięŜną w wysokości 1.000 zł (słownie: jeden tysiąc złotych) z tytułu wprowadzenia do obrotu zafałszowanych dwóch rodzajów artykułów rolno-spoŜywczych, tj.: dwóch rodzajów pizzy o nazwach handlowych „Cztery sery” i „Mięsna”, 1. uchyla zaskarŜoną decyzję w całości, 2. wymierza przedsiębiorcy Łukaszowi Magdziarzowi, prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą „BATI Łukasz Magdziarz” w Skierniewicach karę pienięŜną w wysokości 1.000 zł (słownie: jeden tysiąc złotych) z tytułu wprowadzenia do obrotu zafałszowanego jednego rodzaju pizzy o nazwie handlowej „Cztery sery”. UZASADNIENIE W toku kontroli przeprowadzonej w dniach od 8 do 14 października 2013 r. przez inspektorów reprezentujących Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Łodzi, zwanego dalej równieŜ „Łódzkim WIIH” , w pizzerii „Bagatella” w Skierniewicach przy ul. Generała Zygmunta Berlinga 69, naleŜącej do Łukasza Magdziarza, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „BATI Łukasz Magdziarz” w Skierniewicach, zwanego dalej równieŜ „stroną” , dokonano oceny rzetelności oznakowania, będących w ofercie 2 handlowej, dwóch rodzajów pizzy małej o średnicy 32 cm o nazwach handlowych „Cztery sery” (pozycja 23 w karcie menu) oraz „Mięsna” (pozycja 25 w karcie menu), pochodzących z zakupu kontrolnego. Zgodnie z zawartą w karcie menu deklaracją, pizza „Cztery sery” w cenie 21,50 zł (po zastosowaniu promocji 17,20 zł) powinna być sporządzona z sosu pomidorowego, sera mozzarella, sera feta, sera gouda i sera pleśniowego, natomiast pizza „Mięsna” w cenie 22 zł (po zastosowaniu promocji 17,60 zł) z sosu pomidorowego, sera mozzarella, kiełbasy pepperoni, szynki, bekonu i cebuli. Sprawdzenie zgodności rzeczywistego składu ww. pizz z deklaracją zawartą w karcie menu dostępnej w placówce wykazało, Ŝe do przygotowania ww. pizz pochodzących z zakupu kontrolnego uŜyto innych składników (określonych przez inspektorów jako „półprodukty”) niŜ deklarowane w karcie menu, tj.:
sera sałatkowo-kanapkowego „Favita” (Ŝółta) o zawartości 12 % tłuszczu, wyprodukowanego przez SM Mlekovita Wysokie Mazowieckie, ul. Ludowa 122, zwanego dalej „ serem sałatkowo-kanapkowym Favita ” - zamiast sera Feta,
boczku pizza plastry wyprodukowanego przez Zakład Mięsno-Wędliniarski „Kaminiarz” Sp. z o.o. S.K., 64-115 Święciechowa, ul. Leszczyńska 28, zwanego dalej „boczkiem pizza plastry” - zamiast bekonu. PowyŜsze składniki zostały wykorzystane do produkcji przedmiotowych pizz bowiem w toku czynności kontrolnych nie stwierdzono w magazynie przedsiębiorcy obecności sera Feta oraz bekonu. Znajdował się natomiast ww. ser sałatkowo-kanapkowy „Favita” w ilości jednej czwartej opakowania 270 g oraz 1 opakowanie boczku pizza plastry 400 g, które jak wyjaśniła strona w piśmie z dnia 8 października 2013 r. stosowane są od początku działalności pizzerii, to jest od 23 lipca 2013 r.. W tym okresie ser sałatkowo-kanapkowy „Favita” zamiast zadeklarowanego w karcie menu sera Feta uŜywano do przygotowania pizzy „Cztery sery” i „Spinacci” (pozycja 24 w karcie menu), zaś boczek pizza plastry zamiast zadeklarowanego w karcie menu bekonu stosowano do przygotowania pizzy „Mięsnej”, „ Chłopskiej” (pozycja 20 w karcie menu) i „Wiejskiej” (pozycja 10 w karcie menu). Na podstawie przedłoŜonych faktur VAT wystawionych przez:
Makro Cash and Carry Polska S.A., Al. Krakowska 61, 02-183 Warszawa (nr 0/0(004)0005/255110 z dnia 12.09.2013, nr 0/0(001)0016/225101 z dnia 13.08.2013, nr 0/0(004)0011/210050 z dnia 29.07.2013, 0/0(004)0011/190033 z dnia 09.07.2013),
Kaufland Polska Markety Sp. z o.o. Sp. k., ul. Szybka 6-10, 50-421 Wrocław (FA/11249/2013/4660 z dnia 12.09.2013),
