DDK-38/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW MA Ł GORZATA KRASNOD Ę BSKA-TOMKIEL DDK-61-5/08/ Ł W Warszawa, dn. 31 grudnia 2008 r. DECYZJA DDK Nr 38/2008 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50 poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , o której mowa w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, dzia ł ania Tele2 Polska sp. z o. o. z siedzib ą w Warszawie polegaj ą ce na pobieraniu przez Tele2 Polska sp. z o. o. op ł aty z tytu ł u rezygnacji przez konsumentów z abonamentu lub preselekcji Tele2, w ramach umów na czas oznaczony 12 miesi ę cy, zawartych w wyniku wyboru przez konsumenta okre ś lonego cennika us ł ug, które to umowy nie s ą zwi ą zane z przyznaniem konsumentowi ulgi, co pozostaje w sprzeczno ś ci z przepisem art. 57 ust. 5 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2004 r. Nr 171, poz. 1800 ze zm.) oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów i nakazuje zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 26 ust. 2 w zwi ą zku z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakazuje Tele2 Polska sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie publikacj ę niniejszej decyzji w ca ł o ś ci na koszt Tele2 Polska sp. z o.o. na stronie internetowej przedsi ę biorcy www.tele2.pl w ten sposób, ż e odno ś nik do tre ś ci decyzji powinien zosta ć umieszczony na stronie g ł ównej www.tele2.pl oraz utrzymywanie jej na przedmiotowej stronie internetowej przez okres 6 (sze ść ) miesi ę cy, a ponadto dwukrotn ą publikacj ę sentencji decyzji na koszt Tele2 Polska sp. z o.o. na jednej z pi ę ciu pierwszych stron dziennika o zasi ę gu ogólnopolskim o obj ę to ś ci co najmniej 24 (dwadzie ś cia cztery) cm x 12 (dwana ś cie) cm, przy czym okres mi ę dzy przedmiotowymi publikacjami powinien wynosi ć co najmniej 7 (siedem) dni, a co najwy ż ej 14 (czterna ś cie) dni. III. Na podstawie art. 26 ust. 2 w zwi ą zku z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakazuje Tele2 Polska sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie skierowanie na koszt Tele2 Polska sp. z o. o. do ka ż dego abonenta, b ę d ą cego stron ą umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych przez Tele2 Polska sp. z o. o., zawartej na czas oznaczony przed dniem 14 lipca 2008 r., pisemnego o ś wiadczenia, znajduj ą cego si ę na karcie formatu A4, wydrukowanego czarn ą czcionk ą Times New Roman, wielko ś ci co najmniej 14 punktów, o tre ś ci: „Tele2 Polska sp. z o.o. informuje, i ż od dnia 14 lipca 2008 r. Spó ł ka – na mocy Zarz ą dzenia Dyrekcji Tele2 Polska sp. z o.o. z dnia 11 lipca 2008 r. w sprawie wycofania z u ż ycia wzorców umownych oraz zaprzestania naliczania op ł at w przypadku rozwi ą zywania przez klientów umów – zaprzesta ł a naliczenia klientom indywidualnym Tele2 op ł at, zwi ą zanych z przedterminowym rozwi ą zaniem przez klientów umów o ś wiadczenie us ł ug abonamentu i preselekcji (WLR) b ą d ź us ł ugi preselekcji (CPS), dotycz ą cych cenników znajduj ą cych si ę w ofercie Tele2 przed dniem 14 lipca 2008 r. Niniejsze o ś wiadczenie Tele2 Polska sp. z o.o. stanowi realizacj ę pkt III sentencji decyzji Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nr DDK 38/2008 z dnia 31 grudnia 2008 r.” IV. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nak ł ada na Tele2 Polska sp. z o. o. z siedzib ą w Warszawie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 3 978 380,00 PLN (s ł ownie: trzy miliony dziewi ęć set siedemdziesi ą t osiem tysi ę cy trzysta osiemdziesi ą t z ł otych 00/100 groszy) , p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze. zm.). V . Na podstawie art. 103 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nadaje decyzji w zakresie pkt II i III rygor natychmiastowej wykonalno ś ci . UZASADNIENIE Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej „Prezesem Urz ę du”, wszcz ął z urz ę du wobec Tele2 Polska sp. z o.o., zwanej dalej „Tele2” lub „Spó ł k ą ”, w dniu 13 marca 2007 r. post ę powanie wyja ś niaj ą ce (znak akt: DDK-405-17/07/ Ł W) w sprawie wst ę pnego ustalenia czy w zakresie pobierania op ł aty w wysoko ś ci 100 z ł otych z tytu ł u rezygnacji z us ł ugi abonamentu lub preselekcji Tele2 oraz w przypadku zmiany cennika na inny niezwi ą zany z umow ą na czas oznaczony przed up ł ywem 12 miesi ę cy [pkt 6.6. Cennika Tele2 60 minut, pkt 7.6. Cennika Darmowe Soboty w brzmieniu: w przypadku rezygnacji z us ł ugi abonamentu lub preselekcji Tele2 oraz w przypadku zmiany cennika na inny niezwi ą zany z umow ą na czas oznaczony przed up ł ywem 12 miesi ę cy, Tele2 obci ąż y Klienta op ł at ą jednorazow ą w wysoko ś ci 100 z ł (kwota nie podlega VAT) ; § 8 umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych poprzez preselekcj ę dla klientów indywidualnych w brzmieniu: w przypadku, gdy przy zawarciu Umowy (lub w czasie jej trwania) Klient wybierze Cennik powi ą zany z umow ą na czas oznaczony, Umowa zawarta zostanie na okres 12 miesi ę cy, liczone od daty wpisania Klienta do systemu bilingowego Tele2 (lub od daty wyboru Cennika). (…) w razie rezygnacji przez Klienta z abonamentu lub preselekcji Tele2, uprawiona ona b ę dzie do rozwi ą zania Umowy i obci ąż enia Klienta jednorazow ą op ł at ą 2 w wysoko ś ci 100 z ł za ka ż dy numer telefonu obj ę ty umow ą na czas oznaczony (kwota nie podlega VAT) ], Spó ł ka dopu ś ci ł a si ę naruszenia przepisów uzasadniaj ą cego wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów lub naruszenia chronionych prawem interesów konsumentów uzasadniaj ą cego podj ę cie dzia ł a ń okre ś lonych w odr ę bnych ustawach. Tele2 przedstawi ł a swoje stanowisko w pi ś mie z dnia 17 kwietnia 2007 r., wskazuj ą c podstaw ę prawn ą pobierania op ł aty z tytu ł u rezygnacji z umowy na czas oznaczony oraz przedk ł adaj ą c wyja ś nienia uzasadniaj ą ce wysoko ść przedmiotowej op ł aty. Ponadto do ww. pisma za łą czono regulamin ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych przez Tele2 Polska sp. z o. o. obowi ą zuj ą cy od 14 wrze ś nia 2006 r., wzór umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych dla klientów indywidualnych oraz cenniki ś wiadczonych us ł ug, tj. „Cennik Tele2 60 minut”, „Cennik Darmowe Soboty”, „Cennik Tele2 100 minut”, „Cennik Tele2 60 minut + Darmowe Soboty”, „Cennik Podstawowy na 12 miesi ę cy.” Wed ł ug Spó ł ki, umowa na czas oznaczony wi ąż e si ę z przyznaniem klientowi okre ś lonej ulgi. Rozwi ą zanie umowy przed up ł ywem okresu na jaki zosta ł a ona zawarta stanowi zatem podstaw ę obci ąż enia abonentów op ł at ą w wysoko ś ci 100 z ł otych. Powy ż sze rozwi ą zanie znajduje uzasadnienie w przepisie art. 57 ust. 6 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2004 r. Nr 171, poz. 1800 ze zm., dalej „Pt”), zgodnie z którym w przypadku zawarcia umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych, powi ą zanej z przyznaniem abonentowi okre ś lonej ulgi, roszczenie z tytu ł u jednostronnego rozwi ą zania umowy przez abonenta lub przez dostawc ę us ł ug z winy abonenta przed up ł ywem terminu ustalonego w umowie nie mo ż e przekroczy ć okre ś lonej w umowie równowarto ś ci ulgi przyznanej abonentowi. W ocenie Spó ł ki, powy ż szy przepis prawa telekomunikacyjnego dopuszcza mo ż liwo ść faktycznego rozwi ą zania przez abonenta umowy przed up ł ywem okresu, na jaki zosta ł a ona zawarta, ale jednocze ś nie uprawnia Tele2 do żą dania od abonenta zap ł aty z tego tytu ł u kary, której wysoko ść nie przekracza równowarto ś ci ulgi przyznanej abonentowi przy zawarciu umowy. Tele2 przedstawi ł a tak ż e opis potencjalnych korzy ś ci finansowych p ł yn ą cych z korzystania z okre ś lonych cenników powi ą zanych ze wskazan ą umow ą . Wed ł ug Tele2, warto ść dost ę pnej dla klienta ulgi zwi ą zanej z wyborem danego cennika przekracza w rzeczywisto ś ci znacz ą co przyj ę t ą przez Tele2 i wskazan ą w tre ś ci umowy kwot ę 100 z ł otych, np.: - w przypadku „Cennika Darmowe Soboty” – klient otrzymuje mo ż liwo ść wykonywania nieograniczonej liczby darmowych po łą cze ń lokalnych w soboty; przy za ł o ż eniu wykonywania przez klienta pó ł godziny rozmowy telefonicznej w ka ż d ą sobot ę (przy czym mo ż liwe jest korzystanie z tej ulgi w znacznie wi ę kszym wymiarze), warto ść ulgi przyznawanej klientowi wynosi 12 z ł otych miesi ę cznie (120 minut x 10 groszy), czyli 144 z ł otych rocznie; - w przypadku „Cennika Tele2 60 minut” – klient otrzymuje mo ż liwo ść wykonywania 60 minut po łą cze ń lokalnych i mi ę dzymiastowych miesi ę cznie za darmo; warto ść tego pakietu liczona wed ł ug cen po łą cze ń mi ę dzymiastowych wynosi a ż 26,48 z ł otych miesi ę cznie, czyli ponad 300 z ł otych rocznie; - w przypadku „Cennika Tele2 100 minut” – klient otrzymuje mo ż liwo ść wykonywania 100 minut po łą cze ń miesi ę cznie za darmo; warto ść tego pakietu liczona wed ł ug cen po łą cze ń mi ę dzymiastowych wynosi a ż 44,14 z ł otych miesi ę cznie, czyli ponad 500 z ł otych rocznie; - w przypadku „Cennika podstawowego na 12 miesi ę cy” – klient otrzymuje mo ż liwo ść wykonywania nieograniczonej liczby po łą cze ń mi ę dzynarodowych do krajów Unii 3 Europejskiej, Kanady i USA o po ł ow ę taniej, ani ż eli w przypadku cennika podstawowego na czas nieoznaczony. Celem ujednolicenia i uproszczenia zasad zwi ą zanych z rezygnacj ą z umów lojalno ś ciowych, Tele2 wskaza ł a, i ż ogranicza jednak swoje roszczenia do zwrotu ulgi okre ś lonej umownie na kwot ę 100 z ł otych. Ustalona w tej wysoko ś ci kwota nie stanowi nadmiernej bariery w rezygnacji z us ł ug ś wiadczonych przez Tele2. W toku post ę powania wyja ś niaj ą cego Spó ł ka zmieni ł a stosowane wzorce umowy. Do pisma z dnia 13 sierpnia 2007 r. za łą czono nowy wzór umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych dla klientów indywidualnych oraz nowy regulamin ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych poprzez Tele2, obowi ą zuj ą cy od dnia 1 czerwca 2007 r. Maj ą c na uwadze ustalenia dokonane w trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego, Prezes Urz ę du zamkn ął post ę powanie w sprawie uznaj ą c, i ż istniej ą podstawy do wszcz ę cia post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w zakresie pobierania przez Spó ł k ę op ł aty w wysoko ś ci 100 z ł otych z tytu ł u rezygnacji przez abonenta z us ł ug abonamentu lub preselekcji Tele2 lub w przypadku zmiany cennika na inny niezwi ą zany z umow ą na czas oznaczony przed up ł ywem 12 miesi ę cy. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2008 r. Prezes Urz ę du wszcz ął z urz ę du post ę powanie w sprawie stosowania przez Tele2 praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na pobieraniu przez Tele2 op ł at z tytu ł u rezygnacji przez konsumentów z abonamentu lub preselekcji Tele2, w ramach umów na czas oznaczony 12 miesi ę cy, zawartych w wyniku wyboru przez konsumenta okre ś lonego cennika us ł ug, które to umowy nie s ą zwi ą zane z przyznaniem konsumentowi ulgi, co mog ł o pozostawa ć w sprzeczno ś ci z przepisami art. 57 ust. 5 i 6 Pt i jako naruszenie zbiorowych interesów konsumentów mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.) zwanej dalej „uokik”. Jednocze ś nie na podstawie art. 123 kodeksu post ę powania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zwi ą zku z art. 83 uokik, w poczet dowodów w przedmiotowym post ę powaniu w łą czono informacje uzyskane od Spó ł ki w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego (znak akt: DDK-405-17/07/ Ł W). W pi ś mie z dnia 3 marca 2008 r. Spó ł ka podtrzyma ł a stanowisko przedstawione w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego wskazuj ą c, i ż pobieranie op ł at z tytu ł u rezygnacji przez konsumentów z abonamentu lub preselekcji Tele2 nie stanowi praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Przedmiotowa op ł ata pobierana jest od konsumentów którzy zawarli z Tele2 umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych na czas oznaczony, w ramach której abonentowi zosta ł a przyznana ulga o okre ś lonej warto ś ci, a abonent przed up ł ywem okresu obowi ą zywania ww. umowy rozwi ą za ł j ą lub zrezygnowa ł z preselekcji Tele2. Spó ł ka wskaza ł a, i ż ustawodawca nie zdefiniowa ł w ustawie – Prawo telekomunikacyjne poj ę cia „ulgi.” Zgodnie z dokonan ą przez Tele2 wyk ł adni ą przepisu art. 57 ust. 6 Pt, dostawca us ł ug telekomunikacyjnych jest uprawniony do żą dania od abonenta zwrotu równowarto ś ci ulgi (b ą d ź jej cz ęś ci) w ka ż dym przypadku rozwi ą zania umowy przez abonenta lub dostawc ę us ł ug z winy abonenta, gdy strony okre ś li ł y w umowie termin jej obowi ą zywania, jak równie ż gdy okre ś li ł y w umowie warto ść ulgi przyznanej abonentowi przez dostawc ę . Warunkiem stosowania ww. przepisu jest wyra ź ne okre ś lenie warto ś ci ulgi przyznanej abonentowi w umowie. Zarazem nie jest konieczne spe ł nienie przez dostawc ę innych warunków. 4 W ocenie Spó ł ki, umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych zawierane pomi ę dzy Tele2 a jej abonentami okre ś laj ą wysoko ść ulgi przyznawanej abonentom przy zawarciu umowy (§ 7 wzoru umowy), jak równie ż wskazuj ą , kiedy (przy wyborze jakiego cennika) ulga ta przys ł uguje abonentowi – ulga przyznawana jest ka ż demu abonentowi, który przy zawarciu umowy wybra ł cennik powi ą zany z umow ą na czas oznaczony. Spó ł ka wskaza ł a równie ż , i ż ka ż dorazowo rodzaj ulgi przyznanej abonentowi wskazany jest w cenniku, który stanowi integraln ą cz ęść umowy (mo ż liwo ść wykonywania po łą cze ń mi ę dzynarodowych do wskazanych w cenniku pa ń stw za obni ż on ą cen ę ; mo ż liwo ść wykonywania pierwszych 60 lub 100 lub 1000 minut po łą cze ń lokalnych i mi ę dzymiastowych w danym miesi ą cu bez dodatkowych op ł at; mo ż liwo ść wykonywania po łą cze ń lokalnych we wszystkie soboty bez dodatkowych op ł at; mo ż liwo ść prowadzenia rozmów telefonicznych w weekendy i ś wi ę ta przez ca łą dob ę bez dodatkowych op ł at). Tele2 podkre ś li ł a tak ż e, i ż skoro zasad ą jest odp ł atne ś wiadczenie przez Spó ł k ę us ł ug telekomunikacyjnych, to ka ż dorazowe odst ę pstwo od zasady odp ł atno ś ci us ł ug stanowi dla abonenta ulg ę w op ł acie. Ponadto, Spó ł ka przedstawi ł a nowy wzór umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych, w którym zmieniono postanowienie stanowi ą ce o przedmiotowej op ł acie oraz wyja ś ni ł a korzy ś ci p ł yn ą ce z wyboru poszczególnych cenników powi ą zanych z umow ą na czas oznaczony polegaj ą cych m.in. na ta ń szych po łą czeniach mi ę dzynarodowych. Zgodnie z zasad ą wyra ż on ą w art. 10 k.p.a., Spó ł ka zosta ł a poinformowana o mo ż liwo ś ci wypowiedzenia si ę przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materia ł ów. Pismem z dnia 30 czerwca 2008 r., Prezes Urz ę du zawiadomi ł Spó ł k ę o zako ń czeniu post ę powania dowodowego w przedmiotowej sprawie. Jednocze ś nie zosta ł wyznaczony 7 – dniowy termin na zapoznanie si ę strony z aktami niniejszej sprawy. Spó ł ka nie skorzysta ł a z przys ł uguj ą cego jej prawa. W pi ś mie z dnia 8 lipca 2008 r. Spó ł ka przedstawi ł a zeznanie podatkowe za rok 2007, o którym mowa w art. 27 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.) oraz sprawozdanie finansowe za rok obrotowy 2007 wraz ze stosown ą opini ą bieg ł ego rewidenta. Nast ę pnie, w pi ś mie z dnia 18 lipca 2008 r., Spó ł ka podtrzymuj ą c swoje stanowisko prezentowane w toku post ę powania, jednocze ś nie wskaza ł a na dokonanie zmian w swojej ofercie, jak równie ż w praktyce dzia ł ania. Z dniem 14 lipca 2008 r. Tele2 wprowadzi ł a do swojej oferty nowe cenniki dotycz ą ce us ł ugi abonamentu i preselekcji. Na dowód wskazanego faktu Spó ł ka przedstawi ł a Zarz ą dzenie Dyrekcji z dnia 11 lipca 2008 r. w sprawie wprowadzenia nowych produktów do oferty Tele2. Zmienione wzorce umów mia ł y zastosowanie w stosunku do nowych klientów Tele2. Cenniki us ł ug zosta ł y powi ą zane z dwoma rodzajami umów, tj. z umow ą na czas okre ś lony oraz z umow ą na czas nieokre ś lony. W przypadku zawarcia umowy na czas okre ś lony, przy zawarciu umowy, Spó ł ka udziela konsumentom ulgi w op ł acie aktywacyjnej w wysoko ś ci 122 z ł otych brutto. Jednocze ś nie z wprowadzeniem ww. zmian, Tele2 wycofa ł a ze sprzeda ż y wszystkie oferowane dotychczas produkty. Dodatkowo Spó ł ka wdro ż y ł a zmiany w systemie bilingowym zmierzaj ą ce do zaprzestania naliczania wobec konsumentów op ł at zwi ą zanych z przedterminowym rozwi ą zaniem umów o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych, dotycz ą cych cenników znajduj ą cych si ę w ofercie Tele2 przed dniem 14 lipca 2008 r. Na dowód powy ż szego Spó ł ka przedstawi ł a Zarz ą dzenia Dyrekcji z dnia 11 lipca 2008 r. 5 w sprawie wycofania wzorców umów oraz zaprzestania naliczania op ł at w przypadku rozwi ą zania przez klientów umów. Prezes Urz ę du ustali ł , co nast ę puje. Tele2 Polska sp. z o. o. jest przedsi ę biorc ą telekomunikacyjnym w rozumieniu art. 2 P.t. i ś wiadczy us ł ugi telekomunikacyjne w oparciu o wpis do rejestru przedsi ę biorców telekomunikacyjnych prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Komunikacji Elektronicznej, z wykorzystaniem infrastruktury technicznej TP S.A. Do skorzystania przez konsumenta z us ł ug Tele2 konieczne jest zawarcie umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych, na mocy której mo ż liwy jest wybór us ł ugi abonamentu i preselekcji (WLR) albo us ł ugi preselekcji (CPS) w Tele2. W dacie wszcz ę cia post ę powania wyja ś niaj ą cego Spó ł ka, zgodnie z wyja ś nieniami z ł o ż onymi w pi ś mie z dnia 17 kwietnia 2007 r., pos ł ugiwa ł a si ę nast ę puj ą cymi wzorcami umowy: 1. regulaminem ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych poprzez Tele2 obowi ą zuj ą cym od 14 wrze ś nia 2006 r. oraz wzorem umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych dla klientów indywidualnych, 2. cennikami: − „ Cennik podstawowy”, − „Cennik podstawowy na 12 miesi ę cy” powi ą zany z umow ą na czas oznaczony, − „Cennik dobry wieczór i weekend”, − „Cennik darmowe rozmowy non-stop” powi ą zany z umow ą na czas nieoznaczony, − „Cennik darmowe rozmowy non-stop” powi ą zany z umow ą na czas oznaczony, − „Cennik darmowe soboty” powi ą zany z umow ą na czas oznaczony, − „Cennik Tele2 60 minut” powi ą zany z umow ą na czas oznaczony, − „Cennik Tele2 100 minut” powi ą zany z umow ą na czas oznaczony, − „Cennik Tele2 60 minut + darmowe soboty” powi ą zany z umow ą na czas oznaczony. Zgodnie z postanowieniem § 8 ww. wzoru umowy, w przypadku, gdy przy zawarciu Umowy (lub w czasie jej trwania) Klient wybierze Cennik powi ą zany z umow ą na czas oznaczony, Umowa zawarta zostanie na okres 12 miesi ę cy, liczone od daty wpisania Klienta do systemu bilingowego Tele2 (lub od daty wyboru Cennika). (…) w razie rezygnacji przez Klienta z abonamentu lub preselekcji Tele2, uprawiona ona b ę dzie do rozwi ą zania Umowy i obci ąż enia Klienta jednorazow ą op ł at ą w wysoko ś ci 100 z ł za ka ż dy numer telefonu obj ę ty umow ą na czas oznaczony (kwota nie podlega VAT). Postanowienie stanowi ą ce, i ż w razie rezygnacji abonenta z umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych lub preselekcji Tele2, Spó ł ka uprawniona b ę dzie do obci ąż enia go op ł at ą jednorazow ą w wysoko ś ci 100 z ł otych w brzmieniu: w przypadku rezygnacji z us ł ugi abonamentu lub preselekcji Tele2 oraz w przypadku zmiany cennika na inny niezwi ą zany z umow ą na czas oznaczony przed up ł ywem 12 miesi ę cy, Tele2 obci ąż y Klienta op ł at ą jednorazow ą w wysoko ś ci 100 z ł (kwota nie podlega VAT) powtórzono równie ż 6 w pkt 6.6. „Cennika Tele2 60 minut”, w pkt 7.6. „Cennika darmowe soboty”, w pkt 7.5. „Cennika Tele2 100 minut”, w pkt 7.5. „Cennika Tele2 60 minut + darmowe soboty”, w pkt 6.6. „Cennika podstawowego na 12 miesi ę cy”. W toku post ę powania wyja ś niaj ą cego Spó ł ka zmieni ł a stosowane wzorce umowy, wprowadzaj ą c nowy wzór umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych dla klientów indywidualnych oraz nowy regulamin ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych przez Tele2, obowi ą zuj ą cy od dnia 1 czerwca 2007 r. Postanowieniu § 7 ww. wzoru umowy, stanowi ą cemu o obci ąż eniu abonenta jednorazow ą op ł at ą w wysoko ś ci 100 z ł otych z tytu ł u rezygnacji z preselekcji lub abonamentu Tele2, powi ą zanych w umow ą na czas oznaczony, nadano brzmienie: (…) umowa niniejsza zosta ł a zawarta na czas oznaczony 12 miesi ę cy, liczonych od daty wpisania Klienta do systemu bilingowego Tele2 (lub od daty wyboru Cennika). Wybór cennika powi ą zanego z umow ą na czas oznaczony wi ąż e si ę z przyznaniem Klientowi ulgi o warto ś ci 100 z ł . (…) w razie rezygnacji przez Klienta z abonamentu lub preselekcji Tele2, uprawniona ona b ę dzie do rozwi ą zania Umowy i obci ąż enia Klienta jednorazow ą op ł at ą w wysoko ś ci 100 z ł za ka ż dy numer telefonu obj ę ty umow ą na czas oznaczony (kwota nie podlega VAT). W dacie wszcz ę cia