DAR-14/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DAR-421-00009/04 Warszawa, 3.11.2004 r. DECYZJA Nr DAR - 14/2004 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Zakrytogo Akcjoniernogo Obszczestva Komerczeskogo Banku „Privatbank” – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - wyra ż a si ę zgod ę na dokonanie koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu kontroli przez Zakrytoje Akcjoniernoje Obszczestvo Komerczeskij Bank „Privatbank” z siedzib ą w Dniepropietrowsku Ukraina ("Privatbank") nad Bankiem Rozwoju Budownictwa Mieszkaniowego SA z siedzib ą w Warszawie („Bud-Bank”). Uzasadnienie W dniu 20 wrze ś nia 2004 r. wp ł yn ęł o od Zakrytogo Akcjoniernogo Obszczestva Komerczeskogo Banku „Privatbank” (dalej "Privatbank" lub „Zg ł aszaj ą cy”) skierowane do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej "Prezesem Urz ę du" lub "organem antymonopolowym", zg ł oszenie zamiaru koncentracji, okre ś lonej w art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz. U. z 2003 r. nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm. , - dalej „ustawa” lub „ustawa antymonopolowa”) - polegaj ą cej na przej ę ciu przez Privatbank kontroli nad Bankiem Rozwoju Budownictwa Mieszkaniowego SA (dalej „Bud-Bank”) poprzez nabycie przez Privatbank akcji Bud-Banku uprawniaj ą cych do uzyskania 100% g ł osów na walnym zgromadzeniu Bud-Banku. Uwzgl ę dniaj ą c, ż e z ł o ż one zg ł oszenie spe ł nia ł o formalne wymogi okre ś lone przepisami Dzia ł u V ustawy, w dniu 20 wrze ś nia 2004 r. zosta ł o wszcz ę te, na podstawie art. 44 ust. 1 w zwi ą zku z art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy, post ę powanie antymonopolowe w sprawie opisanej koncentracji, o czym zawiadomiono Zg ł aszaj ą cego postanowieniem z dnia 24 wrze ś nia 2004 r. W wyniku przeprowadzonego post ę powania organ antymonopolowy ustali ł i zwa ż y ł co nast ę puje: Z przekazanych przez Privatbank informacji wynika, ż e łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia, tj. w roku 2003, okre ś lony zgodnie z art. 15 ustawy oraz tre ś ci ą rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 23 maja 2001 r. w sprawie obliczania obrotu przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji (Dz. U. nr 60 poz. 611) przekroczy ł ustawowy próg równowarto ś ci 50 mln EURO. Ponadto nie spe ł nione zosta ł y przes ł anki art. 13 ustawy, poniewa ż obrót przedsi ę biorcy, nad którym ma nast ą pi ć przej ę cie kontroli przekroczy ł ustawowy próg 10 mln euro oraz nie zachodz ą przes ł anki wymienione w punktach od 3) do 6) tego artyku ł u. Wobec spe ł nienia przes ł anek art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz nie wyst ą pienia ż adnej okoliczno ś ci z katalogu przes ł anek wymienionych w art. 13 ustawy, uzasadniaj ą cej niezg ł oszenie koncentracji - zamierzona koncentracja podlega zg ł oszeniu organowi antymonopolowemu. Obowi ą zek jej dokonania spoczywa ł na przedsi ę biorcy przejmuj ą cym kontrol ę tj. na Privatbanku. Zg ł aszaj ą cy poinformowa ł , i ż w dniu 21 sierpnia 2004 r. dokona ł równie ż zg ł oszenia przedmiotowej koncentracji do ukrai ń skiego urz ę du antymonopolowego, który jednak nie zaj ął stanowiska do daty zg ł oszenia operacji