PROGAST S.C., ul. Głowackiego 124, 05-075 Warszawa Wesoła (F/008414/13 z dnia 07.10.2013, F/007922/13 z dnia 23.09.2013, F/007496/13 z dnia 09.09.2013, F/007259/13 z dnia 02.09.2013, F/007011/13 z dnia 26.08.2013, F/006567/13 z dnia 12.08.2013, F/006329/13 z dnia 05.08.2013, F/005529/13 z dnia 09.07.2013), ustalono, Ŝe od początku działalności pizzerii, tj. od dnia 23 lipca 2013 r. do dnia przeprowadzenia kontroli, tj. 8 października 2013 r., strona zakupiła łącznie 20 sztuk sera sałatkowo-kanapkowego „Favita” i 35 sztuk opakowań boczku pizza plastry. 3 PowyŜsze ustalenia udokumentowano w Protokole kontroli z dnia 14 października 2013 r. (nr akt kontroli: DSk.8361.217.2013), w tym w załącznikach nr 2 i 3 do tego protokołu. Do akt sprawy dołączono kserokopie: karty menu, przywołanych wyŜej faktur VAT, wyjaśnienia strony z dnia 8 października 2013 r., oraz protokołów oględzin nr 1 i 2 z dnia 8 października 2013 r., dotyczących oznakowania znajdujących się na magazynie i wykorzystanych do produkcji przedmiotowych pizz ww. półproduktów, tj. sera sałatkowo- kanapkowego „Favita” oraz boczku pizza plastry. W związku z powyŜszym, pismem z dnia 15 listopada 2013 r., Łódzki WIIH zawiadomił przedsiębiorcę Łukasza Magdziarza, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „BATI Łukasz Magdziarz” w Skierniewicach, o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, kary pienięŜnej z tytułu wprowadzenia do obrotu dwóch rodzajów pizz o nazwach handlowych „Cztery sery” i „Mięsna”, zafałszowanych w rozumieniu art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej, z uwagi na podanie niezgodnie z prawdą danych w zakresie ich składu surowcowego. Jednocześnie strona została poproszona o przesłanie informacji na temat wielkości przychodu i obrotu za rok 2012, a takŜe poinformowana o prawie do zapoznania się z aktami sprawy, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. W dniu 21 listopada 2013 r. bezpośrednio w siedzibie Łódzkiego WIIH strona złoŜyła oświadczenie, w którym podała, Ŝe w 2012 r. nie uzyskała Ŝadnych przychodów, poniewaŜ nie prowadziła działalności gospodarczej. Z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej wynika, Ŝe data rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej to 1 sierpnia 2012 r. ale faktycznym terminem otwarcia pizzerii „Bagatella”, tj. kontrolowanej placówki, był 23 lipca 2013 r.. Jednocześnie poprosiła o rozwaŜenie moŜliwości odstąpienia od nakładania kary, gdyŜ jest to jej pierwsza działalność gospodarcza, prowadzi ją krótko a stwierdzone nieprawidłowości wynikały z niewiedzy (nieznajomości przepisów prawa Ŝywnościowego) i nie były zamierzone. Dodała, Ŝe ser sałatkowo-kanapkowy „Favita” stosowany był do trzech rodzajów pizz (obok zakwestionowanej w toku kontroli pizzy „Cztery sery” były to pizze „Spinacci” i „Grecka” poz. 19 w karcie menu), które sprzedają się rzadko. Ponadto zaleŜy jej na dobrej opinii klientów i jej zamiarem nie było wprowadzanie konsumentów w błąd. Stwierdzone uchybienia usunęła niezwłocznie, jeszcze w czasie trwania kontroli. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją nr 99/śG/2013 z dnia 13 grudnia 2013 r. (nr akt sprawy: DSk.8361.217.2013), Łódzki WIIH wymierzył, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, przedsiębiorcy Łukaszowi Magdziarzowi, prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą „BATI Łukasz Magdziarz” w Skierniewicach, karę pienięŜną w wysokości 1.000 zł, z tytułu wprowadzenia do obrotu zafałszowanych dwóch rodzajów pizz o nazwach handlowych „Cztery sery” i „Mięsna”. Pismem z dnia 27 grudnia 2013 r., strona złoŜyła odwołanie od ww. decyzji do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej równieŜ „Prezesem