DDI-83/2002

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DDI-1-411-38/556/02/ES Warszawa, 2002-09-25 DECYZJA Nr DDI - 83/02 Na podstawie art. 17 w związku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 z późn. zm.), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyraŜa zgodę na dokonanie koncentracji, polegającej na przejęciu przez Vossloh AG z siedzibą w Werdohl, Niemcy, kontroli nad: - Cogifer S.A. z siedzibą we Francji, oraz - Cogifer TF, S.A. z siedzibą we Francji, w następstwie nabycia 100% akcji tych spółek. U Z A S A D N I E N I E W dniu 6 sierpnia 2002 r. do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wpłynęło, zgłoszenie zamiaru koncentracji, polegającej na przejęciu przez Vossloh AG z siedzibą w Niemczech kontroli nad: - Cogifer S.A. z siedzibą we Francji,, oraz - Cogifer TF, S.A. z siedzibą we Francji. W związku z tym, iŜ: - spełnione zostały niezbędne przesłanki uzasadniające zgłoszenie niniejszej koncentracji, bowiem łączny obrót przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji w roku obrotowym poprzedzającym rok zgłoszenia przekroczył 50 mln euro, tj. sumę określoną w art. 12 ust. 1 ustawy dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą antymonopolową, - przejęcie kontroli nad innym przedsiębiorcą jest jedną z form koncentracji, określoną w art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy antymonopolowej, - w przedmiotowej sprawie nie występuje Ŝadna okoliczność z katalogu przesłanek egzoneracyjnych, wymienionych w art. 13 ustawy antymonopolowej, powodująca odstąpienie od konieczności zgłoszenia koncentracji, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej organem antymonopolowym, wszczął postępowanie w przedmiotowej sprawie, o czym powiadomił stronę pismem z dnia 24 sierpnia 2002 r. W trakcie postępowania Prezes Urzędu ustalił, co następuje: Opis i przyczyny transakcji Przedmiotowa transakcja ma charakter eksterytorialny, poniewaŜ dokonuje się między spółkami, z których Ŝadna nie ma siedziby w Polsce. Jednak ze względu na fakt, iŜ zarówno grupa Vossloh, jak i grupa SIH, w ramach której działają 2 przejmowane spółki, prowadzą działalność na rynku polskim, znajduje zastosowanie art. 1 ust. 2 ustawy antymonopolowej, stanowiący, iŜ kaŜda transakcja wywierająca lub mogąca wywrzeć wpływ na rynek polski podlega zgłoszeniu organowi antymonopolowemu. Planowana koncentracja polega na nabyciu przez Vossloh całego wyemitowanego dotychczas kapitału akcyjnego Cogifer S.A. i Cogifer TF, SA będącego obecnie w posiadaniu Spółki SIH, a tym samym uzyskaniu wyłącznej kontroli nad tymi spółkami. WyŜej wspomniana transakcja stanowi jedynie część szerszego procesu restrukturyzacji grupy Vossloh i w szczególności ściśle związana jest ze sprzedaŜą przez Vossloh 50 % udziałów we wspólnym przedsiębiorcy, tj. VAE Holding GmbH z siedzibą w Austrii na rzecz Voest Alpine, która przejmie nad tą spółką wyłączną kontrolę. Poprzez nabycie Cogifer S.A. i Cogifer TF S.A., Vossloh zamierza wzmocnić działalność w dziale branŜy kolejowej „Tory”, w zakresie dostaw infrastruktury kolejowej oraz prowadzić działalność w sektorze podzespołów dla kolei W przypadku Cogifer TF S.A. Vossloh zamierza zbadać działalność usługową tej Spółki pod kątem moŜliwości prowadzenia jej w innych krajach, tym samym rozszerzając zasięg geograficzny tej