Ts 57/23

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 3 1 lipca 2026 r. Pozycja 10 4 POSTANOWIENIE z dnia 5 marca 2025 r. Sygn. akt Ts 57/23 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Michał Warciński , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej A . N . w sprawie zgodności: art. 1 ust. 1 pkt 1 (omyłkowo wskazany jako art. 1 pkt 3) ustawy z dnia 2 wrze- śnia 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnie- rzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla , kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (Dz. U. z 2001 r. Nr 60, poz. 622 ; obecnie obowiązujący: Dz. U. z 2021 r. poz. 1774 ) w związku z art. 19 § 1 i art. 398 4 § 3 usta wy z dnia 17 listopada 1964 r. – Ko- deks postępowania cywilnego (Dz. U. 1964 Nr 43, poz. 296 , obecnie obowiązu- jący : Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ) z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypo- spolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 3 marca 202 3 r. (data nadania) A . N . (dalej: skarżąc y ), reprezentowan y przez pełnomocnika z wyboru , wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle nastę - pującego stanu faktycznego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B . decyzją z 2 lipca 2020 r. (znak: […] ; dalej: decyzja ZUS ) odmówił przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego dla żołnierza górnika, o które wnioskował w piśmie z 18 czerwca 2020 r. Sąd Okręgowy w B . wyrokiem z 8 września 2020 r. oddalił odwołanie skarżącego od decyzji ZUS (sygn. akt […] ; dalej: wyrok Sądu Okręgowego ). Wyrokiem z 19 listopada 2021 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację skarżącego od wyroku Sądu Okręgowego (sygn. akt […] ; dalej: wyrok Sądu Apelacyjnego ). W uzasadnieniach decyzji ZUS oraz wyrok ów Sądu Okręgowego i Sądu Apelacyjnego podniesiono, że ubezpieczony nie spełnia warunku do przyznania żądanego przez niego świadczenia pieniężnego z art. 1 ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo OTK ZU B/2026 Ts 57/23 poz. 10 4 2 zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1774 ; dalej: u.ś.p. ). Skarżący złożył następnie skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego . W uzu - pełnieniu braków formalnych skargi podał, że wartość przedmiotu zaskarżenia w rozpo - znawanej sprawie wynosi 3840 zł. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę postanowieniem z 18 maja 2022 r. (sygn. akt […] ) jako niedopuszczaln ą z uwagi na wartość przedmiotu sporu, ustalon ą przez skarżącego na kwotę niższą, niż wskazaną w art. 398 2 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 1568 ; dalej: k.p.c. ). N a postanowienie Sądu Apelacyjnego skarżący wniósł zażalenie , podnosząc, że brak jest podstaw do odrzucenia skargi kasacyjnej, ponieważ w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia , gdy chodzi o przyznanie i wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. Zdaniem skarżącego przedmiotem postępowania w jego sprawie jest przyznanie prawa . Sąd Najwyższy postanowieniem z 18 października 2022 r. (sygn. akt […] ) oddalił zażalenie . W uzasadnieniu zaznaczył, że odniósł się jedynie do przedmio tu zażalenia wniesionego na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej , tj. badał , czy w y stępują przeszkody uniemożliwiające uruchomienie postępowania kasacyjnego . Uzasa - dniając odrzucenie skargi , przytoczył orzeczenie Sądu Najwyższego z 30 lipca 2003 r. (sygn. akt […] ; publ. […] ), zgodnie z którym sprawę o świadczenie pieniężne przewidziane w u.