UOKiK” . W odwołaniu strona wniosła o uchylenie wymierzonej kary z uwagi na to, iŜ 4 stanowi ona dla niej bardzo duŜe obciąŜenie finansowe w obecnej sytuacji i mogłaby zagraŜać dalszemu utrzymaniu się prowadzonej działalności na rynku. Wyjaśniła, Ŝe w okresie od rozpoczęcia działalności do faktycznego otwarcia kontrolowanej pizzerii „Bagatella”, tj. od 1 sierpnia 2012 r. do 23 sierpnia 2013 r. (z wcześniejszego wyjaśnienia strony z dnia 8 października 2013 r. oraz oświadczenia z dnia 21 listopada 2013 r. wynika, Ŝe data otwarcia pizzerii miała miejsce miesiąc wcześniej, tj. 23 lipca 2013 r.), przychód wyniósł 0 zł. Ponadto zatrudnia dwie osoby na umowę o pracę, łącznie 1,5 etatu a działalność ta stanowi jej jedyne źródło dochodu. Załączyła do odwołania bilans firmy za okres od 23 lipca 2013 r. do 30 listopada 2013 r., oraz bilanse firmy za miesiąc: wrzesień 2013 r., październik 2013 r. i listopad 2013 r. Zaznaczyła ponadto, Ŝe wykryte nieprawidłowości zostały usunięte w trybie natychmiastowym i wynikały jedynie z braku wiedzy a nie celowego działania. Pismem z dnia 13 stycznia 2014 r., Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów poinformował przedsiębiorcę Łukasza Magdziarza, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „BATI Łukasz Magdziarz” w Skierniewicach, Ŝe przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje na podstawie art. 10 Kpa prawo do zapoznania się z aktami sprawy, a takŜe wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych Ŝądań. Strona skorzystała z przysługującego jej prawa i w dniu 24 stycznia 2014 r. skontaktował się telefonicznie z Urzędem, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w odwołaniu. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje. Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa Ŝywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa śywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa Ŝywności (Dz.U. L 31 z 01.02.2002 r. s. 1 z późn. zm.) – zwane dalej „rozporządzeniem 178/2002” - stanowi w art. 17 ust. 1, Ŝe podmioty działające na rynku spoŜywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej Ŝywności lub pasz z wymogami prawa Ŝywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeŜeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeŜeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Nadzór nad jakością handlową artykułów rolno-spoŜywczych w obrocie detalicznym sprawuje Inspekcja Handlowa, na podstawie art. 17 ust. 3 ww. ustawy. W myśl art. 3 pkt 7 rozporządzenia 178/2002 „handel detaliczny” oznacza obsługę i/lub przetwarzanie Ŝywności i jej przechowywanie w punkcie sprzedaŜy lub w punkcie dostaw dla konsumenta finalnego; 5 określenie to obejmuje terminale dystrybucyjne, działalność cateringową, stołówki zakładowe, catering instytucjonalny, restauracje i podobne działania związane z usługami Ŝywnościowymi, sklepy, centra dystrybucji w supermarketach i hurtownie. Oznakowanie środków spoŜywczych, jak wynika z definicji jakości handlowej zawartej w art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej, jest jednym z jej elementów. W myśl art. 6 ust. 1 i 2 ww. ustawy, artykuły rolno-spoŜywcze wprowadzane do obrotu są oznakowane a do ich znakowania stosuje się odpowiednio przepisy określone w art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia. Jak stanowi art. 45 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia, oznakowanie środka spoŜywczego obejmuje wszelkie informacje w postaci napisów i innych oznaczeń, w tym znaki towarowe, nazwy handlowe, elementy graficzne i symbole, dotyczące środka spoŜywczego i umieszczone na opakowaniu, etykiecie, obwolucie, ulotce, zawieszce oraz w