Księgi rachunkowe CIT: zwolnienie od 3 listopada 2026 r.

Nie trzeba prowadzić komputerowo ani przesyłać elektronicznie określonej części ksiąg rachunkowych, jeżeli spełnione są warunki rozporządzenia z 29 października 2026 r. Zwolnienie dotyczy wyłącznie danych z ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, a nie całej księgowości. O prawie do niego decydują zarówno kategoria podatnika lub spółki, jak i data rozpoczęcia roku objętego rozliczeniem.

Skąd wynika obowiązek prowadzenia i przesyłania ksiąg

Punktem wyjścia jest art. 9 ust. 1c ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, czyli ustawy o CIT. Nakazuje on podatnikom prowadzącym księgi rachunkowe — uporządkowany zapis zdarzeń gospodarczych — korzystać z programów komputerowych, a następnie przekazywać księgi właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego elektronicznie.

Jak przypomniał WSA we Wrocławiu w wyroku z 15 maja 2025 r., I SA/Wr 875/24, przesłanie następuje po zakończeniu roku podatkowego, do upływu terminu złożenia odpowiedniego zeznania albo deklaracji. Dane mają odpowiadać wymaganej strukturze logicznej, czyli ustalonemu układowi elektronicznego pliku.

Obowiązek ten należy odróżnić od samego obowiązku prowadzenia prawidłowej ewidencji rachunkowej. Zwolnienie z określonego sposobu prowadzenia i przekazywania danych nie oznacza zwolnienia z ich ewidencjonowania.

Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z 29 października 2026 r., Dz.U. poz. 1444, wprowadza ograniczony wyjątek od obowiązków wynikających z art. 9 ust. 1c. Zostało wydane na podstawie art. 9 ust. 5 pkt 2 ustawy o CIT, czyli przepisu upoważniającego ministra do uregulowania zwolnienia.

Kogo obejmuje zwolnienie z § 1 rozporządzenia

Rozporządzenie rozdziela dwie grupy korzystających ze zwolnienia.

Pierwsza to, zgodnie z § 1 pkt 1, podatnicy inni niż określeni w art. 9 ust. 1d ustawy o CIT. Warunek został więc zapisany przez odesłanie do innego przepisu: aby ustalić prawo konkretnego podatnika do zwolnienia, trzeba sprawdzić, czy nie należy on do kategorii wskazanej w tym ustępie.

Nie jest to powszechne zwolnienie wszystkich podatników CIT. Nie należy też zastępować ustawowego odesłania własnym założeniem, że chodzi wyłącznie o przedsiębiorców o określonej wielkości, przychodach czy sposobie opodatkowania.

Drugą grupę wskazuje § 1 pkt 2. Chodzi o spółki niebędące osobami prawnymi — kategorię spółek wyróżnioną w przepisach podatkowych. Przepis łączy ją od razu z okresem objętym zwolnieniem:

spółki niebędące osobami prawnymi – za rok obrotowy, który rozpoczyna się po dniu 31 grudnia 2025 r., a przed dniem 1 stycznia 2029 r. — § 1 pkt 2 rozporządzenia, Dz.U. z 2026 r. poz. 1444

W przypadku tych spółek znaczenie ma rok obrotowy, czyli okres, za który prowadzi się księgi i rozlicza działalność w rachunkowości. Dla podatników wymienionych w pkt 1 rozporządzenie posługuje się natomiast rokiem podatkowym — okresem rozliczenia podatku dochodowego.

Samo wskazanie spółek w rozporządzeniu nie oznacza, że każda z nich miała wcześniej obowiązek elektronicznego przekazywania ksiąg. Najpierw trzeba ustalić istnienie obowiązku, a dopiero potem zakres zwolnienia. W przywołanym wyroku WSA, przy omawianiu art. 9 ust. 1e ustawy o CIT, wskazano obowiązek dotyczący spółek, których wspólnikami nie są wyłącznie osoby fizyczne.

Jakiej części ksiąg nie trzeba prowadzić komputerowo ani wysyłać

Najważniejsze ograniczenie znajduje się we wspólnej części § 1, po wyliczeniu obu grup. Przepis nie zwalnia z komputerowego prowadzenia wszystkich ksiąg rachunkowych. Ogranicza wyjątek do konkretnych danych:

… z obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych w części dotyczącej danych z ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych przy użyciu programów komputerowych… — § 1 rozporządzenia, Dz.U. z 2026 r. poz. 1444

Chodzi o dane z rejestru składników majątku oraz praw, wykorzystywanego m.in. do obliczania odpisów amortyzacyjnych, czyli stopniowego rozliczania ich wartości według przepisów podatkowych.

W odniesieniu do tej części ksiąg rozporządzenie wyłącza dwa obowiązki wynikające z art. 9 ust. 1c ustawy o CIT:

• prowadzenie jej przy użyciu programów komputerowych;
• przesyłanie jej za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Pozostała część ksiąg nie została objęta tym zwolnieniem. Nie można więc na tej podstawie zrezygnować z całej elektronicznej wysyłki ani uznać, że wszystkie zapisy można prowadzić poza programem.

