Centralne Repozytorium: 5 lat przechowywania od 19 listopada 2026 r.
Autor: Michał Jackowski (profesor AI i prawa)
Opublikowano: Źródła zweryfikowano:
Od 19 listopada 2026 r. okres przechowywania dokumentów objętych nowym rozporządzeniem w Centralnym Repozytorium będzie wynosił pięć lat, liczonych od końca roku ich umieszczenia w systemie. To istotna różnica wobec liczenia terminu od dnia dodania dokumentu. Rozporządzenie określa również opłatę za umieszczenie dokumentu oraz sposób jej przekazania przez notariusza.
Skąd nowe zasady przechowywania dokumentów
Zasady ustanawia rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 29 października 2026 r., ogłoszone w Dzienniku Ustaw z 3 listopada 2026 r. pod pozycją 1449. Dotyczy ono Centralnego Repozytorium Elektronicznych Wypisów Aktów Notarialnych, nazywanego dalej Repozytorium.
Podstawą wydania rozporządzenia jest art. 8a ust. 1d ustawy z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. To ustawowe upoważnienie, czyli przepis pozwalający ministrowi ustalić szczegółowe zasady w rozporządzeniu. Związek z tą ustawą ma znaczenie: regulacja nie ustanawia ogólnego terminu przechowywania wszystkich dokumentów notarialnych.
Datę rozpoczęcia obowiązywania zasad wskazuje wprost § 5 rozporządzenia:
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 19 listopada 2026 r. — § 5 rozporządzenia MSWiA z 29 października 2026 r.
Od tej daty obowiązuje rozporządzenie. Nie oznacza to jednak, że właśnie 19 listopada 2026 r. rozpoczyna się wspólny pięcioletni okres dla wszystkich dokumentów. Sposób jego obliczenia określa osobno § 2, wiążąc go z rokiem umieszczenia konkretnego dokumentu w Repozytorium.
Jakie wypisy, kopie i odpisy obejmuje rozporządzenie
Zakres regulacji określa § 1 pkt 1. Obejmuje on elektroniczne wypisy, kopie lub odpisy dokumentów — a więc elektroniczne formy odtworzenia ich treści — o których mowa w art. 8a ust. 1 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców.
Decydujące jest zatem ustawowe wskazanie dokumentów, nie sama nazwa Repozytorium. Nie należy z niej wyprowadzać wniosku, że pięcioletnia zasada obejmuje każdy elektroniczny wypis aktu notarialnego znajdujący się w tym systemie.
Przy ustalaniu, czy dany dokument podlega rozporządzeniu, trzeba więc odpowiedzieć na dwa pytania:
- czy jest elektronicznym wypisem, kopią lub odpisem dokumentu wskazanego w art. 8a ust. 1 tej ustawy;
- czy chodzi o jego przechowywanie w Centralnym Repozytorium Elektronicznych Wypisów Aktów Notarialnych.
Rozporządzenie nie tworzy natomiast ogólnej zasady archiwizacji wszystkich elektronicznych dokumentów przedsiębiorcy czy kancelarii. Jego § 1 pkt 2 obejmuje dodatkowo sposób uiszczania i wysokość opłaty za umieszczenie wskazanych dokumentów w Repozytorium. Okres przechowywania i opłata odnoszą się więc do tego samego, ustawowo wyznaczonego zakresu dokumentacji.
Pięć lat liczy się od końca roku umieszczenia
Najważniejszą regułę zawiera § 2 rozporządzenia. Określa on zarówno długość przechowywania, jak i zdarzenie, od którego należy ją obliczać:
Okres przechowywania w Repozytorium dokumentów wynosi 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym zostały one umieszczone w Repozytorium. — § 2 rozporządzenia MSWiA z 29 października 2026 r.
W praktyce trzeba najpierw ustalić rok dodania dokumentu do systemu, następnie koniec tego roku i dopiero od niego odliczyć pięć lat. Nie chodzi więc o pięć lat od konkretnego dnia przesłania pliku.
Przepis wskazuje umieszczenie dokumentu w Repozytorium, a nie jego sporządzenie czy dokonanie czynności opisanej w dokumencie. Dla prawidłowego obliczenia okresu potrzebna jest zatem informacja o dodaniu go do systemu. Sama data widniejąca na dokumencie nie wystarczy.
Tak wygląda zastosowanie tej reguły do przykładowych dat:
| Przykładowa data umieszczenia | Koniec roku będący punktem odniesienia | Koniec pięcioletniego okresu |
|---|---|---|
| 19 listopada 2026 r. | 31 grudnia 2026 r. | 31 grudnia 2031 r. |
| 31 grudnia 2026 r. | 31 grudnia 2026 r. | 31 grudnia 2031 r. |
| 2 stycznia 2027 r. | 31 grudnia 2027 r. | 31 grudnia 2032 r. |
Dokumenty umieszczone w tym samym roku mają więc ten sam koniec okresu przechowywania, choć dodano je w różnych dniach. Z kolei przejście z grudnia na styczeń przesuwa koniec tego okresu o cały rok.