dokumentach, które są dołączone do tego środka spoŜywczego lub odnoszą się do niego. Zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a tejŜe ustawy, oznakowanie nie moŜe wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności co do charakterystyki środka spoŜywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. PowyŜsze, jak stanowi art. 46 ust. 2 tej samej ustawy, ma zastosowanie równieŜ do reklamy i prezentacji środków spoŜywczych, w tym w szczególności w odniesieniu do ich kształtu, wyglądu lub opakowania, zastosowanych materiałów opakowaniowych, sposobu prezentacji oraz otoczenia, w jakim są prezentowane. Ponadto art. 16 rozporządzenia nr 178/2002 stanowi, iŜ bez uszczerbku dla bardziej szczegółowych przepisów prawa Ŝywnościowego, etykietowanie, reklama i prezentacja Ŝywności lub pasz, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, uŜywanych opakowań, sposobu ułoŜenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie moŜe wprowadzać konsumentów w błąd. W myśl art. 48 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia, środki spoŜywcze muszą być oznakowane w sposób zrozumiały dla konsumenta, napisy muszą być wyraźne, czytelne i nieusuwalne, umieszczone w widocznym miejscu, a takŜe nie mogą być w Ŝaden sposób ukryte, zasłonięte lub przesłonięte innymi nadrukami lub obrazkami. Zgodnie z art. 12 ust.1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1151/2012 z dnia 21 listopada 2012 r. w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spoŜywczych (Dz.U. L 343 z 14.12.2012 r. s. 1) – zwanym dalej „rozporządzeniem 1151/2012”, chronione nazwy pochodzenia oraz chronione oznaczenia geograficzne mogą być wykorzystywane przez dowolny podmiot wprowadzający na rynek produkt zgodny z odpowiednią specyfikacją, zaś art. 13 ust. 1 lit. a wskazuje, Ŝe zarejestrowane nazwy są chronione przed wszelkim bezpośrednim lub pośrednim wykorzystywaniem w celach komercyjnych w odniesieniu do produktów nieobjętych rejestracją, jeśli produkty te są porównywalne do produktów zarejestrowanych pod tą nazwą lub jeśli jej stosowanie stanowi wykorzystywanie renomy chronionej nazwy, w tym równieŜ w sytuacji, gdy produkty te są wykorzystywane jako składnik. 6 Na podstawie rozporządzenia Komisji (WE) nr 1829/2002 z dnia 14 października 2002 r. zmieniającego Załącznik do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1107/96 w odniesieniu do nazwy „Feta” (Dz. U. L 277 z 15.10.2002, str. 10), zwanego dalej „rozporządzeniem 1829/2002” , nazwa „Feta” została zarejestrowana jako Chroniona Nazwa Pochodzenia (ChNP). Artykuł rolno-spoŜywczy zafałszowany, jak wynika z art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej, to produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spoŜywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeŜeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeŜeli: a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej, b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spoŜywczych albo niezgodną z prawdą, c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spoŜycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej. Pojęcie „wprowadzania do obrotu” w rozumieniu art. 3 pkt 4 ustawy o jakości handlowej oraz art. 3 pkt 8 rozporządzenia 178/2002 oznacza posiadanie Ŝywności lub pasz w celu sprzedaŜy, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaŜy lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaŜ, dystrybucję i inne formy dysponowania. Odnośnie wprowadzania do obrotu produktów zafałszowanych ustawa o jakości handlowej stanowi w art. 40a ust. 1 pkt 4, Ŝe kaŜdy, kto dopuszcza się tego czynu, podlega karze pienięŜnej w wysokości nie wyŜszej niŜ 