Kary za przekroczenie poziomu hałasu w 2027 r. – stawki
Autor: Michał Jackowski (profesor AI i prawa)
Opublikowano: Źródła zweryfikowano:
W 2027 r. za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu przenikającego do środowiska będą stosowane stawki zależne od wielkości przekroczenia oraz pory dnia lub nocy. Dla przedsiębiorcy ważna jest jednak nie tylko tabela kwot: trzeba też wiedzieć, z jakim dopuszczalnym poziomem porównuje się hałas i dlaczego stawka za decybel nie jest jeszcze kwotą do zapłaty.
Skąd wzięły się stawki na 2027 r.
Stawki ogłosił minister klimatu i środowiska w obwieszczeniu z 24 września 2026 r., opublikowanym w Monitorze Polskim pod poz. 962. Obwieszczenie powołuje jako podstawę art. 291 ust. 2 oraz art. 312 Prawa ochrony środowiska. Ogłasza dwie różne rzeczy: górną jednostkową stawkę oraz stawki jednostkowe zapisane w załączniku. Stawka jednostkowa to kwota przypisana w tabeli do każdego decybela przekroczenia; górna stawka wyznacza odrębny pułap, a nie kwotę automatycznie stosowaną w każdej sprawie.
Punktem wyjścia jest dopuszczalny poziom hałasu, czyli poziom, którego nie należy przekraczać w danej sytuacji. Jak opisano w wyroku WSA w Krakowie, II SA/Kr 1488/24, art. 112 Prawa ochrony środowiska ujmuje ochronę przed hałasem jako utrzymywanie go na poziomie dopuszczalnym lub niższym, a gdy poziom został przekroczony — jego obniżanie.
Stosownie do art.112 ustawy środowiskowej ochrona przed hałasem polega na zapewnieniu jak najlepszego stanu akustycznego środowiska, w szczególności poprzez trzymanie poziomu hałasu poniżej dopuszczalnego lub co najmniej na tym poziomie oraz zmniejszanie poziomu hałasu co najmniej do dopuszczalnego, gdy nie jest on dotrzymany. — Wyrok WSA w Krakowie, II SA/Kr 1488/24
Mówiąc prościej, celem nie jest „wkalkulowanie” kary w działalność, lecz dotrzymanie właściwego poziomu hałasu. Obwieszczenie na 2027 r. podaje stawki za jego przekroczenie; nie jest tabelą dopuszczalnych poziomów hałasu.
Ile wynoszą kary za hałas w 2027 r.
W pkt 1 obwieszczenia minister podaje pułap odnoszący się do jednego decybela przekroczenia:
- górną jednostkową stawkę kary za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu przenikającego do środowiska, za jeden dB przekroczenia, wynoszącą 103,04 zł; — Obwieszczenie Ministra Klimatu i Środowiska z 24 września 2026 r., pkt 1
103,04 zł nie jest stawką, którą należy wpisywać do każdego obliczenia. Konkretne stawki na 2027 r. znajdują się w załączniku, do którego odsyła pkt 2 obwieszczenia. „dB” oznacza decybel — jednostkę używaną tu do określenia wielkości przekroczenia.
| Przekroczenie dopuszczalnego poziomu | Stawka za każdy dB w porze dnia | Stawka za każdy dB w porze nocy |
|---|---|---|
| Od 1 do 5 dB | 17,93 zł | 22,43 zł |
| Powyżej 5 do 10 dB | 31,36 zł | 38,11 zł |
| Powyżej 10 do 15 dB | 44,86 zł | 53,84 zł |
| Powyżej 15 dB | 67,27 zł | 80,80 zł |
Tabela pochodzi z załącznika do obwieszczenia, M.P. z 2026 r. poz. 962. W każdym z czterech przedziałów stawka nocna jest wyższa od dziennej. Załącznik rozróżnia też granice przedziałów: przykładowo przekroczenie 5 dB należy do pierwszego wiersza, a przekroczenie powyżej 5 dB — do drugiego.
Obwieszczenie używa sformułowania „za każdy dB przekroczenia”. Nie należy jednak traktować samej tabeli jako kompletnego wzoru na kwotę należną za dobę lub za cały okres naruszenia. Najpierw trzeba ustalić poziom dopuszczalny, wielkość stwierdzonego przekroczenia i porę, której ono dotyczy. Kwota wynikająca z decyzji w konkretnej sprawie może wymagać uwzględnienia dalszych zasad wymiaru kary, których treści obwieszczenie nie przedstawia.
Jak ustala się przekroczenie i kogo może dotyczyć kara
Przykład przedsiębiorcy, którego zakład emitował hałas w kierunku zabudowy mieszkaniowej, pojawia się w wyroku WSA w Warszawie z 20 marca 2017 r., IV SA/Wa 3263/16. W opisanej sprawie dopuszczalny poziom hałasu wynikał z decyzji miasta. Inspektor ochrony środowiska ustalił przekroczenie w porze nocnej o 4,1 dB i wymiar tzw. kary biegnącej — kary, której wymiar ustala się w związku z trwającym naruszeniem — na 58,38 zł za dobę. Była to sprawa z 2015 r., więc podanej w niej kwoty nie wolno przedstawiać jako stawki na 2027 r.
