DDK-30/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW MAŁGORZATA KRASNOD Ę BSKA-TOMKIEL DDK-61-17/08/JTB Warszawa, dn. 3 grudnia 2008 r. DECYZJA CZ ĘŚ CIOWA DDK Nr 30/2008 I. Na podstawie art. 104 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks post ę powania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zwi ą zku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje działanie Polskiego Zwi ą zku Firm Deweloperskich z siedzib ą w Warszawie , stanowi ą ce nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą , o której mowa w art. 5 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 171, poz. 1206), polegaj ą ce na: umieszczeniu na stronach www.pzfd.pl wraz z tre ś ci ą Uchwały nr 5/2007 Walnego Nadzwyczajnego Zgromadzenia Członków PZFD z dnia 14. 12. 2007 r., któr ą przyj ę ty został przez władze Polskiego Zwi ą zku Firm Deweloperskich „Katalog Zasad Umowy Deweloperskiej” nast ę puj ą cego sformułowania: „ Kodeks Dobrych Praktyk (KDP) przyj ę ty do stosowania w 2005 r. przez Polski Zwi ą zek Firm Deweloperskich (PZFD) zaakceptowany przez Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) wymagał opracowania szczegółowych zasad etyczno-biznesowych, jakie powinna spełnia ć umowa deweloperska zawierana pomi ę dzy deweloperami członkami PZFD a jej Klientami .”, co mogło sugerowa ć konsumentom fakt zaakceptowania przez Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów postanowie ń „Katalogu Zasad Umowy Deweloperskiej” przy jednoczesnym braku takiej akceptacji, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 11 kwietnia 2008 r. II. Na podstawie art. 26 ust. 2 w zwi ą zku z art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakazuje Polskiemu Zwi ą zkowi Firm Deweloperskich z siedzib ą w Warszawie publikacj ę niniejszej decyzji w cało ś ci na koszt Polskiego Zwi ą zku Firm Deweloperskich na stronie 2 internetowej przedsi ę biorcy www.pzfd.pl (przy czym odno ś nik do tre ś ci decyzji powinien zosta ć umieszczony na stronie głównej www.pzfd.pl ) w ci ą gu 14 (czterna ś cie) dni od daty uprawomocnienia si ę przedmiotowej decyzji oraz utrzymywanie jej na przedmiotowej stronie internetowej przez okres 6 miesi ę cy, a ponadto dwukrotn ą publikacj ę pkt I i III sentencji decyzji na koszt Polskiego Zwi ą zku Firm Deweloperskich na jednej z pi ę ciu pierwszych stron dzienników Rzeczpospolita (wydanie poniedziałkowe) oraz Gazeta Wyborcza (wydanie ś rodowe) o obj ę to ś ci co najmniej 24 (dwadzie ś cia cztery) cm x 14 (czterna ś cie) cm, rozmiar czcionki co najmniej 13 (trzyna ś cie) w ci ą gu 30 (trzydzie ś ci) dni od daty uprawomocnienia si ę przedmiotowej decyzji, z tym ż e okres mi ę dzy przedmiotowymi publikacjami powinien wynosi ć co najmniej 7 (siedem) dni. III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na Polski Zwi ą zek Firm Deweloperskich z siedzib ą w Warszawie, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 6 902,21 zł (słownie: sze ść tysi ę cy dziewi ęć set dwa złote 21/100 groszy), płatn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze. zm.). Uzasadnienie Dnia 9 kwietnia 2008 r. na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 50, poz. 331 ze zm. - dalej „uokik”) Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej - „Prezes Urz ę du”) wszcz ą ł przeciwko Polskiemu Zwi ą zkowi Firm Deweloperskich z siedzib ą w Warszawie przy ul. Ż urawiej 32/34 (dalej – „PZFD”) post ę powanie w sprawie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na: 1. stworzeniu suplementu Kodeksu Dobrych Praktyk pod nazw ą „Katalog Zasad Umowy Deweloperskiej”, którego postanowienia s ą sprzeczne z art. 385 1 i 385 3 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z pó ź n. zm.), jako przypadek stosowania kodeksu dobrych praktyk zawieraj ą cego postanowienia sprzeczne z prawem, co mo ż e stanowi ć nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą w rozumieniu art. 11 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206 – dalej „upnpr”) i jako naruszenie zbiorowych interesów konsumentów mo ż e zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt 3 uokik; 2. umieszczeniu w tre ś ci Uchwały nr 5/2007 Walnego Nadzwyczajnego Zgromadzenia Członków PZFD z dnia 14. 12. 2007 r., któr ą przyj ę ty został przez władze Polskiego Zwi ą zku Firm Deweloperskich „Katalog Zasad Umowy Deweloperskiej” a nast ę pnie udost ę pnieniu tre ś ci przedmiotowej Uchwały na stronach www.pzfd.pl , nast ę puj ą cego sformułowania: „ Kodeks Dobrych Praktyk (KDP) przyj ę ty do stosowania w 2005 r. przez Polski Zwi ą zek Firm Deweloperskich (PZFD) zaakceptowany przez Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) wymagał opracowania szczegółowych zasad etyczno-biznesowych, jakie powinna spełnia ć umowa deweloperska zawierana pomi ę dzy deweloperami członkami PZFD a jej Klientami .”, 3 którego tre ść mo ż e sugerowa ć konsumentom fakt zaakceptowania przez Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów postanowie ń „Katalogu Zasad Umowy Deweloperskiej” przy jednoczesnym braku takiej akceptacji, co mo ż e stanowi ć nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą w rozumieniu art. 5 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 4 ust. 1 upnpr i jako naruszenie zbiorowych interesów konsumentów mo ż e zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt 3 uokik. Podstaw ą wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania były ustalenia poczynione przez Urz ą d na podstawie analizy informacji zamieszczonych na stronach internetowych PZFD - www.pzfd.pl . Postanowienie o wszcz ę ciu post ę powania wraz z zawiadomieniem dor ę czono PZFD dnia 11 kwietnia 2008 r. PZFD w pi ś mie z dnia 25 kwietnia 2008 r. wyraził swoje stanowisko odno ś nie do zarzutów zawartych w postanowieniu z dnia 9 kwietnia 2008 r. W przedmiotowym pi ś mie PZFD zakwestionował stanowisko Prezesa Urz ę du w zakresie zarzutu pierwszego. Jednocze ś nie PZFD potwierdził fakt umieszczenia na jego stronach internetowych informacji o tre ś ci zakwestionowanej przez Prezesa Urz ę du. Ponadto o ś wiadczył, i ż było to niefortunne sformułowanie. Dodatkowo PZFD podkre ś lił, i ż przedmiotowe działania nie były zamierzone: „ Nale ż y wskaza ć , i ż w ż adnym razie zamiarem Zwi ą zku nie było wywołanie wra ż enia, jakoby tre ść Katalogu Zasad Umowy Deweloperskiej została zaakceptowana przez UOKiK ”. W opinii PZFD fakt ten potwierdza wskazanie przez niego w tre ś ci przedmiotowej informacji, ż e akceptacja Urz ę du dotyczyła wył ą cznie Kodeksu Dobrych Praktyk. Natomiast Katalog Zasad Umowy Deweloperskiej był przedmiotem odr ę bnego opracowania. PZFD wyja ś nił równie ż , ż e sposób formatowania tekstu nie miał sugerowa ć odbiorcom faktu akceptacji przez Prezesa Urz ę du tre ś ci Katalogu Zasad Umowy Deweloperskiej. „(…) PZFD u ż ył pogrubionej czcionki nie tylko w odniesieniu do nazwy „Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów” ale, co wa ż ne, równie ż w stosunku do nazwy „Kodeks Dobrych Praktyk” . PZFD zwrócił uwag ę równie ż na fakt, i ż w komunikacie dotycz ą cym wprowadzenia Katalogu w ż ycie umieszczonym na stronie głównej brak było informacji odnosz ą cych si ę do Prezesa Urz ę du. Jednocze ś nie PZFD wyja ś nił, i ż Uchwała nr 5/2007 Walnego Nadzwyczajnego Zgromadzenia Członków PZFD z dnia 14. 12. 2007 r. (dalej - „Uchwała 5/2007”) nie zawiera w swojej tre ś ci sformułowania zakwestionowanego przez Prezesa Urz ę du. Jak wynika z wyja ś nie ń PZFD sformułowanie to zostało umieszczone jedynie na stronie internetowej jako wprowadzenie Uchwały 5/2007. PZFD poinformował dodatkowo, i ż w dniu 11 kwietnia 2008 r. zakwestionowane przez Prezesa Urz ę du sformułowanie zostało trwale usuni ę te z jego strony internetowej. Postanowieniem z dnia 29 lipca 2008 r. Prezes Urz ę du zmienił tre ść zarzutu postawionego PZFD postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2008 r., w ten sposób, ż e: przedmiotowe post ę powanie toczyło si ę wobec Polskiego Zwi ą zku Firm Deweloperskich z siedzib ą w Warszawie przy ul. Ż urawiej 32/34 w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na: umieszczeniu na stronach www.pzfd.pl wraz z tre ś ci ą Uchwały nr 5/2007 Walnego Nadzwyczajnego Zgromadzenia Członków PZFD z dnia 14. 12. 2007 r., któr ą przyj ę ty został przez władze Polskiego Zwi ą zku Firm Deweloperskich „Katalog Zasad Umowy Deweloperskiej” nast ę puj ą cego sformułowania: „ Kodeks Dobrych Praktyk (KDP) przyj ę ty do stosowania w 2005 r. przez Polski Zwi ą zek Firm Deweloperskich (PZFD) zaakceptowany przez Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) wymagał opracowania szczegółowych zasad etyczno-biznesowych, jakie powinna spełnia ć umowa deweloperska zawierana pomi ę dzy deweloperami członkami PZFD a jej Klientami .”, którego 4 tre ść mo ż e sugerowa ć konsumentom fakt zaakceptowania przez Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów postanowie ń „Katalogu Zasad Umowy Deweloperskiej” przy jednoczesnym braku takiej akceptacji, co mo ż e stanowi ć nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą w rozumieniu art. 5 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 4 ust. 1 upnpr i jako naruszenie zbiorowych interesów konsumentów mo ż e zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt 3 uokik. Postanowienie z dnia 29 lipca 2008 r., zmieniaj ą ce postanowienie z dnia 9 kwietnia 2008 r., wraz z zawiadomieniem dor ę czono PZFD 4 sierpnia 2008 r. Pismem z dnia 1 wrze ś nia 2008 r. PZFD poinformował, i ż publikacja przedmiotowego sformułowania na jego stronie internetowej nast ą piła w dniu 28 lutego 2008 r. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w trakcie niniejszego post ę powania wskazuje, i ż przedmiotowa sprawa w zakresie zarzutu dotycz ą cego umieszczenia przez PZFD na stronach internetowych wraz tre ś ci ą Uchwały 5/2007 sformułowania: „ Kodeks Dobrych Praktyk (KDP) przyj ę ty do stosowania w 2005 r. przez Polski Zwi ą zek Firm Deweloperskich (PZFD) zaakceptowany przez Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) wymagał opracowania szczegółowych zasad etyczno-biznesowych, jakie powinna spełnia ć umowa deweloperska zawierana pomi ę dzy deweloperami członkami PZFD a jej Klientami” została dostatecznie wyja ś niona. Jednocze ś nie samodzielny charakter tego ż zarzutu wskazuje, i ż mo ż e stanowi ć przedmiot odr ę bnego rozstrzygni ę cia. Z uwagi na to, zasadnym jest wydanie przez Prezesa Urz ę du decyzji cz ęś ciowej w rozumieniu art. 104 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks post ę powania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.- dalej „K.p.a.”). W zwi ą zku z powy ż szym pismem z dnia 9 wrze ś nia 2008 r. zgodnie z zasad ą wyra ż on ą w art. 10 §1 K.p.a. Prezes Urz ę du poinformował PZFD o mo ż liwo ś ci wypowiedzenia si ę co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żą da ń przed wydaniem decyzji. Z powy ż szego uprawnienia Strona post ę powania skorzystała. W dniu 18 wrze ś nia 2008 r. z aktami sprawy zapoznał si ę jej pełnomocnik. Prezes Urz ę du ustalił nast ę puj ą cy stan faktyczny: PZFD jest ogólnopolskim zwi ą zkiem pracodawców, zrzeszaj ą cym firmy deweloperskie (117 przedsi ę biorstw – dane pochodz ą z pisma z dnia 25 kwietnia 2008 r.), który jest wpisany do Krajowego Rejestru S ą dowego – Rejestru Stowarzysze ń , Innych Organizacji Społecznych i Zawodowych, Fundacji i Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej pod numerem KRS 0000114107. Działa na podstawie Statutu przyj ę tego w dniu 14 czerwca 2007 r. Uchwał ą nr 03/WZC/2007 na VIII Walnym Zgromadzeniu Członków Polskiego Zwi ą zku Firm Deweloperskich. Głównym celem działalno ś ci PZFD jest m.in. działalno ść na rzecz polepszenia warunków realizacji budownictwa mieszkaniowego w ramach bran ż y deweloperskiej, umacnianie wła ś ciwego wizerunku firm deweloperskich, ochrona praw zrzeszonych członków zwi ą zku, reprezentowanie ś rodowiska deweloperów i jego członków wobec organów władzy publicznej i administracji oraz innych instytucji i osób prawnych lub fizycznych. Kodeks Dobrych Praktyk w relacjach Klient – Deweloper (dalej – „Kodeks Dobrych Praktyk”) został przyj ę ty w dniu 18 grudnia 2003 r. Uchwał ą nr 4/2003 Walnego Zgromadzenia PZFD. Kodeks Dobrych Praktyk powstał przy współpracy PZFD i Urz ę du, który oficjalnie zaakceptował jego tre ść . Katalog Zasad Umowy Deweloperskiej (dalej – „Katalog”) został przyj ę ty Uchwał ą nr 5/2007 Walnego Nadzwyczajnego Zgromadzenia Członków PZFD z dnia 14 grudnia 2007 r. 5 Katalog stanowi suplement Kodeksu Dobrych Praktyk i zawiera zbiór standardów, jakie musi spełnia ć umowa zawierana przez członka PZFD z konsumentem (obowi ą zek stosowania przez wszystkich członków PZFD wynika z tre ś ci Uchwały). W odniesieniu do tre ś ci Katalogu nie było akceptacji ze strony Urz ę du. W roku 2006 PZFD zwrócił si ę do Urz ę du o opini ę w zakresie przygotowanego przez niego Katalogu. W trakcie podj ę tych w 2007 r. prac nad tre ś ci ą Katalogu, nie doszło jednak do wypracowania wspólnego stanowiska - uzgodniona została tylko cz ęść tre ś ci Katalogu. W okresie od 28 lutego do 11 kwietnia 2008 r. na stronach internetowych PZFD (www.pzfd.pl ) wraz z tre ś ci ą Uchwały 5/2007 było umieszczone nast ę puj ą ce sformułowanie: „ Kodeks Dobrych Praktyk (KDP) przyj ę ty do stosowania w 2005 r. przez Polski Zwi ą zek Firm Deweloperskich (PZFD) zaakceptowany przez Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) wymagał opracowania szczegółowych zasad etyczno-biznesowych, jakie powinna spełnia ć umowa deweloperska zawierana pomi ę dzy deweloperami członkami PZFD a jej Klientami .” Oceniaj ą c przedstawiony stan faktyczny Prezes Urz ę du zwa ż ył, co nast ę puje: Zgodnie z art. 24 ust. 2 uokik, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne działanie przedsi ę biorcy. W zwi ą zku z powy ż szym, dla uznania działania przedsi ę biorcy za niezgodne z zawartym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów zakazem stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów nale ż y wykaza ć , i ż spełnione zostały kumulatywnie trzy nast ę puj ą ce przesłanki: 1. kwestionowane działanie jest działaniem przedsi ę biorcy; 2. działanie to jest bezprawne; 3. działanie to godzi w zbiorowy interes konsumentów. Ad 1. Art. 4 pkt 1 uokik poj ę cie przedsi ę biorcy definiuje jako przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalno ś ci gospodarczej, a tak ż e: a) osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, której ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą usługi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą działalno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalno ś ci gospodarczej, b) osob ę fizyczn ą wykonuj ą c ą zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadz ą c ą działalno ść w ramach wykonywania takiego zawodu, c) osob ę fizyczn ą , która posiada kontrol ę , w rozumieniu pkt 4, nad co najmniej jednym przedsi ę biorc ą , cho ć by nie prowadziła działalno ś ci gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie działalno ś ci gospodarczej, je ż eli podejmuje dalsze działania podlegaj ą ce kontroli koncentracji, o której mowa w art. 13, d) zwi ą zek przedsi ę biorców w rozumieniu pkt 2 - na potrzeby przepisów dotycz ą cych praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę oraz praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 4 pkt 2 uokik przez zwi ą zek przedsi ę biorców rozumie si ę izby, zrzeszenia i inne organizacje zrzeszaj ą ce przedsi ę biorców, o których mowa w pkt 1, jak równie ż zwi ą zki tych organizacji. PZFD jest ogólnopolskim zwi ą zkiem pracodawców, zrzeszaj ą cym firmy deweloperskie. Jest wpisany do Krajowego Rejestru S ą dowego – Rejestru Stowarzysze ń , 6 Innych Organizacji Społecznych i Zawodowych, Fundacji i Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej pod numerem KRS 0000114107. Niniejsze post ę powanie dotyczy praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu przepisów uokik. Z uwagi na powy ż sze nale ż y stwierdzi ć , i ż PZFD jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu przepisów uokik. Ad 2. Bezprawno ść to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa. Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody, czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę działa ń bezprawnych. Przepis art. 24 uokik zawiera otwarty katalog działa ń stanowi ą cych praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę m.in. nieuczciwe praktyki rynkowe. Oznacza to, ż e je ś li mamy do czynienia z nieuczciw ą praktyk ą rynkow ą w rozumieniu upnpr, która jednocze ś nie narusza zbiorowe interesy konsumentów, takie działanie w ś wietle prawa mo ż e zosta ć uznane si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 4 ust. 1 upnpr, stosowana przez przedsi ę biorc ę praktyka rynkowa jest nieuczciwa, je ż eli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub mo ż e zniekształci ć zachowanie rynkowe przeci ę tnego konsumenta przed zawarciem umowy, w trakcie jej zawierania lub po zawarciu. Przedmiotowy przepis stanowi klauzul ę generaln ą , która na okoliczno ść stosowania danej praktyki b ę dzie podlegała stosownej konkretyzacji. Zgodnie z przepisami upnpr nieuczciwe praktyki rynkowe dziel ą si ę na wprowadzaj ą ce w bł ą d oraz agresywne praktyki rynkowe (art. 4 ust. 2 upnpr). Praktyki rynkowe wprowadzaj ą ce w bł ą d mog ą przybra ć posta ć czynn ą tj. polega ć na działaniu (art. 5 upnpr) lub biern ą , tj, polega ć na zaniechaniu (art. 6 upnpr) wprowadzaj ą cym w bł ą d. Do uznania wy ż ej wymienionych praktyk wprowadzaj ą cych w bł ą d za nieuczciwe praktyki rynkowe nale ż y bada ć je poprzez pryzmat klauzuli generalnej zamieszczonej w art. 4 ust. 1 upnpr. Oznacza to, i ż by wykaza ć , ż e stosowane przez danego przedsi ę biorc ę praktyki stanowi ą nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą w rozumieniu przepisów upnpr, nale ż y odnie ść si ę zarówno do definicji praktyki wprowadzaj ą cej w bł ą d (art. 5 upnpr), jak i do ogólnej definicji nieuczciwej praktyki rynkowej z art. 4 ust. 1 upnpr. Zgodnie z art. 5 ust. 2 pkt 2 upnpr wprowadzaj ą cym w bł ą d działaniem, mo ż e by ć rozpowszechnianie prawdziwych informacji w sposób mog ą cy wprowadza ć w bł ą d. Bior ą c pod uwag ę ust. 1 art. 5 upnpr nale ż y doda ć , i ż przedmiotowe działanie jest wprowadzaj ą cym w bł ą d, je ż eli w jakikolwiek sposób powoduje lub mo ż e ono powodowa ć podj ę cie przez przeci ę tnego konsumenta decyzji dotycz ą cej umowy, której inaczej by nie podj ą ł. W niniejszej sprawie koniecznym stało si ę przeanalizowanie przez Prezesa Urz ę du, czy zamieszczenie na stronach internetowych przez PZFD wraz z tre ś ci ą Uchwały 5/2007 sformułowania: „ Kodeks Dobrych Praktyk (KDP) przyj ę ty do stosowania w 2005 r. przez Polski Zwi ą zek Firm Deweloperskich (PZFD) zaakceptowany przez Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) wymagał opracowania szczegółowych zasad etyczno- biznesowych, jakie powinna spełnia ć umowa deweloperska zawierana pomi ę dzy deweloperami członkami PZFD a jej Klientami .”, mogło wprowadza ć przeci ę tnego konsumenta w bł ą d, tj. mogło powodowa ć podj ę cie przez niego decyzji dotycz ą cej umowy, której inaczej by nie podj ą ł. Inaczej mówi ą c nale ż y ustali ć , czy przedmiotowe sformułowanie zawieraj ą ce prawdziwe informacje dotycz ą cych faktu zatwierdzenia przez Urz ą d tre ś ci 7 Kodeksu Dobrych Praktyk w poł ą czeniu z informacjami dotycz ą cymi uchwalenia Uchwały 5/2007 dotycz ą cej przyj ę cia Katalogu oraz podanie jej tre ś ci mogło wprowadza ć konsumentów w bł ą d. Analiza tre ś ci umieszczonych na stronach internetowych PZFD informacji dotycz ą cych Uchwały 5/2007 oraz przedmiotowego sformułowania wskazuje, i ż mogły one sugerowa ć konsumentom fakt zaakceptowania przez Urz ą d postanowie ń Katalogu. Wskazuje na to fakt, i ż przedmiotowe sformułowanie zostało umieszczone wraz z tre ś ci ą opublikowanej na stronach internetowych Uchwały 5/2007, któr ą organ PZFD przyj ą ł tre ść Katalogu. Konsument zapoznaj ą c si ę z informacjami dotycz ą cymi podj ę cia Uchwały 5/2007 dowiadywał si ę równocze ś nie o fakcie zaakceptowania przez Urz ą d tre ś ci Kodeksu Dobrych Praktyk. Faktem jest, i ż Urz ą d zaakceptował tre ść Kodeksu Dobrych Praktyk. Oznacza to, i ż informacja umieszczona przez PZFD na stronach internetowych dotycz ą ca tego faktu jest prawdziwa. Jednak ż e jej umiejscowienie razem z informacjami dotycz ą cymi przyj ę cia przez władze PZFD Katalogu mogło wprowadza ć konsumentów w bł ą d Na stronie internetowej, na której umieszczona została tre ść Uchwały 5/2007 znajdował si ę nagłówek - „Katalog Zasad Umowy Deweloperskiej” – Uchwała nr 5”. Nast ę pnie umieszczono tre ść przedmiotowej Uchwały. „ IX Walne Zgromadzenie członków PZFD przyjmuje „Katalog Zasad Umowy Deweloperskiej ” stanowi ą cej zał ą cznik nr 1 do niniejszej uchwały do obowi ą zkowego stosowania przez wszystkie firmy nale żą ce do Zwi ą zku w umowach ze swoimi Klientami od 1 marca 2008 r. ” Informacj ę o ilo ś ci głosów za przyj ę ciem, przeciw oraz wstrzymuj ą cych si ę . Nast ę pnie znajdowało si ę przedmiotowe sformułowanie: „ Kodeks Dobrych Praktyk (KDP) przyj ę ty do stosowania w 2005 r. przez Polski Zwi ą zek Firm Deweloperskich (PZFD) zaakceptowany przez Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) wymagał opracowania szczegółowych zasad etyczno- biznesowych, jakie powinna spełnia ć umowa deweloperska zawierana pomi ę dzy deweloperami członkami PZFD a jej Klientami .” oraz postanowienia Katalogu. Sposób umiejscowienia mógł wywoła ć wra ż enie, i ż informacja ta jest integraln ą cz ęś ci ą Uchwały 5/2007. Tym bardziej, i ż zarówno nagłówek umieszczony na stronie internetowej jak i wst ę p Uchwały 5/2007 dotyczył wył ą cznie Katalogu. Tematem przewodnim tej wiadomo ś ci było poinformowanie odbiorców o stworzeniu i przyj ę ciu przez PZFD pewnych standardów w formie Katalogu. Umieszczenie jednocze ś nie informacji o istnieniu akceptacji Urz ę du w stosunku do Kodeksu Dobrych Praktyk w sposób opisany powy ż ej mogło sugerowa ć , i ż Urz ą d zaakceptował równie ż postanowienia Katalogu. Wra ż enie takie pot ę gowa ć mogło zaakcentowanie pogrubion ą czcionk ą słów „ Kodeks Dobrych Praktyk”, „Polski Zwi ą zek Firm Deweloperskich”, „Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów”. W ten sposób konsument czytaj ą cy informacje dotycz ą ce przyj ę cia Katalogu, dowiadywał si ę jednocze ś nie o istnieniu akceptacji Urz ę du. Nazwa Urz ę du jest kojarzona przez czytaj ą cego ze słowem akceptacja. W efekcie mogło to wywoła ć u konsumenta wra ż enie, i ż przyj ę ty przez PZFD Katalog równie ż został zaakceptowany przez Urz ą d. Jednocze ś nie podkre ś lenia wymaga fakt, i ż Kodeks Dobrych Praktyk to rozpoznawalne na rynku logo. Kodeks Dobrych Praktyk został stworzony przez PZFD jako dokument bran ż owy maj ą cy na celu zapewnienie konsumentom usług ś wiadczonych przez jego sygnatariuszy na okre ś lonym poziomie i jako taki mo ż e cieszy ć si ę swoist ą renom ą oraz zaufaniem w ś ród konsumentów. Kodeks Dobrych Praktyk przewiduje dla sygnatariusza kary w postaci wykluczenia z PZFD w przypadku nieprzestrzegania przez niego zasad wynikaj ą cych z Kodeksu. Kodeks Dobrych Praktyk funkcjonuje na rynku deweloperskim od 8 2003 r. i jest rozpoznawalny w ś ród konsumentów. Członkowie PZFD posługuj ą si ę logo Kodeksu Dobrych Praktyk np. w reklamach zamieszczanych na swoich stronach internetowych b ą d ź w prasie. Powołuj ą si ę na niego jako na symbol samoregulacji przedsi ę biorców dbaj ą cych o interesy konsumentów. Konsumenci przez okres funkcjonowania Kodeksu Dobrych Praktyk na rynku przyzwyczaili si ę do niego, traktuj ą c go jako wyznacznik pozwalaj ą cy odró ż ni ć przedsi ę biorców b ę d ą cych jego sygnatariuszami od tych, którzy nie nimi nie s ą . Z zało ż enia Kodeks Dobrych Praktyk ma kojarzy ć si ę konsumentom z pozytywnym działaniem członków PZFD w postaci dbania o interesy konsumentów. Ponadto dokument ten mógł by ć pozytywnie odbierany przez konsumentów wła ś nie z uwagi na fakt zaakceptowania go przez Urz ą d. W tym miejscu nale ż y podkre ś li ć , i ż z uwagi na ostatnie działania podejmowane przez Urz ą d dotycz ą ce bran ż y deweloperskiej, polegaj ą ce na badaniu wzorców umów stosowanych przez deweloperów w obrocie konsumenckim oraz akcji edukacyjnej w mediach (ponowny Raport z kontroli wzorców z roku 2007 przedstawiony na konferencji prasowej, której efektem był szereg artykułów prasowych) nazwa Urz ę du jest dla konsumentów znana i rozpoznawalna. Prezes Urz ę du stoi na stra ż y interesu publicznego dbaj ą c o ochron ę zbiorowych interesów konsumentów stanowi swoistego rodzaju instytucj ę zaufania publicznego, rozpoznawaln ą w ś ród konsumentów. Dla konsumenta istotnym faktem jest bezpiecze ń stwo i pewno ść zwi ą zane z podejmowanymi przez niego decyzjami. Decyzja o zakupie mieszkania wi ąż e si ę z zaanga ż owaniem du ż ych sum pieni ęż nych, a z uwagi na długo ść procesu budowlanego (ok. 1,5 -2 lat) mo ż e by ć obarczona sporym ryzykiem. Dlatego te ż konsument dokonuj ą c wyboru kontrahenta, aby zmniejszy ć wyst ą pienie ryzyka np. nieuko ń czenia inwestycji, bierze pod uwag ę nie tylko lokalizacj ę mieszkania, cen ę , jego plany architektoniczne ale równie ż kieruje si ę opini ą jak ą dany deweloper posiada na rynku. Przedmiotowy Katalog, który stanowi suplement przyj ę tego przez PZFD Kodeksu Dobrych Praktyk, zawiera zbiór standardów jakie musi spełnia ć umowa zawierana przez członka PZFD z konsumentem (obowi ą zek stosowania przez wszystkich członków PZFD wynika z tre ś ci Uchwały 5/2007). W praktyce tre ść umów zawieranych przez członków PZFD (ponad sto firm z bran ż y deweloperskiej) z konsumentami de facto b ę dzie oparta na zasadach zawartych w Katalogu i przyjmie w du ż ej mierze ujednolicon ą form ę . Dodatkowo oznacza to, i ż ka ż dy z członków PZFD posługuj ą cy si ę do tej pory logo Kodeksu Dobrych Praktyk przejmie wraz z obowi ą zkiem posługiwania si ę zasadami zawartymi w Katalogu splendor zwi ą zany z istnieniem na rynku Kodeksu Dobrych Praktyk. Sygnatariusz Katalogu mo ż e powoływa ć si ę na fakt, jego stosowania tak jak w przypadku Kodeksu Dobrych Praktyk. W praktyce mo ż e to skutkowa ć tym, i ż z uwagi na sposób umieszczenia przez PZFD informacji na stronach internetowych o przyj ę ciu Katalogu, konsumenci b ę d ą kojarzy ć , odnosi ć fakt istnienia akceptacji ze strony Urz ę du zarówno do Kodeksu Dobrych Praktyk, jak równie ż do Katalogu. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę nale ż y podkre ś li ć , i ż w niniejszej sytuacji informacje w zakresie istnienia b ą d ź braku akceptacji ze strony Urz ę du postanowie ń Katalogu maj ą istotne znaczenie dla konsumentów przy dokonywaniu wyboru ewentualnego kontrahenta. Fakt istnienia akceptacji ze strony Urz ę du wzmacnia wiarygodno ść oraz poziom zaufania do tej regulacji. W ocenie Prezesa Urz ę du, sposób przekazania przez PZFD informacji prawdziwych (fakt zaakceptowania przez Urz ą d Kodeksu Dobrych Praktyk) mo ż e wprowadza ć przeci ę tnego konsumenta oraz potencjalnego klienta deweloperów zrzeszonych w PZFD w bł ą d i przez to mo ż e prowadzi ć do podj ę cia decyzji, której w innych warunkach nie podj ą łby. W ś wietle definicji decyzji dotycz ą cej umowy (art. 2 pkt 7 upnpr) decyzj ę konsumenta nale ż y odnosi ć zarówno do sytuacji, w której konsument postanowi dokona ć okre ś lonej 9 czynno ś ci, jak i wówczas, gdy powstrzymuje si ę od jej dokonania. Oznacza to, i ż nale ż y uwzgl ę dni ć nie tylko fakt zawarcia umowy lecz równie ż wewn ę trzne odczucia konsumenta, którymi kierował si ę decyduj ą c si ę na konkretny krok w zakresie zawarcia b ą d ź nie umowy z konkretnym deweloperem. W niniejszej sprawie decyzje dotycz ą ce umowy nale ż y rozpatrywa ć nie tylko jako samo podpisanie umowy z deweloperem, ale równie ż wszystkie działania, które pozostaj ą z tym w zwi ą zku. Fakt posługiwania si ę przez danego dewelopera logo Kodeksu Dobrych Praktyk mógł wpłyn ąć na wybór kontrahenta w przypadku porównywalnych ofert deweloperów (cena, rozkład, lokalizacja, terminy realizacji). Konsument mógł wybra ć dewelopera o renomie potwierdzonej faktem stosowania przez niego Kodeksu Dobrych Praktyk, jako gwarancji usług okre ś lonej jako ś ci. Mogło to równie ż spowodowa ć samo zainteresowanie konsumenta ofert ą sygnatariusza Kodeksu. Konsument maj ą c do wyboru porównywalne oferty kilku deweloperów mógł dokona ć wyboru kieruj ą c si ę równie ż faktem akceptacji Urz ę du. W ocenie Prezesa Urz ę du do takich wła ś nie wniosków mógł doj ść odbiorca przedmiotowej informacji zamieszczonej na stronach PZFD. Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym posługuje si ę poj ę ciem przeci ę tnego konsumenta. To w odniesieniu do przeci ę tnego konsumenta powinna by ć dokonywana ocena ka ż dej praktyki rynkowej, w tym praktyki polegaj ą cej na działaniu wprowadzaj ą cym w bł ą d. B ę d ą ce przedmiotem niniejszego rozstrzygni ę cia działanie PZFD polegaj ą ce na umieszczeniu na stronach internetowych wraz z tre ś ci ą Uchwały 5/2007 sformułowania: „ Kodeks Dobrych Praktyk (KDP) przyj ę ty do stosowania w 2005 r. przez Polski Zwi ą zek Firm Deweloperskich (PZFD) zaakceptowany przez Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) wymagał opracowania szczegółowych zasad etyczno-biznesowych, jakie powinna spełnia ć umowa deweloperska zawierana pomi ę dzy deweloperami członkami PZFD a jej Klientami .” nale ż y ocenia ć z perspektywy przeci ę tnego konsumenta. Nale ż y zbada ć , czy przeci ę tny konsument mógł zosta ć wprowadzony w bł ą d poprzez przedmiotowe działania, tzn. czy mógł na podstawie otrzymanej informacji powzi ąć bł ę dne przekonanie, co do istnienia akceptacji ze strony Urz ę du w odniesieniu do tre ś ci Katalogu i na tej podstawie był skłonny zainteresowa ć si ę ofert ą członków PZFD. W celu dokonania ustalenia niezb ę dne staje si ę przeanalizowanie definicji przeci ę tnego konsumenta w oparciu o przepisy ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym z uwzgl ę dnieniem orzecznictwa ETS, orzecznictwa polskich s ą dów oraz pogl ą dów doktryny. Definicja przeci ę tnego konsumenta zamieszczona w ustawie o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym jest wynikiem dorobku orzeczniczego Europejskiego Trybunału Sprawiedliwo ś ci. Zgodnie z art. 2 pkt 8 upnpr przez przeci ę tnego konsumenta rozumie si ę konsumenta, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uwa ż ny i ostro ż ny. Oceny tej powinno dokona ć si ę z uwzgl ę dnieniem czynników społecznych, kulturowych, j ę zykowych i przynale ż no ś ci danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów. Przez co rozumie si ę daj ą c ą si ę jednoznacznie zidentyfikowa ć grup ę konsumentów, szczególnie podatn ą na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy, ze wzgl ę du na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawno ść fizyczna czy umysłowa. Stopniowy rozwój orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwo ś ci doprowadził do utrwalenia modelu konsumenta jako konsumenta rozwa ż nego, przeci ę tnie zorientowanego, maj ą cego prawo do rzetelnej informacji niewprowadzaj ą cej w bł ą d, zawieraj ą cej wszelkie niezb ę dne dane wynikaj ą ce z funkcji i przeznaczenia danego towaru. 10 Informacje umieszczone przez PZFD na stronach internetowych były skierowane do nieograniczonej liczby odbiorców, potencjalnych klientów. Istnienie prawdobodobie ń stwa, i ż z informacjami zamieszczonymi na stronach internetowych PZFD b ę d ą zapoznawały si ę osoby zainteresowane bran żą dewelopersk ą z uwagi na zakup mieszkania, nie jest wystarczaj ą ce do wyodr ę bnienia wspólnej cechy odbiorców przedmiotowej informacji. W ś ród osób poszukuj ą cych odpowiedniej dla nich oferty sprzeda ż y lokalu mieszkalnego b ę d ą zarówno osoby znaj ą ce rynek dobrze jak i te, które w swoich poszukiwaniach stawiaj ą pierwsze kroki. Oznacza to, i ż przyjmuj ą c model przeci ę tnego konsumenta na potrzeby niniejszego rozstrzygni ę cia nale ż y pomin ąć przesłank ę segmentacji. Przeci ę tnego konsumenta nale ż y rozumie ć jako dostatecznie dobrze poinformowanego, uwa ż nego i ostro ż nego przy uwzgl ę dnieniu czynników społecznych, kulturowych i j ę zykowych - charakterystycznych dla polskiego konsumenta. Wskazanie na cechy takie jak dostateczne poinformowanie, uwaga oraz ostro ż no ść okre ś la pewien zespół cech mentalnych konsumenta (jego „przeci ę tno ść ”), polegaj ą c ą na tym, ż e z jednej strony mo ż na wymaga ć od niego pewnego stopnia wiedzy i orientacji w rzeczywisto ś ci. Z drugiej strony nie mo ż na jednak uzna ć , ż e jego wiedza jest kompletna i profesjonalna oraz ż e konsument nie ma prawa pewnych rzeczy nie wiedzie ć . Przeci ę tny konsument nie posiada wiedzy specjalistycznej w danej dziedzinie, ale przede wszystkim rozumie kierowane do niego informacje i potrafi je wykorzysta ć do podj ę cia ś wiadomej decyzji dotycz ą cej produktu. Nie jest naiwny, ale z drugiej strony nie potrafi oceni ć sytuacji tak jak profesjonalista. Niemniej jednak nawet ostro ż ny, uwa ż ny konsument ma prawo do rzetelnej informacji, która przy zało ż eniu dokonania z jego strony aktów staranno ś ci celem zrozumienia istoty kierowanych do niego przez przedsi ę biorc ę informacji, nie b ę dzie wprowadza ć w bł ą d. W niniejszej sprawie nale ż y wskaza ć , i ż przeci ę tny konsument poszukuj ą cy odpowiadaj ą cej mu oferty, posiadaj ą cy rozeznanie na rynku deweloperskim powinien i spodziewa si ę , i ż umieszczone na stronach internetowych ciesz ą cego si ę swoist ą renom ą zwi ą zku przedsi ę biorców jakim jest PZFD informacje, dotycz ą ce samoregulacji s ą prawdziwe i godne zaufania. Wniosek ten mo ż na wyci ą gn ąć , z faktu, i ż celem przedmiotowych samoregulacji jest podniesienie poziomu zaufania konsumentów w stosunku do przedsi ę biorców poddaj ą cych si ę takiej samoregulacji. Dlatego te ż konsument czytaj ą c informacj ę dotycz ą c ą przyj ę cia przez PZFD, b ę d ą cego suplementem Kodeksu Dobrych Praktyk - Katalogu wraz z zamieszczon ą w wy ż ej okre ś lony sposób informacj ą o zaakceptowaniu przez Urz ą d Kodeksu, mo ż e wnioskowa ć o istnieniu akceptacji Urz ę du w odniesieniu do tre ś ci Katalogu. Pogrubiona czcionka uwydatnia nazw ę Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W poł ą czeniu z informacj ą o akceptacji oraz nazwami Kodeksu oraz Katalogu stanowi ą cego integraln ą cz ęść Kodeksu, wywołuje u odbiorcy wra ż enie, i ż akceptacja dotyczy obu tych dokumentów. Nawet dostatecznie orientuj ą cy si ę na rynku deweloperskim konsument mógł nie wiedzie ć o fakcie braku akceptacji ze strony Urz ę du tre ś ci Katalogu. Informacje o tym fakcie nie były dost ę pne opinii publicznej przed zamieszczeniem na stronach przedmiotowego sformułowania. W tym zakresie konsument został wprowadzony w bł ą d, poniewa ż prawdziwa informacja została rozpowszechniona w sposób wywołuj ą cy u niego bł ę dne przekonanie. W tym te ż zakresie przejawia si ę w ocenie 11 Prezesa Urz ę du nieuczciwa praktyka rynkowa polegaj ą ca na rozpowszechnianiu prawdziwych informacji w sposób mog ą cy wprowadza ć w bł ą d (art. 5 ust. 2 pkt 2 upnpr). Nale ż y podkre ś li ć , i ż działania przedsi ę biorców wywołuj ą ce podobny skutek były ju ż wcze ś niej przedmiotem oceny Prezesa Urz ę du. Decyzj ą nr 3/2005 z dnia 14 lutego 2004 r. Prezes Urz ę du uznał działania przedsi ę biorcy, b ę d ą ce czynem nieuczciwej konkurencji, a polegaj ą ce na rozpowszechnianiu informacji handlowych poprzez zamieszczenie w prasie oraz na stronach internetowych reklam o tre ś ci: „ Tre ść