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary, nie niŜszej jednak niŜ 1.000 zł. Na mocy art. 40a ust. 4 tej ustawy, kary pienięŜne wymierza, w drodze decyzji, właściwy ze względu na miejsce przeprowadzania kontroli wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej. Ustalając wysokość kary wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej uwzględnia, na podstawie art. 40a ust. 5 ww. ustawy, stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spoŜywczych i wielkość jego obrotów. Zgodnie z art. 17 ust. 2 rozporządzenia 178/2002, kary mające zastosowanie w przypadku naruszenia prawa Ŝywnościowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. W niniejszej sprawie, w toku kontroli przeprowadzonej u przedsiębiorcy Łukasza Magdziarza, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „BATI Łukasz Magdziarz” w Skierniewicach stwierdzono, Ŝe do sporządzenia pizz o nazwach handlowych „Cztery sery” i 7 „Mięsna”, zakupionych w ramach zakupu kontrolnego, zamiast deklarowanych w karcie menu składników uŜyto odpowiednio:
sera sałatkowo-kanapkowego „Favita”- zamiast sera Feta,
boczku pizza plastry - zamiast bekonu. W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami, Łódzki WIIH, zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, wymierzył w drodze decyzji karę pienięŜną przedsiębiorcy Łukaszowi Magdziarzowi, prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą „BATI Łukasz Magdziarz” w Skierniewicach, to jest przedsiębiorcy, który wprowadził do obrotu zafałszowane ww. artykuły rolno-spoŜywcze. Prezes UOKiK rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym stwierdził, Ŝe Łódzki WIIH prawidłowo uznał, iŜ w oznakowaniu pizzy o nazwie handlowej „Cztery sery” podano niezgodne z prawdą dane w zakresie uŜytych do produkcji składników, co stanowiło podstawę do zakwalifikowania tego produktu jako zafałszowany w rozumieniu art. 3 pkt 10 lit. c ustawy o jakości handlowej. Nie podzielił natomiast stanowiska organu pierwszej instancji w kwestii uznania za produkt zafałszowany pizzy „Mięsnej”. NaleŜy wskazać, Ŝe obowiązujące regulacje wprost definiują pojęcie artykułu rolno- spoŜywczego zafałszowanego. W art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej podano przykładowe wyliczenie okoliczności warunkujących uznanie wyrobu za zafałszowany, naruszającego interesy konsumentów w sposób istotny, co w konsekwencji wpływa na zakres odpowiedzialności podmiotu wprowadzającego dany produkt do obrotu (wyjaśnić naleŜy, Ŝe w pojęciu obrotu detalicznego mieszczą się takŜe usługi gastronomiczne – wynika to wprost z art. 3 pkt 7 rozporządzenia 178/2002). W szczególności zafałszowanie moŜe polegać na podaniu w oznakowaniu niezgodnych z prawdą danych w zakresie składu artykułu rolno- spoŜywczego. W odniesieniu do przedmiotowej pizzy o nazwie „Cztery sery”, zdaniem Prezesa UOKiK, dyspozycja art. 3 pkt 10 lit. c ustawy o jakości handlowej została spełniona; wprowadzenie do obrotu przez ww. przedsiębiorcę pizzy „Cztery sery”, wyprodukowanej z udziałem innego składnika niŜ wymieniony w karcie menu, wprowadzało konsumentów w błąd co do jakości nabywanego produktu, ze względu na niŜsze walory jakościowe zastosowanego składnika i w sposób istotny naruszało ich interesy. Zdaniem Prezesa UOKiK, w przypadku pizzy o nazwie handlowej „Mięsna”, nie moŜna jednoznacznie stwierdzić, Ŝe zadeklarowanie w karcie menu „bekonu” zamiast faktycznie uŜytego „boczku” wprowadzało konsumentów w błąd co do zastosowanego składnika. Z „Leksykonu Nauki o śywności i śywieniu Człowieka oraz polsko-angielskiego słownika terminów”, s. 46, Wyd. SGGW, Warszawa 2008 r. wynika, Ŝe bekonem jest zarówno nieznacznie przetłuszczony surowy boczek