post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, tj. na dzie ń 12 lutego 2008 r. Spó ł ka pos ł ugiwa ł a si ę wzorem umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych, w którym postanowienie stanowi ą ce o obci ąż eniu abonenta jednorazow ą op ł at ą w wysoko ś ci 50 z ł otych lub 100 z ł otych z tytu ł u rezygnacji z preselekcji lub abonamentu Tele2, powi ą zanych z umow ą na czas oznaczony, zosta ł o sformu ł owane w § 7 ww. wzoru umowy w sposób nast ę puj ą cy: (…) Umowa niniejsza zosta ł a zawarta na czas oznaczony 12 miesi ę cy, liczonych od daty wpisania Klienta do systemu bilingowego Tele2 (lub daty wyboru Cennika). Wybór cennika powi ą zanego z umow ą na czas oznaczony wi ąż e si ę z przyznaniem Klientowi ulgi o warto ś ci 50 z ł – w przypadku Cennika Oszcz ę dnego, lub 100 z ł – w przypadku pozosta ł ych Cenników. (…) w razie rezygnacji przez Klienta z abonamentu lub preselekcji Tele2, uprawniona ona b ę dzie do rozwi ą zania Umowy i obci ąż enia Klienta op ł ata jednorazow ą w wysoko ś ci 50 z ł (w przypadku Cennika Oszcz ę dnego) lub 100 z ł (w przypadku pozosta ł ych Cenników) za ka ż dy numer telefonu obj ę ty umow ą na czas oznaczony (kwota nie podlega VAT). Ponadto, w dacie wszcz ę cia post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w ofercie Spó ł ki znajdowa ł o si ę dziesi ęć cenników dotycz ą cych ró ż nych planów taryfowych, w tym trzy cenniki powi ą zane z umow ą na czas nieoznaczony i siedem cenników powi ą zanych z umow ą na czas oznaczony: 1. „Cennik podstawowy” a. powi ą zany z umow ą na czas nieoznaczony (abonament miesi ę czny w cenie 38,43 z ł otych), b powi ą zany z umow ą na czas oznaczony (abonament miesi ę czny w cenie 38,43 z ł otych). Postanowienie pkt 6.6. przedmiotowego cennika stanowi ł o, i ż w przypadku rezygnacji z us ł ugi abonamentu lub preselekcji Tele2 oraz w przypadku zmiany Cennika na inny, niezwi ą zany z umow ą na czas oznaczony przed up ł ywem 12 miesi ę cy, Tele2 obci ąż y Klienta op ł at ą jednorazow ą w wysoko ś ci 100 z ł (kwota nie podlega VAT). 2. „Cennik Tele2 60 minut” powi ą zany z umow ą na czas oznaczony (abonament miesi ę czny w cenie 42,70 z ł otych). Cennik w pkt 6.6. zawiera ł identyczne 7 postanowienie z przytoczonym powy ż ej w przedmiocie op ł aty jednorazowej. Brak analogicznego cennika powi ą zanego z umow ą na czas nieoznaczony. 3. „Cennik wolne soboty” powi ą zany z umow ą na czas oznaczony (abonament miesi ę czny w cenie 42,70 z ł otych). Cennik w pkt 7.6. zawiera ł identyczne postanowienie z przytoczonym powy ż ej w przedmiocie op ł aty jednorazowej. Brak analogicznego cennika powi ą zanego z umow ą na czas nieoznaczony. 4. „Cennik Tele2 60 minut + wolne soboty” powi ą zany z umow ą na czas oznaczony (abonament miesi ę czny w cenie 50 z ł otych). Cennik w pkt 7.5. zawiera ł identyczne postanowienie z przytoczonym powy ż ej w przedmiocie op ł aty jednorazowej. Brak analogicznego cennika powi ą zanego z umow ą na czas nieoznaczony. 5. „Cennik Tele2 100 minut” powi ą zany z umow ą na czas oznaczony (abonament miesi ę czny w cenie 50 z ł otych). Cennik w pkt 7.5. zawiera ł identyczne postanowienie z przytoczonym powy ż ej w przedmiocie op ł aty jednorazowej. Brak analogicznego cennika powi ą zanego z umow ą na czas nieoznaczony. 6. „Cennik dobry wieczór i weekend” powi ą zany z umow ą na czas nieoznaczony (abonament miesi ę czny w cenie 70 z ł otych). Brak analogicznego cennika powi ą zanego z umow ą na czas oznaczony. 7. „Cennik rozmowy non stop” a. powi ą zany z umow ą na czas oznaczony (abonament miesi ę czny w cenie 99 z ł otych), brak postanowienia w przedmiocie op ł aty jednorazowej, b. powi ą zany z umow ą na czas nieoznaczony (abonament miesi ę czny w cenie 108 z ł otych). W trakcie przedmiotowego post ę powania ustalono, i ż Spó ł ka zawiera ł a umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych zarówno na czas nieoznaczony, jak i na czas oznaczony. Oferowane przez Spó ł k ę plany taryfowe, powi ą zane z ww. rodzajami umów, przewidywa ł y okre ś lone limity darmowych po łą cze ń w ró ż nych okresach czasu. W ofercie Tele2 przewa ż a ł y cenniki (plany taryfowe) powi ą zane z umowami na czas oznaczony. Niektóre cenniki powi ą zane by ł y tylko z umow ą na czas oznaczony, przy jednoczesnym braku tych samych cenników powi ą zanych z umow ą na czas nieoznaczony. Analiza i porównanie cen ww. planów taryfowych pozwoli ł a na nast ę puj ą ce spostrze ż enia: - ceny niektórych planów taryfowych nie by ł y uzale ż nione od rodzaju zawieranej umowy, tzn. umowy zawieranej na czas oznaczony albo na czas nieoznaczony. Jako przyk ł ad mo ż na wskaza ć „Cennik podstawowy” z abonamentem miesi ę cznym w cenie 38,43 z ł otych powi ą zany z umow ą na czas nieoznaczony oraz cennik podstawowy abonamentem miesi ę cznym w cenie 38,43 z ł otych powi ą zany z umow ą na czas oznaczony. Cena abonamentu obu ofert oraz ceny za po łą czenia lokalne i mi ę dzymiastowe by ł y identyczne. W zró ż nicowany sposób okre ś lono jedynie ceny po łą cze ń w wybranych kierunkach w ruchu mi ę dzynarodowym. W przedmiotowej sytuacji Tele2 w cenniku podstawowym powi ą zanym z umow ą na czas oznaczony zastrzeg ł a op ł at ę w wysoko ś ci 100 z ł otych za rezygnacj ę z us ł ugi abonamentu lub preselekcji Tele2 lub za zmian ę cennika na inny, niezwi ą zany z umow ą na czas oznaczony; - niektóre plany taryfowe powi ą zane by ł y tylko z umowami na czas oznaczony, a w zwi ą zku z tym niemo ż liwe by ł o porównanie cen ofert powi ą zanych z oboma rodzajami umów; 8 - ceny niektórych planów taryfowych by ł y uzale ż nione od rodzaju zawieranej umowy, tzn. umowy zawieranej na czas oznaczony albo na czas nieoznaczony. Jako przyk ł ad mo ż na wskaza ć „Cennik rozmowy non stop” z abonamentem miesi ę cznym w cenie 108 z ł otych powi ą zany z umow ą na czas nieoznaczony oraz „Cennik rozmowy non stop” z abonamentem miesi ę cznym w cenie 99 z ł otych powi ą zany z umow ą na czas oznaczony. Z dniem 14 lipca 2008 r. Tele2 wprowadzi ł a zmiany w swojej ofercie. Zgodnie z „Zarz ą dzeniem Dyrekcji z dnia 11 lipca 2008 r. w sprawie w sprawie wycofania wzorców umownych oraz zaprzestania naliczania op ł at w przypadku rozwi ą zania przez klientów umów”, Spó ł ka odst ą pi ł a od naliczania klientom indywidualnym op ł at zwi ą zanych z przedterminowym rozwi ą zaniem umów o ś wiadczenie us ł ug abonamentu i preselekcji (WLR) b ą d ź us ł ugi preselekcji (CPS), dotycz ą cych cenników znajduj ą cych si ę w ofercie Spó ł ki przed dniem 14 lipca 2008 r. Ponadto, zgodnie z „Zarz ą dzeniem Dyrekcji z dnia 11 lipca 2008 r. w sprawie wprowadzenia nowych produktów do oferty Tele2” od dnia 14 lipca 2008 r., wprowadzono nast ę puj ą ce cenniki dotycz ą ce us ł ugi abonamentu i preselekcji: 1. „Cennik Tele2 Telefon Podstawowy”, 2. „Cennik Tele2 Telefon 1 Godzina”, 3. „Cennik Tele2 Telefon 2 Godziny”, 4. „Cennik Tele2 Telefon 5 Godzin”, 5. „Cennik Tele2 Telefon 20 Godzin”, 6. „Cennik Tele2 Telefon 40 Godzin.” Sprzeda ż ww. us ł ug telekomunikacyjnych odbywa si ę w oparciu o nowy wzór umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych dla klientów indywidualnych. Postanowienie stanowi ą ce o obci ąż eniu abonenta jednorazow ą op ł at ą z tytu ł u rezygnacji z preselekcji lub abonamentu Tele2, powi ą zanych w umow ą na czas oznaczony, zosta ł o sformu ł owane w postanowieniu § 7 ww. wzoru umowy w sposób nast ę puj ą cy: zawarcie umowy na czas oznaczony 12 miesi ę cy wi ąż e si ę z przyznaniem Klientowi ulgi w op ł acie aktywacyjnej (w wysoko ś ci 122 z ł brutto) W przypadku Umowy zawartej na czas oznaczony 12 miesi ę cy, rozwi ą zanie Umowy w tym okresie przez Klienta lub przez Tele2 z winy Klienta skutkuje powstaniem uprawienia Tele2 do obci ąż enia Klienta op ł at ą w wysoko ś ci równowarto ś ci przyznanej ulgi w op ł acie aktywacyjnej. Dodatkowo, w my ś l przedmiotowego Zarz ą dzenia Dyrekcji, wskazane cenniki s ą oferowane w dwóch opcjach, tj. w ramach umowy na czas nieoznaczony albo w ramach umowy na czas oznaczony 12 miesi ę cy (za wyj ą tkiem „Cennika Tele2 Telefon 20 Godzin”, który b ę dzie oferowany wy łą cznie z umow ą na czas nieoznaczony). Poza tym ka ż dy cennik charakteryzuje si ę okre ś lonym pakietem minut do wykorzystania w ramach abonamentu. Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje. I. Ocena dzia ł a ń Tele2 Polska sp. z o. o. w aspekcie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Art. 24 ust. 2 uokik stanowi, i ż przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy . Zbiorowe 9 interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami, polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem dzia ł aniach przedsi ę biorców. Konsumentem w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest osoba fizyczna dokonuj ą ca czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą (art. 22 1 k.c. w zw. z art. 4 pkt 12 uokik). W zwi ą zku z powy ż szym, dla uznania dzia ł ania przedsi ę biorcy za niezgodne z zawartym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów zakazem stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów nale ż y wykaza ć , i ż spe ł nione zosta ł y kumulatywnie trzy nast ę puj ą ce przes ł anki: A) kwestionowane dzia ł anie jest dzia ł aniem przedsi ę biorcy; B) dzia ł anie to jest bezprawne; C) dzia ł anie to godzi w zbiorowy interes konsumentów. Ad A) Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera legaln ą definicj ę przedsi ę biorcy. Zgodnie z jej art. 4 pkt 1 uokik, pod poj ę ciem tym nale ż y rozumie ć przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1905 ze zm.) oraz: a) osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, której ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej, b) osob ę fizyczn ą wykonuj ą c ą zawód we w ł asnym imieniu i na w ł asny rachunek lub prowadz ą c ą dzia ł alno ść w ramach wykonywania takiego zawodu, d) zwi ą zek przedsi ę biorców w rozumieniu pkt 2 – na potrzeby przepisów dotycz ą cych (…) praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. 