DDK-19/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW MA Ł GORZATA KRASNOD Ę BSKA-TOMKIEL DDK1-61-20/08/JTB Warszawa, dn. 12 wrze ś nia 2008 r. DECYZJA Nr DDK 19/2008 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 50, poz. 331 ze zm.) po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Wy ż szej Szkole Pedagogicznej TWP z siedzib ą w Warszawie Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów dzia ł ania ww. przedsi ę biorcy, polegaj ą ce na stosowaniu nast ę puj ą cych postanowie ń wzorca umowy „ UCHWA Ł A Nr 11/2007 Senatu Wy ż szej Szko ł y Pedagogicznej TWP w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2007 r. w sprawie wysoko ś ci op ł aty rekrutacyjnej, op ł aty tytu ł em wpisowego, op ł aty z tytu ł u uko ń czenia studiów i czesnego w roku akademickim 2007 – 2008 z pó ź niejszymi zmianami ”: 1. § 1 pkt 3 „ W przypadku wycofania dokumentów po zamkni ę ciu terminu ich przyjmowania, op ł ata rekrutacyjna nie podlega zwrotowi ”, 2. § 2 pkt 3 „ Wpisowe nie podlega zwrotowi ”, 3. § 6 pkt 6 „ Zw ł oka w op ł acie czesnego przekraczaj ą ca 30 dni kalendarzowych skutkuje skre ś leniem z listy studentów ”, których tre ść jest zbie ż na z tre ś ci ą postanowie ń umownych wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.) i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 7 kwietnia 2008 r. II. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z pó ź n. zm.) po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Wy ż szej Szkole Pedagogicznej TWP z siedzib ą w Warszawie, w toku którego zosta ł o uprawdopodobnione, i ż ww. przedsi ę biorca stosuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą c ą na stosowaniu postanowienia wzorca umowy „ Umowa o warunkach odp ł atno ś ci za studia ”: 1. § 5 pkt 4 „ Zw ł oka w op ł acie czesnego przekraczaj ą ca 30 dni kalendarzowych skutkuje skre ś leniem z listy studentów ”, którego tre ść jest zbie ż na z tre ś ci ą postanowienia umownego wpisanego do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.), po przyj ę ciu zobowi ą zania przez Wy ż sz ą Szko łę Pedagogiczn ą TWP z siedzib ą w Warszawie do zaniechania tych dzia ł a ń poprzez aneksowanie umów istniej ą cych ju ż w obrocie prawnym, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nak ł ada na Wy ż sz ą Szko łę Pedagogiczn ą TWP z siedzib ą w Warszawie obowi ą zek wykonania tego zobowi ą zania do dnia 31 pa ź dziernika 2008 r. III. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z pó ź n. zm.) Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nak ł ada na Wy ż sz ą Szko łę Pedagogiczn ą TWP z siedzib ą w Warszawie, obowi ą zek z ł o ż enia sprawozdania do dnia 30 listopada 2008 r. o stopniu realizacji przyj ę tego zobowi ą zania. IV. Na podstawie art. 105 § 1 ustawy – kodeks post ę powania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zwi ą zku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Wy ż szej Szkole Pedagogicznej TWP z siedzib ą w Warszawie Prezes Urz ę du Ochrony konkurencji i Konsumentów umarza jako bezprzedmiotowe post ę powanie w zakresie stosowania przez ww. przedsi ę biorc ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na stosowaniu postanowienia wzorca umowy „ Umowa o warunkach odp ł atno ś ci za studia ”: 1. § 4 ust 4 „ Kolejne uchwa ł y Senatu w sprawie wysoko ś ci odp ł atno ś ci za studia b ę d ą uwzgl ę dnia ć podwy ż k ę czesnego wy łą cznie o wspó ł czynnik inflacji w poprzednim roku, og ł aszany przez Prezesa GUS w Monitorze Polskim ”, którego tre ść jest zbie ż na z tre ś ci ą postanowienia umownego wpisanego do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.) przez co mog ł o to stanowi ć praktyk ę , o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. UZASADNIENIE Dnia 25 kwietnia 2008 r. na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 50, poz. 331 ze zm. - dalej „uokik”) Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej - „Prezes Urz ę du”) dzia ł aj ą c z urz ę du, wszcz ął przeciwko Wy ż szej Szkole Pedagogicznej TWP z siedzib ą w Warszawie (dalej - „Uczelnia”) post ę powanie w sprawie uznania, i ż stosowanie przez ni ą nast ę puj ą cych postanowie ń umownych: „ UCHWA Ł A Nr 11/2007 Senatu Wy ż szej Szko ł y Pedagogicznej TWP w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2007 r. w sprawie wysoko ś ci op ł aty rekrutacyjnej, op ł aty tytu ł em wpisowego, op ł aty z tytu ł u uko ń czenia studiów i czesnego w roku akademickim 2007 – 2008 z pó ź niejszymi zmianami ”: 1. § 1 pkt 3 „ W przypadku wycofania dokumentów po zamkni ę ciu terminu ich przyjmowania, op ł ata rekrutacyjna nie podlega zwrotowi ”, 2. § 2 pkt 3 „ Wpisowe nie podlega zwrotowi ”, 3. § 6 pkt 6 „ Zw ł oka w op ł acie czesnego przekraczaj ą ca 30 dni kalendarzowych skutkuje skre ś leniem z listy studentów ” „ Umowa o warunkach odp ł atno ś ci za studia ”: 2 4. § 4 ust 4 „ Kolejne uchwa ł y Senatu w sprawie wysoko ś ci odp ł atno ś ci za studia b ę d ą uwzgl ę dnia ć podwy ż k ę czesnego wy łą cznie o wspó ł czynnik inflacji w poprzednim roku, og ł aszany przez Prezesa GUS w Monitorze Polskim ”. 5. § 5 pkt 4 „ Zw ł oka w op ł acie czesnego przekraczaj ą ca 30 dni kalendarzowych skutkuje skre ś leniem z listy studentów ”, stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt 1 uokik, polegaj ą c ą na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm. - dalej „k.p.c”). Podstaw ą wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania by ł materia ł dowodowy zgromadzony w trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego (sygn. akt DDK–405–10/08/JTB), który zosta ł , zgodnie z punktem II postanowienia z dnia 25 kwietnia 2008 r. (sygn. akt DDK- 61-20/08/JTB) zaliczony przez Prezesa Urz ę du w poczet dowodów w niniejszym post ę powaniu. Analiza zgromadzonego materia ł u dowodowego wykaza ł a, i ż w zawieranych z konsumentami umowach Uczelnia stosuje postanowienia, których tre ść jest zbie ż na z tre ś ci ą postanowie ń umownych wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. (dalej „Rejestr”). Postanowienie o wszcz ę ciu post ę powania wraz z zawiadomieniem, zawieraj ą cym wskazówki dotycz ą ce usuni ę cia abuzywnego charakteru klauzul znajduj ą cych si ę w stosowanych przez ni ą w obrocie konsumenckim wzorcach umów dor ę czono Uczelni dnia 7 maja 2008 r. Uczelnia w pi ś mie z dnia 19 maja 2008 r. wyrazi ł a stanowisko odno ś nie do zarzutów zawartych w postanowieniu z dnia 25 kwietnia 2008 r. W tre ś ci przedmiotowego pisma Uczelnia odnosz ą c si ę do zakwestionowanych postanowie ń umownych umieszczonych we wzorcu umowy „ UCHWA Ł A Nr 11/2007 Senatu Wy ż szej Szko ł y Pedagogicznej TWP w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2007 r. w sprawie wysoko ś ci op ł aty rekrutacyjnej, op ł aty tytu ł em wpisowego, op ł aty z tytu ł u uko ń czenia studiów i czesnego w roku akademickim 2007 – 2008 z pó ź niejszymi zmianami ”: 1. § 1 pkt 3 „ W przypadku wycofania dokumentów po zamkni ę ciu terminu ich przyjmowania, op ł ata rekrutacyjna nie podlega zwrotowi ”, 2. § 2 pkt 3 „ Wpisowe nie podlega zwrotowi ”, 3. § 6 pkt 6 „ Zw ł oka w op ł acie czesnego przekraczaj ą ca 30 dni kalendarzowych skutkuje skre ś leniem z listy studentów ” poinformowa ł a, ż e podejmuj ą c w dniu 7 kwietnia 2008 r. uchwa łę „ UCHWA ŁĘ Nr 10/2008 z dnia 7 kwietnia 2008 r. w sprawie wysoko ś ci: op ł at rekrutacyjnej, czesnego, op ł aty z tytu ł u uko ń czenia studiów, op ł at za zaliczenia i egzaminy poprawkowe i komisyjne, ró ż nice programowe, warunkowe podj ę cie studiów w roku nast ę pnym oraz za wydanie dokumentów i duplikatów w roku akademickim 2008-2009 .” dokona ł a modyfikacji ww. postanowie ń umownych w nast ę puj ą cy sposób: ad 1 i ad 2 : „ Op ł ata rekrutacyjna zwracana jest: a) w przypadku nie unieruchomienia studiów (kierunku, specjalno ś ci) z winy Uczelni; b) do czasu podj ę cia indywidualnej decyzji o przyj ę ciu na studia .” (§1 pkt 3 tej ż e); ad 3: „(…) Zw ł oka we wnoszeniu op ł at okre ś lonych niniejsz ą uchwa łą , wynosz ą ca wi ę cej ni ż 30 dni, jest podstaw ą do skre ś lenia z listy studentów, po uprzednim pisemnym wezwaniu studenta do uregulowania zaleg ł o ś ci, na podany przez studenta adres korespondencyjny ” (§ 4 pkt 4 zd. 2 tej ż e). Ponadto Uczelnia odnosz ą c si ę do postanowienia zawartego § 4 ust. 4 wzorca umowy „ Umowa o warunkach odp ł atno ś ci za studia ”: „ Kolejne uchwa ł y Senatu w sprawie wysoko ś ci odp ł atno ś ci za studia b ę d ą uwzgl ę dnia ć podwy ż k ę czesnego wy łą cznie o wspó ł czynnik inflacji 3 w poprzednim roku, og ł aszany przez Prezesa GUS w Monitorze Polskim ” wyja ś ni ł a, i ż postanowienie to wprost nie zapewnia konsumentowi prawa odst ą pienia od umowy z powodu wzrostu wysoko ś ci czesnego z uwagi na fakt, i ż prawo takie przys ł uguje mu na podstawie § 8 ust. 1 pkt 2 lit a przedmiotowego wzorca („ Ka ż da ze stron mo ż e rozwi ą za ć umow ę w przypadku: (…) pkt. 2 Student a) z ł o ż enia pisemnej rezygnacji ze studiów ”). Jednocze ś nie z za łą czonych przez Uczelni ę dokumentów wynika, ż e stosowany przez ni ą przedmiotowy wzorzec umowy zawieraj ą cy prawo konsumenta do rozwi ą zania umowy (ww. § 8 ust. 1 pkt 2 lit a wzorca) zosta ł przez ni ą wprowadzony do obrotu konsumenckiego z dniem 1 pa ź dziernika 2007 r. ( Zarz ą dzenie Nr 10/2007 Rektora Wy ż szej Szko ł y Pedagogicznej TWP w Warszawie w prawie okre ś lenia wzoru umowy o warunkach odp ł atno ś ci za studia, zawieranej ze studentem ) – czyli przed dat ą wszcz ę cia niniejszego post ę powania. Nast ę pnie w pi ś mie z dnia 30 czerwca 2008 r., b ę d ą cym odpowiedzi ą Uczelni na wezwanie Prezesa Urz ę du z dnia 16 czerwca 2008 r. wystosowanego do niej w celu uzyskania dodatkowych wyja ś nie ń w zakresie postanowienia zawartego w § 5 pkt 4 wzorca umowy „ Umowa o warunkach odp ł atno ś ci za studia ”, poinformowa ł a, i ż „ Zarz ą dzeniem Nr 8/2008 Rektora Wy ż szej Szko ł y Pedagogicznej TWP w Warszawie z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie zmiany wzoru umowy o warunkach odp ł atno ś ci za studia, zawieranej ze studentem ” przedmiotowe postanowienie zosta ł o przez ni ą zmodyfikowane w nast ę puj ą cy sposób: „ 4. Zw ł oka we wniesieniu op ł at zwi ą zanych z odbywaniem studiów, przekraczaj ą ca 30 dni, mo ż e stanowi ć podstaw ę do skre ś lenia studenta z listy studentów, po uprzednim pisemnym wezwaniu studenta do uregulowania zaleg ł o ś ci, wysy ł anym na podany przez studenta adres do korespondencji ”. Jednocze ś nie Uczelnia wskaza ł a, i ż przygotowa ł a aneks do umowy, który ma na celu wyeliminowanie z tre ś ci łą cz ą cych j ą z konsumentami niedozwolonych klauzul kwestionowanych przez Prezesa Urz ę du, przekazuj ą c na dowód powy ż szego przedmiotowy aneks. W pi ś mie z dnia 21 lipca 2008 r. Uczelnia zobowi ą za ł a si ę do aneksowania w terminie do dnia 31 pa ź dziernika 2008 r. wszystkich umów zawartych z konsumentami z wykorzystaniem wzorca umowy „ Umowa o warunkach odp ł atno ś ci za studia” w celu wyeliminowania z nich abuzywnego postanowienia. Pismem z dnia 25 lipca 2008 r. zgodnie z zasad ą wyra ż on ą w art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks post ę powania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Prezes Urz ę du poinformowa ł Uczelni ę o mo ż liwo ś ci wypowiedzenia si ę co do zebranych dowodów i materia ł ów oraz zg ł oszonych żą da ń przed wydaniem decyzji. Z powy ż szego uprawnienia Uczelnia nie skorzysta ł a. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , nast ę puj ą cy stan faktyczny. Wy ż sza Szko ł a Pedagogiczna TWP w Warszawie dzia ł aj ą ca na podstawie decyzji Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 1993 r., Nr DNS-3-0145/TBM/30/93 udzielaj ą cej zezwolenia na utworzenie Wy ż szej Szko ł y Pedagogicznej Towarzystwa Wiedzy Powszechnej w Warszawie, zosta ł a wpisana do Rejestru uczelni niepa ń stwowych decyzj ą Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 czerwca 1993 r., Nr DNS-3-0145/TBM/30/93 pod nr 20. Uczelnia jest niepubliczn ą szko łą wy ż sz ą , prowadz ą c ą dzia ł alno ść edukacyjn ą na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wy ż szym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 zm. – dalej „usw”), której przedmiotem jest ś wiadczenie us ł ug w zakresie 4 kszta ł cenia na poziomie wy ż szych studiów zawodowych na kierunku m.in. pedagogika, politologia i nauki spo ł eczne, filologia. Organizacj ę i tok studiów okre ś la regulamin studiów, zatwierdzony przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wy ż szego. W obrocie konsumenckim Uczelnia pos ł ugiwa ł a si ę wzorcami umów w rozumieniu art. 384 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z pó ź n. zm. – dalej „k.c.”) zawieraj ą cych nast ę puj ą ce postanowienia umowne, których tre ść jest zbie ż na z tre ś ci ą postanowie ń umownych wpisanych do Rejestru: „ UCHWA Ł A Nr 11/2007 Senatu Wy ż szej Szko ł y Pedagogicznej TWP w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2007 r. w sprawie wysoko ś ci op ł aty rekrutacyjnej, op ł aty tytu ł em wpisowego, op ł aty z tytu ł u uko ń czenia studiów i czesnego w roku akademickim 2007 – 2008 z pó ź niejszymi zmianami ”: 1. § 1 pkt 3 „ W przypadku wycofania dokumentów po zamkni ę ciu terminu ich przyjmowania, op ł ata rekrutacyjna nie podlega zwrotowi ”, 2. § 2 pkt 3 „ Wpisowe nie podlega zwrotowi ”, 3. § 6 pkt 6 „ Zw ł oka w op ł acie czesnego przekraczaj ą ca 30 dni kalendarzowych skutkuje skre ś leniem z listy studentów ” „ Umowa o warunkach odp ł atno ś ci za studia ”: 4. § 4 ust 4 „ Kolejne uchwa ł y Senatu w sprawie wysoko ś ci odp ł atno ś ci za studia b ę d ą uwzgl ę dnia ć podwy ż k ę czesnego wy łą cznie o wspó ł czynnik inflacji w poprzednim roku, og ł aszany przez Prezesa GUS w Monitorze Polskim ”. 5. § 5 pkt 4 „ Zw ł oka w op ł acie czesnego przekraczaj ą ca 30 dni kalendarzowych skutkuje skre ś leniem z listy studentów ”. W Rejestrze zamieszczono nast ę puj ą ce klauzule: ƒ „50 z ł – wpisowe p ł atne w sekretariacie przy zapisie do grupy j ę zykowej, jest to kwota bezzwrotna” (poz. 838), ƒ „Przy rezygnacji z nauki uczestnik nie otrzymuje zwrotu wp ł aty rezerwacyjnej” (poz. 786), ƒ „Wp ł acona w momencie zapisu kwota 150 z ł jest przeznaczona na pokrycie kosztów administracyjnych i dystrybucyjnych i nie podlega zwrotowi w przypadku rezygnacji” (426), ƒ „ Nieusprawiedliwione zaleganie z uiszczeniem czesnego lub innych op ł at spowoduje skre ś lenie z listy studentów ” (poz. 726), ƒ „ Zmiana wysoko ś ci czesnego w ci ą gu roku akademickiego, mo ż e nast ą pi ć jedynie proporcjonalnie do oficjalnego wska ź nika wzrostu kosztów utrzymani a” (poz. 547), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje: I. Zgodnie z art. 24 ust. 2 uokik, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga spe ł nienia dwóch przes ł anek: bezprawno ś ci dzia ł ania i naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Art. 4 pkt 1 uokik poj ę cie przedsi ę biorcy definiuje jako przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, a tak ż e: a) osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, której ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi 5 o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, b) osob ę fizyczn ą wykonuj ą c ą zawód we w ł asnym imieniu i na w ł asny rachunek lub prowadz ą c ą dzia ł alno ść w ramach wykonywania takiego zawodu, c) osob ę fizyczn ą , która posiada kontrol ę , w rozumieniu pkt 4, nad co najmniej jednym przedsi ę biorc ą , cho ć by nie prowadzi ł a dzia ł alno ś ci gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, je ż eli podejmuje dalsze dzia ł ania podlegaj ą ce kontroli koncentracji, o której mowa w art. 13, d) zwi ą zek przedsi ę biorców w rozumieniu pkt 2 - na potrzeby przepisów dotycz ą cych praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę oraz praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z tre ś ci ą art. 12 usw, uczelnia ma osobowo ść prawn ą , a jednym z podstawowych zada ń , okre ś lonych w art. 13 ust. 1 tej ustawy, jest ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych i wychowawczych, polegaj ą cych na kszta ł ceniu studentów w celu ich przygotowania do pracy zawodowej, która to dzia ł alno ść ma charakter us ł ug u ż yteczno ś ci publicznej. W tym miejscu nale ż y podkre ś li ć , i ż zgodnie z orzecznictwem S ą du Najwy ż szego „ Uczelnia niepa ń stwowa jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (jednolity tekst: Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.)” 1 - wyrok z dnia 7 kwietnia 2004 r., sygn. akt III SK 22/2004. Uwzgl ę dniaj ą c te okoliczno ś ci uzna ć nale ż y, ż e Uczelnia, posiadaj ą c osobowo ść prawn ą i ś wiadcz ą c us ł ugi edukacyjne, jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 ust. 1 a uokik. Bezprawno ść to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa. Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody, czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Przepis art. 24 uokik zawiera otwarty katalog dzia ł a ń stanowi ą cych praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 powo ł anej ustawy, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza zatem, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Mówi ą c o wzorcach umowy w rozumieniu art. 384 k.c. nale ż y mie ć na uwadze wszelkie jednostronnie przygotowane przed zawarciem umowy, gotowe klauzule umowne, które w praktyce mog ą przyj ąć posta ć ogólnych warunków umów, wzorów umów, regulaminów. Wzorzec umowy stosowany w obrocie z konsumentami mo ż e zosta ć poddany tzw. kontroli abstrakcyjnej na podstawie przepisów zawartych w art. 479 36 – 479 45 k.p.c., dokonywanej niezale ż nie od tego, czy wzorzec by ł , czy te ż nie by ł zastosowany w konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (ca ł y wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowie ń w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej - „SOKiK”) i wy łą cznie do kompetencji tego S ą du nale ż y uznanie postanowie ń wzorców umownych za niedozowolone. Art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocno ś ci rozszerzonej nast ę puje od chwili wpisania wzorca umowy do Rejestru, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencj ą 1 Obecnie art. 