i/lub schab jak i boczek przerośnięty mięsem (charakteryzujący się korzystniejszą proporcją tkanki mięśniowej w porównaniu do tłuszczowej). Zatem wskazany w skarŜonej decyzji argument organu pierwszej instancji, iŜ bekon pozyskiwany jest wyłącznie ze schabu, pokrytego niewielką otoczką tłuszczową naleŜy uznać za niezasadny. Ponadto oba terminy, tj. boczek i bekon, wydają się być stosowane przez polskich konsumentów zamiennie, moŜe to być efekt zapoŜyczenia z języka angielskiego słowa „bacon” co w tłumaczeniu na język polski znaczy „boczek”. Wskazać teŜ 8 naleŜy, Ŝe na gruncie obowiązującego prawa pojęcie bekonu nie jest definiowane zatem w ocenie Prezesa UOKiK uŜywanie określenia bekon dla boczku nie narusza interesów konsumentów w sposób istotny, a co za tym idzie w przedmiotowej sprawie dotyczącej pizzy „Mięsnej” nie została spełniona przesłanka warunkująca uznanie ww. produktu za zafałszowany. Niemniej jednak Prezes UOKiK wyjaśnia, Ŝe nie moŜna dowolnie modyfikować/zmieniać nazwy środka spoŜywczego, określonej przez producenta, tak jak to uczynił ww. przedsiębiorca w odniesieniu do uŜytej wędliny - „boczku pizza plastry”, chyba Ŝe byłaby ona niezgodna z obowiązującymi przepisami prawa Ŝywnościowego. Istnieją bowiem szczegółowe wymagania dotyczące nazwy produktu, która ma przede wszystkim pozwalać konsumentowi na jednoznaczną identyfikację charakteru produktu, jego właściwości oraz nie moŜe wprowadzać w błąd nabywcy. W związku z powyŜszym, w ocenie Prezesa UOKiK uznanie pizzy „Mięsnej” za produkt zafałszowany nie było uzasadnione, zatem koniecznym było uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości i orzeczenie co do istoty. Wykonując dyspozycję wynikającą z art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, organ odwoławczy zwaŜył, co następuje:
oceniając stopień szkodliwości czynu polegającego na wprowadzeniu do obrotu zafałszowanej pizzy o nazwie handlowej „Cztery sery”, Prezes UOKiK uwzględnił fakt, iŜ przedmiotową pizzę przygotowano z uŜyciem innego, tańszego produktu niŜ deklarowano w oznakowaniu, a konsumenci nie byli o tym informowani. W tym miejscu naleŜy wskazać, Ŝe faktem powszechnie znanym jest, iŜ produkty tradycyjne, których nazwa została zarejestrowana jako Chroniona Nazwa Pochodzenia (ChNP), a takimi jest m.in. „Feta” na podstawie rozporządzenia 1829/2002, są produkowane z określonych składników według ustalonej procedury, wobec czego ich cena jest znacznie wyŜsza niŜ produktów konwencjonalnych, zatem i wyŜszy jest koszt wyprodukowania pizzy z tymi składnikami. Wskazać naleŜy, Ŝe stosownie do rozporządzenia 1151/2012 mleko słuŜące do wyrobu sera „Feta” musi pochodzić od tradycyjnie hodowanych owiec i kóz z określonych regionów Grecji, a podczas procesu produkcyjnego sera naleŜy stosować tradycyjną recepturę i metody, podczas gdy ser sałatkowo-kanapkowy „Favita” wyprodukowany był z mleka krowiego. Wobec powyŜszego rozbieŜność pomiędzy oznakowaniem w karcie menu, a faktycznie uŜytym surowcem wprowadzała konsumentów w błąd, gdyŜ podany w oznakowaniu składnik nadawał gotowemu produktowi wyŜsze walory jakościowe. Ponadto dodać naleŜy, Ŝe w rozpatrywanej sprawie, wobec nieuzasadnionego uŜycia nazwy chronionej, doszło do naruszenia przepisów rozporządzenia 1151/2012, do stosowania których obowiązani są przedsiębiorcy w całej Unii Europejskiej;
określając stopień zawinienia, organ odwoławczy wziął pod uwagę, iŜ pizza została wyprodukowana w placówce naleŜącej do strony, która powinna dochować naleŜytej staranności aby była ona prawidłowo oznakowana, tj. zgodnie z deklaracją producenta sera sałatkowo-kanapkowego „Favita”, jednakŜe uwzględnił takŜe działania naprawcze podjęte przez stronę; 9