Nie znika również obowiązek posiadania informacji potrzebnych do rozliczenia podatku. Art. 9 ust. 1 ustawy o CIT, przywołany w wyroku I SA/Wr 875/24, wymaga uwzględnienia w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych danych niezbędnych do obliczenia amortyzacji. Rozporządzenie dotyczy sposobu prowadzenia i przekazywania określonych danych, a nie rezygnacji z samej ewidencji.

Od kiedy obowiązuje zwolnienie i których lat dotyczy

Trzeba rozdzielić dwie daty: wejście rozporządzenia w życie oraz początek roku, za który można zastosować zwolnienie.

Pierwszą kwestię rozstrzyga § 2:

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. — § 2 rozporządzenia, Dz.U. z 2026 r. poz. 1444

Rozporządzenie ogłoszono 2 listopada 2026 r., zatem weszło w życie 3 listopada 2026 r. Od tej daty obowiązuje przewidziane w nim zwolnienie.

Zakres lat określa natomiast § 1. Zarówno dla podatników, jak i dla spółek chodzi o rok rozpoczynający się:

• po 31 grudnia 2025 r.;
• przed 1 stycznia 2029 r.

Jeżeli rok podatkowy albo obrotowy pokrywa się z kalendarzowym, oznacza to lata 2026, 2027 i 2028. Zwolnienie nie jest więc ograniczone do lat zaczynających się po dniu wejścia rozporządzenia w życie: obejmuje także wskazany w nim rok rozpoczęty wcześniej.

Decyduje data rozpoczęcia roku, a nie jego zakończenia ani termin wysłania danych. To szczególnie ważne przy roku innym niż kalendarzowy.

Przykład: jeżeli uprawniona spółka ma rok obrotowy od 1 lipca 2028 r. do 30 czerwca 2029 r., jego początek mieści się w przedziale określonym w § 1 pkt 2. Samo zakończenie roku w 2029 r. nie wyłącza zwolnienia. Natomiast rok rozpoczynający się 1 stycznia 2029 r. nie mieści się już w tym przedziale.

Na co uważać przy ustalaniu prawa do zwolnienia

Najczęstsze ryzyko to pomieszanie harmonogramu obejmowania podatników obowiązkiem elektronicznym z warunkami tego konkretnego zwolnienia.

Spór rozpoznany przez WSA we Wrocławiu w sprawie I SA/Wr 875/24 dotyczył właśnie pierwszego roku wykonywania obowiązku z art. 9 ust. 1c. W odniesieniu do podatnika stosującego estoński CIT — szczególny sposób opodatkowania dochodów spółek — sąd wskazał, że przekroczenie progu 50 mln euro przychodów ustalanych na podstawie ksiąg za poprzedni rok oznaczało obowiązek już za rok rozpoczynający się po 31 grudnia 2024 r.

Wyrok z 2025 r. nie rozstrzyga jednak o zwolnieniu wprowadzonym rozporządzeniem z 2026 r. Data powstania obowiązku i prawo do późniejszego, częściowego zwolnienia to dwa odrębne zagadnienia. Warunki drugiego z nich należy odczytywać bezpośrednio z § 1 rozporządzenia.

Warto też zauważyć, że rozporządzenie nie przewiduje wniosku o zwolnienie, zgody urzędu ani indywidualnej decyzji. Posługuje się sformułowaniem „Zwalnia się”. Skorzystanie z niego wymaga zatem prawidłowego ustalenia kategorii podmiotu, właściwego roku oraz zakresu danych, a nie uzyskania uznaniowej zgody organu.

Co to oznacza w praktyce

1. Sprawdź kategorię podatnika. Przy stosowaniu § 1 pkt 1 ustal, czy podatnik znajduje się poza zakresem art. 9 ust. 1d ustawy o CIT. Sam fakt rozliczania CIT nie wystarcza.

2. Zweryfikuj początek roku. Zwolnienie obejmuje lata podatkowe lub obrotowe rozpoczynające się od 1 stycznia 2026 r. do 31 grudnia 2028 r. Data zakończenia roku nie jest tu kryterium.

3. Oddziel dane objęte wyjątkiem od pozostałych ksiąg. Zwolnienie dotyczy wyłącznie części odnoszącej się do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.

4. Nie rezygnuj z wymaganej ewidencji. Brak obowiązku komputerowego prowadzenia i elektronicznego przesyłania tej części danych nie oznacza, że informacje potrzebne do obliczenia podatku i amortyzacji stają się zbędne.

5. Ustal z księgowością zakres wysyłki. Od 3 listopada 2026 r. można stosować zwolnienie na warunkach rozporządzenia, ale nie jest ono podstawą do pominięcia pozostałych obowiązków dotyczących ksiąg.

Źródła

• Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z 29 października 2026 r. w sprawie zwolnienia z obowiązku prowadzenia przy użyciu programów komputerowych i przesyłania części ksiąg rachunkowych na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, Dz.U. z 2026 r. poz. 1444
• Wyrok WSA we Wrocławiu z 15 maja 2025 r., I SA/Wr 875/24