działalności. Zdaniem zgłaszającego, planowana koncentracja, w połączeniu ze zbyciem akcji w VAE Holding GmbH, spowoduje przede wszystkim ograniczenie działalności prowadzonej przez Vossloh w zakresie produkcji zwrotnic i rozjazdów, ze światowej na skoncentrowaną przede wszystkim na terytorium Europy Zachodniej. Reorganizacja powyŜsza nie dotknie w zasadniczy sposób rynku polskiego, bowiem działalność przejmowanych spółek na tym rynku nie ulegnie Ŝadnym zmianom w wyniku powyŜszej transakcji. Uczestnicy koncentracji 1. Vossloh AG z siedzibą w Werdohl, Niemcy, 2. Cogifer SA z siedzibą w Rueil-Malmaison, Francja, 3. Cogifer TF, SA z siedzibą w Beauchamps, Francja. Aktywny uczestnik koncentracji, tj. Vossloh AG, jest spółką akcyjną prawa niemieckiego kontrolującą grupę ponad 60 spółek składających się na Grupę Vossloh i prowadzących działalność o zasięgu ogólnoświatowym. Działalność grupy skupia się na branŜy kolejnictwa i transportu, w szczególności na produkcji przemysłowej systemów mocowania szyn, jak równieŜ zwrotnic i rozjazdów, opracowaniu rozwiązań w zakresie rozwoju lokomotyw spalinowych, dostarczaniu systemów informatycznych dla przewoźników kolejowych. Vossloh posiada w Polsce spółki zaleŜne: Vossloh Poland Sp. z o.o. oraz VAE Polska Sp. z o.o. Vossloh Poland Sp. z o.o. z siedzibą w Nowych Skalmierzycach nie rozpoczęła jeszcze działalności. Ww. spółka została utworzona w celu nabycia przedsiębiorstwa państwowego zajmującego się produkcją systemów mocowania szyn - PP Skamo. VAE Polska Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie jest spółką zaleŜną działającą w ramach wspólnego przedsiębiorcy - VAE Holding GmbH, kontrolowanego przez Vossloh wspólnie z Voest Alpine, będącego obecnie jednym z dwóch największych na świecie dostawców zwrotnic i rozjazdów kolejowych. 3 Pasywni uczestnicy transakcji, tj. Cogifer S.A. i Cogifer TF S.A., są spółkami kontrolowanymi przez Societe Industrielle du Hanau – spółkę holdingową utworzoną w 2000 r. w związku z wykupem grupy De Dietrich. Kapitał SIH jest skupiony w rękach rodziny De Dietrich, funduszy inwestycyjnych i kierownictwa SIH, jednakŜe nie podlega kontroli Ŝadnej osoby ani spółki. Cogifer S.A. jest francuską grupą spółek zaangaŜowanych w opracowanie, produkcję i sprzedaŜ rozjazdów, zwrotnic i przejazdów kolejowych. 90 % światowego obrotu ww. przedsiębiorcy w 2001 r. pochodziło ze sprzedaŜy zwrotnic i rozjazdów. Cogifer S.A., podobnie jak VAE, jest jednym z największych na świecie dostawców zwrotnic i rozjazdów kolejowych. Wytwarza zwrotnice dla sieci kolejowych pociągów ekspresowych, pośpiesznych i osobowych, jak równieŜ dla metra i sieci tramwajowej. Pozostałe 10 % obrotu Spółki pochodzi ze sprzedaŜy elementów sygnalizacji kolejowej. Produkty te obejmują mechanizmy zwrotnicowe typu elektro- hydraulicznego, nastawnie, blokady zaciskowe i detektory ruchu. W Polsce Cogifer S.A. prowadzi działalność za pośrednictwem spółki zaleŜnej Cogifer Polska Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy. Cogifer TF S.A. jest francuską grupą spółek świadczących usługi kładzenia, wymiany i konserwacji torowisk w Belgii, Francji, Niemczech, Luksemburgu, Meksyku, Holandii, Hiszpanii i Tajlandii. Podobnie jak Cogifer S.A., Cogifer TF oferuje swoje usługi w związku z sieciami kolejowymi róŜnego rodzaju, w tym metra i tramwajowymi. Za