w kwestii zakresu naruszenia naleŜy zaznaczyć, Ŝe informacja o składzie potraw stanowi jeden z najwaŜniejszych elementów jakości handlowej, a nieuzasadnione w tym przypadku uŜycie nazwy: „ser Feta” w sposób istotny naruszało interesy konsumentów. Świadczy o tym fakt, Ŝe zostały naruszone przepisy mające na celu ochronę konsumentów i zapewnienie im rzetelnych i prawdziwych informacji o pochodzeniu produktów (por. np. motyw 8 i 18 preambuły rozporządzenia 1151/2012);
oceniając, na podstawie zgromadzonej dokumentacji dotychczasową działalność podmiotu na rynku artykułów rolno-spoŜywczych, organ drugiej instancji zauwaŜył, Ŝe strona w okresie ostatnich 24 miesięcy po raz pierwszy naruszyła przepisy ustawy o jakości handlowej;
zgodnie z oświadczeniem złoŜonym przez kontrolowanego zalicza się on, w myśl art. 104 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.), do grupy mikroprzedsiębiorców. Strona w 2012 r., to jest w roku poprzedzającym rok wymierzenia kary, nie uzyskała Ŝadnych przychodów, poniewaŜ nie prowadziła działalności gospodarczej. W złoŜonym odwołaniu strona nie kwestionuje ustaleń kontroli w zakresie nieprawidłowości w oznakowaniu artykułów rolno-spoŜywczych, wniosła natomiast o uchylenie wymierzonej kary, gdyŜ stanowi ona bardzo duŜe obciąŜenie finansowe i mogłaby zagrozić dalszemu prowadzeniu działalności. Zaznaczyła ponadto, Ŝe wykryte nieprawidłowości zostały usunięte w trybie natychmiastowym i wynikały jedynie z braku wiedzy a nie celowego działania. Odnosząc się do powyŜszego, Prezes UOKiK wskazuje, Ŝe art. 40a ustawy o jakości handlowej wprowadza mechanizm polegający na tym, Ŝe kaŜdy, w stosunku do kogo zostanie spełniona przesłanka wprowadzenia do obrotu artykułów rolno-spoŜywczych zafałszowanych, podlega karze określonej w tym przepisie. Ustawodawca zakłada więc istnienie odpowiedzialności w kaŜdej sytuacji naruszenia przepisów prawa Ŝywnościowego. Oznacza to, Ŝe samo stwierdzenie – udowodnienie faktu wprowadzenia do obrotu nieodpowiadających jakości handlowej produktów, powoduje konieczność nałoŜenia stosownej kary, co znajduje potwierdzenie na gruncie praktyki sądowo-administracyjnej, np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 894/10. Odpowiedzialność określona w tym przepisie ma charakter obiektywny, natomiast przesłanką jej przyjęcia jest tylko fakt wprowadzenia do obrotu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2012 r., sygn. II GSK 1339/11). Nie ma więc znaczenia czy zafałszowane produkty zostały wprowadzone do obrotu w wyniku celowego działania, czy teŜ nie, gdyŜ nie jest to przesłanką do odstąpienia od wymierzenia kary. NaleŜy zaznaczyć, Ŝe wymierzana na podstawie tego przepisu kara jest środkiem sankcjonującym naruszanie prawa Ŝywnościowego, a celem regulacji jest ogólnie pojęty interes konsumentów, w szczególności zapewnienie, Ŝe nabywane przez nich artykuły rolno-spoŜywcze są właściwej jakości handlowej. 10 W przedmiotowej sprawie najniŜszy moŜliwy wymiar kary pienięŜnej, o której mowa w art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej wynosi 1.000 zł, natomiast najwyŜszy stanowi nie więcej niŜ 10 % przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary. Mając powyŜsze na uwadze, Prezes UOKiK wymierzył karę pienięŜną w wysokości 1.000 zł a więc najniŜszą z moŜliwych. ObniŜenie wysokości kary pienięŜnej w stosunku do wymierzonej przez Łódzki WIIH nie było moŜliwe, pomimo zakwalifikowania jako zafałszowane mniejszej ilości produktów. Ustawodawca nie przewidział odstępstwa od wymierzenia kary w przypadku stwierdzenia wprowadzenia do obrotu artykułów rolno- spoŜywczych zafałszowanych. Prezes UOKiK wskazuje ponadto, Ŝe