Prezesowi Urz ę du. Uczestnicy koncentracji Privatbank - aktywny uczestnik koncentracji, jest spó ł k ą akcyjn ą prawa ukrai ń skiego (tzw. zamkni ę t ą spó ł k ą akcyjn ą ). Prowadzi dzia ł alno ść w sektorze bankowym na podstawie licencji bankowej wydanej przez Narodowy Bank Ukrainy. Jak wynika z informacji prasowych Privatbank zosta ł sklasyfikowany przez Zwi ą zek Banków Ukrai ń skich na pierwszym miejscu w ś ród banków Ukrainy pod wzgl ę dem posiadanych aktywów (Gazeta Bankowa z 11 pa ź dziernika 2004 r.). Przedmiotem faktycznej dzia ł alno ś ci Privatbanku jest bankowo ść detaliczna w zakresie depozytów, kredytów oraz rozlicze ń pieni ęż nych dla osób fizycznych, us ł ugi dotycz ą ce kart p ł atniczych, zarz ą dzanie kapita ł em, bankowo ść korporacyjna oraz bankowo ść inwestycyjna.[tajemnica przedsi ę biorstwa] W dacie zg ł oszenia nie prowadzi ł dzia ł alno ś ci w sektorze bankowym w Polsce, ani te ż nie posiada ł w Polsce spó ł ek zale ż nych. Bud-Bank - pasywny uczestnik koncentracji, jest spó ł k ą akcyjn ą prawa polskiego, której przedmiotem dzia ł alno ś ci, zgodnie z KRS, jest: po ś rednictwo finansowe z wyj ą tkiem ubezpiecze ń i funduszy emerytalno-rentowych, pozosta ł e po ś rednictwo pieni ęż ne, pozosta ł a dzia ł alno ść bankowa (65 12 A). Z informacji przekazanych przez Zg ł aszaj ą cego wynika, i ż z dniem 1 grudnia 2002 r. Bud-Bank zaprzesta ł prowadzenia dzia ł alno ś ci operacyjnej, natomiast posiada pe ł n ą licencj ę bankow ą i dewizow ą NBP. Podmiotem dominuj ą cym Bud-Banku, posiadaj ą cym 100% jego akcji jest Bank Gospodarstwa Krajowego („BGK”). Bud-Bank nie posiada podmiotów zale ż nych. BGK – jest bankiem pa ń stwowym. Prowadzi dzia ł alno ść w zakresie realizacji gospodarczych zada ń pa ń stwa, zarz ą dza ś rodkami kilku funduszy celowych oraz programami rz ą dowymi. Ponadto BGK prowadzi bankow ą dzia ł alno ść komercyjn ą w zakresie bankowo ś ci korporacyjnej i detalicznej, której przedmiotem jest, zgodnie z PKD, pozosta ł e po ś rednictwo pieni ęż ne (65.12).[tajemnica przedsi ę biorstwa] Opis i przyczyny transakcji Przedmiotowa koncentracja polega ć b ę dzie na przej ę ciu wy łą cznej kontroli przez Privatbank nad Bud-Bankiem w drodze nabycia od BGK 100% akcji Bud-Banku. Zg ł aszaj ą cy poinformowa ł , i ż przyczyn ą przedmiotowej transakcji jest [tajemnica przedsi ę biorstwa] Rynek w ł a ś ciwy, na który koncentracja wywiera wp ł yw Jak wynika z wy ż ej przytoczonych informacji, Privatbank prowadzi dzia ł alno ść na rynku us ł ug bankowych, w nast ę puj ą cych segmentach tego rynku: − bankowo ść detaliczna w zakresie depozytów, kredytów oraz rozlicze ń pieni ęż nych dla osób fizycznych, − us ł ugi dotycz ą ce kart p ł atniczych, − zarz ą dzanie kapita ł em, − bankowo ść korporacyjna − bankowo ść inwestycyjna. W uj ę ciu geograficznym Zg ł aszaj ą cy prowadzi ww. dzia ł alno ść na rynku ukrai ń skim oraz poprzez swoje oddzia ł y na rynkach Kazachstanu, Mo ł dawii, Rosji oraz na Cyprze.