1 Natomiast w my ś l art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, przedsi ę biorc ą w jej rozumieniu jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nieb ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą – wykonuj ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . W ł a ś ciw ą dla przedsi ę biorcy dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą jest zarobkowa dzia ł alno ść wytwórcza, budowlana, handlowa, us ł ugowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze z ł ó ż , a tak ż e dzia ł alno ść zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ci ą g ł y (art. 2 ww. ustawy). Tele2 Polska sp. z o. o. jest spó ł k ą prawa handlowego wpisan ą do Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000125125, prowadz ą c ą we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą c ą ś wiadczeniu us ł ug telekomunikacyjnych. Nie ulega zatem w ą tpliwo ś ci, i ż posiada status przedsi ę biorcy w rozumieniu powo ł ywanego powy ż ej art. 4 pkt 1 uokik. Tym samym Spó ł ka przy wykonywaniu dzia ł alno ś ci gospodarczej podlega rygorom okre ś lonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów i jej dzia ł ania mog ą podlega ć ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. 1 trzeci cz ł on definicji przedsi ę biorcy zawartej w art. 4 pkt 1 uokik [lit. c)] znajduje zastosowanie wy łą cznie w post ę powaniach w sprawach koncentracji; 10 Ad B) Bezprawno ść tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczno ść z obowi ą zuj ą cym porz ą dkiem prawnym. Poj ę cie porz ą dek prawny obejmuje nakazy i zakazy wynikaj ą ce z norm prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego, a tak ż e nakazy i zakazy wynikaj ą ce z zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów. 2 Bezprawno ść jest kategori ą obiektywn ą . Rozwa ż enia przy ocenie bezprawno ś ci wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przedsi ę biorcy by ł o zgodne, czy te ż niezgodne z obowi ą zuj ą cymi zasadami porz ą dku prawnego. O bezprawno ś ci dzia ł ania decyduje w ś wietle orzecznictwa S ą du Najwy ż szego ca ł okszta ł t okoliczno ś ci konkretnego stanu faktycznego. 3 Dla stwierdzenia bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczaj ą cym wadliwo ść procesu decyzyjnego sprawcy) i stopie ń tej winy (umy ś lno ść b ą d ź nieumy ś lno ść ), a tak ż e ś wiadomo ść istnienia naruszonych norm prawnych. Niezgodno ść dzia ł a ń Tele2 z art. 57 ust. 5 Prawa telekomunikacyjnego Zgodnie z art. 57 ust. 5 Pt, warunki umowy o ś wiadczenie publicznie dost ę pnych us ł ug telekomunikacyjnych, w tym o zapewnienie przy łą czenia do sieci, nie mog ą uniemo ż liwia ć lub utrudnia ć abonentowi korzystania z prawa do zmiany dostawcy us ł ug ś wiadcz ą cego publicznie dost ę pne us ł ugi telekomunikacyjne . Przepis art. 57 ust. 5 Pt ustanawia zatem zakaz kszta ł towania tre ś ci umów w taki sposób aby uniemo ż liwi ć lub zniech ę ci ć abonentów do zmiany dostawcy us ł ug telekomunikacyjnych. Przedmiotowe utrudnienia mog ą mie ć charakter finansowy, organizacyjny, a tak ż e dotyczy ć innych aspektów sfery interesów konsumentów, od których uzale ż niaj ą oni wybór dostawcy us ł ug. 4 Nale ż y tak ż e wskaza ć , i ż celem przepisu jest zarówno ochrona interesów abonentów us ł ug telekomunikacyjnych, jak i promowanie konkurencji na rynku us ł ug telekomunikacyjnych. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o uzna ć , i ż dzia ł ania Spó ł ki, polegaj ą ce na pobieraniu dodatkowej op ł aty z tytu ł u rezygnacji przez konsumentów z abonamentu lub preselekcji Tele2, w ramach umów na czas oznaczony 12 miesi ę cy zawartych w wyniku wyboru przez konsumenta odpowiedniego cennika powi ą zanego z umow ą na czas oznaczony, które to umowy nie by ł y zwi ą zane z przyznaniem konsumentowi ulgi , mia ł o na celu utrudnienie zmiany dostawcy us ł ug, który ś wiadczy powszechnie dost ę pne us ł ugi telekomunikacyjne. Utrudnienie konsumentom zmiany dostawcy us ł ug telekomunikacyjnych polega ł o na stosowaniu przez Tele2 we wzorcu umowy postanowienia daj ą cego Spó ł ce mo ż liwo ść żą dania od konsumentów dodatkowej, bezprawnej op ł aty za rozwi ą zanie umowy na czas oznaczony, przed up ł ywem okresu na jaki zosta ł a ona zawarta. Podkre ś lenia wymaga, i ż pobieranie przedmiotowej op ł aty nie znajdowa ł o podstaw w art. 57 ust. 6 Pt, co zostanie wykazane przez Prezesa Urz ę du w dalszej cz ęś ci decyzji. Stosowanie zatem przez Tele2 bezprawnej, nie znajduj ą cej uzasadnienia w przepisach prawa telekomunikacyjnego op ł aty mog ł o skutecznie powstrzyma ć znaczn ą liczb ę konsumentów przed zmian ą dostawcy us ł ug. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y uzna ć , i ż pobieranie ww. op ł aty pozostawa ł o w sprzeczno ś ci z art. 57 ust. 5 Pt. 2 tak m.in. w jednym z ostatnich orzecze ń SOKiK z dnia 13 listopada 2007 r., XVII AmA 45/07; 3 wyrok SN z dnia 8 maja 2002 r., I PKN 267/2001, cyt. za Lex; 11 Brak zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 57 ust. 6 Prawa telekomunikacyjnego Zgodnie z przepisem art. 57 ust. 6 Pt, w przypadku zawarcia umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych, w tym o zapewnienie przy łą czenia do sieci, zwi ą zanego z ulg ą przyznan ą abonentowi, roszczenie z tytu ł u jednostronnego rozwi ą zania umowy przez abonenta lub przez dostawc ę us ł ug z winy abonenta przed up ł ywem terminu ustalonego w umowie nie mo ż e przekroczy ć okre ś lonej w umowie równowarto ś ci ulgi przyznanej abonentowi . Warunkiem wyst ą pienia przez dostawc ę us ł ug telekomunikacyjnych z roszczeniem wobec abonenta o zwrot równowarto ś ci ulgi jest zatem: 1) istnienie umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych zwi ą zanej z ulg ą przyznan ą abonentowi, 2) okre ś lenie w ww. umowie równowarto ś ci oraz przedmiotu ulgi przyznanej abonentowi, 3) okre ś lenie w ww. umowie terminu, w którym jednostronne rozwi ą zanie umowy przez abonenta lub przez dostawc ę us ł ug z winy abonenta, b ę dzie uprawnia ł o dostawc ę us ł ug do wyst ą pienia z żą daniem (roszczeniem) zwrotu równowarto ś ci ulgi. Kumulatywne spe ł nienie wy ż ej wskazanych przes ł anek uprawnia dostawc ę us ł ug telekomunikacyjnych do wyst ą pienia wobec abonenta na podstawie art. 57 ust. 6 Pt z roszczeniem odszkodowawczym, którego wysoko ść nie mo ż e przekroczy ć jednak równowarto ś ci, okre ś lonej w umowie, ulgi przyznanej abonentowi. Ad 1) Prawo telekomunikacyjne nie definiuje poj ę cia ulgi. Potoczne rozumienie s ł owa „ulga” to zmniejszenie op ł at, zni ż ka (wed ł ug: Uniwersalny S ł ownik J ę zyka Polskiego t. IV, s. 1058). W szerokim tego s ł owa znaczeniu, w kontek ś cie generalnej zasady odp ł atno ś ci za us ł ugi ś wiadczone przez przedsi ę biorc ę - w przedmiotowej sytuacji w bran ż y telekomunikacyjnej - ulg ą mo ż e by ć okre ś lany limit bezp ł atnych minut przyznanych do wykorzystania w ramach danego planu taryfowego czy te ż ta ń sze po łą czenia telefoniczne w okre ś lonym przedziale czasowym. Wymienione powy ż ej przyk ł ady zmniejszenia op ł at stanowi ą elementy ró ż nicuj ą ce poszczególne oferty danego przedsi ę biorcy lub te ż oferty ró ż nych przedsi ę biorców. Jednak ż e przedmiotowe zni ż ki w op ł atach nie b ę d ą stanowi ł y ulgi w poj ę ciu przepisu art. 57 ust. 6 Pt, który to dotyczy ulgi (zni ż ki) realnie (faktycznie) przyznawanej konsumentowi (konsumowanej) w momencie zawarcia umowy lub w trakcie jej wykonywania, a nie ulgi (zni ż ki) hipotetycznej. Oczywistym wydaje si ę , i ż celem racjonalnego ustawodawcy, planowany – przy u ż yciu przepisu art. 57 ust. 6 Pt – zakres regulacji stosunków umownych w relacjach przedsi ę biorcy telekomunikacyjnego z abonentem, nie móg ł dotyczy ć elementów (w tym cen, zni ż ek, upustów) ró ż nicuj ą cych poszczególne oferty danego przedsi ę biorcy, a tym bardziej elementów ró ż nicuj ą cych oferty ró ż nych przedsi ę biorców. Przedmiotowy przepis mo ż e dotyczy ć zatem jedynie ulg (zni ż ek) realnie (faktycznie) przyznawanych konsumentowi (konsumowanych przez konsumenta) w momencie zawarcia umowy lub w trakcie jej wykonywania, a nie odnosz ą cych si ę do pewnych zni ż ek, upustów do których konsument, przy wyborze okre ś lonej oferty b ę dzie jedynie uprawiony (lecz nie ma obowi ą zku skorzystania z niej). 4 S. Pi ą tek, Prawo telekomunikacyjne, Komentarz, wyd. 2, Warszawa 2005 r., str. 430-431; 12 Obrazuj ą c powy ż sz ą argumentacj ę przyk ł adami nale ż y przedstawi ć co nast ę puje. Przyk ł ad 1: Standardowa oferta przedsi ę biorcy telekomunikacyjnego przewiduje, i ż op ł ata aktywacyjna wynosi 200 z ł otych. W ramach oferty okre ś lonej ogólnie mianem promocyjnej, ten sam przedsi ę biorca telekomunikacyjny przewiduje op ł at ę aktywacyjn ą w wysoko ś ci 1 z ł otego. Konsument zawieraj ą c umow ę o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych otrzymuje zatem ulg ę w wysoko ś ci 199 z ł otych, która to ulga realizuje si ę (musi si ę zrealizowa ć ) ju ż w momencie zawarcia umowy (konieczno ść poniesienia przez konsumenta mniejszych kosztów aktywacji) . W sytuacji okre ś lenia zatem przez przedsi ę biorc ę w umowie o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych zawartej na warunkach promocyjnych, i ż konsument, zawieraj ą c przedmiotow ą umow ę , otrzymuj ę ulg ę w wysoko ś ci 199 z ł otych, która to ulga dotyczy obni ż onej, w porównaniu z warunkami standardowymi, op ł aty aktywacyjnej, przedsi ę biorca dysponuje roszczeniem okre ś lonym w art. 57 ust. 6 Pt. Przyk ł ad 2: Standardowa oferta przedsi ę biorcy telekomunikacyjnego, np. dotycz ą ca umów na czas nieoznaczony, przewiduje, i ż cena us ł ugi X wynosi 200 z ł otych miesi ę cznie. W ramach oferty niestandardowej, np. dotycz ą cej umów na czas oznaczony 24 miesi ę cy, cena us ł ugi X wynosi 150 z ł otych miesi ę cznie. Konsument, zawieraj ą c zatem umow ę na czas oznaczony 24 miesi ę cy, co miesi ą c otrzymuje od przedsi ę biorcy ulg ę w wysoko ś ci 50 z ł otych. W sytuacji okre ś lenia zatem przez przedsi ę biorc ę w umowie o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych zawartej na czas oznaczony, i ż konsument, zawieraj ą c przedmiotow ą umow ę , otrzymuj ę co miesi ą c ulg ę w wysoko ś ci 50 z ł otych, która to ulga dotyczy obni ż onej, w porównaniu z warunkami standardowymi, ceny za us ł ug ę X, przedsi ę biorca dysponuje roszczeniem okre ś lonym w art. 57 ust. 6 Pt. W sytuacji zatem rozwi ą zania przez abonenta umowy po okresie 9 miesi ę cy jej obowi ą zywania, wysoko ść ww. roszczenia w przedstawianej sytuacji wyniesie 450 z ł otych (9 miesi ę cy x 50 z ł otych). Przyk ł ad 3: W standardowej ofercie operatora telefonii komórkowej cena aparatu telefonicznego XYZ wynosi 2000 z ł otych. W ramach oferty niestandardowej, np. dotycz ą cej umów na czas oznaczony 24 miesi ę cy, cena aparatu telefonicznego XYZ wynosi 100 z ł otych. Konsument zawieraj ą c umow ę o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych i zakup aparatu