DDI-60/2002

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DDI-3-411/10/225/02/GG Warszawa, 2002-08-01 Decyzja Nr DDI - 60 /2002 Na podstawie art. 17 w związku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319, ze zm.), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyraŜa zgodę na dokonanie koncentracji, polegającej na przejęciu przez LJ Technologies Private Limited z siedzibą w Singapurze, bezpośredniej kontroli nad Fabryką Silników Elektrycznych TAMEL S.A. z siedzibą w Tarnowie, poprzez nabycie 100% akcji tej Spółki. U Z A S A D N I E N I E W dniu 18 marca 2002 r. do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wpłynęło dokonane w trybie art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319, ze zm.), zwanej dalej ustawą antymonopolową, zgłoszenie zamiaru koncentracji przedsiębiorców, polegającej na przejęciu przez LJ Technologies Private Limited z siedzibą w Singapurze, bezpośredniej kontroli nad Fabryką Silników Elektrycznych „Tamel” S.A. z siedzibą w Tarnowie, poprzez nabycie 100% akcji tej Spółki, zwanej dalej „Tamel” S.A. W związku z tym, iŜ: - spełnione zostały niezbędne przesłanki uzasadniające obowiązek zgłoszenia koncentracji, bowiem łączny obrót ww. przedsiębiorców w roku obrotowym poprzedzającym rok zgłoszenia przekraczał wartość określoną w art. 12 ust. 1 ustawy antymonopolowej, tj. 50 mln euro, - przejęcie bezpośredniej kontroli nad innym przedsiębiorcą, jest jednym ze sposobów koncentracji, określonym w art. 12 ust. 2 ww. ustawy, 2 - w przedmiotowej sprawie nie występuje Ŝadna okoliczność z katalogu przesłanek egzoneracyjnych, wymienionych w art. 13 ustawy antymonopolowej, powodująca odstąpienie od obowiązku zgłoszenia koncentracji, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej organem antymonopolowym, wszczął postępowanie w niniejszej sprawie, o czym powiadomił stronę pismem z dnia 26 marca 2002 r. Przedmiotowe zgłoszenie zostało wystosowane do Urzędu w dniu 15 marca 2002 r. Z uwagi na fakt, iŜ list intencyjny pomiędzy BTR (European Holdings) B.V. z siedzibą w Roosendaal, Holandia (dominantem „Tamel” S.A.) oraz LJ Technologies Private Limited – bezpośrednim nabywcą akcji „Tamel” S.A. został podpisany w dniu 11 marca 2002 r., tym samym został spełniony, określony w art. 94 ust. 4 ww. ustawy, 7-dniowy termin na zgłoszenie zamiaru koncentracji. W trakcie postępowania Prezes Urzędu ustalił, co następuje: Przyczyny i opis transakcji. Przedmiotowa koncentracja polega na przejęciu przez LJ Technologies Private Limited kontroli nad spółką „Tamel” S.A. w wyniku nabycia od BTR (European Holdings) B.V. z siedzibą w Roosendaal, Holandia 15 462 461 akcji „Tamel” S.A., stanowiących 100 % kapitału akcyjnego. Zgłoszona transakcja stanowi część planu koncentracji, realizowanego przez Grupę Lindeteves-Jacoberg Limited, do której naleŜy aktywny uczestnik koncentracji, tj. LJ Technologies Private Limited. Plan koncentracji przewiduje nabycie grupy spółek i przedsiębiorstw prowadzących działalność pod szyldem Brook Crompton , które obecnie naleŜą do brytyjskiej grupy przemysłowej Invensys plc. Planowana przez Grupę Lindeteves-Jacoberg Limited transakcja nabycia od Invensys plc zakładów produkujących silniki w jedenastu krajach (w tym „Tamel” S.A. w Polsce), ma uczynić z tej Grupy wiodącego przedsiębiorcę na rynku niskonapięciowych silników elektrycznych w Europie. Nabywane zakłady produkują bowiem szeroki asortyment tych silników pod wspólną marką Brook Crompton – 3 jednego z najbardziej uznanych znaków towarowych w branŜy silników elektrycznych na świecie, a zwłaszcza w Europie. Planowana transakcja poza poszerzeniem obecnej oferty niskonapięciowych silników elektrycznych, pozwoli równieŜ Grupie Lindeteves-Jacoberg Limited na dostęp do rynków silników specjalnego przeznaczenia, które są takŜe w ofercie Brook Crompton. Ponadto, nabywając zakłady produkcyjne w nowych regionach, Grupa Lindeteves-Jacoberg Limited obniŜy ryzyko uzaleŜnienia od jednego obszaru produkcyjnego i pozyska zakłady produkcyjne połoŜone w róŜnych strefach walutowych, zbliŜone do rynków zbytu. Ze strony podmiotu zbywającego akcje Tamel, przyczyny transakcji leŜą po stronie finansowej. W związku z tym, iŜ Invesys plc. znajduje się od dłuŜszego juŜ czasu w złej kondycji finansowej, Grupa, chcąc utrzymać płynności finansową, zaczęła zbywać część swoich aktywów, co w konsekwencji powoduje, Ŝe Invesys plc. wycofuje się lub ogranicza swoją działalność na wielu rynkach, m.in. na rynku polskim, poprzez sprzedaŜ akcji „Tamel” S.A., a wcześniej - akcji spółki Hawker FA S.A. z Bielska-Białej, producenta akumulatorów trakcyjnych. Uczestnicy koncentracji. LJ Technologies Private Limited – nabywca akcji „Tamel” S.A. – jest prywatną spółką zajmującą się zarządzaniem udziałami w spółkach zaleŜnych. LJ Technologies Private Limited wchodzi w skład Grupy Lindeteves-Jacoberg Limited z Singapuru , która prowadzi działalność na światowym rynku produkcji i dystrybucji silników elektrycznych i ich komponentów. Grupa posiada bardzo rozbudowaną strukturę i za pośrednictwem swoich spółek zaleŜnych prowadzi działalność na rynkach krajów azjatyckich i europejskich, a takŜe w Australii i Nowej Zelandii. Grupa Lindeteves-Jacoberg Limited nie posiada w Polsce swoich spółek zaleŜnych i w zasadzie dotychczas nie prowadziła Ŝadnej działalności na rynku polskim. Jedynie w 2001 r. jej niemiecka spółka zaleŜna - Schorch Elektrische Maschinen und Antriebe GmbH - sprzedała na indywidualne, bezpośrednie zamówienie klienta z Polski, silniki elektryczne o wartości 39.000 euro. 4 FSE „Tamel” S.A. – pasywny uczestnik niniejszej koncentracji – od 1998 r. naleŜy do brytyjskiej grupy przemysłowej Invesys plc , wtedy to bowiem Invesys plc – za pośrednictwem swojej spółki zaleŜnej, tj. BTR (European Holdings) B.V. – nabyła od Narodowych Funduszy Inwestycyjnych większościowy pakiet akcji „Tamel” S.A. Grupa Invesys plc z siedzibą w Londynie prowadzi działalność w ponad 80 krajach i jest jednym z największych na świecie producentów automatyki i urządzeń sterujących do zastosowania w budynkach mieszkalnych, biurowych i przemyśle, ze szczególnym uwzględnieniem przemysłu przetwórczego i wytwórczego, a takŜe lotnictwa, kolei i energetyki. Rynek właściwy w sprawie. W myśl art. 4 pkt 8 ustawy antymonopolowej, przez rynek właściwy rozumie się rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym, ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące róŜnice cen i koszty transportu, panują zbliŜone warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczają zasadniczo dwa elementy: towar (rynek produktowy) i terytorium (rynek geograficzny). Biorąc pod uwagę określone wyŜej kryteria ustawowe stwierdzić naleŜy, Ŝe w niniejszej koncentracji – o charakterze horyzontalnym – rynkiem właściwym jest europejski rynek niskonapięciowych silników elektrycznych. Za takim określeniem tego rynku produktowego przemawiają w szczególności następujące względy: - brak barier administracyjnych i celnych, - sprzedaŜ produktów nabywanego podmiotu oraz podmiotu przejmującego kontrolę odbywa się – poza rynkami macierzystymi - na rynkach krajów zachodnioeuropejskich. JednakŜe, w ocenie organu antymonopolowego, skutki tej koncentracji, naleŜy oceniać w odniesieniu do jednego z segmentów tego rynku, tj. polskiego rynku silników elektrycznych, poniewaŜ: - nabycie akcji „Tamel” S.A. przez LJ Technologies Private Limited jest tylko częścią planu koncentracji obejmującej spółki Brook Crompton 5 z jedenastu krajów i będzie przedmiotem odrębnej umowy uzgodnionej między stronami, o czym mowa w punkcie 2 Listu Intencyjnego z dnia 11 marca 2002 r., - w wyniku przejęcia kontroli nad „Tamel” S.A., udział Grupy Lindeteves-Jacoberg Limited nie ulegnie większej zmianie, gdyŜ udział tej spółki na rynkach europejskich jest nieznaczny („Tamel” S.A. prowadził sprzedaŜ w Wielkiej Brytanii, krajach Beneluxu, Francji, Niemczech, Włoszech oraz w Skandynawii, gdzie jej udział (w %) wynosił odpowiednio: 1,6; 0,9; 0,1; 0,7; 1,6; 0,8), - poprzez nabycie akcji „Tamel” S.A. Grupa Lindeteves-Jacoberg Limited wejdzie na rynek polski, na którym dotychczas praktycznie nie była obecna, osiągając znaczącą pozycję w rynku silników elektrycznych (30%), Struktura rynku. Polski rynek silników elektrycznych jest rynkiem konkurencyjnym, o ustabilizowanej strukturze i niezmienionym od kilku lat podziale tego rynku między jego czterech głównych uczestników. Obok „Tamel” S.A., posiadającej ok. 30% udziału w krajowym rynku silników elektrycznych, działalność na nim prowadzi Grupa Elektrim, do której naleŜą spółki: - Fabryka Silników Elektrycznych „Besel” S.A. z siedzibą w Brzegu – udział w rynku ok. 24%, - Fabryka Silników Elektrycznych „Indukta” S.A. z siedzibą w Bielsku-Białej – udział w rynku ok. 20%, - Maszyny Elektryczne „Celma” S.A. z siedzibą w Cieszynie – udział w rynku ok. 20%. Oprócz ww. wymienionych konkurentów z Grupy Elektrim, działalność na krajowym rynku silników elektrycznych prowadzą m.in. następujący przedsiębiorcy: KPH Przymierze Bierutów, ABB, Siemens oraz VEM. Istnienie wskazanej powyŜej konkurencji powoduje, iŜ nie zanotowano istotnych zmian w podziale rynku w ciągu ostatnich lat, skutkiem czego jest m.in. brak podwyŜek cen silników elektrycznych na rok 2002, pomimo istniejącej inflacji. SprzedaŜ silników na rynku krajowym odbywa się poprzez sieć dystrybutorów, na podstawie stosownych umów dystrybucyjnych, bądź teŜ bezpośrednio 6 do odbiorców typu OEM (Original Equipment Manufacturer), tj. producentów maszyn i urządzeń stosujących silniki do zabudowy w wytwarzanych przez siebie wyrobach finalnych. W celu wprowadzenia na rynek silników elektrycznych nowego produktu pochodzenia zagranicznego, niezbędne jest uzyskanie odpowiednich zezwoleń lub certyfikatów w Polskim Centrum Badań i Certyfikacji (PCBC), względnie w Głównym Inspektoracie Gospodarki Energetycznej (GIGE), co kaŜdorazowo wiąŜe się z koniecznością wykonania badań w jednej z tych instytucji. Koszt takich badań wynosi ok. 2.500 zł na kaŜdy typ silnika. Uczestnicy koncentracji na rynku właściwym dla sprawy. Grupa Lindeteves-Jacoberg Limited – poza jednostkową transakcją handlową w 2001 r. – nie prowadziła dotychczas Ŝadnej działalności w Polsce, tak więc nabycie akcji „Tamel” S.A. będzie pierwszą inwestycją kapitałową tej Grupy w naszym kraju, pozwalająca na osiągnięcie ok. 30% udziału w polskim rynku silników elektrycznych. Natomiast na rynku europejskim, Grupa Lindeteves-Jacoberg Limited konkuruje z Grupą Invensys plc. z zakresie sprzedaŜy silników elektrycznych, tj. trójfazowych silników IEC, osiągając w 2001 r. obroty w wysokości ok. 119 mln S$. Udziały Grupy Lindeteves-Jacoberg Limited w rynku silników elektrycznych w poszczególnych krajach europejskich wynosiły w 2001 r. od 0,7% (w Szwajcarii) do 8,6% (w Niemczech). Trójfazowe silniki IEC sprzedawane przez Grupę Lindeteves-Jacoberg Limited znajdują zastosowanie w sektorze przemysłowym, w takich urządzeniach jak: skrzynie biegów, kompresory, pompy i urządzenia sterujące. Głównymi odbiorcami tych silników w Europie są: Grundfos A/S z Danii, Watt Drive Antriebstechnik GmbH z Austrii, Indusgra S.L. z Hiszpanii. Głównym przedmiotem działalności gospodarczej pasywnego uczestnika koncentracji, tj. „Tamel” S.A. (stanowiącym ok. 90% udziału w wartości sprzedaŜy ogółem), jest produkcja i sprzedaŜ silników elektrycznych, znajdujących zastosowanie jako napęd do pomp, wentylatorów, kompresorów, obrabiarek i innych tego typu 7 urządzeń. „Tamel” S.A. prowadzi ponadto działalność w zakresie wytwarzania odlewów Ŝeliwnych oraz świadczy usługi transportowe i projektowe. W sprzedaŜy realizowanej przez „Tamel” S.A. znaczącą pozycję zajmuje eksport silników elektrycznych, bowiem Spółka na eksport przeznacza ok. 70% wyprodukowanych silników. Głównie kierunki eksportu „Tamel” S.A. to kraje europejskie (Niemcy, Włochy, Wielka Brytania, Holandia i Czechy). Największy udział w 2001 r. „Tamel” S.A. osiągnęła w brytyjskim i włoskim rynku silników, tj. po 1,6%. ChociaŜ sprzedaŜ eksportowa „Tamel” S.A przewyŜsza dwukrotnie sprzedaŜ krajową, to i tak przedsiębiorca ten jest liderem na krajowym rynku silników elektrycznych, osiągając w tym rynku ok. 30% udziału. Głównymi odbiorcami silników elektrycznych „Tamel” S.A. na rynku polskim są: - Hydrovacuum S.A. z Grudziądza (7% udziału w sprzedaŜy krajowej), - Venture Industries z Kiełpina (6,05% udziału w sprzedaŜy krajowej), - Volfram Sp. z o.o. z Krakowa (4,13% udziału w sprzedaŜy krajowej), Natomiast największymi dostawcami „Tamel” S.A. są: - Śląska SH Sp. z o.o. (dostawca drutu nawojowego), - P.P.U.H. „Dachmet” Sp. j. (dostawca aluminium i stopów aluminium), - ZPH Stalprodukt S.A. (dostawca taśmy prądnicowej). Na podstawie materiału zgromadzonego w sprawie i powyŜszych ustaleń organ antymonopolowy zwaŜył, co następuje. Przepis art. 17 ustawy antymonopolowej stanowi, iŜ Prezes Urzędu wydaje zgodę na dokonanie koncentracji, w wyniku której nie powstanie lub nie umocni się pozycja dominująca na rynku i wskutek czego konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona. Dla zastosowania tego przepisu niezbędne jest zatem wykazanie, Ŝe wskutek koncentracji: a) nie powstanie lub nie umocni się pozycja dominująca, b) konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona. 8 Ad a) Definicja pozycji dominującej określona jest w art. 4 pkt 9 ustawy antymonopolowej. Zgodnie z tą definicją, dominująca pozycja rynkowa przedsiębiorcy to pozycja, która umoŜliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym poprzez stworzenie mu moŜliwości działania w znacznym stopniu niezaleŜnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Ustawa wprowadza domniemanie (wzruszalne), Ŝe przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeŜeli jego udział w rynku przekracza 40 %. Jak wykazało niniejsze postępowanie, ocena skutków przedmiotowej koncentracji powinna odnosić się do polskiego rynku silników elektrycznych, będącego osobnym segmentem rynku właściwego dla sprawy, tj. rynku silników elektrycznych w wymiarze europejskim. Grupa Lindeteves-Jacoberg Limited nabywając akcje „Tamel” S.A. osiągnie w polskim rynku silników elektrycznych udział na poziomie ok. 30%. JednakŜe pomimo osiągnięcia tak znacznego udziału, w ocenie organu antymonopolowego, w wyniku rozpatrywanej koncentracji nie powstanie, a tym bardziej nie umocni się pozycja dominująca na rynku. Podkreślenia wymaga bowiem fakt, iŜ wejście na polski rynek silników elektrycznych Grupy Lindeteves-Jacoberg Limited nie będzie oznaczać zmiany dotychczasowej struktury tego rynku, bowiem Grupa będzie nowym inwestorem strategicznym dla Spółki „Tamel” S.A., nie zaś nowym uczestnikiem tego rynku. Wysoki udział procentowy pozostałych uczestników rynku sprawia, iŜ Grupa Lindeteves-Jacoberg Limited nie osiągnie pozycji, która umoŜliwi jej zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym, poprzez stworzenie moŜliwości działania w znacznym stopniu niezaleŜnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Ad b) Drugą z przesłanek, którą naleŜy wykazać wyraŜając zgodę na dokonanie koncentracji, jest brak istotnego ograniczenia konkurencji. Planowana koncentracja, nie powodując osiągnięcia przez Grupę Lindeteves-Jacoberg Limited pozycji dominującej na polskim rynku silników elektrycznych, nie przyczyni się równieŜ do istotnego ograniczenia konkurencji na tym rynku. Polski rynek silników elektrycznych jest bowiem rynkiem o ustabilizowanej, nie zmieniającej się na przestrzeni ostatnich lat strukturze, z silną konkurencją 9 ze strony trzech spółek z Grupy Elektrimu, tj. „Besel” S.A., „Indukty” S.A. i „Celmy” S.A., mających odpowiednio: 24%, 20% i 20% udziału w tym rynku. Zaznaczyć takŜe naleŜy, Ŝe realizacja niniejszej transakcji nie spowoduje pogorszenia warunków transakcyjnych dotychczasowych kontrahentów „Tamel” S.A., zaś samej Spółce moŜe pomóc w zdobyciu nowych rynków eksportowych, poprzez sieć dystrybucyjną Grupy Lindeteves-Jacoberg Limited. Reasumując naleŜy stwierdzić, iŜ planowana koncentracja spełnia przesłanki określone w art. 17 ustawy antymonopolowej. Postępowanie w sprawie wykazało, iŜ przejęcie kontroli przez Grupę Lindeteves-Jacoberg Limited nad Spółką „Tamel” S.A. nie przyczyni się do powstania, a tym bardziej do umocnienia pozycji dominującej na polskim rynku silników elektrycznych, a takŜe nie dojdzie do istotnego ograniczenia konkurencji na tym rynku. Stąd wyraŜenie zgody na dokonanie koncentracji jest uzasadnione. Wobec powyŜszego orzeczono jak w sentencji. Od niniejszej decyzji stronie przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – sądu antymonopolowego za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia decyzji. Z upowaŜnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Departamentu Przemysłu i Infrastruktury Andrzej Graduszyński Otrzymuje: LJ Technologies Private Limited za pośrednictwem pełnomocnika: Pani Agnieszki Sołtys Allen & Overy, A. Siemiątkowski Spółka Komandytowa ul. śelazna 28/30 00-832 Warszawa