[tajemnica przedsi ę biorstwa] Bud-Bank, od 2002 r. do daty zg ł oszenia wniosku, nie prowadzi ł dzia ł alno ś ci gospodarczej polegaj ą cej na sprzeda ż y towarów lub us ł ug, lokuj ą c jedynie posiadane wolne ś rodki na rynku mi ę dzybankowym, natomiast, zgodnie z przedmiotem dzia ł ania, rynkiem produktowym ww. spó ł ki jest rynek us ł ug po ś rednictwa finansowego oraz us ł ug zwi ą zanych z dzia ł alno ś ci ą bankow ą . W zwi ą zku z powy ż szym nie ma rynków w ł a ś ciwych, na których spó ł ka ta prowadzi ł a w dacie zg ł oszenia dzia ł alno ść . BGK prowadzi dzia ł alno ść na polskim rynku us ł ug bankowych, zarówno w segmencie bankowo ś ci detalicznej jak korporacyjnej. Bior ą c pod uwag ę wielko ść aktywów sektora bankowego w Polsce, obejmuj ą cego 60 banków komercyjnych, BGK pod wzgl ę dem sumy bilansowej zajmowa ł , wed ł ug stanu na dzie ń 31.12.2003 r. ( ź ród ł o - Gazeta Bankowa z 08.03.2004 r.), 12 miejsce. Podmioty zale ż ne BGK prowadz ą dzia ł alno ść na rynku us ł ug leasingowych oraz us ł ug por ę cze ń kredytowych. Zgodnie z art. 17 ustawy Prezes Urz ę du, w drodze decyzji wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci przez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na rynku. Ocena oddzia ł ywania koncentracji na stan konkurencji wymaga okre ś lenia rynków w ł a ś ciwych zarówno w aspekcie geograficznym, jak i produktowym, na które koncentracja wywiera wp ł yw. W my ś l art. 4 pkt 8 ustawy, przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Rynek ten wyznaczaj ą zatem przes ł anki zwi ą zane z: towarem (rynek produktowy) i obszarem (rynek geograficzny). Przy wyznaczaniu geograficznego rynku w ł a ś ciwego dla danej koncentracji nale ż y uwzgl ę dni ć obszar, na którym ze wzgl ę du na rodzaj oferowanych us ł ug i ich w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Z uwagi na specyfik ę ww. us ł ug bankowych, w szczególno ś ci, z uwagi na istnienie barier dost ę pu do ww. rynków, polegaj ą cych m.in. na konieczno ś ci poddania si ę nadzorowi bankowemu w poszczególnych krajach, tj.: w Polsce - Komisji Nadzoru Bankowego na zasadach okre ś lonych m.in. w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz.U. z 2002 r., Nr 72, poz. 665 z pó ź n. zm.) w zakresie uzyskania - w okre ś lonych warunkach - zgody lub zezwolenia Komisji na utworzenie banku, rozpocz ę cie dzia ł alno ś ci bankowej, po łą czenie banków lub nabycie przedsi ę biorstwa bankowego, w ocenie organu antymonopolowego powy ż sze rynki produktowe nale ż y traktowa ć jako rynki krajowe. Bior ą c pod uwag ę okre ś lone powy ż ej kryteria wyznaczania rynku w ł a ś ciwego oraz ze wzgl ę du na specyfik ę , w ł a ś ciwo ś ci, uregulowania ustawowe, a tak ż e ró ż ny kr ą g odbiorców - w ł a ś ciwym rynkiem produktowym w rozpatrywanej transakcji jest rynek us ł ug bankowych, obejmuj ą cy poni ż sze segmenty: − bankowo ść detaliczna − bankowo ść korporacyjna − us ł ugi doradcze − bankowo ść inwestycyjna − dodatkowe us ł ugi bankowe Natomiast w ł a ś ciwym rynkiem geograficznym jest w rozpatrywanej transakcji krajowy rynek polski. Polski rynek us ł ug bankowych charakteryzuje si ę znaczn ą liczb ą podmiotów i wysokim poziomem konkurencji, b ę d ą c jednym z wi ę kszych rynków na obszarze Europy Ś rodkowej. Wg danych NBP na rynku tym dzia ł a obecnie 60 banków oraz przedstawicielstwa 17 banków zagranicznych. Najbardziej rozwijaj ą cym si ę segmentem tego rynku jest bankowo ść detaliczna. Z przekazanych przez