zgodnie z art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002, podmioty działające na rynku spoŜywczym zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej Ŝywności z wymogami prawa Ŝywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Obowiązek zapewnienia zgodności artykułów rolno-spoŜywczych z wymogami prawa Ŝywnościowego w zakresie jakości handlowej spoczywa zatem na kaŜdym podmiocie działającym na rynku spoŜywczym, takŜe na etapie świadczenia usług gastronomicznych. Z obowiązku tego nie zwalnia nieznajomość przepisów prawa Ŝywnościowego. Strona, która decydując się na rozpoczęcie działania w zakresie obrotu artykułami rolno-spoŜywczymi powinna zapoznać się z przepisami związanymi z wykonywaną przez nią działalnością. Fakt, Ŝe stwierdzone nieprawidłowości wynikały z niewiedzy oraz zostały niezwłocznie usunięte, wbrew przekonaniu strony, nie powoduje wyłączenia odpowiedzialności w tym zakresie. Zdaniem Prezesa UOKiK, zgodnie z art. 17 ust. 2 rozporządzenia 178/2000 wymierzona kara spełni funkcję prewencyjną i represyjną, skłaniając kontrolowanego do przestrzegania przepisów o jakości handlowej, zwłaszcza z uwagi na wykazane powyŜej niedopełnienie naleŜytej staranności co do zapewnienia rzetelnej informacji o składzie produktów. Ustosunkowując się do argumentu strony, iŜ nie stać jej na zapłacenie takiej kary ze względu na to, iŜ stanowi ona zbyt duŜe obciąŜenie finansowe, Prezes UOKiK informuje, Ŝe kwestia sytuacji materialnej strony moŜe być rozpatrywana dopiero po uprawomocnieniu się niniejszej decyzji, przy ewentualnym zastosowaniu ulg w opłacaniu naleŜności publicznoprawnej, jaką jest wymierzona kara pienięŜna. W myśl art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej, na wniosek strony w przypadkach uzasadnionych waŜnym interesem strony lub interesem publicznym, moŜe: 1. odroczyć termin płatności kary lub rozłoŜyć jej zapłatę na raty, 2. odroczyć lub rozłoŜyć na raty zapłatę zaległości wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, 3. umorzyć w całości lub w części zaległości, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. 11 Zgodnie z art. 40a ust. 6 i 7 ustawy o jakości handlowej, karę pienięŜną, o której mowa w sentencji decyzji, stanowiącą dochód budŜetu państwa, naleŜy wpłacić na rachunek bankowy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Łodzi w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary stanie się ostateczna. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest organem wyŜszego stopnia w stosunku do wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej. Zatem, w myśl art. 127 § 2 Kpa w związku z art. 1 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego odwołania. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 Kpa organ odwoławczy posiada kompetencje do wydania decyzji, w której uchyla zaskarŜoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części.. Biorąc powyŜsze pod uwagę, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekł, jak w sentencji. Niniejsza decyzja jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego. Pouczenie Zgodnie z art. 52 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) od niniejszej decyzji przysługuje skarga wnoszona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą naleŜy wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Do naleŜności pienięŜnych nie uiszczonych w terminie stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm.). Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Małgorzata Kozak Wiceprezes Otrzymują: 1. Łukasz Magdziarz ul. Cypriana Kamila Norwida 5/76 96-100 Skierniewice 2. Łódzki Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w Łodzi 3. a/a