telefonicznego otrzymuje zatem ulg ę w wysoko ś ci 1900 z ł otych, która to ulga realizuje si ę (musi si ę zrealizowa ć ) ju ż w momencie zawarcia umowy (konieczno ść poniesienia przez konsumenta mniejszych kosztów zakupu aparatu telefonicznego) . W sytuacji okre ś lenia zatem przez przedsi ę biorc ę w umowie zawartej na czas oznaczony, i ż konsument, zawieraj ą c przedmiotow ą umow ę , otrzymuj ę ulg ę w wysoko ś ci 1900 z ł otych, która to ulga dotyczy obni ż onej, w porównaniu z warunkami standardowymi, ceny zakupu aparatu telefonicznego, przedsi ę biorca dysponuje roszczeniem okre ś lonym w art. 57 ust. 6 Pt. Podstawowym zatem warunkiem koniecznym do wyst ą pienia przez dostawc ę us ł ug telekomunikacyjnych z żą daniem zwrotu ulgi jest istnienie umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych zwi ą zanej z przyznaniem przedmiotowej ulgi, która to ulga zostaje realnie (faktycznie) przyznana konsumentowi (konsumowana przez konsumenta) w momencie zawarcia umowy lub w trakcie jej wykonywania. Tymczasem Tele2, poj ę cie ulgi odnosi do pewnych zni ż ek, upustów do których konsument, przy wyborze okre ś lonej oferty jest jedynie uprawiony (lecz nie ma obowi ą zku skorzystania z nich), w szczególno ś ci do potencjalnych korzy ś ci finansowych wynikaj ą cych 13 dla abonentów z wyboru okre ś lonych cenników, np. mo ż liwo ś ci korzystania z ta ń szych po łą cze ń lub przyznania darmowych minut, które charakteryzuj ą dany plan taryfowy. Hipotetyczny charakter przyznanej ulgi potwierdzaj ą zreszt ą wyja ś nienia Tele2 z ł o ż one w toku post ę powania, wskazuj ą ce na „warto ść dost ę pnej dla klienta ulgi zwi ą zanej z wyborem danego cennika (…).” Maj ą c na uwadze powy ż sze, za wykazany nale ż y uzna ć fakt, i ż umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych zawierane przez Tele2 nie by ł y zwi ą zane z przyznan ą abonentowi ulg ą w rozumieniu art. 57 ust. 6 Pt . Przedmiotowa konstatacja czyni zb ę dnym rozwa ż anie kolejnych przes ł anek dotycz ą cych warunków wyst ą pienia przez dostawc ę us ł ug telekomunikacyjnych z roszczeniem wobec abonenta o zwrot równowarto ś ci ulgi (wskazane w pkt 2 i 3 powy ż ej). Maj ą c jednak na uwadze argumentacj ę prezentowan ą w toku post ę powania przez Tele2, Prezes Urz ę du dokona ich analizy, kieruj ą c si ę zasad ą dok ł adnego i wszechstronnego zebrania i rozwa ż enia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.). Ad 2) Kolejnym warunkiem mo ż liwo ś ci wyst ą pienia przez dostawc ę us ł ug telekomunikacyjnych z żą daniem zwrotu ulgi w rozumieniu art. 57 ust. 6 Pt jest dok ł adne okre ś lenie jej warto ś ci i przedmiotu w umowie o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych zwi ą zanej z przyznaniem ww. ulgi. Powy ż sza konstatacja znajduje potwierdzenie w doktrynie prawa, gdzie reprezentowany jest pogl ą d, i ż przy zawieraniu umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych dostawca us ł ug telekomunikacyjnych powinien w sposób jednoznaczny i wyra ź ny okre ś li ć w umowie warto ść ulgi przyznanej abonentowi, a ponadto wskaza ć czego ta ulga dotyczy i jak d ł ugo us ł ugobiorca jest ni ą zwi ą zany, tak aby informacja o warto ś ci ulgi by ł a znana przy podpisywaniu umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych. Dok ł adne okre ś lenie w umowie przedmiotowej ulgi, stanowi warunek skorzystania przez dostawc ę us ł ug z przepisu art. 57 ust. 6 Pt. 5 W opisanych powy ż ej przyk ł adach rodzaj i warto ść ulgi okre ś lone w umowie b ę d ą odnosi ć si ę do: - przyk ł ad nr 1: obni ż ona op ł ata aktywacyjna, warto ść ulgi 199 z ł otych; - przyk ł ad nr 3: obni ż ona cena zakupu aparatu telefonicznego XYZ, warto ść ulgi 100 z ł otych. W przyk ł adzie nr 2 ulga dotyczy ć b ę dzie obni ż onej ceny us ł ugi X, przy porównaniu oferty niestandardowej do oferty standardowej. Warto ść ulgi uzale ż niona b ę dzie od liczby miesi ę cy, w czasie których konsument korzysta ł z us ł ugi X na warunkach niestandardowych (ulgowych). Tele2 w postanowieniu § 7 wzoru umowy (obowi ą zuj ą cego w dacie wszcz ę cia post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów) o tre ś ci (…) Umowa niniejsza zosta ł a zawarta na czas oznaczony 12 miesi ę cy, liczonych od daty wpisania Klienta do systemu bilingowego Tele2 (lub daty wyboru Cennika). Wybór cennika powi ą zanego z umow ą na czas oznaczony wi ąż e si ę z przyznaniem Klientowi ulgi o warto ś ci 50 z ł – w przypadku Cennika Oszcz ę dnego, lub 100 z ł – w przypadku pozosta ł ych Cenników. (…) w razie rezygnacji przez Klienta z abonamentu lub preselekcji Tele2, uprawniona ona b ę dzie do rozwi ą zania Umowy i obci ąż enia Klienta op ł ata jednorazow ą w wysoko ś ci 50 z ł (w przypadku Cennika Oszcz ę dnego) lub 100 z ł (w przypadku pozosta ł ych Cenników) za ka ż dy numer telefonu obj ę ty umow ą na czas oznaczony (kwota nie podlega VAT ) , nie 5 S. Pi ą tek, Prawo telekomunikacyjne, Komentarz, wyd. 2, Warszawa 2005 r., str. 431; 14 okre ś li ł a w ogóle rodzaju ulgi w umowie o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych, wskazuj ą c tylko na jej potencjaln ą , hipotetyczn ą warto ść . Abonent nie posiada ł zatem wszystkich wymaganych prawem informacji dotycz ą cych ulgi w rozumieniu art. 57 ust. 6 Pt. Samo bowiem okre ś lenie warto ś ci ulgi bez odniesienia jej do przedmiotu, rodzaju ulgi jest dzia ł aniem niewystarczaj ą cym ze strony dostawcy us ł ug telekomunikacyjnych. Przedmiotowe postanowienie wzoru umowy nie no ż e zosta ć uznane za przyznanie konsumentowi okre ś lonej ulgi, a w konsekwencji wskazywana przez przedsi ę biorc ę w umowie ulga ma charakter pozorny . Podkre ś lenia wymaga, ż e cho ć postanowienie stanowi o przyznaniu konsumentowi ulgi w okre ś lonej wysoko ś ci, nie wiadomo czego ona dotyczy i w jaki sposób si ę realizuje . Raz jeszcze nale ż y wskaza ć , i ż ulga musi by ć realna , a wi ę c mo ż liwa do zweryfikowania na etapie zawierania umowy. W niniejszej sprawie, jedyna korzy ść finansowa dla abonenta mo ż e dotyczy ć wykonywania przez niego po łą cze ń po obni ż onej cenie – co jednak nie mo ż e by ć uznane za ulg ę w rozumieniu art. 57 ust. 6 Pt. W ocenie Prezesa Urz ę du, maj ą c na uwadze poczynione w pkt 1 powy ż ej rozwa ż ania dotycz ą ce poj ę cia ulgi w rozumieniu art. 57 ust. 6 Pt, rodzaj ulgi nie zosta ł okre ś lony w odpowiednich cennikach powi ą zanych z umow ą na czas oznaczony, na co wskazywa ł a Spó ł ka w toku post ę powania. Nawet jednak gdyby przyj ąć argumentacj ę Tele2 wskazuj ą c ą na okre ś lenie rodzaju ulgi w ww. cennikach, dzia ł anie Spó ł ki pozostawa ł oby nadal niewystarczaj ą ce w ś wietle przepisu art. 57 ust. 6 nak ł adaj ą cego na przedsi ę biorc ę telekomunikacyjnego wymóg zamieszczenia wszelkich elementów dotycz ą cych tej ż e ulgi w umowie o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych. Ad 3) W umowie powinien tak ż e zosta ć okre ś lony termin, w którym jednostronne rozwi ą zanie umowy przez abonenta lub przez dostawc ę us ł ug z winy abonenta, b ę dzie uprawnia ł o dostawc ę us ł ug do wyst ą pienia z żą daniem (roszczeniem) zwrotu równowarto ś ci ulgi. Postanowienie § 7 wzoru umowy wskazywa ł o, i ż (…) w razie rezygnacji przez Klienta z abonamentu lub preselekcji Tele2, uprawniona ona b ę dzie do rozwi ą zania Umowy i obci ąż enia Klienta op ł ata jednorazow ą w wysoko ś ci (…) . W ocenie Prezesa Urz ę du, przedmiotowe postanowienie nie wskazywa ł o w sposób jednoznaczny i precyzyjny, czy ww. termin odnosi si ę do pe ł nego okresu trwania umowy zawartej na czas oznaczony czy te ż innego, krótszego okresu. Maj ą c na uwadze powy ż sze nale ż y stwierdzi ć , i ż praktyka Tele2 polegaj ą ca na pobieraniu op ł aty jednorazowej z tytu ł u rezygnacji przez konsumentów z umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych zawartej na czas oznaczony 12 miesi ę cy zawartej w wyniku wyboru przez konsumenta odpowiedniego cennika us ł ug, jako umowy nie zwi ą zanej z przyznaniem konsumentowi ulgi, nie mog ł a znajdowa ć swojego uzasadnienia w art. 57 ust. 6 Pt. Ad C) Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje definicji „zbiorowego interesu konsumentów”, wskazuj ą c jednak w przepisie art. 24 ust. 3 uokik, ż e nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów oznacza zatem nara ż enie na uszczerbek interesów znacznej grupy lub 15 wszystkich konsumentów, poprzez stosowan ą przez przedsi ę biorc ę praktyk ę obejmuj ą c ą tak dzia ł ania, jak i zaniechania. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów mo ż e polega ć zarówno na ich naruszeniu, jak i zagro ż eniu im. O tym czy naruszony zosta ł interes zbiorowy, nie zawsze przes ą dza kryterium ilo ś ciowe, poniewa ż niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta mo ż e by ć przejawem stosowanej praktyki naruszaj ą cej interes zbiorowy. W jednym z orzecze ń S ą d Najwy ż szy stwierdzi ł , i ż nie jest zasadne uznawanie, ż e post ę powanie z tytu ł u naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mo ż na wszcz ąć tylko wtedy, gdy zagro ż one s ą interesy wielu odbiorców, a nie jest to mo ż liwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pe ł ni tak ż e funkcj ę prewencyjn ą , s ł u ż y bowiem ochronie tak ż e nieograniczonej liczbie potencjalnych konsumentów (wyrok SN z dnia 12 wrze ś nia 2003 r., I CKN 504/01). Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywo ł uje negatywne skutki w sferze ich praw i obowi ą zków. Natomiast przez interes zbiorowy nale ż y rozumie ć interes dotycz ą cy konsumentów jako okre ś lonej zbiorowo ś ci. Dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów istotne jest zatem ustalenie, i ż konkretne dzia ł anie przedsi ę biorcy nie ma ś ci ś le okre ś lonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kr ę gu podmiotów lub gdy negatywnymi skutkami dzia ł a ń przedsi ę biorcy dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku. Jak podnosi si ę w doktrynie, w poj ę ciu praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów mie ś ci si ę tak ż e dzia ł anie przedsi ę biorcy skierowane wprawdzie do oznaczonych (zindywidualizowanych), ale za to dostatecznie licznych konsumentów, o ile przy tym konsumentów tych łą czy jaka ś wspólna cecha rodzajowa. Wówczas bowiem poszkodowana zostaje pewna grupa konsumentów, nie b ę d ą ca jedynie – z punktu widzenia przedsi ę biorcy stosuj ą cego dana praktyk ę – zbiorowo ś ci ą przypadkowych jednostek, lecz stanowi ą c ą okre ś lon ą i odr ę bn ą kategori ę konsumentów reprezentuj ą c ą w znacznym stopniu wspólne interesy. 6 Nale ż y zatem przyj ąć , ż e zbiorowy interes konsumentów nie musi odnosi ć si ę do nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zindywidualizowa ć , gdy ż brak indywidualizacji nie sprzeciwia si ę mo ż liwo ś ci wyodr ę bnienia kategorii b ą d ź zbioru konsumentów o pewnych cechach. Oznacza to, ż e nie ilo ść faktycznych, potwierdzonych narusze ń , ale przede wszystkim ich charakter, a w zwi ą zku z tym mo ż liwo ść (chocia ż by tylko potencjalna) wywo ł ania negatywnych skutków wobec okre ś lonej zbiorowo ś ci przes ą dza o naruszeniu zbiorowego interesu. W niniejszej sprawie praktyka Tele2 godzi ł a w interesy potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów, którzy mogli zawrze ć z Tele2 umow ę o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych na czas oznaczony. Prezes Urz ę du, podejmuj ą c rozstrzygni ę cia zawarte w niniejszej decyzji, nie opiera ł si ę na indywidualnych przypadkach nieprawid ł owo ś ci przedstawianych przez konsumentów, lecz wzi ął pod uwag ę dzia ł ania Spó ł ki odnosz ą ce si ę do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, a wi ę c pewnej, potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów. Interes konsumentów nale ż y rozumie ć jako interes prawny (a nie faktyczny), a wi ę c uznany przez ustawodawc ę na zas ł uguj ą cy na ochron ę i zabezpieczenie. W literaturze przedmiotu zwraca si ę uwag ę , i ż okre ś lenie sta ł ego czy zamkni ę tego katalogu interesów 6 M. Szyd ł o, Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów, Monitor Prawniczy 2004/17/791; 16 konsumentów nie jest mo ż liwe, ani te ż zasadne. 7 Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów powi ą zane jest z naruszeniem interesów gospodarczych konsumentów. Pod tym poj ę ciem nale ż y rozumie ć zarówno naruszenie interesów stricte ekonomicznych (o wymiarze maj ą tkowym), jak równie ż prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezak ł óconych przez przedsi ę biorc ę warunkach rynkowych, zapewniaj ą cych konsumentom dokonywanie transakcji handlowych z przedsi ę biorcami przy ca ł kowitym zrozumieniu rzeczywistego sensu ekonomicznego i prawnego warunków dokonywanych czynno ś ci na etapie przedkontraktowym oraz w czasie wykonywania umowy. W tym te ż aspekcie, w niniejszej sprawie nast ą pi ł o naruszenie interesu gospodarczego konsumentów poprzez nara ż enie ich na zap ł at ę bezprawnej op ł aty za rozwi ą zanie umowy zawartej na czas oznaczony, niezwi ą zanej z ulg ą przyznan ą abonentowi, przed up ł ywem okresu, na jaki zosta ł a zawarta (naruszenie interesów ekonomicznych konsumentów) oraz nierzetelno ść traktowania konsumentów przez przedsi ę biorc ę (naruszenie interesów niemaj ą tkowych). II. Rozstrzygni ę cie w pkt I sentencji decyzji. Nakaz zaniechania stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 26 ust. 1 uokik, Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazaniu zaniechania jej stosowania, je ż eli stwierdzi naruszenie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonego w przepisie art. 24 uokik. W trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego oraz post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów Spó ł ka prezentowa ł a stanowisko wskazuj ą ce na zgodno ść z prawem podejmowanych przez ni ą dzia ł a ń zwi ą zanych z pobieraniem op ł aty w wysoko ś ci 100 z ł otych W pi ś mie z dnia 18 lipca 2008 r. Spó ł ka, podtrzymuj ą c ww. stanowisko, poinformowa ł a o wprowadzeniu zmian w swojej ofercie oraz praktyce dzia ł ania. Spó ł ka wskaza ł a, i ż wycofa ł a ze sprzeda ż y wszystkie dotychczasowe cenniki, jak równie ż dotychczasowy wzór umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych. Na dowód powy ż szego Spó ł ka przedstawi ł a Zarz ą dzenie Dyrekcji z dnia 11 lipca 2008 r. w sprawie wprowadzenia nowych produktów do oferty Tele2. Dodatkowo Spó ł ka przedstawi ł a Zarz ą dzenie Dyrekcji z dnia 11 lipca 2008 r. w sprawie wycofania z u ż ycia wzorców umownych oraz zaprzestania naliczanie op ł at w przypadku rozwi ą zania przez klientów umów, w my ś l którego Tele2 zobowi ą za ł a si ę do nienaliczania op ł aty jednorazowej z tytu ł u przedterminowego rozwi ą zania umowy zawartej na czas oznaczony, powi ą zanej z cennikami znajduj ą cymi si ę w ofercie Tele2 przed dniem 14 lipca 2008 r. Maj ą c na uwadze powy ż sze, w sentencji niniejszej decyzji uznano dzia ł ania Tele2 za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów oraz nakazano zaniechanie jej stosowania. Przedmiotowe rozstrzygniecie motywowane jest w szczególno ś ci faktem, i ż Spó ł ka, dokonuj ą c z dniem 14 lipca 2008 r. zmian w stosowanych wzorcach umów, nie dokona ł a zmian w umowach funkcjonuj ą cych w obrocie z konsumentami. Podtrzymuj ą c prezentowane w toku post ę powania stanowisko Tele2 wskaza ł a, i ż dokona ł a zmian w ofercie kierowanej do nowych klientów. Jednocze ś nie wzorce umowy stosowane przed dat ą 14 lipca 7 M. Szyd ł o, Publicznoprawna ochrona … ; 17 2008 r. w niezmienionej tre ś ci pozosta ł y w obrocie. Jak wskazuje si ę w orzecznictwie s ą dowym, wykonanie nakazu zaniechania stosowania praktyki (odpowiednio mo ż liwo ść stwierdzenia przez Prezesa Urz ę du zaniechania stosowania praktyki), obok powstrzymania si ę z egzekwowaniem narzuconego przez powoda warunku umowy, powinno polega ć na usuni ę ciu tego ż warunku z ju ż zawartych i w dalszym ci ą gu obowi ą zuj ą cych umów. 8 W ocenie Prezesa Urz ę du, nie sposób tak ż e uzna ć ww. Zarz ą dzenia Dyrekcji w zakresie zobowi ą zania si ę Spó ł ki do nie pobierania od konsumentów op ł aty jednorazowej za przedterminowe rozwi ą zanie umowy zawartej na czas oznaczony, za wystarczaj ą cy dowód zaniechania przedmiotowej praktyki. Zarz ą dzenie Dyrekcji, podobnie jak inne procedury wewn ę trzne przedsi ę biorcy, nie stanowi ą integralnej cz ęś ci umów zawartych z konsumentem, jak równie ż w ka ż dym czasie mog ą zosta ć zmienione przez przedsi ę biorc ę . W ocenie Prezesa Urz ę du, zaniechanie stosowania przez przedsi ę biorc ę kwestionowanej praktyki powinno polega ć równie ż na zmianie umów znajduj ą cych si ę w obrocie z konsumentami. Z uwagi na powy ż sze, wobec braku zmiany wzorców umowy funkcjonuj ą cych ju ż w obrocie przed dniem 14 lipca 2008 r. nale ż y uzna ć , i ż Tele2 nie udowodni ł a zaniechania stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Maj ą c na uwadze powy ż sze, orzeka si ę jak w pkt I sentencji niniejszej decyzji. III. Rozstrzygni ę cie w pkt II sentencji decyzji. Nakazanie publikacji decyzji. Rozstrzygni ę cie w pkt III sentencji decyzji. Nakazanie skierowania indywidualnie do ka ż dego abonenta b ę d ą cego stron ą umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych przez Tele2 Polska Sp. z o. o., zawartej na czas okre ś lony przed dniem 14 lipca 2008 r., pisemnego o ś wiadczenia. Prezes Urz ę du na ł o ż y ł na Tele2, na podstawie art. 26 ust. 2 w zw. z art. 26 ust. 1 uokik, obowi ą zek publikacji niniejszej decyzji w ca ł o ś ci na koszt Tele2 na stronie internetowej przedsi ę biorcy www.tele2.pl w ten sposób, ż e odno ś nik do tre ś ci decyzji powinien zosta ć umieszczony na stronie g ł ównej www.tele2.pl oraz utrzymywanie jej na przedmiotowej stronie internetowej przez okres 6 miesi ę cy, a ponadto dwukrotn ą publikacj ę sentencji decyzji na koszt Tele2 na jednej z pi ę ciu pierwszych stron dziennika o zasi ę gu ogólnopolskim o obj ę to ś ci co najmniej 24 cm x 12 cm, przy czym okres mi ę dzy przedmiotowymi publikacjami powinien wynosi ć co najmniej 7 dni. W my ś l przepis art. 26 ust. 2 uokik, Prezes Urz ę du mo ż e okre ś li ć w decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu, w szczególno ś ci zobowi ą za ć przedsi ę biorc ę do z ł o ż enia jednokrotnego lub wielokrotnego o ś wiadczenia o tre ś ci i w formie okre ś lonej w decyzji. Mo ż e równie ż nakaza ć publikacj ę decyzji w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci na koszt przedsi ę biorcy. W niniejszej sprawie Prezes Urz ę du zdecydowa ł o zastosowaniu ww. dodatkowych ś rodków. Nale ż y wskaza ć , i ż celem zamieszczenia w decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, wydanej na podstawie art. 26 ust. 1 uokik, przedmiotowych elementów dodatkowych jest usuni ę cie trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów 8 wyrok SOKIK z dnia 30 pa ź dziernika 2007 r., XVII Ama 62/06, dotycz ą cy post ę powania w sprawie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , znajduj ą cy odpowiednie zastosowanie do post ę powa ń w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów; 18 konsumentów. Ponadto nakazanie publikacji decyzji spe ł nia równocze ś nie funkcj ę edukacyjn ą oraz prewencyjn ą wobec innych uczestników rynku - zarówno przedsi ę biorców, jak i konsumentów. W niniejszej sprawie dosz ł o do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów poprzez bezprawne pobieranie przez Spó ł k ę op ł aty jednorazowej za rozwi ą zanie umowy zawartej na czas oznaczony przed up ł ywem czasu na jaki umowa zosta ł a zawarta, co pozostawa ł o w sprzeczno ś ci z art. 57 ust. 5 Pt. Prezes Urz ę du, nakazuj ą c Tele2 obowi ą zki publikacyjne dotycz ą ce ca ł ej decyzji (strona internetowa przedsi ę biorcy www.tele2.pl ) oraz sentencji decyzji (dziennik o zasi ę gu ogólnopolskim), uzna ł za zasadne nakazanie podania do wiadomo ś ci szerokiego kr ę gu odbiorców informacji o dzia ł aniach Spó ł ki, które zosta ł y uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Upublicznienie tre ś ci decyzji podyktowane jest faktem, i ż jako akt prawa administracyjnego ma ona charakter podwójnie konkretny (dotyczy konkretnej strony i konkretnej sytuacji), a nie abstrakcyjny i generalny. Z uwagi na okoliczno ść , i ż przedmiotowa decyzja dotyczy zagadnie ń istotnych z punktu widzenia zbiorowych interesów konsumentów, mo ż e jednak zachodzi ć obawa, i ż wiedzy o dokonanym rozstrzygni ę ciu nie uzyskaj ą wszystkie zainteresowane podmioty. Tym samym upublicznienie decyzji staje si ę uzasadnione. Wymienione obowi ą zki publikacyjne spe ł ni ą funkcj ę edukacyjn ą , wskazuj ą c konsumentom oraz innym profesjonalnym uczestnikom rynku telekomunikacyjnego wyk ł adni ę przepisów prawa telekomunikacyjnego, które to przepisy dotycz ą zdecydowanej wi ę kszo ś ci wzorców umów o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych zawieranych na czas oznaczony, stanowi ą c czyteln ą informacj ę w zakresie stosowania przez ww. przedsi ę biorców w konstruowanych przez nich