Zg ł aszaj ą cego informacji wynika, i ż w dacie zg ł oszenia obaj bezpo ś redni uczestnicy rozpatrywanej koncentracji nie prowadzili, na ww. polskim rynku us ł ug bankowych, dzia ł alno ś ci operacyjnej. Zgodnie zatem z definicj ą rynku w ł a ś ciwego, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym, zawart ą w pkt 7.2.1 za łą cznika do rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2002 r. w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców (Dz. U. Nr 37, poz. 334), zwanego dalej "rozporz ą dzeniem" – nie istniej ą rynki w ł a ś ciwe, na które przedmiotowa transakcja wywiera wp ł yw w uj ę ciu horyzontalnym. Ponadto zgodnie z definicj ą rynku w ł a ś ciwego, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym, zawart ą w pkt 7.2.2 ww. za łą cznika do rozporz ą dzenia, brak jest w niniejszej koncentracji rynków, na które koncentracja ta wywiera wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym (pionowym). Jednocze ś nie, bior ą c pod uwag ę definicj ę rynku w ł a ś ciwego, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym, zawart ą w pkt 10.1.1 ww. za łą cznika do rozporz ą dzenia, w niniejszej koncentracji brak jest równie ż , jak wynika z informacji Zg ł aszaj ą cego, rynku w ł a ś ciwego, na który koncentracja wywiera wp ł yw w tym uk ł adzie. Skutki koncentracji Z uwagi na fakt, i ż Privatbank jest zainteresowany rozwojem us ł ug bankowych dla ma ł ych i ś rednich firm, g ł ównie dzia ł aj ą cych na wschodnich obszarach Polski oraz skoncentrowaniem dzia ł alno ś ci poprzez Bud-Bank na obs ł udze klientów korporacyjnych prowadz ą cych wymian ę handlow ą z Ukrain ą , nale ż y przypuszcza ć , i ż g ł ównymi konkurentami Zg ł aszaj ą cego b ę d ą PKO BP SA oraz Pekao SA banki zaanga ż owane w obs ł ug ę polskich podmiotów prowadz ą cych dzia ł alno ść na Ukrainie, posiadaj ą ce dost ę p do rynku ukrai ń skiego poprzez podmioty zale ż ne, tj. nabyty przez PKO PB Kredyt Bank Ukraina oraz Bank Pekao Ukraina Ltd., co mo ż e przyczyni ć si ę do rozwoju konkurencji w tym w ł a ś nie segmencie rynku us ł ug bankowych. W ocenie organu antymonopolowego, niniejsza koncentracja, w której przedsi ę biorca aktywny tj. Privatbank oraz przedsi ę biorca, nad którym przejmowana jest kontrola tj. Bud-Bank, nie prowadz ą w dacie zg ł oszenia dzia ł alno ś ci gospodarczej na ż adnym z rynków produktowych w Polsce, nie wywiera w chwili obecnej istotnego wp ł ywu na wy ż ej przedstawione rynki. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , oraz w zwi ą zku z faktem, i ż w wyniku omawianej koncentracji na ż adnym z ww. rynków produktowych w Polsce pozycja rynkowa uczestników koncentracji nie uleganie wzmocnieniu, ani te ż konkurencja nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci poprzez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na tych rynkach, orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Departamentu Analiz Rynku Adam Ż o ł nowski Otrzymuje: Zakrytoje akcjoniernoje obszczestwo Komerczeskij bank „Privatbank” za po ś rednictwem pe ł nomocników Pana Jaros ł awa Sroczy ń skiego Pana Krzysztofa Kantona So ł tysi ń ski & Szl ę zak – Kancelaria Radców Prawnych i Adwokatów Spó ł ka Komandytowa ul. Wawelska 15B 02-034 Warszawa