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z pó ź n. zm.) 6 umieszczenia postanowienia umownego w Rejestrze jest to, ż e pos ł u ż enie si ę nim b ę dzie mia ł o skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanego. Wpis klauzuli do wskazanego powy ż ej Rejestru oznacza, ż e jej stosowanie w jakimkolwiek wzorcu umownym jest zakazane. W tym miejscu nale ż y podkre ś li ć , i ż dla uznania, i ż klauzula wpisana do rejestru i klauzula z ni ą porównywana s ą to ż same w tre ś ci nie jest konieczna dok ł adna literalna identyczno ść tych postanowie ń . Rozbie ż no ść u ż ytych wyra ż e ń , zmiana szyku zdania czy zastosowanie synonimów nie eliminuje bowiem abuzywnego charakteru ocenianego postanowienia. Powy ż sze stanowisko Prezesa Urz ę du zgodne jest z orzecznictwem S ą du Najwy ż szego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdzi ł , i ż „(…) stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów (…)”. W uzasadnieniu do powy ż szej uchwa ł y S ą d uzna ł m.in., ż e „(…) praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a uokik (W obowi ą zuj ą cej obecnie ustawie z dnia 16.02.2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów uregulowana zosta ł a w art. 24.) obejmuje równie ż przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegaj ą cych na przestawieniu wyrazów lub zast ą pieniu jednych wyrazów innymi, je ż eli tylko wyk ł adnia postanowienia pozwoli stwierdzi ć , ż e jego tre ść mie ś ci si ę w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbli ż onej tre ś ci do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecie ż tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyj ę ta powy ż ej rozszerzaj ą ca wyk ł adnia art. 23a uokik znajduje równie ż uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a tak ż e orzecznictwie ETS dotycz ą cym zasady efektywno ś ci (…)”. Nie jest wi ę c konieczna dok ł adna, literalna zbie ż no ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. Niedozwolone s ą równie ż takie postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . Z tre ś ci art. 24 ust. 2 pkt 1 uokik wynika, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do Rejestru, o czym stanowi art. 479 45 k.p.c. Tym samym, dla stwierdzenia stosowania praktyki, polegaj ą cej na bezprawnym naruszeniu zbiorowych interesów konsumentów poprzez stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do Rejestru konieczne jest wykazanie spe ł nienia przes ł anki bezprawno ś ci przejawiaj ą cej si ę w stosowaniu przez przedsi ę biorc ę w obrocie z konsumentami postanowienia wzorca umowy o tre ś ci to ż samej z wpisem do Rejestru dokonanym przez Prezesa Urz ę du na mocy stosownego orzeczenia SOKiK. Analiza przekazanego do Urz ę du przez Uczelni ę wzorca umowy „ UCHWA Ł A Nr 11/2007 Senatu Wy ż szej Szko ł y Pedagogicznej TWP w Warszawie z dnia 2007 r. w sprawie wysoko ś ci op ł aty rekrutacyjnej, op ł aty tytu ł em wpisowego, op ł aty z tytu ł u uko ń czenia studiów i czesnego w roku akademickim 2007 – 2008 z pó ź niejszymi zmianami” wykaza ł a, co nast ę puje. Tre ść postanowie ń zawartych w § 1 pkt 3 „ W przypadku wycofania dokumentów po zamkni ę ciu terminu ich przyjmowania, op ł ata rekrutacyjna nie podlega zwrotowi ” oraz w § 2 pkt 3 tego ż wzorca: „ Wpisowe nie podlega zwrotowi ” w opinii Prezesa Urz ę du jest to ż sama z tre ś ci ą postanowienia: „50 z ł – wpisowe p ł atne w sekretariacie przy zapisie do grupy j ę zykowej, jest to kwota bezzwrotna” uznanego przez SOKiK za klauzul ę abuzywn ą 7 w wyroku z dnia 22 czerwca 2006 r., sygn. akt XVII AmC 50/05, a nast ę pnie wpisanego do Rejestru pod nr 838, z tre ś ci ą postanowienia „Przy rezygnacji z nauki uczestnik nie otrzymuje zwrotu wp ł aty rezerwacyjnej” uznanego przez SOKiK za klauzul ę abuzywn ą w wyroku z dnia 13 kwietnia 2006 r., sygn. akt XVII AmC 43/05, a nast ę pnie wpisanego do Rejestru pod nr 786 oraz z tre ś ci ą postanowienia „Wp ł acona w momencie zapisu kwota 150 z ł jest przeznaczona na pokrycie kosztów administracyjnych i dystrybucyjnych i nie podlega zwrotowi w przypadku rezygnacji” uznanego przez SOKiK za klauzul ę abuzywn ą w wyroku z dnia 9 czerwca 2003 r., sygn. akt XVII Amc 44/02 , a nast ę pnie wpisanego do Rejestru pod nr 426. Ww. postanowienia zosta ł y uznane przez SOKiK za niedozwolone i wpisane do Rejestru, gdy ż wy łą czaj ą obowi ą zek zwrotu konsumentowi uiszczonej przez niego zap ł aty za ś wiadczenie niespe ł nione w ca ł o ś ci lub cz ęś ci, je ż eli konsument rezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania (art. 385 3 pkt 12 k.c.) oraz nak ł adaj ą wy łą cznie na konsumenta obowi ą zek zap ł aty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy (art. 385 3 pkt 16 k.c.) przez co kszta ł tuj ą prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy (art. 385 1 § 1 k.c.). Abuzywny charakter tego rodzaju klauzul wynika z faktu, i ż umieszczenie ich w umowie powoduje, ż e konsumentowi nie przys ł uguje zwrot wniesionej przez niego op ł aty rekrutacyjnej, op ł aty tytu ł em wpisowego w sytuacji, gdy rezygnuje z zawarcia lub wykonania umowy. Jednocze ś nie nak ł adaj ą one taki obowi ą zek jedynie na konsumenta, który zostaje zmuszony do zap ł aty okre ś lonej z góry kwoty na wypadek rezygnacji z zawarcia umowy bez wzgl ę du na jej przyczyny. Rozwi ą zanie takie powoduje naruszenie równowagi kontraktowej stron umowy. Z uwagi na powy ż sze postanowienia te jako nieuzgodnione indywidualnie z konsumentem kszta ł tuj ą jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy. Stanowisko takie potwierdzi ł równie ż SOKiK w wyroku z dnia 22 czerwca 2006 r., sygn. akt XVII AmC 50/05: „ Postanowienie wzorca powo ł ane w pkt I pozwu nale ż y uzna ć za niedozwolone w