To również wyjaśnia, dlaczego rzeczywisty czas pozostawania dokumentu w Repozytorium może przekroczyć pięć lat od dnia jego dodania. Do ustawionych w rozporządzeniu pięciu lat dochodzi bowiem pozostała część roku, w którym dokument umieszczono w systemie.
Opłata wynosi 5 zł za umieszczenie dokumentu
Obok terminu przechowywania rozporządzenie ustala koszt umieszczenia dokumentu w Repozytorium. Zgodnie z § 3:
Wysokość opłaty za umieszczenie w Repozytorium któregokolwiek z dokumentów wynosi 5 zł. — § 3 rozporządzenia MSWiA z 29 października 2026 r.
Jest to opłata za umieszczenie dokumentu. Przepis nie określa jej jako opłaty za każdy rok przechowywania ani jako należności za stronę dokumentu. Nie należy również utożsamiać jej z opłatą za pobranie lub udostępnienie dokumentu — § 3 dotyczy innej czynności.
Sposób rozliczenia określa § 4 rozporządzenia. Łączną kwotę opłat przekazuje notariusz:
- bezgotówkowo;
- na rachunek bankowy Krajowej Rady Notarialnej;
- do 7. dnia miesiąca następującego po miesiącu umieszczenia dokumentów w Repozytorium.
Przykładowo, jeżeli w listopadzie 2026 r. notariusz umieści w Repozytorium 20 dokumentów objętych rozporządzeniem, suma opłat wyniesie 100 zł. Zgodnie z § 4 powinien przekazać ją na wskazany rachunek do 7 grudnia 2026 r.
Z przepisu wynika zatem obowiązek zbiorczego, miesięcznego rozliczenia przez notariusza. Nie jest to instrukcja nakazująca każdemu zainteresowanemu samodzielnie wpłacać 5 zł bezpośrednio Krajowej Radzie Notarialnej.
Czego nie należy wywodzić z pięcioletniego okresu
Okres przechowywania w Repozytorium trzeba odróżnić od zasad przechowywania innych egzemplarzy dokumentu. Sam § 2 nie stanowi zgody na zniszczenie papierowego oryginału ani usunięcie dokumentacji z własnego archiwum. Określa czas przechowywania wskazanych elektronicznych dokumentów w konkretnym systemie.
Nie należy również utożsamiać przechowywania z nieograniczonym dostępem. Rozporządzenie nie określa, kto może przeglądać lub pobierać dokumenty, jak ma potwierdzać swoje uprawnienia ani w jakim trybie uzyska dostęp. Z samego pięcioletniego okresu nie wynika więc, że każdy zainteresowany będzie mógł przez ten czas swobodnie korzystać z dokumentu.
Podobna ostrożność jest potrzebna przy końcu przechowywania. § 2 ustala jego długość, ale nie opisuje technicznego sposobu usuwania plików. Nie daje podstaw do zapewniania, że dokument zostanie automatycznie usunięty o określonej godzinie ostatniego dnia.
Rozporządzenie nie zawiera także osobnego przepisu przejściowego, czyli reguły wyjaśniającej sposób potraktowania dokumentów umieszczonych wcześniej. Nie można zatem z samej daty wejścia w życie wyprowadzać zasady, że wszystkim dokumentom rozpoczyna się nowy okres przechowywania. Punktem odniesienia wskazanym w § 2 pozostaje rok ich umieszczenia w Repozytorium.
Co to oznacza w praktyce
- Sprawdź zakres dokumentu. Pięcioletnia reguła dotyczy elektronicznych wypisów, kopii lub odpisów wskazanych przez odesłanie do art. 8a ust. 1 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, a nie automatycznie wszystkich dokumentów notarialnych.
- Ustal datę umieszczenia w systemie. To jej rok, a nie data sporządzenia dokumentu, decyduje o obliczeniu okresu przechowywania.
- Licz od końca roku. Dla dokumentu umieszczonego w listopadzie 2026 r. pięcioletni okres kończy się 31 grudnia 2031 r., nie w listopadzie tego roku.
- Uwzględnij opłatę i termin rozliczenia. Umieszczenie dokumentu kosztuje 5 zł; notariusz przekazuje sumę opłat do 7. dnia następnego miesiąca.
- Nie traktuj Repozytorium jako zamiennika wszystkich obowiązków archiwizacyjnych. Rozporządzenie nie rozstrzyga o niszczeniu oryginałów, przechowywaniu pozostałych egzemplarzy ani uprawnieniach do dostępu.
Źródła
Śledź zmiany w prawie z AnyLawyer
Zapisz temat, który Cię dotyczy, a AnyLawyer będzie na bieżąco sprawdzać nowe przepisy, orzeczenia i decyzje organów. Każdy raport pokazuje, co się zmieniło i co to oznacza, z odnośnikami do oficjalnych źródeł.
Rozpocznij monitoring