i zapisy formalne umów zawieranych przez Agro-Man Sp. z o.o. s ą zgodne z wytycznymi Urz ę du Ochrony Konkurencji Konsumentów ” za praktyk ę naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów. W stanie faktycznym b ę d ą cym przedmiotem oceny przez Prezesa Urz ę du w decyzji nr 3/2005 z dnia 14 lutego 2004 r. przedsi ę biorca poinformował o zgodno ś ci stosowanych przez niego wzorców umów z wytycznymi Urz ę du przy jednoczesnym braku takich wytycznych. Działanie te zostały uznane za reklam ę wprowadzaj ą c ą w bł ą d w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.). Stanowisko Prezesa Urz ę du zostało potwierdzone przez S ą d Apelacyjny w wyroku z dnia 16 lutego 2007 r., sygn. akt VI ACa 951/06. „ Tymczasem przedmiotowa reklama stwarza wra ż enie, ż e potencjalny klient nie musi obawia ć si ę , i ż zawieraj ą c z powodow ą spółk ą umow ę znajdzie si ę (pod wzgl ę dem praw i obowi ą zków) w sytuacji gorszej od przedsi ę biorcy. Odwołanie si ę do autorytetu Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, stoj ą cego na stra ż y interesów konsumentów, wchodz ą cych w stosunki zobowi ą zaniowe z przedsi ę biorcami stanowiło w okoliczno ś ciach niniejszej sprawy działanie sprzeczne z dobrymi obyczajami, wyczerpuj ą ce znamiona nieuczciwej konkurencji. (…) Istota problemu nie sprowadza si ę jednak do tego, czy skar żą ca mogła poda ć do publicznej wiadomo ś ci informacj ę zwi ą zan ą ze stosowanym przez ni ą wzorcem ale sposobu w jaki to uczyniono .” Mówi ą c o decyzji dotycz ą cej umowy nale ż y mie ć na uwadze nie tylko sam fakt zawarcia okre ś lonej umowy lecz równie ż wszystkie inne czynno ś ci, podj ę te przez konsumenta w zwi ą zku z tak ą decyzj ą . W praktyce oznacza to, i ż decyzj ą dotycz ą c ą umowy mo ż e by ć tak ż e samo zainteresowanie si ę ofert ą danego przedsi ę biorcy lub rezygnacja z oferty innego. Konsumenta podejmuj ą cego tak rozumian ą decyzj ę skłoni ć mogła do tego w omawianym stanie faktycznym informacja o akceptacji przez Urz ą d Kodeksu Dobrych Praktyk zamieszczona na stronach internetowych PZFD, która z uwagi na sposób jej przedstawienia mogła wywoła ć u konsumenta wra ż enie istnienia takiej akceptacji w odniesieniu do Katalogu. Mogło to doprowadzi ć do sytuacji, w której konsument zainteresował si ę ofert ą członków PZFD, jako przedsi ę biorców godnych zaufania, dbaj ą cych o interesy konsumentów. W podobny sposób interpretowana jest kwestia reklamy wprowadzaj ą cej w bł ą d - aby dany przekaz reklamowy przez swoj ą wprowadzaj ą c ą w bł ą d tre ść mógł podlega ć negatywnej ocenie z punktu widzenia art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy musi posiada ć zdolno ść kierowania wyborem dokonywanym przez klienta (…) Nie jest przy tym konieczne rzeczywiste nabycie towaru lub usługi, omawiany przepis zakazuje bowiem prowadzenia reklamy wprowadzaj ą cej w bł ą d w przypadku kiedy mo ż e ona wpłyn ąć na decyzje klienta. Dokonuj ą c stosownych ocen, organ orzekaj ą cy nie ma wi ę c obowi ą zku ustalania faktycznych skutków rynkowych tej reklamy (tak: E. Nowi ń ska, M. du Vall „Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji”, Warszawa 2001, str. 158). 12 Zgodnie z ustaw ą o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym wprowadzenie w bł ą d mo ż e zgodnie z art. 5 ust. 3 pkt 2 upnpr w szczególno ś ci dotyczy ć cech produktu w szczególno ś ci zezwole ń , nagród lub wyró ż nie ń uzyskanych przez produkt. W omawianym stanie faktycznym akceptacja Urz ę du mogła zosta ć uznana przez konsumenta za pewnego rodzaju wyró ż nienie, którego istnienie zwi ę ksza poziom zaufania do produktu. Bior ą c pod uwag ę fakt, i ż w niniejszym przypadku mamy do czynienia ze zwi ą zkiem zrzeszaj ą cych przedsi ę biorców z bran ż y budowlanej za produkt nale ż y uzna ć ś wiadczone przez członków PZFD usługi na rynku deweloperskim. W praktyce konsument mo ż e postrzega ć ofert ę członków PZFD poprzez renom ę jak ą cieszy si ę na rynku PZFD. Konsument mo ż e oczekiwa ć , i ż akty samoregulacji bran ż owej, które otrzymały akceptacj ę ze strony organu administracji publicznej zostały przez niego sprawdzone, zatwierdzone oraz uzyskały jego poparcie. Przez to s ą godne zaufania. To z kolei wpływa na pozytywn ą ocen ę sygnatariuszy owych samoregulacji. W oczach konsumentów s ą oni podmiotami wiarygodnymi, przez co bardziej atrakcyjnymi na rynku. Bior ą c po uwag ę , i ż przekazanie przez PZFD informacji o istnieniu akceptacji Urz ę du w stosunku do Kodeksu Dobrych Praktyk zostało dokonane wraz z przekazaniem informacji o przyj ę ciu Katalogu, nale ż y stwierdzi ć , ż e mogło to wywoła ć u konsumenta wra ż enie, i ż Katalog równie ż t ą akceptacj ę posiada, przez co korzysta równie ż z kredytu zaufania, renomy, jak ą cieszy si ę Kodeks Dobrych Praktyk na rynku. W tym wi ę c zakresie konsument zostaje przez PZFD wprowadzony w bł ą d. Nast ę pnie, zgodnie z art. 5 ust. 4 upnpr przy ocenie, czy praktyka rynkowa wprowadza w bł ą d poprzez działanie nale ż y uwzgl ę dni ć wszystkie jej elementy oraz okoliczno ś ci wprowadzenia produktu na rynek, w tym sposób jego prezentacji. Odnosz ą c si ę do ostatniej z przesłanek zawartej w powołanym przepisie, przedmiotem zainteresowania Prezesa Urz ę du w omawianej sprawie stał si ę przede wszystkim sposób przekazania przedmiotowej informacji przez PZFD. Przedmiotowe sformułowanie: „ Kodeks Dobrych Praktyk (KDP) przyj ę ty do stosowania w 2005 r. przez Polski Zwi ą zek Firm Deweloperskich (PZFD) zaakceptowany przez Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) wymagał opracowania szczegółowych zasad etyczno-biznesowych, jakie powinna spełnia ć umowa deweloperska zawierana pomi ę dzy deweloperami członkami PZFD a jej Klientami .” zostało umieszczone na stronach internetowych PZFD (www.pzfd.pl ) wraz z tre ś ci ą Uchwały 5/2007, któr ą PZFD przyj ą ł Katalog. Konsument zapoznaj ą c si ę z tre ś ci ą Uchwały 5/2007 miał wra ż enie, i ż przedmiotowe sformułowanie jest jej cz ęś ci ą . Jednocze ś nie sugerowało to, i ż Katalog, b ę d ą cy suplementem Kodeksu Dobrych Praktyk został zaakceptowany przez Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Pogrubiona czcionka odno ś nie do nazwy Urz ę du, informacja o uprawnieniu członków PZFD, którzy przyj ę li standardy zawarte w Katalogu do posługiwania si ę logo Kodeksu Dobrych Praktyk równie ż wskazywały na istnienie akceptacji Urz ę du w zakresie Katalogu. „ Kodeks Dobrych Praktyk (KDP) przyj ę ty do stosowania w 2005 r. przez Polski Zwi ą zek Firm Deweloperskich (PZFD) zaakceptowany przez Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) wymagał opracowania szczegółowych zasad etyczno-biznesowych, jakie powinna spełnia ć umowa deweloperska zawierana pomi ę dzy deweloperami członkami PZFD a jej Klientami . Przyj ę cie standardów zapisanych w niniejszym suplemencie, uprawnia firmy – Członków PZFD, do posługiwania si ę logo Kodeksu Dobrych Praktyk – znaku zastrze ż onego w Urz ę dzie Patentowym ”. 13 Wobec powy ż szego, w ocenie Prezesa Urz ę du, zachodz ą przesłanki uzasadniaj ą ce uznanie działa ń PZFD za nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą polegaj ą c ą na działaniu wprowadzaj ą cym w bł ą d. W celu udowodnienia, ż e działania PZFD stanowi ą nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą konieczne jest tak ż e wykazanie, ż e przedmiotowa praktyka narusza art. 4 ust. 1 upnpr, okre ś laj ą cy definicj ę nieuczciwej praktyki rynkowej. Przez praktyk ę rynkow ą rozumie si ę zgodnie z art. 2 pkt 4 upnpr działanie lub zaniechanie przedsi ę biorcy, sposób post ę powania, o ś wiadczenie lub informacj ę handlow ą , w szczególno ś ci reklam ę i marketing, bezpo ś rednio lub po ś rednio zwi ą zane z promocj ą lub nabyciem produktu przez konsumenta. Poj ę cie produktu wskazane w art. 2 pkt 3 upnpr ma szeroki zakres i obejmuje usług ę . W niniejszej sprawie za produkt nale ż y uzna ć oferowane przez członków PZFD usługi deweloperskie, zwi ą zane ze sprzeda żą lokali mieszkalnych. Umieszczenie przedmiotowej informacji na stronach internetowych w obliczu posługiwania si ę przez członków PZFD logo Kodeksu Dobrych Praktyk, jako rozpoznawalnego na rynku znaku mogło wpływa ć na decyzje konsumentów. Zatem spełnia powy ż sze kryteria i mo ż e zosta ć uznane za praktyk ę rynkow ą w rozumieniu niniejszej ustawy. Kontynuuj ą c, praktyka rynkowa b ę dzie uznana za nieuczciw ą , je ś li pozostanie sprzeczna z dobrymi obyczajami i w sposób istotny zniekształca lub mo ż e zniekształci ć zachowanie rynkowe przeci ę tnego konsumenta przed zawarciem umowy dotycz ą cej produktu, w trakcie jej zawierania lub po zawarciu. W zwi ą zku z powy ż szym zasadne jest dokonanie oceny przesłanki nieuczciwo ś ci w kontek ś cie naruszenia dobrych obyczajów oraz mo ż liwo ś ci zniekształcenia w sposób istotny zachowania rynkowego przeci ę tnego konsumenta przed zawarciem umowy, tj. na etapie kierowania do niego