ś wietle art. 385 1 k.c. oraz art. 385 3 pkt 16 k.c., bowiem nak ł ada wy łą cznie na konsumenta obowi ą zek zap ł aty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy, wzorzec nie przewiduje analogicznych uprawnie ń konsumenta co powoduje, i ż uprawnienia stron umowy nie s ą równowa ż ne .” Podobne stanowisko zaj ął SOKiK w wyroku z dnia 13 kwietnia 2006 r., sygn. akt XVII AmC 43/05: „ Generalna zasada niezwracania konsumentowi wp ł aconych przez niego kwot czy to za nauk ę czy innych op ł at – w sprawie niniejszej op ł aty rezerwacyjnej w przypadku gdy nie dojdzie do wykonania umowy, jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i ra żą co narusza interesy konsumentów. Uczestnik kursu nie mo ż e zosta ć pozbawiony mo ż liwo ś ci uzyskania zwrotu w ł asnego, wcze ś niej spe ł nionego ś wiadczenia w przypadku gdy nie dojdzie do wykonania umowy. Brak mo ż liwo ś ci otrzymania wp ł aconych pieni ę dzy jest nieadekwatny do ochrony kupca przed pochopno ś ci ą decyzji i dzia ł a ń konsumenta. W sytuacji gdy decyzja konsumenta wynika ze zdarze ń losowych, na które konsument nie mia ł wp ł ywu, postanowienia regulaminu ra żą co naruszaj ą jego interesy ekonomiczne ”. Zakwestionowane w niniejszym post ę powaniu przez Prezesa Urz ę du postanowienia wymienione w § 1 pkt 3 oraz § 2 pkt 3 wzorca umowy „ UCHWA Ł A Nr 11/2007 Senatu Wy ż szej Szko ł y Pedagogicznej TWP w Warszawie z dnia 2007 r. w sprawie wysoko ś ci op ł aty rekrutacyjnej, op ł aty tytu ł em wpisowego, op ł aty z tytu ł u uko ń czenia studiów i czesnego w roku akademickim 2007 – 2008 z pó ź niejszymi zmianami” nie przewiduj ą dla konsumenta zwrotu wniesionych przez niego op ł aty rekrutacyjnej w przypadku, gdy decyduje si ę on na wycofanie z ł o ż onych wcze ś niej dokumentów po up ł ywie terminu ich przyjmowania ani op ł aty tytu ł em wpisowego w przypadku rezygnacji z us ł ug Uczelni. Nale ż y podkre ś li ć , 8 i ż rezygnacja mo ż e nast ą pi ć z przyczyn wa ż nych (np. losowych) b ą d ź le żą cych po stronie kontrahenta konsumenta, czego wzorzec umowy nie ró ż nicuje. Z uwagi na powy ż sze nale ż y uzna ć , i ż przedmiotowe postanowienia mieszcz ą si ę w „hipotezach” ww. klauzul, które zosta ł y wpisane do Rejestru pod poz. 426, 786, 838. Tre ść postanowienia zawartego § 6 pkt 6 „ UCHWA Ł A Nr 11/2007 Senatu Wy ż szej Szko ł y Pedagogicznej TWP w Warszawie z dnia 2007 r. w sprawie wysoko ś ci op ł aty rekrutacyjnej, op ł aty tytu ł em wpisowego, op ł aty z tytu ł u uko ń czenia studiów i czesnego w roku akademickim 2007 – 2008 z pó ź niejszymi zmianami”: „ Zw ł oka w op ł acie czesnego przekraczaj ą ca 30 dni kalendarzowych skutkuje skre ś leniem z listy studentów ” w opinii Prezesa Urz ę du jest to ż sama z tre ś ci ą postanowienia: „ Nieusprawiedliwione zaleganie z uiszczeniem czesnego lub innych op ł at spowoduje skre ś lenie z listy studentów ” uznanego przez SOKiK za klauzul ę abuzywn ą w wyroku z dnia 27 lutego 2006 r., sygn. akt XVII Amc 105/04, a nast ę pnie wpisanego do Rejestru pod nr 726. Przedmiotowe postanowienie umowne zosta ł o uznane przez SOKiK za niedozwolone i wpisane do Rejestru, gdy ż wype ł nia dyspozycj ę art. 385 1 § 1 k.c., zgodnie z którym niedozwolonym postanowieniem umownym jest postanowienie, które kszta ł tuje prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy. Umowa o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych jest umow ą wzajemn ą , do której stosuje si ę przepisy kodeksu cywilnego dotycz ą ce zobowi ą za ń , w tym reguluj ą ce skutki niewykonania zobowi ą za ń . W ś wietle dotycz ą cego umów wzajemnych art. 491 § 1 k.c., je ż eli jedna ze stron dopuszcza si ę zw ł oki w wykonaniu ci ążą cego na niej zobowi ą zania, druga strona mo ż e wyznaczy ć jej odpowiedni termin do wykonania, z zagro ż eniem, i ż w razie bezskutecznego up ł ywu wyznaczonego terminu b ę dzie uprawniona do odst ą pienia od umowy. Konsument, zawieraj ą c umow ę , oczekuje od profesjonalisty, aby post ę powa ł on zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami oraz dobrymi obyczajami i zwyczajami handlowymi, które stanowi ą dla niego gwarancj ę pewno ś ci i stabilno ś ci warunków kontraktu oraz dzia ł a ń profesjonalisty. Przedmiotowe postanowienie umo ż liwia przedsi ę biorcy skre ś lenie konsumenta z listy studentów z powodu zw ł oki w regulowaniu op ł at bez wyznaczenia mu dodatkowego terminu na spe ł nienie przez niego ś wiadczenia pieni ęż nego. Zakwestionowane w niniejszym post ę powaniu przez Prezesa Urz ę du postanowienie wymienione w § 6 pkt 6 wzorca umowy „ UCHWA Ł A Nr 11/2007 Senatu Wy ż szej Szko ł y Pedagogicznej TWP w Warszawie z dnia 2007 r. w sprawie wysoko ś ci op ł aty rekrutacyjnej, op ł aty tytu ł em wpisowego, op ł aty z tytu ł u uko ń czenia studiów i czesnego w roku akademickim 2007 – 2008 z pó ź niejszymi zmianami” równie ż umo ż liwia Uczelni skre ś lenie konsumenta z listy studentów z powodu zw ł oki w regulowaniu przez niego op ł at bez wyznaczenia mu dodatkowego terminu na spe ł nienie przez niego ś wiadczenia pieni ęż nego. Z uwagi na powy ż sze nale ż y uzna ć , i ż przedmiotowe postanowienie mie ś ci w „hipotezie” ww. klauzuli, która zosta ł a wpisana do Rejestru pod poz. 726. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę nale ż y stwierdzi ć , ż e wykazano, i ż kwestionowane postanowienia wzorca umowy „ UCHWA Ł A Nr 11/2007 Senatu Wy ż szej Szko ł y Pedagogicznej TWP w Warszawie z dnia 2007 r. w sprawie wysoko ś ci op ł aty rekrutacyjnej, op ł aty tytu ł em wpisowego, op ł aty z tytu ł u uko ń czenia studiów i czesnego w roku akademickim 2007 – 2008 z pó ź niejszymi zmianami” mieszcz ą si ę w „hipotezach” wymienionych klauzul wpisanych do Rejestru: ƒ tre ść w § 1 pkt 3 oraz § 2 pkt 3 § 3 w klauzulach z poz. 426, 786, 838; ƒ tre ść § 6 pkt 6 w klauzulach z poz. 726. Reasumuj ą c, w rozpatrywanej sprawie bezprawno ść dzia ł ania Uczelni w ś wietle art. 24 ust. 2 pkt 1 uokik polega na wprowadzeniu do obrotu postanowie ń umownych 9 bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanych, które znajduj ą si ę w Rejestrze niedozwolonych postanowie ń umownych, o którym stanowi art. 479 45 k.p.c. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y uzna ć , ż e zosta ł a spe ł niona przes ł anka stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, tj. bezprawno ść dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Przepisy uokik nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do czynienia z takim interesem, gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy dotycz ą zbiorowo ś ci i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego klienta tego przedsi ę biorcy, czyli gdy s ą powszechne. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem praw nieograniczonej grupy konsumentów, którzy mogli skorzysta ć ze ś wiadczonych przez Uczelni ę us ł ug poprzez podpisanie wzorca umowy przez ni ą stosowanego, w którego tre ś ci zamieszczone zosta ł y postanowienia o tre ś ci to ż samej z klauzulami wpisanymi do Rejestru. Nale ż y podkre ś li ć , ż e w rozpatrywanym stanie faktycznym bezprawne zachowanie Uczelni nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy maj ą charakter jednostkowy, indywidualny i niedaj ą cy si ę porówna ć z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami szerokiego kr ę gu us ł ugobiorców, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla ca ł ej, licznej grupy obecnych i przysz ł ych jej kontrahentów. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, nale ż y uzna ć , i ż opisane dzia ł ania Uczelni godz ą w zbiorowy interes konsumentów, a tym samym zosta ł a spe ł niona trzecia z wymienionych wy ż ej przes ł anek do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Rozstrzygni ę cie w pkt I sentencji decyzji. Stwierdzenie zaniechania stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 27 ust. 1 uokik, nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 uokik. W takim przypadku, Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania, przy czym ci ęż ar udowodnienia okoliczno ś ci zaniechania stosowania zarzucanej praktyki spoczywa na przedsi ę biorcy. Z ustale ń dokonanych w niniejszym post ę powaniu wynika, ż e Uczelnia w dniu 7 kwietnia 2008 r. podj ęł a uchwa łę „ UCHWA ŁĘ Nr 10/2008 z dnia 7 kwietnia 2008 r. w sprawie wysoko ś ci: op ł at rekrutacyjnej, czesnego, op ł aty z tytu ł u uko ń czenia studiów, op ł at za zaliczenia i egzaminy poprawkowe i komisyjne, ró ż nice programowe, warunkowe podj ę cie studiów w roku nast ę pnym oraz za wydanie dokumentów i duplikatów w roku akademickim 2008-2009 .”, w której dokona ł a modyfikacji postanowie ń umownych zawartych w § 1 pkt 3, § 2 pkt 3 oraz § 6 pkt 6 wzorca umowy „ UCHWA Ł A Nr 11/2007 Senatu Wy ż szej Szko ł y Pedagogicznej TWP w Warszawie z dnia 2007 r. w sprawie wysoko ś ci op ł aty rekrutacyjnej, op ł aty tytu ł em wpisowego, op ł aty z tytu ł u uko ń czenia studiów i czesnego w roku akademickim 2007 – 2008 z pó ź niejszymi zmianami”. Co oznacza, i ż zaprzesta ł a ona stosowania tych ż e postanowie ń umownych z dniem 7 kwietnia 2008 r. (§ 15 ww. uchwa ł y z dnia 7 kwietnia – „ Uchwa ł a wchodzi w ż ycie z dniem powzi ę cia ”). W niniejszej sprawie zosta ł y spe ł nione przes ł anki konieczne do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 uokik oraz 10 przes ł anki wydania decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania wskazanych w art. 27 uokik. Maj ą c powy ż sze na uwadze, nale ż a ł o orzec jak w punkcie I sentencji decyzji. II. Przepis art. 28 ust. 1 uokik stanowi, i ż „ Je ż eli w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1, lub innych informacji b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania – ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę o której mowa w art. 24, a przedsi ę biorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń . ” W zwi ą zku z powy ż szym, dla zastosowania art. 28 uokik odno ś nie dzia ł a ń Uczelni polegaj ą cych na stosowaniu przez ni ą w obrocie konsumenckim postanowienia wzorca umowy „ Umowa o warunkach odp ł atno ś ci za studia ” zawartego w § 5 pkt 4 „ Zw ł oka w op ł acie czesnego przekraczaj ą ca 30 dni kalendarzowych skutkuje skre ś leniem z listy studentów ”, zachodzi konieczno ść uprawdopodobnienia naruszenia przez Uczelni ę przepisu art. 24 uokik. Zgodnie z art. 24 ust. 2 uokik, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Za praktyk ę tego rodzaju uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do Rejestru (art. 24 ust. 2 pkt 1 uokik). Stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga spe ł nienia dwóch przes ł anek: bezprawno ś ci dzia ł ania i naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Uczelnia, posiadaj ą c osobowo ść prawn ą i ś wiadcz ą c us ł ugi edukacyjne, jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 ust. 1 a uokik (patrz uzasadnienie do pkt. I sentencji niniejszej decyzji) . Bezprawno ść dzia ł ania przedsi ę biorcy w przypadku praktyki okre ś lonej w art. 24 ust. 2 pkt. 1 uokik przejawia si ę w stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do Rejestru. Bior ą c pod uwag ę uzasadnienie do pkt. I sentencji decyzji nale ż y stwierdzi ć , i ż dzia ł ania Uczelni polegaj ą ce na stosowaniu w obrocie konsumenckim postanowienia wzorca umowy „ Umowa o warunkach odp ł atno ś ci za studia ” zawartego w § 5 pkt 4 „ Zw ł oka w op ł acie czesnego przekraczaj ą ca 30 dni kalendarzowych skutkuje skre ś leniem z listy studentów ” spe ł niaj ą przes ł anki bezprawno ś ci. Tre ść przedmiotowego postanowienia w opinii Prezesa Urz ę du jest to ż sama z tre ś ci ą postanowienia: „ Nieusprawiedliwione zaleganie z uiszczeniem czesnego lub innych op ł at spowoduje skre ś lenie z listy studentów ” uznanego przez SOKiK za klauzul ę abuzywn ą w wyroku z dnia 27 lutego 2006 r., sygn. akt XVII Amc 105/04, a nast ę pnie wpisanego do Rejestru pod nr 726. Przedmiotowe postanowienie umowne zosta ł o uznane przez SOKiK za niedozwolone