Sprawa pokazuje, komu może grozić sankcja: przedsiębiorcy prowadzącemu działalność w zakładzie, z którego hałas przenika do środowiska i przekracza poziom określony dla rozpatrywanej sytuacji. Pokazuje też kolejność ustaleń. Organ odnosi hałas z zakładu do właściwego poziomu dopuszczalnego, a dopiero stwierdzone przekroczenie staje się podstawą ustalenia wymiaru kary. W 2027 r. przekroczenie o 4,1 dB wskazywałoby w tabeli stawkę 22,43 zł za każdy dB w porze nocy. Nie oznacza to, że można na podstawie samej tabeli zastąpić nią dobowy wymiar z dawnej sprawy.
Dla przedsiębiorcy znaczenie mają również okoliczności pomiaru. W sprawie IV SA/Wa 3263/16 prowadząca zakład twierdziła, że na wcześniejsze wyniki mógł wpłynąć ruch na pobliskiej drodze krajowej. Wystąpiła o wznowienie postępowania — ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej już ostateczną decyzją. Sąd oddalił jej skargę na odmowę wznowienia. Z opisu sprawy wynika praktyczna przestroga: jeśli przedsiębiorca dostrzega możliwe zewnętrzne źródło hałasu, powinien zbierać informacje o nim i zgłaszać zastrzeżenia dotyczące pomiarów możliwie wcześnie. Samo późniejsze wskazanie pobliskiej drogi nie przesądza o ponownym otwarciu sprawy.
Na co uważać przy decyzji o karze
Pierwsza pułapka to pomylenie górnej stawki 103,04 zł ze stawkami z załącznika. Druga — pomylenie stawki „za każdy dB” z gotową kwotą do zapłaty. Trzecia dotyczy samej decyzji ustalającej karę biegnącą.
Różnicę między ustaleniem jej wymiaru a obowiązkiem zapłaty wyjaśnia wyrok WSA w Warszawie, IV SA/Wa 2027/19. Sąd odniósł się w nim do art. 309 ust. 2 Prawa ochrony środowiska i wskazał, że organ ustala wymiar kary biegnącej w wysokości ściśle określonej przez ustawodawcę. Wyjaśnił też charakter decyzji ustalającej ten wymiar:
Słuszna jest również uwaga, że przepisy działu IV kpa mogą mieć zastosowanie jedynie w przypadku nałożenia kary, która podlega egzekucji, a decyzja ustalająca wymiar kary biegnącej nie jest decyzją nadającą się do wykonania, bowiem nie zobowiązuje ona podmiotu do faktycznego zapłacenia kary. — Wyrok WSA w Warszawie, IV SA/Wa 2027/19
Egzekucja oznacza przymusowe dochodzenie należności. Z przytoczonego rozstrzygnięcia wynika, że decyzja ustalająca wymiar kary biegnącej nie jest jeszcze sama w sobie nakazem zapłaty tej kwoty. Nie oznacza to jednak, że można ją zignorować: określa ona wymiar sankcji związanej ze stwierdzonym naruszeniem. Sąd wskazał ponadto, że przy jej ustalaniu organ jest związany ustawowo określoną wysokością, a nie wybiera kwoty według swobodnej oceny sytuacji przedsiębiorcy.
Przedsiębiorca powinien więc oddzielnie sprawdzić ustalenia faktyczne — źródło hałasu, wynik pomiaru, właściwy poziom dopuszczalny i porę przekroczenia — oraz rachunek, w którym zastosowano odpowiednią stawkę. To dwa różne możliwe źródła błędu.
Co to oznacza w praktyce
- Sprawdź poziom dopuszczalny dla swojej działalności, zanim porównasz go z wynikiem pomiaru. W opisanej sprawie zakładu poziom ten był określony w decyzji miasta.
- Kontroluj hałas w porze dnia i nocy osobno. Obwieszczenie na 2027 r. przewiduje różne stawki, a nocne są wyższe w każdym przedziale.
- Nie licz należnej kwoty wyłącznie z tabeli. Tabela wskazuje stawki za dB; przykład sądowy pokazuje, że decyzja może określać wymiar kary biegnącej w złotych za dobę.
- Dokumentuj źródła hałasu i zastrzeżenia do pomiarów na bieżąco. Jeśli w pobliżu działa także inne źródło, jak droga w sprawie IV SA/Wa 3263/16, późniejsze powołanie się na nie może nie wystarczyć do wznowienia postępowania.
- Gdy poziom jest przekroczony, zaplanuj jego ograniczenie. Przywołany w orzecznictwie art. 112 Prawa ochrony środowiska wskazuje właśnie na zmniejszenie hałasu co najmniej do poziomu dopuszczalnego.