informacji. Dobre obyczaje podlegaj ą konkretyzacji na okoliczno ść danego stanu faktycznego. Zgodnie z pogl ą dem doktryny sprzeczne z dobrymi obyczajami s ą działania, które zmierzaj ą do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania bł ę dnego przekonania u klienta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwno ś ci (...) czyli takie działanie, które potocznie okre ś lone jest jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegaj ą ce in minus od przyj ę tych standardów post ę powania (tak: K. Pietrzykowski red., Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2002 r., str. 804). W niniejszej sprawie dobre obyczaje nale ż y oceni ć jako prawo do rzetelnej i jednoznacznej informacji, jak ą profesjonalista – przedsi ę biorca powinien kierowa ć do przeci ę tnego konsumenta (dostatecznie poinformowanego, ostro ż nego i uwa ż nego). Naruszenia tak rozumianych dobrych obyczajów dopu ś cił si ę PZFD. Umie ś cił informacj ę o akceptacji Urz ę du w odniesieniu do Kodeksu Dobrych Praktyk w sposób sugeruj ą cy istnienie takiej akceptacji dla Katalogu. W tym te ż zakresie mogło doj ść do istotnego zniekształcenia zachowania rynkowego przeci ę tnego konsumenta (a wi ę c jego decyzji dotycz ą cej umowy) w wyniku otrzymania bł ę dnego komunikatu od przedsi ę biorcy, pod wpływem którego mógł on doj ść do niewła ś ciwych wniosków dotycz ą cych istnienia faktu akceptacji Katalogu przez Urz ą d i jej skutków. Wobec powy ż szego, w ocenie Prezesa Urz ę du, działania PZFD nale ż y uzna ć za nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą , o której mowa w art. 5 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 4 ust. 1 upnpr, co stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt 3 uokik. 14 Ad 3. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje definicji „zbiorowego interesu konsumentów”, wskazuj ą c jednak w przepisie art. 24 ust. 3, ż e nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów oznacza zatem nara ż enie na uszczerbek interesów znacznej grupy lub wszystkich konsumentów, poprzez stosowan ą przez przedsi ę biorc ę praktyk ę , obejmuj ą c ą tak działania, jak i zaniechania. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów mo ż e polega ć zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagro ż eniu ich naruszenia. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przes ą dza kryterium ilo ś ciowe, poniewa ż niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta mo ż e by ć przejawem stosowanej praktyki naruszaj ą cej interes zbiorowy. W jednym z orzecze ń S ą d Najwy ż szy stwierdził, i ż nie jest zasadne uznawanie, ż e post ę powanie z tytułu naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mo ż na wszcz ąć tylko wtedy, gdy zagro ż one s ą interesy wielu odbiorców, a nie jest to mo ż liwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pełni tak ż e funkcj ę prewencyjn ą , słu ż y bowiem ochronie tak ż e nieograniczonej liczbie potencjalnych konsumentów (wyrok SN z dnia 12 wrze ś nia 2003 r., I CKN 504/01). Dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów istotne jest ustalenie, ż e konkretne działanie przedsi ę biorcy nie ma ś ci ś le okre ś lonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kr ę gu podmiotów. Oznacza to, ż e nie ilo ść faktycznych, potwierdzonych narusze ń , ale przede wszystkim ich charakter, a w zwi ą zku z tym mo ż liwo ść (chocia ż by tylko potencjalna) wywołania negatywnych skutków wobec okre ś lonej zbiorowo ś ci przes ą dza o naruszeniu zbiorowego interesu. W niniejszej sprawie bez w ą tpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów. Prezes Urz ę du podejmuj ą c rozstrzygni ę cie zawarte w niniejszej decyzji wzi ą ł pod uwag ę działania PZFD odnosz ą ce si ę do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, a wi ę c pewnej, potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów. W omawianym przypadku naruszenie przejawia si ę w sposobie umieszczenia informacji na stronach internetowych, który wprowadza konsumentów w bł ą d, co zostało uznane za działanie bezprawne. Zbiorowy interes realizuje si ę natomiast poprzez fakt, i ż potencjalnie wszyscy odbiorcy tej informacji (nieograniczona grupa konsumentów) zostali dotkni ę ci przedmiotowym naruszeniem. Rozstrzygni ę cie podejmowane w niniejszej sprawie w ramach realizacji interesu publicznego nie dotyczy wi ę c sytuacji pojedynczych konsumentów, lecz słu ż y przeciwdziałaniu zaburzeniom wyst ę puj ą cym na rynku, w rozumieniu negatywnych zjawisk naruszaj ą cych jego prawidłowe funkcjonowanie. Podejmowane przez Prezesa Urz ę du działania maj ą przeciwdziała ć tak rozumianym dysfunkcjom rynkowym tak ż e poprzez kształtowanie wła ś ciwych postaw rynkowych, wyznaczaj ą c wymagane i oczekiwane standardy zachowa ń uczestników rynku. Interes konsumentów nale ż y rozumie ć jako interes prawny (a nie faktyczny), a wi ę c uznany przez ustawodawc ę na zasługuj ą cy na ochron ę i zabezpieczenie. W literaturze przedmiotu zwraca si ę uwag ę , i ż okre ś lenie stałego czy zamkni ę tego katalogu interesów konsumentów nie jest mo ż liwe, ani te ż zasadne (patrz: M. Szydło, „Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów”, Monitor Prawniczy 2004/17/791). Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów powi ą zane jest z naruszaniem interesów gospodarczych 15 konsumentów. Pod tym poj ę ciem nale ż y rozumie ć zarówno naruszenie interesów stricte ekonomicznych (o wymiarze maj ą tkowym), jak równie ż prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsi ę biorc ę warunkach rynkowych, zapewniaj ą cych konsumentom dokonywanie transakcji handlowych z przedsi ę biorcami przy całkowitym zrozumieniu rzeczywistego sensu ekonomicznego i prawnego warunków dokonywanych czynno ś ci na etapie przedkontraktowym oraz w czasie wykonywania umowy, czego urzeczywistnieniem jest m.in. abstrakcyjnie pojmowane prawo do rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji w komunikacji pomi ę dzy przedsi ę biorc ą a konsumentem. W tym te ż aspekcie w niniejszej sprawie nast ą piło naruszenie interesu gospodarczego konsumentów poprzez skierowanie do konsumentów informacji prawdziwej, jednak ż e w sposób wprowadzaj ą cy w bł ą d, co mogło skutkowa ć podj ę ciem przez konsumenta decyzji dotycz ą cej umowy, której nie podj ą łby w innych warunkach. W niniejszej sprawie zasadnym jest równie ż uwzgl ę dnienie szerszej postaci interesu konsumentów, tj. prawa do rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Według E. Ł ę towskiej, nale ż y tu te ż uwzgl ę dnia ć niewygod ę organizacyjn ą , mitr ę g ę , strat ę czasu, nierzetelno ść traktowania, wprowadzenie w bł ą d, a tak ż e naruszenie prywatno ś ci (Prawo Umów Konsumenckich, wydanie 2, Warszawa 2002 r., str. 341). Praktyka PZFD godzi w podstawowe prawo konsumentów, jakim jest prawo do rzetelnej i prawdziwej informacji, której konsument mo ż e oczekiwa ć od przekazu profesjonalisty. Na podstawie art. 27 ustawy, w przypadku zaprzestania stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ustawy, Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu przedmiotowej praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, jednocze ś nie stwierdzaj ą c zaniechanie jej stosowania. PZFD zaniechał stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów opisanej w pkt I sentencji decyzji. W pi ś mie z dnia 25 kwietnia 2008 r. PZFD poinformował, i ż z dniem 11 kwietnia 2008 r. przedmiotowa informacja została trwale usuni ę ta ze strony internetowej. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w trakcie niniejszego post ę powania wskazuje, i ż niniejsza sprawa w zakresie przedmiotowego zarzutu została dostatecznie wyja ś niona. Ponadto jego samodzielny charakter wskazuje, i ż mo ż e stanowi ć przedmiot odr ę bnego rozstrzygni ę cia. Z uwagi na to, zasadnym jest wydanie przez Prezesa Urz ę du decyzji cz ęś ciowej w rozumieniu art. 104 § 2 K.p.a. Maj ą c na uwadze powy ż sze, orzeka si ę jak w pkt I sentencji niniejszej decyzji. II. Rozstrzygni ę cie w pkt II sentencji decyzji. Prezes Urz ę du nało ż ył na PZFD, na podstawie art. 26 ust. 2 w zwi ą zku z art. 2 ust. 4 uokik obowi ą zek publikacji decyzji w cało ś ci na koszt PZFD na stronie internetowej PZFD www.pzfd.pl (przy czym odno ś nik do tre ś ci decyzji powinien zosta ć umieszczony na stronie głównej www.pzfd.pl ) w ci ą gu 14 dni od daty uprawomocnienia si ę przedmiotowej decyzji oraz utrzymywania jej na przedmiotowej stronie internetowej przez okres 6 miesi ę cy, a ponadto dwukrotn ą publikacj ę pkt I i III sentencji decyzji na koszt Polskiego Zwi ą zku Firm 16 Deweloperskich na jednej z pi ę ciu pierwszych stron dzienników Rzeczpospolita (wydanie poniedziałkowe) oraz Gazeta Wyborcza (wydanie ś rodowe) o obj ę to ś ci co najmniej 24 (dwadzie ś cia cztery) cm x 12 (dwana ś cie) cm, rozmiar czcionki co najmniej 13 w ci ą gu 30 (trzydzie ś ci) dni od daty