pośrednictwem spółki zaleŜnej działa na rynku projektowania, wytwarzania i instalacji lin trakcyjnych, jednakŜe w tym zakresie działalność ograniczona jest głównie do terytorium Francji. Ww. przedsiębiorca nie prowadzi Ŝadnej działalności na terytorium Polski. Rynek właściwy w sprawie W myśl art. 4 pkt 8 ustawy antymonopolowej, przez rynek właściwy rozumie się rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze na którym, ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące róŜnice cen i koszty transportu, panują zbliŜone warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczają zasadniczo dwa elementy: towar ( rynek produktowy ) i terytorium ( rynek geograficzny ). Biorąc pod uwagę określone wyŜej kryteria ustawowe stwierdzić naleŜy, Ŝe w niniejszej koncentracji rynkiem produktowym, na którym obecnie działalność stron pokrywa się, jest rynek produkcji zwrotnic i rozjazdów. Vossloh jest obecna na tym rynku produktowym pośrednio, poprzez Spółkę VAE Holding GmbH, nad którą sprawuje wspólną kontrolę wraz z Voest Alpine. VAE Holding GmbH i Cogifer S.A. są dwoma największymi na świecie niezaleŜnymi dostawcami zwrotnic i rozjazdów oraz znaczącymi dostawcami ww. produktów w Polsce. Rynkiem w ujęciu geograficznym jest rynek polski, jako Ŝe rynek zwrotnic i rozjazdów jest rynkiem typowo krajowym. JednakŜe z uwagi na to, iŜ planowana transakcja jest jednym z elementów szerszego procesu restrukturyzacji Grupy Vossloh, dokonując oceny niniejszej 4 koncentracji z punktu widzenia wspomnianej wyŜej „zasady skutku”, naleŜy uwzględnić fakt, iŜ w maju 2002 r. Vossloh i Voest Alpine podpisały wiąŜącą umowę zbycia akcji VAE przez Vossloh, w wyniku czego Vossloh, przed lub bezpośrednio po sfinalizowaniu transakcji nabycia Cogifer S.A. i Cogifer TF S.A., utraci kontrolę nad VAE. W następstwie tego, działalność uczestników przedmiotowej koncentracji nie będzie pokrywać się na Ŝadnym rynku produktowym w układzie horyzontalnym. Dodać równieŜ naleŜy, iŜ po przeprowadzeniu transakcji, działalność Cogifer S.A. w sektorze zwrotnic i rozjazdów, aczkolwiek w ograniczonym zakresie, moŜe zintegrować się w układzie wertykalnym z działalnością Vossloh na rynku systemów mocowań szyn. Rynek mocowań szyn, z uwagi na koszty transportu stanowiące od 3 % do 5 % całkowitego kosztu tych wyrobów, brak znaczących róŜnic cen w poszczególnych krajach oraz niemal identyczne standardy techniczne mocowań we wszystkich krajach, jest rynkiem o charakterze globalnym. W 2001 r. Cogifer S.A. zakupiła mocowania szyn o wartości ok. (tajemnica przedsiębiorstwa) euro, z tym od Vossloh na ok. (tajemnica przedsiębiorstwa) . Vossloh, w związku ze sprzedaŜą ww. wyrobów, uzyskała obrót na szczeblu globalnym w wysokości (tajemnica przedsiębiorstwa) euro. Jednocześnie obrót Vossloh na powyŜszym rynku w Polsce wyniósł w 2001 r. (tajemnica przedsiębiorstwa) , a jej udział w tym rynku szacowany przez Spółkę na ok. (tajemnica przedsiębiorstwa) % jest znikomy. Wprawdzie Vossloh zamierza prowadzić na tym rynku działalność za pośrednictwem spółki zaleŜnej pn. Vossloh Polska Sp. z o.o., utworzonej w celu nabycia przedsiębiorstwa państwowego PP Skamo z siedzibą w Nowych Skalmierzycach, zajmującego się produkcją wspomnianych systemów. Ale Spółka ta nie rozpoczęła jeszcze działalności. Mając na względzie fakt, iŜ zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2002 