Ts 89/24

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 8 lipca 2026 r. Pozycja 58 POSTANOWIENIE z dnia 14 maja 2025 r. Sygn. akt Ts 89/24 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Piotrowicz , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M . J . o zbadanie zgodności: art. 767 3a § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) w zakresie zwrotu: „jako sąd drugiej instancji” oraz art. 735 1 § 3 ustawy – Kodeks postępowania cywilnego , z art. 10 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2; art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 oraz art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , p o s t a n a w i a: o dmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. UZASADNI ENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 10 maja 2024 r. (data nadania) M . J . (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji na tle następującego stanu faktycznego. Skarżący wystąpił do Sądu Rejo no wego w K . z pozwem o zapłatę od pozwanego 10 972,14 zł. Sformułował w nim także wniosek o udzielenie zabezpieczenia poprzez zajęcie całej wierzytelności z rachunku bankowego pozwanego. Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w K . V Wydział Gospodarczy postanowieniem z 14 czerwca 2023 r. (sygn. akt […] ) udzielił zabezpieczenia zgodnie z żądaniem. Orzeczenie to nie zwiera uzasadnienia , ponieważ wniosek pozwanego w tej sprawie z 11 lipca 2023 r. został odrzucony przez referendarz a Sądu Rejonowego postanowieniem z 29 sierpnia 2023 r. (sygn. akt jw.). Na postanowienie referendarza z 14 czerwca 2023 r. pozwany wniósł skargę. Sąd Rejonowy w K . postanowieniem z 30 października 2023 r. (sygn. akt […] ) , orzekając jako sąd drugiej instancji , zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że oddalił wniosek skarżącego o udzielenie zabezpieczenia w całości. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł zażalenie, które Sąd Rejonowy w K . odrzucił jako niedopuszczalne postanowieniem z 9 stycznia 2024 r. (sygn. akt jw.). Zażalenie na to postanowienie zostało natomiast oddalone postanowieniem tego s ą du z 11 marca 2024 r. OTK ZU B/2026 Ts 89/24 poz. 58 2 (sygn. akt […] ). W uzasadnieniu wskazano , że Sąd Rejonowy, rozpoznając skargę na postanowienie referendarz a sądowego w przedmiocie zabezpieczenia , orzekał jako sąd drugiej instancji na podstawie art. 767 3a § 3 w związku z art. 735 1 § 3 ustawy z dnia 17 li - stopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.). Przepisy tej ustawy nie przewidują możliwości zas karżenia postanowienia wydanego w takich okolicznościach, dlatego zażalenie skarżącego na postanowienie Sądu Rejonowego z 30 paź - dziernika 2023 r. było z mocy prawa niedopuszczalne. Postanowienie Sądu Rejonowego w K . z 11 marca 2024 r. zostało wskazane przez skarżącego jako orzeczenie ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Zostało ono doręczone skarżącemu 22 kwietnia 2024 r. Prezes Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 29 maja 2024 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 19 czerwca 2024 r.) wezwał skarżącego do doręczenia odpisu lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii postanowienia Sądu Rejonowego w K . z 14 czerwca 2023 r. (sygn. akt […] ) wraz z uzasadnieniem i czterema kopiami oraz dwóch egzemplarzy skargi konstytucyjnej, a także poinformowania, czy od wskazanego w skardze konstytucyjnej ostatecznego orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia. Skarżący złożył w Trybunale wymagane dokumenty 24 czerwca 2024 r. (data nadania). Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zarządzeni em z 4 grudnia 2024 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 18 grudnia 2024 r.) wezwał skarżącego do usunięcia braków for - malnych skargi przez wskazanie, które wolności lub konstytucyjne prawa skarżącego wy rażo - ne w art. 10 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2; art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 oraz art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji, i w jaki sposób – zdaniem skarżącego – zostały naruszone przez zakwestio - nowane w skardze pr zepisy; uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanych przepisów z wolnościami lub prawami skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie. Skarżący odniósł się do zarządzenia w piśmie procesowym z 27 grudnia 2024 r. (data nadania). Skarżący zarzucił, że zakwestionowane w skardze przepisy nadają urzędnikom sądowym (nieposiadającym cech niezawisłego i bezstronnego sądu) status sądu pierwszej instancji. W ten sposób w sprawie , w związku z którą wystąpił do Trybunału , naruszone zostało przy sługujące mu prawo do dwuinstancyjnego rozpoznania sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd. Według skarżącego rozpoznanie „ sprawy ” w rozumieniu art. 45 ust. 1 Kon - sty tucji ( in casu : udzielenie zabezpieczenia) przez urzędnika sądowego nie może być traktowane na równi z orzekaniem przez niezawisły i bezstronny sąd. Z tego powodu przyjęcie przez ustawodawcę, że sąd , który rozpoznaje środek odwoławczy od decyzji urzędnika , działa jako sąd drugiej instancji , nie spełnia standardów konstytucyjnych. Trybunał Kon stytucyjny zważył, co następuje: 1. Stosownie do art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań, jest oczywiście bezzasadna, lub gdy braki formalne nie zostały usunięte w ustawowym terminie. OTK ZU B/2026 Ts 89/24 poz. 58 3 2. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej może być ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administrac ji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego albo o jego obowiązkach określo- nych w Konstytucji. W związku z tym art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK zobowiązuje skarżącego do określenia przedmiotu skargi, tj. do wskazania przepisu ustawy lub innego aktu norma- tywnego, na podstawie którego wydano w jego sprawie orzeczenie, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji i w stosunku do którego domaga się stwierdzenia niezgodności z ustawą zasadniczą. Zakwestionowany przepis musi więc być podsta wą ostatecznego orzeczenia, zaś jego normatywna treść – źródłem naruszenia wolności lub praw występującego ze skargą konstytucyjną. Skarżący zakwestionował art. 767 3a § 3 i art. 735 1 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ). Pierwszy z nich sta- nowi (w zakresie określonym w skardze konstytucyjnej) , że skargę na postanowienie referen- darza sąd rozpoznaje w składzie jednego sędziego jako sąd drugiej instancji. Drugi jest nato- miast przepisem odsyłającym. Mówi on o tym, że do skargi na postanowienie referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepis art. 767 3a , a także że skarga podlega rozpoznaniu w terminie tygodnia od dnia jej wpływu do sądu. Trybunał Konstytucyjny zauważa , że powyższe przepisy nie były podstawą postanowienia Sądu Rejonowego w K . z 11 marca 2024 r. (sygn. akt […] ), tj. orzeczenia wskazanego przez skarżącego jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Rozstrzygnięciem tym sąd oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie sądu odrzu - cające niedopuszczalny z mocy ustawy środek odwoławczy od orzeczenia z 30 października 2023 r. (sygn. akt […] ) , tj. postanowienia , które zmieniło postanowienie referendarza sądowego o udzieleniu zabezpieczenia. W postępowaniu zakończonym orzeczeniem, w związku z którym skarżący wystąpił do Trybunału, sąd badał więc jedynie to , czy na postanowienie (S ądu Rejonowego w K . orze kającego jako sąd drugiej instancji), wydane po rozpoznaniu skargi, przysługuje środek odwoławczy w postaci zażalenia. W sprawie skargi na orzeczenie referendarza o udzieleniu zabezpieczenia Sąd Rejonowy orzekł natomiast w postanowieniu z 30 października 2023 r. ( co zostało wskazane wprost w uzasadnieniu orzeczenia z 11 marca 2024 r. ). To zatem to orzeczenie, a nie posta - nowienie z 11 marca 2024 r. , zostało wydane na podstawie przepisów zakwestionowanych w skardze konstytucyjnej . Mając powyższe na względzi e Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że analizowana skarga konstytucyjna nie spełnia podstawowego wymogu wynikającego z art. 79 ust. 1 Kon- stytucji, a doprecyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. 3. Należy także zauważyć, że jeśliby nawet przyjąć, że w rozpatrywanej sprawie orze- czeniem, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji , jest postanowienie Sądu Rejonowego w K . z 30 października 2023 r. (sygn. akt […] ), to skardze konstytucyjnej należałoby odmó- wić nadania dalszego biegu z powodu przekroczenia t erminu określonego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. 4. Niezależnie od wyżej wskazanych okoliczności Trybunał zwr aca uwagę na to , że nie wszystkie z zadań powierzonych sądom przez ustawodawcę muszą wykonywać tylko i wyłącznie sędziowie. Zgodnie z art. 2 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 20 24 r. poz. 334 ): „Zadania z zakresu ochrony prawnej, inne niż wymiar sprawiedliwości, wykonują w sądach referendarze sądowi i starsi referendarze sądowi. Ilekroć w przepisach je st mowa o referendarzach sądowych, rozumie się przez to tak- że starszych referendarzy sądowych”. Pogląd ten został zaaprobowany przez Trybunał w wy- OTK ZU B/2026 Ts 89/24 poz. 58 4 roku z 12 maja 2011 r., sygn. P 38/08 (OTK ZU nr 4/A/2011, poz. 33). Trybunał przypomniał również, że referendarz „nie jest sądem”, lecz wysokokwalifikowanym prawnikiem, urzędni- kiem sądowym upoważnionym do wykonywania oznaczonych czynności w postępowaniu sądowym, którego rozstrzygnięcia powinny podlegać kontroli sądowej (zob. postanowienie z 18 kwietnia 2018 r., s ygn. SK 15/16, OTK ZU A/2018, poz. 18). Taki stan rzeczy miał miejsce w sprawie objętej badaną skargą, ponieważ postanowienie referendarza zostało pod- dane kontroli sądu. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.