uprawomocnienia si ę przedmiotowej decyzji , z tym ż e okres mi ę dzy przedmiotowymi publikacjami powinien wynosi ć co najmniej 7 (siedem) dni. Wobec decyzji wydawanych na podstawie art. 27 ust. 2 uokik odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 26 ust. 2 uokik. Decyzja o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów oraz stwierdzaj ą ca zaniechanie jej stosowania mo ż e zatem w zwi ą zku z powy ż szym odesłaniem zawiera ć elementy dodatkowe w postaci: zobowi ą zania przedsi ę biorcy do zło ż enia jednokrotnego lub wielokrotnego o ś wiadczenia o okre ś lonej tre ś ci lub formie oraz zobowi ą zania do publikacji decyzji w cało ś ci lub w cz ęś ci na koszt przedsi ę biorcy. W niniejszej sprawie Prezes Urz ę du zdecydował o zastosowaniu drugiego z ww. dodatkowych ś rodków. Nale ż y wskaza ć , ż e zamieszczenie w decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzeniu zaniechania jej stosowania elementów dodatkowych z uwagi na jej charakter ma zmierza ć do osi ą gni ę cia innych celów ni ż te, które s ą stawiane odpowiednim postanowieniom zawartym w decyzji wydanej na podstawie art. 26 ust. 1 uokik. Decyzja z art. 27 ust. 1 uokik jest bowiem wydawana w sytuacji, gdy przedsi ę biorca nie stosuje ju ż praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Zatem celem umieszczenia w niej elementów dodatkowych nie jest d ąż enie do wyeliminowania jej skutków (tak jak w decyzji wydanej na podstawie art. 26 ust. 1), bowiem bezprawna praktyka została ju ż zaniechana (co zostało udowodnione w trakcie prowadzonego post ę powania). Nale ż y w zwi ą zku z tym przyj ąć , i ż celem przyj ę tego rozwi ą zania jest realizacja funkcji edukacyjnej oraz prewencyjnej wobec innych uczestników rynku - zarówno przedsi ę biorców, jak i konsumentów. W niniejszej sprawie doszło do naruszenia podstawowego prawa konsumentów, jakim pozostaje prawo do informacji. Maj ą c na uwadze przedmiotowe dobro podlegaj ą ce ochronie prawnej, Prezes Urz ę du uznał za zasadne nakazanie podania do wiadomo ś ci szerokiego kr ę gu odbiorców informacji o praktyce PZFD, która została uznana za bezprawn ą . Spełni to niew ą tpliwe funkcj ę edukacyjn ą wobec konsumentów, stanowi ą c kolejny element edukacji konsumenckiej zmierzaj ą cej do kształtowania modelu polskiego konsumenta na wzór europejski, przyj ę ty ju ż w upnpr – tj. konsumenta uwa ż nego, ostro ż nego i dobrze poinformowanego. Tym samym tak ż e w odniesieniu do konsumentów zrealizowana zostanie funkcja prewencyjna, gdy ż informuj ą c o bezprawnych praktykach oraz przestrzegaj ą c przed nimi, nale ż y zakłada ć , ż e ś wiadomo ść konsumencka wzro ś nie. Konsumenci uwa ż niej b ę d ą analizowa ć kierowane do nich przez przedsi ę biorców informacje w przyszło ś ci. Funkcja edukacyjna i prewencyjna poprzez omawiany nakaz publikacji b ę dzie realizowa ć si ę tak ż e w odniesieniu do innych profesjonalnych uczestników rynku, których nie nale ż y ograniczy ć wył ą cznie do członków PZFD czy deweloperów w ogóle. Publikacja ma stanowi ć czyteln ą informacj ę dla przedsi ę biorców, jakie wymogi powinien spełnia ć sposób podawania informacji, aby nie wprowadzał odbiorców w bł ą d. Jednocze ś nie ma ona ostrzega ć , i ż w przypadku braku dochowania wymaganych standardów i zastosowania podobnej praktyki przedsi ę biorcy musz ą liczy ć si ę z okre ś lonymi sankcjami. Maj ą c na uwadze powy ż sze, orzeka si ę jak w pkt II sentencji niniejszej decyzji. 17 III. Rozstrzygni ę cie w pkt III sentencji decyzji. Stosownie do art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik, Prezes Urz ę du mo ż e nało ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok nało ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś cił si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 uokik. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadziła zatem zasad ę fakultatywno ś ci kar nakładanych przez Prezesa Urz ę du na przedsi ę biorców, którzy dopu ś cili si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Przedmiotowa ustawa nie przes ą dza bezwzgl ę dnie wysoko ś ci kary nakładanej przez Prezesa Urz ę du, który decyduj ą c o tym w ka ż dym konkretnym przypadku, kieruje si ę zało ż eniem, ż e sankcja musi spełnia ć zarówno funkcj ę represyjn ą , jak i prewencyjn ą (dyscyplinuj ą c ą ). Przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, o których mowa w art. 106-108 uokik, Prezes Urz ę du powinien wzi ąć pod uwag ę w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy (art. 111). W pkt I sentencji niniejszej decyzji uznano okre ś lone działanie PZFD za praktyk ę naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzono zaniechanie jej stosowania. Praktyka ta polegała na umieszczeniu na stronach internetowych wraz z tre ś ci ą Uchwały nr 5/2007 nast ę puj ą cego sformułowania: „ Kodeks Dobrych Praktyk (KDP) przyj ę ty do stosowania w 2005 r. przez Polski Zwi ą zek Firm Deweloperskich (PZFD) zaakceptowany przez Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) wymagał opracowania szczegółowych zasad etyczno-biznesowych, jakie powinna spełnia ć umowa deweloperska zawierana pomi ę dzy deweloperami członkami PZFD a jej Klientami .”, co mogło sugerowa ć konsumentom fakt zaakceptowania przez Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów postanowie ń Katalogu przy jednoczesnym braku takiej akceptacji. Działania te stanowiły nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą w rozumieniu art. 5 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 4 ust. 1 upnpr. Za udowodnione nale ż y uzna ć , i ż doszło do naruszenia przez PZFD okre ś lonego w art. 24 uokik zakazu w sposób okre ś lony w sentencji niniejszej decyzji. W niniejszej sprawie Prezes UOKiK uznał za zasadne skorzystanie z przysługuj ą cego mu na mocy przepisów uokik uprawnienia do nało ż enia kary pieni ęż nej w sytuacji stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, przede wszystkim maj ą c na uwadze charakter stosowanej przez PZFD praktyki przejawiaj ą cy si ę we wprowadzaniu konsumentów w bł ą d, a zatem godz ą cy w jedno z podstawowych praw konsumentów – prawo do rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Ustalaj ą c wysoko ść kary pieni ęż nej wzi ę to pod uwag ę fakt wykorzystania przez PZFD prawdziwych informacji o akceptacji Urz ę du do wprowadzenia konsumentów w bł ą d oraz skutków jakie to mogło wywoła ć . Prezes Urz ę du maj ą c na uwadze interes publiczny uznał wi ę c, i ż samo stwierdzenie stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów b ę dzie niewystarczaj ą cym działaniem ze strony organu administracji. W zwi ą zku z powy ż szym, rodzaj naruszonego dobra (prawo do informacji) oraz okoliczno ś ci naruszenia przes ą dzaj ą , zdaniem Prezesa Urz ę du, o słuszno ś ci zastosowanego ś rodka w postaci kary pieni ęż nej. Nast ę pnie, nakładaj ą c kar ę pieni ęż n ą okre ś lon ą w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy, Prezes Urz ę du wzi ą ł pod uwag ę konieczno ść spełnienia przesłanek podmiotowych, tj. stwierdzenia, ż e okre ś lone w ww. przepisie naruszenie dokonane było co najmniej nieumy ś lnie. Konieczno ść brania pod uwag ę przesłanki winy w przypadku stosowania kar pieni ęż nych 18 okre ś lonych w art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik wynika bezpo ś rednio nie tylko z tre ś ci tego przepisu, ale równie ż ma umocowanie w ustawie zasadniczej. Zgodnie bowiem z art. 83 Konstytucji RP, ka ż dy ma obowi ą zek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Obowi ą zek znajomo ś ci i przestrzegania norm prawa ci ąż y tym bardziej na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego, takich jak PZFD. Przy wymierzaniu kary jako okoliczno ś ci obci ąż aj ą ce wzi ę to pod uwag ę : - umy ś lno ść działania; - okoliczno ść , i ż zaniechanie stosowania praktyki nie było wynikiem „samokontrolnych” działa ń maj ą cych na celu eliminacj ę własnych, niewła ś ciwych zachowa ń , które mogły wprowadza ć w bł ą d ich adresatów; - nieodwracalno ść skutków naruszenia; - fakt, i ż korzy ś ci z praktyki ze znacznym prawdopodobie ń stwem przekraczaj ą wysoko ść ustalonej kary; - ogólnopolski zasi ę g praktyki. Kara nakładana przez Prezesa Urz ę du na przedsi ę biorc ę , który dopu ś cił si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów słu ż y podkre ś leniu naganno ś ci ocenianego zachowania. Podmioty profesjonalnie działaj ą ce na rynku powinny posiada ć umiej ę tno ść przewidzenia, ż e podejmowane przez nie działania mog ą by ć uznane przez Prezesa Urz ę du za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nie mog ą skutecznie dowodzi ć braku ś wiadomo ś ci naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Tym bardziej, i ż w trakcie prowadzonych przez PZFD z udziałem Urz ę du prac nad tre ś ci ą Katalogu nie zostało wypracowane wspólne stanowisko w odniesieniu do wszystkich jego postanowie ń . PZFD miał wi ę c ś wiadomo ść istnienia