r. w sprawie zgłoszenia zamiaru koncentracji przedsiębiorców (Dz. U. Nr 37, poz. 334), rynkiem właściwym, na który koncentracja wywiera wpływ w układzie wertykalnym, jest kaŜdy rynek, jeŜeli równocześnie działa na nim co najmniej jeden przedsiębiorca uczestniczący w koncentracji, jest on równocześnie rynkiem zakupu lub sprzedaŜy, na którym działa którykolwiek z pozostałych przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji i indywidualny lub łączny udział w rynku przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji na tych rynkach przekracza 30%, bez względu na to, czy aktualnie istnieje powiązanie typu dostawca-odbiorca między tymi przedsiębiorcami, w ocenie organu antymonopolowego w niniejszej koncentracji marginalny udział Vossloh na powyŜszym rynku w Polsce w połączeniu z ewentualnym udziałem PP SKAMO w tym rynku nie przekraczającym 20 %, a więc poniŜej progu określonego w ww. rozporządzeniu powoduje, Ŝe w obecnym układzie potencjalne powiązania wertykalne nie będą miały wpływu na polski rynek systemów mocowania szyn w układzie wertykalnym. Struktura polskiego rynku zwrotnic i rozjazdów przed i po transakcji Rynek usług związanych z kolejnictwem, tramwajami i metrem oraz związaną z nimi infrastrukturą jest zdominowany przez krajowe spółki kolejowe takie jak Polskie Koleje Państwowe i lokalne spółki komunikacyjne. Klienci podmiotów działających w tym sektorze z reguły prowadzą działalność w środowisku monopolu naturalnego o zasięgu lokalnym lub krajowym. Z tego względu rynki, na których 5 uczestnicy koncentracji prowadzą działalność w duŜej mierze charakteryzuje istotna siła nabywcza odbiorców. Dodatkowo, rynki te są typowymi rynkami przetargowymi, na których warunki konkurencji są kształtowane przez obecność wiarygodnych dostawców. W tym kontekście nawet względnie duŜy udział w rynku nie musi się przekładać na siłę rynkową.. Inną cechą rynku przetargowego jest nierówny popyt, w wyniku czego pozycja rynkowa róŜnych dostawców jest płynna i zaleŜy od liczby przetargów wygrywanych przez poszczególnych uczestników rynku. Obecnie na krajowym rynku zwrotnic i rozjazdów działają zarówno przedsiębiorcy krajowi, jak i dwaj światowi potentaci tego rynku. Zaznaczyć jednak naleŜy, iŜ Vossloh nie uczestniczy bezpośrednio w rynku zwrotnic i rozjazdów w Polsce, a jej obecność na wspomnianym rynku związana jest ze sprawowaniem wspólnej kontroli nad VAE Holding GmbH, która posiada w Polsce spółkę zaleŜną VAE Polska Sp. z o.o. Cogifer S.A. działa na polskim rynku zwrotnic i rozjazdów za pośrednictwem spółki zaleŜnej Cogifer Polska Sp. z o.o. Udziały rynkowe poszczególnych uczestników tego rynku w 2001 r. przedstawiały się następująco: - Cogifer S.A. – ok. (tajemnica przedsiębiorstwa) %, - Vossloh za pośrednictwem VAE – ok. (tajemnica przedsiębiorstwa) %, - Koltram – ok. (tajemnica przedsiębiorstwa) %, - KZN Kraków – ok. 17 %, - produkcja własna operatorów tramwajowych – ok. (tajemnica przedsiębiorstwa) %. W wyniku planowanej transakcji, Vossloh wyzbywając się moŜliwości sprawowania kontroli nad VAE Holding GmbH posiadającej obecnie ok. (tajemnica przedsiębiorstwa) % udział w polskim rynku zwrotnic i rozjazdów, wzmocni swoją pozycję na tym rynku poprzez przejęcie bezpośredniej kontroli nad Cogifer S.A., posiadającą obecnie ok. (tajemnica przedsiębiorstwa) % tego rynku. Na podstawie materiału zgromadzonego w sprawie i powyŜszych ustaleń organ antymonopolowy zwaŜył, co następuje. Przepis art. 17 ustawy antymonopolowej stanowi, iŜ Prezes Urzędu wydaje zgodę na dokonanie koncentracji, w wyniku której nie powstanie lub nie umocni się pozycja dominująca na rynku i wskutek czego konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona. Dla zastosowania tego przepisu niezbędne jest zatem wykazanie, Ŝe wskutek koncentracji: a) nie powstanie lub nie umocni się pozycja dominująca, b) konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona. Ad a) Definicja pozycji dominującej określona jest w art. 4 pkt 9 ustawy antymonopolowej. Zgodnie z tą definicją, dominująca pozycja rynkowa przedsiębiorcy to pozycja, która umoŜliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym poprzez stworzenie mu moŜliwości działania w znacznym stopniu niezaleŜnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Ustawa wprowadza domniemanie, Ŝe przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeŜeli jego udział w rynku przekracza 40 %. Jak wykazało niniejsze postępowanie, przejęcie przez Vossloh kontroli nad Cogifer S.A. i Cogifer TF S.A., przy jednoczesnym wyzbyciu się wspólnej kontroli 6 sprawowanej nad VAE Holding GmbH łącznie z Voest Alpine, spowoduje istotną zmianę pozycji rynkowej Vossloh na krajowym rynku zwrotnic i rozjazdów. Przedsiębiorca ten przejmując wyłączną kontrolę nad Cogifer S.A. nie osiągnie jednakŜe pozycji, która umoŜliwi jej zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym, poprzez stworzenie moŜliwości działania w znacznym stopniu niezaleŜnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Planowana koncentracja nie spowoduje zmiany w dotychczasowej strukturze konkurencji w Polsce. Vossloh nadal pozostanie uczestnikiem tego rynku tyle, Ŝe za pośrednictwem Cogifer S.A., a VAE Holding GmbH pozostanie pod wyłączną kontrolą Voest Alpine. Ad b) Drugą z przesłanek, którą naleŜy wykazać wyraŜając zgodę na dokonanie koncentracji, jest brak istotnego ograniczenia konkurencji. Planowana transakcja, nie powodując osiągnięcia, ani teŜ wzmocnienia pozycji dominującej Vossloh na polskim rynku zwrotnic i rozjazdów, nie przyczyni się równieŜ do istotnego ograniczenia konkurencji na tym rynku, zwłaszcza w kontekście dotychczasowej obecności pozostałych uczestników tego rynku, tj. Koltram-u, KZN Kraków, operatorów tramwajowych i VAE Holding GmbH z udziałami na poziomie odpowiednio: (tajemnica przedsiębiorstwa) %, (tajemnica przedsiębiorstwa) %, (tajemnica przedsiębiorstwa) % i (tajemnica przedsiębiorstwa) %. Reasumując naleŜy stwierdzić, iŜ planowana koncentracja spełnia przesłanki określone w art. 17 ustawy antymonopolowej. Stąd wyraŜenie zgody na dokonanie koncentracji jest uzasadnione. Wobec powyŜszego orzeczono jak w sentencji. Od niniejszej decyzji stronie przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – sądu antymonopolowego za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia decyzji. Z upowaŜnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Departamentu Przemysłu i Infrastruktury Andrzej Graduszyński Otrzymują: Pan Jarosław Sroczyński Pan Piotr Milczarek „S. Sołtysiński, A. Kawecki & A. Szlęzak Doradcy Prawni” Spółka Komandytowa Ul. Wawelska 15 B 02-034 Warszawa Pełnomocnicy Vossloh AG, Niemcy