i wpisane do Rejestru, gdy ż wype ł nia ć dyspozycj ę art. 385 1 § 1 k.c., zgodnie z którym niedozwolonym postanowieniem umownym jest postanowienie, które kszta ł tuje prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy. Umowa o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych jest umow ą wzajemn ą , do której stosuje 11 si ę przepisy kodeksu cywilnego dotycz ą ce zobowi ą za ń , w tym reguluj ą ce skutki niewykonania zobowi ą za ń . W ś wietle dotycz ą cego umów wzajemnych art. 491 § 1 k.c., je ż eli jedna ze stron dopuszcza si ę zw ł oki w wykonaniu ci ążą cego na niej zobowi ą zania, druga strona mo ż e wyznaczy ć jej odpowiedni termin do wykonania, z zagro ż eniem, i ż w razie bezskutecznego up ł ywu wyznaczonego terminu b ę dzie uprawniona do odst ą pienia od umowy. Konsument, zawieraj ą c umow ę , oczekuje od profesjonalisty, aby post ę powa ł on zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami oraz dobrymi obyczajami i zwyczajami handlowymi, które stanowi ą dla niego gwarancj ę pewno ś ci i stabilno ś ci warunków kontraktu oraz dzia ł a ń profesjonalisty. Przedmiotowe postanowienie umo ż liwia przedsi ę biorcy skre ś lenie konsumenta z listy studentów z powodu zw ł oki w regulowaniu op ł at bez wyznaczenia mu dodatkowego terminu na spe ł nienie przez niego ś wiadczenia pieni ęż nego. Zakwestionowane w niniejszym post ę powaniu przez Prezesa Urz ę du postanowienie wymienione w § 5 pkt 4 wzorca umowy „ Umowa o warunkach odp ł atno ś ci za studia ” równie ż umo ż liwia Uczelni skre ś lenie konsumenta z listy studentów z powodu zw ł oki w regulowaniu op ł at bez wyznaczenia mu dodatkowego terminu na spe ł nienie przez niego ś wiadczenia pieni ęż nego. Z uwagi na powy ż sze nale ż y uzna ć , i ż przedmiotowe postanowienie mie ś ci w „hipotezie” ww. klauzuli, która zosta ł a wpisana do Rejestru pod poz. 726. Dla uprawdopodobnienia przez Prezesa Urz ę du naruszenia przez przedsi ę biorc ę art. 24 uokik konieczne jest tak ż e uprawdopodobnienie, ż e w wyniku dzia ł a ń przedsi ę biorcy naruszony zosta ł zbiorowy interes konsumentów (patrz uzasadnienie do pkt I sentencji niniejszej decyzji). W przedmiotowej sprawie opisane dzia ł ania Uczelni dotycz ą zbiorowego interesu konsumentów, gdy ż skierowane s ą do nieokre ś lonego kr ę gu konsumentów, których nie sposób jednoznacznie zidentyfikowa ć . Potencjalny konsument, który dokona ł wyboru us ł ug ś wiadczonych przez Uczelni ę , móg ł sta ć si ę adresatem zakwestionowanej w niniejszej decyzji praktyki. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y za uprawdopodobnione nale ż y uzna ć , i ż kwestionowane przez Prezesa Urz ę du dzia ł anie przedsi ę biorcy narusza zbiorowe interesy konsumentów. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, za uprawdopodobnione nale ż y uzna ć , i ż pos ł ugiwanie si ę przez Uczelni ę ww. postanowieniem umownym, którego tre ść jest analogiczna do postanowienia wpisanego do Rejestru pod poz. 726 wype ł nia znamiona praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 uokik. Stosownie do przepisu art. 28 uokik, je ż eli przedsi ę biorca, któremu jest zarzucane naruszenie przepisu art. 24 uokik, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia ww. naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, zobowi ą za ć przedsi ę biorc ę do wykonania tych zobowi ą za ń . W toku post ę powania Uczelnia pismem z dnia 30 czerwca 2008 r. poinformowa ł a, i ż „ Zarz ą dzeniem Nr 8/2008 Rektora Wy ż szej Szko ł y Pedagogicznej TWP w Warszawie z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie zmiany wzoru umowy o warunkach odp ł atno ś ci za studia, zawieranej ze studentem ” przedmiotowe postanowienie zawarte w § 5 pkt 4 wzorca umowy „ Umowa o warunkach odp ł atno ś ci za studia ” zosta ł o przez ni ą zmodyfikowane w nast ę puj ą cy sposób: „ 4. Zw ł oka we wniesieniu op ł at zwi ą zanych z odbywaniem studiów, przekraczaj ą ca 30 dni, mo ż e stanowi ć podstaw ę do skre ś lenia studenta z listy studentów, po uprzednim pisemnym wezwaniu studenta do uregulowania zaleg ł o ś ci, wysy ł anym na podany przez studenta adres do korespondencji ”. Jednocze ś nie Uczelnia wskaza ł a, i ż przygotowa ł a aneks do umowy, który ma na celu wyeliminowanie z tre ś ci łą cz ą cych j ą z konsumentami 12 niedozwolonych klauzul kwestionowanych przez Prezesa Urz ę du, przekazuj ą c na dowód powy ż szego przedmiotowy aneks. W pi ś mie z dnia 21 lipca 2008 r. Uczelnia zobowi ą za ł a si ę do aneksowania w terminie do dnia 31 pa ź dziernika 2008 r. wszystkich umów zawartych z konsumentami z wykorzystaniem wzorca umowy „ Umowa o warunkach odp ł atno ś ci za studia” w celu wyeliminowania z nich abuzywnego postanowienia. Nale ż y zatem uzna ć , ż e przyj ę te przez Uczelni ę rozwi ą zania s ą równoznaczne z podj ę ciem dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia uprawdopodobnionym w toku niniejszego post ę powania naruszeniom art. 24 uokik. Z uwagi na powy ż sze, istnieje mo ż liwo ść skorzystania z instrumentu prawnego przewidzianego art. 28 ust. 1 uokik. Jako ż e Uczelnia przejawi ł a inicjatyw ę maj ą c ą na celu eliminacj ę dzia ł a ń powoduj ą cych naruszenie prawa, celowa i uzasadniona jest akceptacja propozycji Uczelni, z której wynika zamiar zmiany umów zawartych na podstawie kontrolowanego w ramach niniejszego post ę powania wzorca stosownie do tre ś ci nowoopracowanego postanowienia wzorca umowy. Stosownie do przepisu art. 28 ust. 2 uokik „ w decyzji (…) Prezes Urz ę du mo ż e okre ś li ć termin wykonania zobowi ą za ń . ” Maj ą c powy ż sze na uwadze, Prezes Urz ę du zobowi ą za ł Uczelni ę do wykonania przyj ę tego przez ni ą zobowi ą zania do dnia 31 pa ź dziernika 2008 r. Wyznaczaj ą c powy ż szy termin Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę tre ść o ś wiadczenia Uczelni zawartego w pi ś mie z dnia 30 czerwca 2008 r., w którym sama zobowi ą za ł a si ę do zako ń czenia procesu aneksowania umów w tym w ł a ś nie terminie. Maj ą c powy ż sze na uwadze, nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji decyzji. III. Stosownie do art. 28 ust. 3 uokik „ w decyzji (…) Prezes Urz ę du nak ł ada na przedsi ę biorc ę obowi ą zek sk ł adania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowi ą za ń ”. Zgodnie z powo ł anym przepisem Uczelnia zosta ł a zobowi ą zana do z ł o ż enia do dnia 21 listopada 2008 r. sprawozdania o stopniu realizacji przyj ę tego zobowi ą zania. Prezes Urz ę du wyznaczaj ą c powy ż szy termin mia ł na uwadze termin wykonania zobowi ą zania, który zosta ł okre ś lony do dnia 31 pa ź dziernika 2008 r. Maj ą c powy ż sze na uwadze, nale ż a ł o orzec jak w punkcie III sentencji decyzji . IV. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy post ę powanie z jakiejkolwiek przyczyny sta ł o si ę bezprzedmiotowe organ administracji wydaje decyzj ę o umorzeniu post ę powania. Umorzenie post ę powania na tej podstawie jest obligatoryjne, co oznacza, i ż ustalenie przes ł anki bezprzedmiotowo ś ci post ę powania stwarza obowi ą zek zako ń czenia post ę powania w danej instancji przez jego umorzenie, poniewa ż brak jest podstaw do rozstrzygni ę cia sprawy co do jej istoty. Dalsze prowadzenie post ę powania w takim przypadku stanowi ł oby o jego wadliwo ś ci, maj ą cej istotny wp ł yw na wynik sprawy. Podkre ś li ć przy tym nale ż y, i ż przes ł anka umorzenia post ę powania mo ż e istnie ć jeszcze przed wszcz ę ciem post ę powania co zostanie ujawnione w tocz ą cym si ę post ę powaniu - tak jak mia ł o to miejsce w niniejszej sprawie - a mo ż e ona powsta ć tak ż e w czasie trwania post ę powania, a wi ę c w sprawie ju ż 13 zawis ł ej przed organami administracyjnymi. Przes ł ank ą umorzenia post ę powania jest brak któregokolwiek z elementów w odniesieniu co do strony podmiotowej jak i przedmiotowej post ę powania. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego S ą du Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 r. (sygn. akt III SA 2225/01) bezprzedmiotowo ść post ę powania administracyjnego oznacza, ż e brak jest którego ś z elementów materialnego stosunku prawnego, a w zwi ą zku z tym nie mo ż na wyda ć decyzji za ł atwiaj ą cej spraw ę przez rozstrzygni ę cie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, ko ń cz ą ce post ę powanie bez jego merytorycznego rozstrzygni ę cia. W niniejszym post ę powaniu w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tym przeciwko Uczelni Prezes Urz ę du zakwestionowa ł jej dzia ł ania polegaj ą ce na stosowaniu postanowienia wzorca umowy „ Umowa o warunkach odp ł atno ś ci za studia ” zawartego w § 4 ust 4 „ Kolejne uchwa ł y Senatu w sprawie wysoko ś ci odp ł atno ś ci za studia b ę d ą uwzgl ę dnia ć podwy ż k ę czesnego wy łą cznie o wspó ł czynnik inflacji w poprzednim roku, og ł aszany przez Prezesa GUS w Monitorze Polskim ” z uwagi na zbie ż no ść jego tre ś ci z tre ś ci ą postanowienia: „ Zmiana wysoko ś ci czesnego w ci ą gu roku akademickiego, mo ż e nast ą pi ć jedynie proporcjonalnie do oficjalnego wska ź nika wzrostu kosztów utrzymania ” uznanego przez SOKiK za klauzul ę abuzywn ą w wyroku z dnia 25 lipca 2005 r., sygn. akt XVII Amc 46/05, a nast ę pnie wpisanego do Rejestru pod nr 547. Przedmiotowe postanowienie umowne zosta ł o uznane przez SOKiK za niedozwolone i wpisane do Rejestru, gdy ż przewiduje uprawnienie kontrahenta konsumenta do podwy ż szenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy bez przyznania konsumentowi prawa odst ą pienia od umowy, a przez to kszta ł tuje prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interes. Okoliczno ść wskazuj ą c ą na bezprzedmiotowo ść , jakim dotkni ę te jest post ę powanie w tym zakresie, stanowi brak wyst ą pienia przes ł anki bezprawno ś ci w przedmiotowych dzia ł aniach Uczelni. Prezes Urz ę du w toku post ę powania na podstawie wyja ś nie ń Uczelni ustali ł , i ż Uczelnia w stosowanym przez siebie w obrocie konsumenckim wzorcu umowy „ Umowa o warunkach odp ł atno ś ci za studia ” zapewnia konsumentowi prawo do rozwi ą zania umowy poprzez z ł o ż enie pisemnej rezygnacji (§ 8 ust. 1 pkt 2 lit a przedmiotowego wzorca („ Ka ż da ze stron mo ż e rozwi ą za ć umow ę w przypadku: (…) pkt. 2 Student a) z ł o ż enia pisemnej rezygnacji ze studiów ”). W praktyce oznacza to, i ż konsument w przypadku dokonane przez Uczelni ę zmiany wysoko ś ci odp ł atno ś ci za studia w drodze uchwa ł y Senatu po zawarciu umowy, ma prawo umow ę rozwi ą za ć . Jednocze ś nie Prezes Urz ę du ustali ł , i ż stosowany przez Uczelni ę przedmiotowy wzorzec umowy zawieraj ą cy prawo konsumenta do rozwi ą zania umowy - ww. § 8 ust. 1 pkt 2 lit a wzorca - zosta ł przez ni ą wprowadzony do obrotu konsumenckiego z dniem 1 pa ź dziernika 2007 r. Z uwagi na to nale ż y stwierdzi ć , i ż dzia ł ania Uczelni polegaj ą ce na stosowaniu postanowienia umownego zawartego w § 4 ust 4 wzorca umowy „ Umowa o warunkach odp ł atno ś ci za studia ” nie s ą bezprawne. Powy ż sze ustalenia wykaza ł y brak podstaw do uznania przedmiotowych dzia ł a ń Uczelni za praktyk ę naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów, ze wzgl ę du na fakt, ż e nie naruszy ł a ona zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 uokik. Bior ą c pod uwag ę ustalony stan faktyczny Prezes Urz ę du uzna ł , ż e w niniejszej sytuacji zachodz ą przes ł anki uzasadniaj ą ce stwierdzenie bezprzedmiotowo ś ci post ę powania administracyjnego we wskazanym zakresie, a w zwi ą zku z tym konieczno ść wydania decyzji o umorzeniu post ę powania zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. w zwi ą zku z art. 83 uokik. 14 Wobec powy ż szego, nale ż a ł o orzec jak w pkt IV sentencji niniejszej decyzji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 uokik w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Zast ę pca Dyrektora Departamentu Polityki Konsumenckiej Izabela Szewczyk Otrzymuje: Wy ż sza Szko ł a Pedagogiczna TWP z siedzib ą w Warszawie przy ul. Pandy 13 15