spornych kwestii. Mimo to b ę d ą c ś wiadomym renomy logo Kodeksu Dobrych Praktyk oraz pozytywnego odbioru w ś ród konsumentów, jaki mo ż e wywoła ć akceptacja organu administracji publicznej, umie ś cił rzeczon ą informacj ę w opisany wy ż ej sposób, co mogło wywoła ć u konsumentów mylne wra ż enie o istnieniu akceptacji Urz ę du w odniesieniu do Katalogu. W ś wietle powy ż szego, uzasadnione jest stwierdzenie, ż e działania PZFD miały charakter umy ś lny. Przedmiotowa informacja widniała na stronie internetowej PZFD w okresie od 28 lutego do 11 kwietnia 2008 r. PZFD w pi ś mie z dnia 25 kwietnia 2008 r. poinformował, i ż informacja ta została trwale usuni ę ta ze strony internetowej niezwłocznie po otrzymaniu przez PZFD w dniu 11 kwietnia 2008 r. zawiadomienia o wszcz ę ciu niniejszego post ę powania. Oznacza to, i ż usuni ę cie nast ą piło wskutek podj ę cia działa ń przez Prezesa Urz ę du, a nie wyniku „samokontrolnych” działa ń PZFD maj ą cych na celu eliminacj ę własnych, niewła ś ciwych zachowa ń , które mogły wprowadza ć w bł ą d ich adresatów. Mo ż na domniemywa ć , i ż w przypadku niepodj ę cia działa ń przez Prezesa Urz ę du informacja wprowadzaj ą ca konsumentów w bł ą d nadal widniałaby na stronach internetowych PZFD. Przy wymierzaniu kary Prezes Urz ę du uwzgl ę dnił równie ż nieodwracalno ść skutków przedmiotowej praktyki. Umieszczenie przez PZFD informacji o akceptacji przez Urz ą d Kodeksu Dobrych Praktyk wraz z tre ś ci ą Uchwały 5/2007, któr ą został przyj ę ty Katalog mogło sugerowa ć konsumentom istnienie takiej akceptacji Urz ę du równie ż w odniesieniu do Katalogu, której nie uzyskał. Logo Kodeksu Dobrych Praktyk jest znakiem rozpoznawalnym na rynku i jest wykorzystywane przez członków PZFD w działaniach marketingowych. Kodeks Dobrych Praktyk oraz Katalog mo ż e by ć traktowany przez 19 konsumentów jako jedna cało ść . Taki zreszt ą był zamiar PZFD przy tworzeniu Katalogu, stanowi ą cego uzupełnienie Kodeksu Dobrych Praktyk w zakresie postanowie ń umowy deweloperskiej. W wyniku przedmiotowej praktyki PZFD konsumenci mog ą kojarzy ć nazw ę Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ze słowem akceptacja bez rozró ż nienia Kodeksu Dobrych Praktyk i Katalogu, a przez to pozytywnie odbiera ć oba akty samoregulacji PZFD. W ten sposób przedmiotowa praktyka mo ż e powodowa ć , i ż jej skutki b ę d ą miały nieodwracalny charakter. Jednocze ś nie Prezes Urz ę du wzi ą ł pod uwag ę fakt, i ż korzy ś ci z praktyki ze znacznym prawdopodobie ń stwem przekraczaj ą wysoko ść ustalonej kary. Podstawowym celem PZFD jest działalno ść na rzecz polepszenia warunków budownictwa mieszkaniowego w ramach bran ż y deweloperskiej zwłaszcza poprzez „ konsekwentne starania zmierzaj ą ce do podwy ż szenia standardów w relacjach deweloperów z klientami i budowanie pozytywnego wizerunku bran ż y. ” (pismo PZFD z dnia 25 kwietnia 2008 r.). Nale ż y wyra ź nie podkre ś li ć , i ż PZFD b ę d ą c zwi ą zkiem pracodawców podejmuj ą c wszelkie działania czyni to m.in. w interesie swoich członków i na ich korzy ść . Jednym z celów PZFD wynikaj ą cych z jego Statutu jest wła ś nie „ umacnianie wła ś ciwego wizerunku firm deweloperskich ” (§7 pkt 4 Statutu przyj ę tego w dniu 14 czerwca 2007 r. Uchwał ą nr 03/WZC/2007 na VIII Walnym Zgromadzeniu Członków PZFD). Warto zaznaczy ć równie ż fakt, i ż maj ą cy prawo do posługiwania si ę logo Kodeksu Dobrych Praktyk członkowie PZFD po ś rednio korzystaj ą z jego renomy na rynku. Mog ą by ć postrzegani jako bardziej godni zaufania w porównaniu z deweloperami nieb ę d ą cymi członkami PZFD, a przez to niemaj ą cymi prawa do posługiwania si ę logo Kodeksu Dobrych Praktyk. Członkowie PZFD staj ą si ę przez to beneficjentami korzy ś ci płyn ą cych ze stosowania logo Kodeksu Dobrych Praktyk. PZFD w przedmiotowym pi ś mie potwierdza, i ż wprowadzenie Kodeksu Dobrych Praktyk spotkało si ę z pozytywnym odbiorem „ Opinia publiczna odebrała bardzo pozytywnie przyj ę cie Kodeksu, który był istotnym krokiem na drodze polepszania relacji pomi ę dzy przedstawicielami bran ż y deweloperskiej a klientami .” Wprowadzaj ą cy konsumentów w bł ą d sposób umieszczenia na stronach internetowych informacji sformułowania o istnieniu akceptacji Urz ę du dla Kodeksu Dobrych Praktyk z uwagi na wywołanie u konsumentów prze ś wiadczenia o istnieniu równie ż takiej akceptacji dla Katalogu mo ż e powodowa ć , i ż przedsi ę biorcy zrzeszeni w PZFD (ponad stu członków na terenie całego kraju) jako sygnatariusze Kodeksu Dobrych Praktyk oraz Katalogu mog ą by ć dla konsumentów w momencie dokonywania wyboru kontrahenta bardziej atrakcyjni. Z uwagi na powy ż sze zasadnym wydaje si ę uwzgl ę dnienie przedmiotowej przesłanki przy wymierzaniu kary. Ponadto Prezes Urz ę du wymierzaj ą c kar ę wzi ą ł pod uwag ę fakt, i ż przedmiotowa informacja została umieszczona na stronach internetowych, co oznacza co najmniej ogólnopolski zasi ę g jej oddziaływania. Mo ż na przyj ąć , i ż z t ą informacj ą mógł zapozna ć si ę ka ż dy kto posługuje si ę j ę zykiem polskim oraz dysponuje dost ę pem do Internetu. Ponadto nale ż y zauwa ż y ć , i ż PZFD zrzesza ponad 100 firm deweloperskich działaj ą cych na terenie całego kraju, które mogły odnie ść korzy ś ci z faktu umieszczenia na stronach informacji o istnieniu rzekomej akceptacji Urz ę du w odniesieniu do Katalogu. Ustalaj ą c wysoko ść kary jako okoliczno ś ci łagodz ą ce wzi ę to natomiast pod uwag ę : - okoliczno ść , i ż przedsi ę biorca niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia o wszcz ę ciu post ę powania usun ą ł ze strony internetowej przedmiotow ą informacj ę . 20 Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów odnosi wysoko ść kary pieni ęż nej do procentowej wielko ś ci przychodu przedsi ę biorcy. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik Prezes Urz ę du w przypadku stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów mo ż e nało ż y ć na niego, w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok nało ż enia kary. Przychód osi ą gni ę ty przez PZFD w 2007 r. w kwocie 986 030,85 zł (słownie: dziewi ęć set osiemdziesi ą t sze ść tysi ę cy trzydzie ś ci złotych 85/100 groszy) ustalono na podstawie zeznania o wysoko ś ci dochodu (straty) osi ą gni ę tego w roku podatkowym 2007, o którym mowa w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 z pó źń . zm.). W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci wysoko ść kary ustalono na poziomie 6 902,21 zł (słownie: sze ść tysi ę cy dziewi ęć set dwa złote 21/100 groszy) . Oznacza to, ż e nało ż ona na PZFD kara pieni ęż na mie ś ci si ę w granicach wyznaczonych przez art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy i jednocze ś nie stanowi 0,7 % przychodu osi ą gni ę tego przez PZFD w 2007 r. Decyduj ą c o nało ż eniu kary i jej wysoko ś ci wzi ę to pod uwag ę wszystkie ww. okoliczno ś ci, jak i mo ż liwo ś ci finansowe przedsi ę biorcy. Orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla uczestnika niniejszego post ę powania, tak aby jej nało ż enie skutkowało w przyszło ś ci zapobie ż eniem zaistnienia podobnych sytuacji. Z drugiej strony nale ż y te ż podkre ś li ć wymiar edukacyjny i wychowawczy zastosowanego ś rodka oraz wyrazi ć nadziej ę , ż e odniesie on spodziewany skutek na przyszło ść . Poza wymiarem indywidualnym kary, nale ż y zwróci ć uwag ę na jej wymiar ogólny, funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą w stosunku do innych uczestników rynku. W ocenie Prezesa Urz ę du kara wymierzona w tej wysoko ś ci jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urz ę du, kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdziałania stosowaniu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów uznał, ż e orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla strony niniejszego post ę powania. W tym przypadku kara powinna spełni ć jednak przede wszystkim funkcj ę prewencyjn ą i wychowawcz ą , tak aby zapobiec w przyszło ś ci naruszeniom przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przyczyniaj ą c si ę do zapewnienia trwałego zaniechania naruszania przez Spółk ę w przyszło ś ci reguł odnosz ą cych si ę do ochrony praw konsumentów. Maj ą c na uwadze powy ż sze, orzeka si ę jak w pkt III sentencji niniejszej decyzji. Wobec powy ż szego, Prezes Urz ę du orzekł jak w sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy, kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy w zwi ą zku z art. 479 (28) § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du 21 Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Zast ę pca Dyrektora Departamentu Polityki Konsumenckiej Izabela Szewczyk Otrzymuje: Polski Zwi ą zek Firm Deweloperskich z siedzib ą w Warszawie reprezentowany przez : radc ę prawnego Andrzeja Springera Kancelaria Prawna „Grynhoff, Wo ź ny, Mali ń ski Sp. k.” ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa