DDF-65/2002

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Warszawa, dnia 24.12.2002 r. DDF1-411/33/02/MP DECYZJA nr DDF - 65/02 Na podstawie art. 17 w związku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 ze zm.), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaje zgodę na dokonanie koncentracji, polegającej na przejęciu przez Kimberly Clark Poland Holdings Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie bezpośredniej kontroli nad International Paper - Klucze S.A. z siedzibą w Kluczach. UZASADNIENIE W dniu 8 października 2002 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej „organem antymonopolowym”, wszczął na złoŜony w terminie wniosek Kimberly - Clark Poland Holdings Sp. z o.o. w Warszawie, zwanej dalej „Kimberly”, na podstawie art. 44 ust. 1 w związku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 ze zm.), zwanej dalej „ustawą o ochronie konkurencji”, postępowanie antymonopolowe w sprawie koncentracji, polegającej na przejęciu przez Kimberly bezpośredniej kontroli nad International Paper - Klucze S.A. z siedzibą w Kluczach, zwanej dalej „Klucze”. Z uzyskanych od Kimberly informacji wynika, Ŝe łączny obrót przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji - w roku obrotowym poprzedzającym rok zgłoszenia zamiaru koncentracji - przekroczył 50 mln EURO, natomiast Klucze w kaŜdym z dwóch lat poprzedzających zgłoszenie zamiaru koncentracji uzyskały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obrót przekraczający 10 mln EURO. Jednocześnie udział w rynku przedsiębiorców zamierzających dokonać przedmiotowej koncentracji przekracza 20%. Wobec spełnienia przesłanek art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz niewystąpienia Ŝadnej z przesłanek wymienionych w art. 13 pkt 1 lit. a) i pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji, na przedsiębiorcy przejmującym 2 kontrolę spoczywał obowiązek zgłoszenia organowi antymonopolowemu zamiaru niniejszej transakcji. W trakcie postępowania organ antymonopolowy ustalił, co następuje: Uczestnicy koncentracji Kimberly jest spółką holdingową, która nie prowadzi i nie prowadziła Ŝadnej działalności gospodarczej. NaleŜy do amerykańskiej grupy kapitałowej Kimberly - Clark, obecnej w Polsce za pośrednictwem spółki zaleŜnej Kimberly - Clark Poland Sp. z o.o., która prowadzi działalność na rynku produktów z bibułki (papier toaletowy, chusteczki higieniczne/kosmetyczne, ręczniki papierowe) oraz pieluszek niemowlęcych. Ponadto spółka działa na rynku dozowników do mydła i papieru oraz odzieŜy ochronnej z folii z tworzyw sztucznych. Grupa Kimberly - Clark nie prowadzi działalności produkcyjnej na rynku produktów z bibułki w Polsce, a całość sprzedaŜy tego asortymentu na polskim rynku pochodzi z importu. Klucze naleŜą do międzynarodowej grupy kapitałowej International Paper z siedzibą w USA, będącej największym producentem papieru na świecie. W ramach grupy na rynku polskim prowadzą działalność następujące spółki: International Paper Kwidzyn S.A. w Kwidzyniu - jeden z największych zakładów branŜy papierniczej w Polsce (papiery: biurowe, specjalne, offsetowe, gazetowe oraz tektury powlekane i celuloza), Impap Sp. z o.o. w Tczewie (hurtowa sprzedaŜ papieru i materiałów drukarskich), TOR - PAL Sp. z o.o. w Kwidzyniu (wytwarzanie palet drewnianych na potrzeby International Paper Kwidzyn S.A.), Bartorex Sp. z o.o. w Lubiczu k. Torunia (produkcja zeszytów szkolnych i sprzedaŜ innych wyrobów papierniczych) oraz spółka świadcząca usługi medyczne na rzecz pracowników. W 1996 r. amerykański International Paper przejął fabrykę w Kluczach i rok później zaczął tam produkować wyroby pod marką Velvet, dzięki czemu stał się liderem na polskim rynku produktów z bibułki. Klucze działają na następujących rynkach: − produktów z bibułki (papier toaletowy, chusteczki higieniczne, ręczniki papierowe, serwetki), − produktów higieny kobiecej (podpaski, wkładki higieniczne), − bawełnianych produktów higienicznych (patyczki higieniczne, płatki/waciki higieniczne). Spółka na eksport przeznacza ok. [tajemnica przedsiębiorstwa] swojej produkcji. 3 Opis i przyczyny transakcji Przedmiotowa transakcja polegać będzie na przejęciu przez Kimberly bezpośredniej kontroli nad Kluczami poprzez nabycie 94,34991% akcji tej spółki od International Paper Investments (Poland) Inc. w USA oraz od International Paper Kwidzyń S.A. w Kwidzyniu. Jak podaje Kimberly, Polska stanowi dla jej grupy kapitałowej atrakcyjny rynek z uwagi na wciąŜ niski poziom zuŜycia produktów z bibułki w porównaniu z innymi krajami europejskimi. Nabycie Kluczy z ich silną marką produktów i potencjałem rozwojowym pozwoli na zaistnienie w regionie, bowiem ich obszar działania bardzo dobrze przystaje do potencjału produkcyjnego i dystrybucyjnego Kimberly - Clark w Europie Środkowej. Nabycie Kluczy pozwoli na uzyskanie bazy produkcyjnej w Europie Środkowej, pozwalającej skutecznie konkurować z firmami posiadającymi zakłady produkcyjne w krajach środkowoeuropejskich. Ponadto Kimberly - Clark zamierza wykorzystać rozwiniętą sieć dystrybucji Kluczy, w szczególności w celu ułatwienia zbytu produktów Kimberly - Clark, których brak jest w ofercie Kluczy lub które stanowią jej mało znaczący element. Rynek właściwy, na który koncentracja wywiera wpływ W myśl art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji, przez rynek właściwy rozumie się rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące róŜnice cen i koszty transportu, panują zbliŜone warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczają dwa elementy: towar (rynek produktowy) i terytorium (rynek geograficzny). Biorąc pod uwagę określone wyŜej kryteria ustawowe organ antymonopolowy uznał, iŜ rynkiem właściwym w aspekcie produktowym, jest rynek produktów z bibułki ogółem oraz wchodzące w jego skład subrynki: chusteczek higienicznych/kosmetycznych i ręczników papierowych, zaś w aspekcie geograficznym rynek krajowy. Wprawdzie polski rynek produktów z bibułki nie jest chroniony cłami, co moŜe być przejawem otwartości tego rynku, jednakŜe z uwagi na niewielki import tych asortymentów (ok. 7% łącznego importu branŜy papierniczej) oraz odmienność preferencji konsumentów, która przejawia się niskim zuŜyciem (ok. 25% zuŜycia krajów Unii Europejskiej), za rynek właściwy w aspekcie geograficznym naleŜy uznać rynek krajowy. 4 Z danych i informacji dostarczonych przez stronę przedmiotowego postępowania wynika, iŜ udział w rynku uczestników postępowania w 2001 r. kształtował się następująco: Wyszczególnienie Kimberly Klucze Udział łączny produkty z bibułki ogółem chusteczki higieniczne / kosmetyczne ręczniki papierowe [tajemnica przedsiębiorstwa] Z powyŜszego wynika, iŜ przedmiotowa koncentracja ma wpływ na krajowy rynek produktów z bibułki, w szczególności subrynki chusteczek higienicznych/kosmetycznych i ręczników papierowych. Wpływ ten ujawnia się w układzie horyzontalnym (poziomym), gdyŜ przedsiębiorcy uczestniczący w koncentracji zaangaŜowani są na tym samym rynku produktowym, a łączny udział przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji na tak wyznaczonym rynku przekracza 20%. Struktura rynku właściwego, na który koncentracja wywiera wpływ Najbardziej znaczącą kategorią rynku artykułów z bibułki jest papier toaletowy, stanowiący w ujęciu wartościowym 57% rynku (według danych firmy MEMRB), kolejną są chusteczki jednorazowe osiągające 25% udziału pod względem wartości sprzedaŜy, zaś pozostałe kategorie nie przekraczają progu 10% - ręczniki kuchenne obejmują 7% rynku, a serwetki 5%. W segmencie papierów higienicznych potencjał polskich fabryk przewyŜsza popyt krajowego rynku. Jednocześnie zarówno produkcja jak i zuŜycie tych artykułów naleŜą do najniŜszych w Europie - statystyczny Polak zuŜywa ok. 3,5 kg papierowych wyrobów higienicznych rocznie, podczas gdy np. w Niemczech i we Francji zuŜycie to sięga 15 kg, a w krajach skandynawskich 18 kg. Rynek artykułów higienicznych w Polsce ma tendencję wzrostową i naleŜy się spodziewać dalszego postępu, co ilustruje poniŜsza tabela ZuŜycie papierów higienicznych w Polsce (w tys. ton) Wyszczególnienie 2000 r. 2005 r. 2010 r. papiery higieniczne 149 203 278 Źródło: Stowarzyszenie Papierników Polskich, prognoza z września 2000 r. 5 Niski popyt w Polsce na wyroby z bibułki spowodował nasilenie eksportu, mimo jego niŜszej rentowności. Dynamika eksportu znacznie przewyŜszała dynamikę importu. Według danych firmy BOSS eksport artykułów z bibułki stanowi ok. 25% łącznego eksportu branŜy papierniczej, zaś import ok. 7%. Wyroby z bibułki importowane są do Polski z krajów Unii Europejskiej (m.in. Niemiec, Włoch, Szwecji, Austrii, Belgii i Holandii) oraz ze Słowacji i Czech. W wyniku koncentracji w latach poprzednich krajowe zakłady papiernicze zostały przejęte przez działające w skali międzynarodowej koncerny papiernicze. Konkurencję dla uczestników koncentracji stanowią, więc następujący przedsiębiorcy: • Koncern SCA Hygiene Products (SCA Hygiene Products Sp. z o.o., Warszawa), producent wyrobów pod marką Zewa, posiadający 16% udziału w rynku (według danych MEMRB z marca - kwietnia 2000 r.). Udział grupy w rynku chusteczek higienicznych/kosmetycznych w 2000 r. wyniósł ok. 13%, a w 2001 ok. 8%. Natomiast w rynku ręczników papierowych ok. 8% w 2000 r. i ok. 3% w 2001 r. (według danych MEMRB). Od 1998 r. SCA Hygiene Products rozbudowuje fabrykę w Oławie, budując jeden z największych i najnowocześniejszych zakładów produkujących chusteczki higieniczne. • firma Hanke Tissue (Hanke Tissue Sp. z o.o., Kostrzyn n. Odrą) - według danych MEMRB ma 6% rynku i jest producentem wyrobów z bibułki pod marką Aha, który jako pierwszy wprowadził na rynek kolorowe papiery perfumowane. W rynku chusteczek higienicznych/kosmetycznych udział grupy przedstawiał się następująco: w 2000 r. ok. 5% i ok. 4% w roku 2001, zaś na rynku ręczników papierowych udział ten wyniósł odpowiednio ok. 4% i ok. 2% (według danych MEMRB). • ZP Krapkowice S.A. w Krapkowicach kontroluje 7% rynku (dane MEMRB). Głównymi produktami tej spółki są: papier toaletowy i ręczniki kuchenne pod markami Alfa i Finezja, uzyskiwane z makulatury. Firma produkuje równieŜ chusteczki higieniczne i serwetki. Udział w rynku chusteczek higienicznych w 2000 r. wyniósł ok. 6%, a w 2001 r. ok. 3%. • Metsa Tissue (w 1998 r. przejęła Warszawskie Zakłady Papiernicze w Konstancinie) - producent papieru makulaturowego Prymus oraz ręczników kuchennych i chusteczek pod marką Mola. W 2001 r. grupa osiągnęła udział w rynku chusteczek higienicznych wynoszący ok. 1%, zaś w rynku ręczników papierowych ok. 5% (dane MEMRB). 6 Ponadto na rynku polskim dostępne są produkty z bibułki firmy Zilina w Słowacji, która na rynku ręczników papierowych w 2000 r. osiągnęła udział wynoszący ok. 19%, w 2001 r. ok. 16% (według danych MERB). Na podstawie materiału zebranego w sprawie i powyŜszych ustaleń organ antymonopolowy zwaŜył, co następuje: Zgodnie z art. 17 ustawy o ochronie konkurencji organ antymonopolowy w drodze decyzji wydaje zgodę na dokonanie koncentracji, w wyniku której nie powstanie lub nie umocni się pozycja dominująca na rynku i wskutek czego konkurencja na tym rynku nie zostanie istotnie ograniczona. Zgodnie z art. 4 pkt 9 tej ustawy przez pozycję dominującą rozumie się pozycję przedsiębiorcy, która umoŜliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym przez stworzenie mu moŜliwości działania w znacznym zakresie niezaleŜnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa się, Ŝe przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeŜeli jego udział w rynku przekracza 40%. Dokonane ustalenia wskazują, Ŝe w wyniku planowanej koncentracji jej uczestnicy osiągną udział w rynku produktów z bibułki wynoszący ok. [tajemnica przedsiębiorstwa], zaś w subrynkach chusteczek higienicznych/kosmetycznych i ręczników papierowych odpowiednio [tajemnica przedsiębiorstwa] i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa]. Przedmiotowa koncentracja spowoduje nieznaczne umocnienie pozycji na rynku produktów z bibułki o mniej niŜ [tajemnica przedsiębiorstwa], a na wymienionych subrynkach o niespełna [tajemnica przedsiębiorstwa]. Wprawdzie udział ten na rynkach chusteczek higienicznych/kosmetycznych i ręczników papierowych osiągnie dość znaczny poziom, jednakŜe głównie będzie wynikał z dotychczasowego udziału Kluczy, które na omawianych rynkach stykają się z istotną konkurencją. Zaprezentowana struktura podmiotowa rynku właściwego wskazuje, iŜ obecne są na nim, obok małych lokalnych zakładów, silne międzynarodowe koncerny działające w branŜy papierniczej, mogące zwiększyć poziom sprzedaŜy w odpowiedzi na próbę stosowania zawyŜonych cen czy ograniczania dostaw przez łączących się przedsiębiorców. Ponadto rynek wyrobów z bibułki wykazuje tendencję wzrostową i ma przed sobą duŜe perspektywy rozwoju, a wejścia na ten rynek nie ograniczają bariery prawne, celne ani brak dostępu do źródeł zaopatrzenia (celuloza będąca podstawowym surowcem do produkcji jest ogólnodostępna). Zatem przedmiotowa 7 koncentracja nie wpłynie na znaczną zmianę struktury tego rynku, a w konsekwencji nie dojdzie do istotnego ograniczenia konkurencji. Biorąc powyŜsze pod uwagę naleŜy przyjąć, iŜ przedmiotowy zamiar koncentracji spełnia przesłanki art. 17 ustawy o ochronie konkurencji, stąd orzeczono jak w sentencji. Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do sądu antymonopolowego - za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - w terminie dwutygodniowym od daty jej doręczenia. Z upowaŜnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Marek Wojtkiewicz Dyrektor Departamentu Instytucji Finansowych, Usług i Rolnictwa Otrzymuje: Kimberly - Clark Poland Holdings Sp. z o.o., Warszawa