wzorcach umowy instytucji ulgi w rozumieniu art. 57 ust. 6 Pt. W odniesieniu do konsumentów, informuj ą c o bezprawnych praktykach oraz przestrzegaj ą c przed nimi, nale ż y zak ł ada ć , ż e ś wiadomo ść konsumencka wzro ś nie i konsumenci b ę d ą lepiej zna ć swoje prawa i obowi ą zki. Funkcja prewencyjna zostanie zrealizowana wobec innych ni ż Tele2 przedsi ę biorców telekomunikacyjnych, gdy ż publikacja b ę dzie ostrzega ć , i ż w przypadku braku dochowania wymaganych przepisami prawa standardów i stosowania podobnych praktyk musz ą liczy ć si ę z okre ś lonymi sankcjami. Ponadto, Prezes Urz ę du na ł o ż y ł na Tele2 obowi ą zek skierowania na koszt Spó ł ki do ka ż dego abonenta, b ę d ą cego stron ą umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych przez Tele2, zawartej na czas oznaczony przed dniem 14 lipca 2008 r., pisemnego o ś wiadczenia, znajduj ą cego si ę na karcie formatu A4, wydrukowanego czarn ą czcionk ą Times New Roman, wielko ś ci co najmniej 14 punktów, o tre ś ci: „Tele2 Polska sp. z o.o. informuje, i ż od dnia 14 lipca 2008 r. Spó ł ka – na mocy Zarz ą dzenia Dyrekcji Tele2 Polska sp. z o.o. z dnia 11 lipca 2008 r. w sprawie wycofania z u ż ycia wzorców umownych oraz zaprzestania naliczania op ł at w przypadku rozwi ą zywania przez klientów umów – zaprzesta ł a naliczenia klientom indywidualnym Tele2 op ł at, zwi ą zanych z przedterminowym rozwi ą zaniem przez klientów umów o ś wiadczenie us ł ug abonamentu i preselekcji (WLR) b ą d ź us ł ugi preselekcji (CPS), dotycz ą cych cenników znajduj ą cych si ę w ofercie Tele2 przed dniem 14 lipca 2008 r. Niniejsze o ś wiadczenie Tele2 Polska sp. z o.o. stanowi realizacj ę pkt III sentencji decyzji Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nr DDK 38/2008 z dnia 31 grudnia 2008 r.” Rozwa ż aj ą c zasadno ść na ł o ż enia na Spó ł k ę przedmiotowego obowi ą zku dodatkowego nale ż y wskaza ć , i ż zarówno ustawodawca, jak i w ś lad z nim doktryna prawa, nie opowiada 19 si ę przeciwko mo ż liwo ś ci kumulowania ś rodków maj ą cych na celu eliminacj ę skutków bezprawnych zachowa ń i dopuszcza zastosowania kilku w jednej decyzji. 9 Powinny jednak za tym przemawia ć okre ś lone cele. Celem zawarcia w niniejszej decyzji przedmiotowego elementu dodatkowego jest udzielenie konsumentom – abonentom Tele2 posiadaj ą cym umowy na czas oznaczony zawarte przed dniem 14 lipca 2008 r. (dat ą dokonania przez Spó ł k ę zmian we wzorcach umowy) czytelnej informacji na temat zaprzestania z t ą dat ą pobierania przez Tele2 od konsumentów op ł aty jednorazowej w wysoko ś ci 50 z ł otych lub 100 z ł otych z tytu ł u rozwi ą zania umowy zawartej na czas oznaczony przed up ł ywem czasu na jaki umowa zosta ł a zawarta, co pozostawa ł o w sprzeczno ś ci z art. 57 ust. 5 Pt (które jednak nie mog ł o doprowadzi ć do stwierdzenia zaniechania stosowania przedmiotowej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, z uwagi na brak zmian w umowach funkcjonuj ą cych w obrocie z konsumentami. Tym bardziej jest to wa ż ne, gdy ż sama sentencja decyzji, która zostanie opublikowana dwukrotnie w dzienniku o zasi ę gu ogólnopolskim, nie zawiera informacji na temat przedmiotowej decyzji Tele2 dotycz ą cej zaprzestania pobierania od konsumentów ww. op ł aty. Omawiany obowi ą zek stanowi zatem kontynuacj ę dzia ł a ń Prezesa Urz ę du maj ą cych na celu spowodowanie, by niniejsza decyzja - która stanowi w jego ocenie istotne z punktu widzenia interesów konsumentów rozstrzygni ę cie - mog ł a dotrze ć do jak najszerszego kr ę gu odbiorców, spe ł niaj ą c funkcj ę edukacyjna i prewencyjn ą . Dzi ę ki informacjom zawartym w o ś wiadczeniu skierowanym przez Tele2 do cz ęś ci swoich abonentów, konsumenci dowiedz ą si ę , i ż ewentualne na ł o ż enie na nich op ł aty jednorazowej za rozwi ą zanie umowy zawartej na czas oznaczony przed up ł ywem okresu, na jaki umowa zosta ł a zawarta, jest bezprawne i niezgodne z decyzj ą podj ę t ą w przedmiotowym zakresie przez sam ą Spó ł k ę . Nale ż y ponadto wskaza ć , i ż publikacja niniejszej decyzji na stronie internetowej Spó ł ki oraz sentencji decyzji w dzienniku o zasi ę gu ogólnopolskim, mo ż e nie zosta ć zauwa ż ona przez wszystkich konsumentów b ę d ą cych abonentami Tele2. Dlatego te ż w celu jak najpe ł niejszej ochrony abonentów Tele2, którzy w bezpo ś redni sposób nara ż eni s ą na skutki stosowania przez Spó ł k ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w pkt I sentencji niniejszej decyzji, wobec braku zaniechania jej stosowania przez Spó ł k ę , niezb ę dna jest indywidualna, pisemna informacja w zakresie i tre ś ci okre ś lonymi w pkt III sentencji niniejszej decyzji. Maj ą c na uwadze powy ż sze, orzeka si ę jak w pkt II i III sentencji niniejszej decyzji. IV. Rozstrzygni ę cie w pkt IV sentencji decyzji. Na ł o ż enie kary pieni ęż nej. Stosownie do art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik, Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 uokik. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadzi ł a zatem zasad ę fakultatywno ś ci kar nak ł adanych przez Prezesa Urz ę du na przedsi ę biorców, którzy dopu ś cili si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Przedmiotowa ustawa nie przes ą dza bezwzgl ę dnie wysoko ś ci kary 9 K Kohutek (red.), Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2008 r., str. 668-669; 20 nak ł adanej przez Prezesa Urz ę du, który decyduj ą c o tym w ka ż dym konkretnym przypadku, kieruje si ę za ł o ż eniem, ż e sankcja musi spe ł nia ć zarówno funkcj ę represyjn ą , jak i prewencyjn ą (dyscyplinuj ą c ą ). Przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, o których mowa w art. 106 uokik, Prezes Urz ę du powinien wzi ąć pod uwag ę w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów tej ustawy (art. 111 uokik). W pkt I sentencji niniejszej decyzji uznano okre ś lone dzia ł ania Spó ł ki za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazano zaniechanie jej stosowania. Praktyka ta polega ł a na pobieraniu przez Tele2 Polska sp. z o. o. op ł at z tytu ł u rezygnacji przez konsumentów z abonamentu lub preselekcji Tele2, w ramach umów na czas oznaczony 12 miesi ę cy, zawartych w wyniku wyboru przez konsumenta okre ś lonego cennika us ł ug, które to umowy nie by ł y zwi ą zane z przyznaniem konsumentowi ulgi, co pozostawa ł o w sprzeczno ś ci z przepisami art. 57 ust. 5 Pt. oraz godzi ł o w zbiorowe interesy konsumentów. Za udowodnione nale ż y uzna ć , i ż dosz ł o do naruszenia przez Spó ł k ę okre ś lonego w art. 24 ust. 1 uokik zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w sposób okre ś lony w sentencji niniejszej decyzji. W niniejszej sprawie Prezes Urz ę du uzna ł za zasadne skorzystanie z przys ł uguj ą cego mu na mocy przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uprawnienia do na ł o ż enia kary pieni ęż nej w sytuacji stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, przede wszystkim maj ą c na uwadze charakter stosowanej przez Spó ł k ę praktyki, naruszaj ą cej ekonomiczne, a tak ż e pozaekonomiczne interesy konsumentów. Maj ą c zatem na uwadze interes publiczny oraz rodzaj dobra b ę d ą cego przedmiotem ochrony Prezes Urz ę du uzna ł , i ż samo stwierdzenie stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów b ę dzie niewystarczaj ą cym dzia ł aniem ze strony organu administracji. W zwi ą zku z powy ż szym, w ocenie Prezesa Urz ę du, wykazana zosta ł a s ł uszno ść zastosowanego ś rodka w postaci kary pieni ęż nej. Nast ę pnie, nak ł adaj ą c kar ę pieni ęż n ą okre ś lon ą w art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik, Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę konieczno ść spe ł nienia przes ł anek podmiotowych, tj. stwierdzenia, ż e okre ś lone w ww. przepisie naruszenie dokonane by ł o co najmniej nieumy ś lnie. Konieczno ść brania pod uwag ę przes ł anki winy w przypadku stosowania kar pieni ęż nych okre ś lonych w art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik wynika bezpo ś rednio nie tylko z tre ś ci tego przepisu, ale równie ż ma umocowanie w ustawie zasadniczej. Zgodnie bowiem z art. 83 Konstytucji RP, ka ż dy ma obowi ą zek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Obowi ą zek znajomo ś ci i przestrzegania norm prawa ci ąż y tym bardziej na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego, takich jak Tele2. Podmioty profesjonalnie dzia ł aj ą ce na rynku powinny posiada ć umiej ę tno ść przewidzenia, ż e podejmowane przez nie dzia ł ania mog ą by ć uznane przez Prezesa Urz ę du za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nie mog ą skutecznie dowodzi ć braku ś wiadomo ś ci naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Niew ą tpliwie, posiadaj ą c zarówno odpowiednie ś rodki organizacyjne i finansowe, jak i wykwalifikowan ą kadr ę pracownicz ą , i dochowuj ą c nale ż ytej staranno ś ci, Tele2 mog ł o dokona ć oceny kwestionowanej przez Prezesa Urz ę du praktyki pod k ą tem jej zgodno ś ci z przepisami prawa telekomunikacyjnego. W ś wietle powy ż szego, uzasadnione jest stwierdzenie, ż e dzia ł ania Tele2 mia ł y co najmniej charakter nieumy ś lny, tj. Spó ł ka dopu ś ci ł a si ę bezprawnego 21 dzia ł ania na skutek niezachowania nale ż ytej staranno ś ci w zakresie prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej okre ś lonej przy uwzgl ę dnieniu zawodowego charakteru tej dzia ł alno ś ci (art. 355 § 2 k.c.), b ę d ą c w stanie przewidzie ć mo ż liwo ść bezprawno ś ci dzia ł ania. Charakter i stopie ń naruszenia interesu publicznoprawnego do jakiego dosz ł o w wyniku naruszenia przez Spó ł k ę zakazu okre ś lonego w art. 24 uokik, uzasadniaj ą na ł o ż enie na Tele2 kary pieni ęż nej w wysoko ś ci okre ś lonej w sentencji decyzji. Przy miarkowaniu kary jako okoliczno ś ci obci ąż aj ą ce wzi ę to pod uwag ę : - Tele2 nie zaniecha ł a zarzucanych jej praktyk, tj. nie dokona ł a zmian w stosowanych wzorcach umowy, wskutek dzia ł a ń podj ę tych przez Prezesa UOKiK (wszcz ę cie post ę powania wyja ś niaj ą cego, wszcz ę cie post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów); - kara nak ł adana przez Prezesa Urz ę du na przedsi ę biorc ę , który dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów s ł u ż y podkre ś leniu naganno ś ci ocenianego zachowania, co w niniejszej sprawie dotyczy podmiotu z du ż ym do ś wiadczeniem w prowadzeniu dzia ł alno ś ci gospodarczej w bran ż y telekomunikacyjnej, obejmuj ą cej obszar ca ł ego kraju. W zwi ą zku z tym, od profesjonalisty, jakim jest Tele2, zajmuj ą cego si ę od lat obs ł ug ą rynku detalicznego us ł ug telekomunikacyjnych, mo ż na i nale ż a ł o oczekiwa ć , i ż w przygotowaniu wzorców umowy uwzgl ę dni wszelkie okoliczno ś ci dotycz ą ce ich tre ś ci, w tym tak ż e potrzeb ę ochrony interesów konsumentów; - Tele2 prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą na obszarze ca ł ego kraju; - niniejsza decyzja stanowi ju ż czwart ą decyzj ę Prezesa Urz ę du stwierdzaj ą c ą stosowanie przez Spó ł k ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów 10 ; - Tele2 stosowa ł a praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów od pocz ą tku wej ś cia w ż ycie przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, tj. 21 kwietnia 2007 r., przewiduj ą cych mo ż liwo ść na ł o ż enia kary pieni ęż nej za stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów (cho ć nale ż y podkre ś li ć , ż e przedmiotowe praktyki Spó ł ki rozpocz ęł y si ę wcze ś niej i mia ł y miejsce co najmniej w dacie wszcz ę cia post ę powania wyja ś niaj ą cego, tj. 13 marca 2007 r.; - praktyka Tele2 w znacznym stopniu narusza ł a ekonomiczne interesy konsumentów (zapewniaj ą c jednocze ś nie Spó ł ce zyski z pobierania od konsumentów bezprawnych op ł at w wysoko ś ci 50 lub 100 z ł otych), cho ć nie pozostawa ł a tak ż e bez wp ł ywu na pozaekonomiczne interesy konsumentów. Jako okoliczno ś ci ł agodz ą ce wzi ę to natomiast pod uwag ę fakt: - nie zgadzaj ą c si ę z zarzutami postawionymi przez Prezesa Urz ę du (co w oczywisty sposób nie stanowi ani okoliczno ś ci obci ąż aj ą cej ani ł agodz ą cej), Spó ł ka podj ęł a w toku post ę powania dzia ł ania maj ą ce na celu zaprzestanie pobierania od konsumentów op ł at w wysoko ś ci 50 lub 100 z ł otych; Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów odnosi wysoko ść kary pieni ęż nej do procentowej wielko ś ci przychodu przedsi ę biorcy, przy czym pod poj ę ciem przychodu nale ż y rozumie ć przychód uzyskany przez przedsi ę biorc ę w roku podatkowym poprzedzaj ą cym dzie ń wszcz ę cia post ę powania na podstawie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 10 decyzja Prezesa Urz ę du nr RKT 64/2004 z dnia 30 listopada 2004 r. (prawomocna), decyzja Prezesa Urz ę du nr DDK 6/2006 z dnia 30 maja 2006 r. (prawomocna), decyzja Prezesa Urz ę du nr DDK 17/2008 z dnia 28 sierpnia 2008 r. (nieprawomocna); 22 w rozumieniu obowi ą zuj ą cych przedsi ę biorc ę przepisów o podatku dochodowym (art. 4 pkt 15 uokik). Przychód osi ą gni ę ty przez Spó ł k ę w 2007 r. w kwocie 397 838 000,00 z ł otych (s ł ownie: trzysta dziewi ęć dziesi ą t siedem milionów osiemset trzydzie ś ci osiem tysi ę cy z ł otych 00/100 groszy) ustalono na podstawie z ł o ż onego przez ni ą sprawozdania finansowego za rok zako ń czony dnia 31 grudnia 2007 r. wraz opini ą bieg ł ego rewidenta. St ą d maksymalny wymiar kary, zgodnie z powy ż ej przytoczonymi przepisami, móg ł by wynie ść 10% przychodów Spó ł ki, tj. 39 783 800,00 PLN (s ł ownie: trzydzie ś ci dziewi ęć milionów siedemset osiemdziesi ą t trzy tysi ą ce osiemset z ł otych 00/100 groszy). W ś wietle ww. okoliczno ś ci wysoko ść kary ustalono na poziomie 3 978 380,00 PLN (s ł ownie: trzy miliony dziewi ęć set siedemdziesi ą t osiem tysi ę cy trzysta osiemdziesi ą t z ł otych 00/100 groszy) . Oznacza to, ż e na ł o ż ona na Spó ł k ę kara pieni ęż na mie ś ci si ę w granicach wyznaczonych przez art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik i jednocze ś nie stanowi 1 % przychodu osi ą gni ę tego przez Spó ł k ę w 2007 r. oraz 10 % kary, jak ą Prezes Urz ę du mia ł prawo na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę . Decyduj ą c o na ł o ż eniu kary i jej wysoko ś ci wzi ę to pod uwag ę wszystkie ww. okoliczno ś ci, jak i mo ż liwo ś ci finansowe oraz potencja ł ekonomiczny przedsi ę biorcy. Orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla uczestnika niniejszego post ę powania, tak aby jej na ł o ż enie skutkowa ł o w przysz ł o ś ci zapobie ż eniem zaistnienia podobnych sytuacji. Z drugiej strony nale ż y te ż podkre ś li ć wymiar edukacyjny i wychowawczy zastosowanego ś rodka oraz wyrazi ć nadziej ę , ż e odniesie on spodziewany skutek na przysz ł o ść . Poza wymiarem indywidualnym kary, nale ż y zwróci ć uwag ę na jej wymiar ogólny, funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą w stosunku do innych uczestników rynku. W ocenie Prezesa Urz ę du kara wymierzona w tej wysoko ś ci jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urz ę du, kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów uzna ł , ż e orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla strony niniejszego post ę powania. W tym przypadku kara powinna spe ł ni ć tak ż e funkcj ę prewencyjn ą i wychowawcz ą , tak aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przyczyniaj ą c si ę do zapewnienia trwa ł ego zaniechania naruszania przez Spó ł k ę w przysz ł o ś ci regu ł odnosz ą cych si ę do ochrony praw konsumentów. Maj ą c na uwadze powy ż sze, orzeka si ę jak w pkt IV sentencji niniejszej decyzji. V. Rozstrzygni ę cie w pkt V sentencji decyzji. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalno ś ci w odniesieniu do pkt II i pkt III sentencji decyzji. Zgodnie z art. 103 uokik, Prezes Urz ę du mo ż e nada ć decyzji w cz ęś ci lub w ca ł o ś ci rygor natychmiastowej wykonalno ś ci, je ż eli wymaga tego wa ż ny interes konsumentów. Okoliczno ś ci ą warunkuj ą c ą zastosowanie rygoru natychmiastowej wykonalno ś ci jest zatem wyst ą pienie wa ż nego interesu konsumentów – maj ą cego du żą warto ść , istotnego, donios ł ego dla ochrony sfery praw i uprawnie ń konsumentów przed negatywnymi skutkami dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Z uwagi na wa ż ny interes konsumentów natychmiastowe wykonania obowi ą zków na ł o ż onych w drodze decyzji staje si ę konieczne. Nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalno ś ci musi zatem poprzedza ć dokonanie ustalenia, jaki interes 23 konsumentów dozna ł w danym przypadku naruszenia oraz czy jest on na tyle wa ż ny, by wydanej decyzji nada ć rygor natychmiastowej wykonalno ś ci. W niniejszej sprawie przedmiotem ochrony jest zarówno ekonomiczne, jak równie ż niemaj ą tkowe interesy konsumentów, co wykazano w cz ęś ci niniejszej decyzji po ś wi ę conej zwa ż eniu przes ł anki godzenia w zbiorowy interes konsumentów. Celem niniejszej decyzji jest zapewnienie konsumentom ochrony przed pobieraniem przez przedsi ę biorc ę od konsumentów bezprawnej op ł aty jednorazowej w wysoko ś ci 100 z ł otych z tytu ł u rozwi ą zania umowy zawartej na czas oznaczony przed up ł ywem czasu na jaki umowa zosta ł a zawarta, a która to umowa nie wi ą za ł a si ę z przyznaniem konsumentowi ulgi w rozumieniu art. 57 ust. 6 Pt. Nale ż y ponadto podkre ś li ć , i ż Spó ł ka – mimo wykazania zaprzestania pobierania od konsumentów ww. op ł aty – nie przedstawi ł a dowodów ś wiadcz ą cych o trwa ł ym zaniechaniu zarzucanej jej praktyki (brak zmian w umowach funkcjonuj ą cych w obrocie z konsumentami), a co za tym idzie abonenci Tele2, którzy zawarli umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych przed dniem 14 lipca 2008 r. (data dokonanych przez Spó ł k ę zmian we wzorcach umowy), s ą w dalszym ci ą gu nara ż eni na skutki stosowania przez Spó ł k ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt I niniejszej decyzji. Dlatego, z punktu widzenia ochrony interesów konsumentów, najistotniejszym jest jak najszybsze powzi ę cie przez nich informacji o rozstrzygni ę ciu Prezesa Urz ę du dokonanym w niniejszej decyzji oraz informacji o zaprzestaniu przez Tele2 pobierania od konsumentów op ł aty jednorazowej w wysoko ś ci 100 z ł otych z tytu ł u rozwi ą zania umowy zawartej na czas oznaczony przed up ł ywem czasu na jaki umowa zosta ł a zawarta, a która to umowa nie wi ą za ł a si ę z przyznaniem konsumentowi ulgi w rozumieniu art. 57 ust. 6 Pt. W zwi ą zku z powy ż szym, Prezes Urz ę du za konieczne uzna ł nadanie decyzji w zakresie pkt II i pkt III sentencji decyzji rygoru natychmiastowej wykonalno ś ci. W ocenie Prezesa Urz ę du, realizacja ww. funkcji niniejszej decyzji b ę dzie mo ż liwa tylko wtedy, gdy obowi ą zki wskazane w pkt II i III sentencji niniejszej decyzji, zostan ą zrealizowane niezw ł ocznie po dor ę czeniu przedsi ę biorcy decyzji. Wykonanie na ł o ż onych na Tele2 obowi ą zków publikacji decyzji oraz z ł o ż enia o ś wiadczenia o okre ś lonej w sentencji niniejszej decyzji tre ś ci dopiero po jej uprawomocnieniu mo ż e oznacza ć powinno ść ich zrealizowania dopiero po zako ń czeniu post ę powania odwo ł awczego, tj. uwzgl ę dniaj ą c dwuinstancyjno ść post ę powania s ą dowego oraz mo ż liwo ść skorzystania z nadzwyczajnego ś rodka zaskar ż enia w postaci skargi kasacyjnej. W takim wypadku na ł o ż one na Tele2 dodatkowe obowi ą zki nie b ę d ą ju ż mia ł y istotnego znaczenia i stan ą si ę wr ę cz bezprzedmiotowe z uwagi na fakt, i ż do tego czasu umowy zawarte przez Spó ł k ę na czas oznaczony przed dat ą 14 lipca 2008 r. z pewno ś ci ą zostan ą ju ż zrealizowane. Natomiast w sytuacjach kiedy przedmiotowe umowy zostan ą rozwi ą zane przez konsumentów przed up ł ywem czasu na jaki zosta ł y zawarte, konsumenci nie b ę d ą dysponowali informacjami na temat rozstrzygni ę cia dokonanego w niniejszej decyzji, w tym informacji o zaprzestaniu pobierania przez Tele2 przedmiotowych op ł at . Wa ż ny interes konsumentów realizuje si ę zatem poprzez konieczno ść szybkiego reagowania na naruszenie interesów konsumentów maj ą c na uwadze, i ż przedmiotem kwestionowanej w niniejszej decyzji praktyki s ą umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych zawarte na czas oznaczony. W ocenie Prezesa Urz ę du, w niniejszej sprawie wyst ę puje przes ł anka wa ż nego interesu konsumentów, który powinien by ć zabezpieczony poprzez nadanie decyzji w okre ś lonej w sentencji cz ęś ci rygoru natychmiastowej wykonalno ś ci. 24 Maj ą c na uwadze powy ż sze, orzeka si ę jak w pkt V sentencji niniejszej decyzji. Wobec powy ż szego, Prezes Urz ę du orzek ł jak w sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 uokik kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 uokik w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Otrzymuje: 1. r. pr. Andrzej Springer pe ł nomocnik Tele2 Polska sp. z o.o . Kancelaria Prawna Grynhoff, Wo ź ny, Mali ń ski sp. k. ul. Bonifraterska 17 00-203 Warszawa 2. a/a 25