ś.p. należy uznać za sprawę z zakresu ubezpieczeń społecznych i w związku z tym traktować ją, zgodnie z treścią art. 398 2 § 1 k.p.c, jak sprawę o prawa majątkowe. Zarządzeniem z 18 maja 2023 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 2 6 maja 2023 r.) Prezes Tryb unału Konstytucyjnego wezwał skarżąc ego do usunięcia, w terminie tygodnia od doręczenia zarządzenia, brak ów formaln ych skargi konstytucyjnej przez : doręczenie pełnomocnictwa szczególnego uprawniającego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skarżącego przed Trybunałem Konstytucyjnym w odniesieniu do sprawy, w związku z którą złożona została skarga konstytucyjna (wraz z czterema kopiami) ; doręczenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z orygi - nałem wyroków, decyzji lub innych rozstrzygnięć (wraz z uzasadnieniami) potwierdzających wyczerpanie drogi prawnej, w szczególności: decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B . z 2 lipca 2020 r., wyroków: Sądu Okręgowego w B . z 8 września 2020 r. (sygn. akt […] ), Sądu Apelacyjnego w K . z 19 listopada 2021 r. (sygn. akt […] ), postanowień: Sądu Apelacyjnego w K . z 18 maja 2022 r. (sygn. akt […] ) o odrzuceniu skargi kasacyjnej, Sądu Najwyższego z 18 października 2022 r. (sygn. akt […] ); udokumentowanie daty doręczenia skarżącemu orzeczenia wskazanego w skardze konstytucyjnej jako ostateczne (przez doręczenie np. poświadczonej za zgodność z oryginałem koperty , w której doręczone zostało to orzeczenie wraz z monitoringiem przesyłki Poczty Polskiej lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii zwrotnego potwierdzenia odbioru tej przesyłki lub elektro - nicznego potwierdzenia odbioru). W piśmie z 2 czerwca 202 3 r. (data nadania ) skarżąc y ustosunkował się do powyższego wezwania oraz załączył żądane odpisy dokumentów i pełnomocnictwa. Zarządzeniem z 30 stycznia 2024 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 6 lutego 2024 r.) s ędzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: wskazanie, które konstytucyjne wolności lub prawa skarżącego wyrażone w art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji i w jaki sposób – zdaniem skarżącego – zostały naruszone przez zakwestionowane art. 1 ust. 1 pkt 1 (omyłkowo ozna - czony w złożonej skardze jako art. 1 pkt 3) ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1774) w związku z art. 19 § 1 , w związku OTK ZU B/2026 Ts 57/23 poz. 10 4 3 z art. 398 4 § 3 k.p.c. ; uzasadnienie zarzut u niezgodności zaskarżonych przepisów z wolno - ściami lub prawami skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie ; udokumentowanie daty doręczenia skarżącemu orzeczenia wskazanego jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, tj. postanowienia Sądu Najwyższego z 18 paź - dziernika 2022 r. (sygn. akt […] ), przez doręczenie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii koperty, w której doręczono skarżącemu to postanowienie, albo innego wiarygodnego dokumentu, który dokumentuje datę doręczenia go skarżącemu (wraz z cztere - ma kopiami); doręczenie pełnomocnictwa szczególnego uprawniającego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej (wskazującego na postępowanie sądowe, z którego skarga wynika) oraz do reprezentowania skarżącego w tej sprawie przed Trybunałem Konsty - tucyjnym. W piśmie z 13 lutego 2024 r. skarżący odniósł się do żądań zawartych w zarządzeniu sędziego TK ; z ałączył również kopie pełnomocnictwa. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony wolności lub praw. Musi ona spełniać przesłanki dopuszczalności jej do merytorycznego rozpoznania, które zostały uregulowane w art. 79 ust. 1 Konstytucji i doprecyzowane w ustawie z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393, ze zm.; dalej: u.o.t.p.TK) . Gdy skarga konstytucyjna nie spełnia warunków formalnych, a także gdy jest oczywiście bezzasadna lub gdy jej braki nie zostały usunięte w określonym terminie, Trybunał Konstytucyjny wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu. Wstępne rozpoznanie służy bowiem wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. 2. Skarżący w piśmie z 2 czerwca 2023 r., w odpowiedzi na wezwanie Prezes a Trybunału Konstytucyjnego do udokumentowania daty doręczenia skarżącemu orzeczenia wskazanego w skardze konstytucyjnej jako ostateczne , oświadczył, że odpis postanowienia Sądu Najwyższego z 18 października 2022 r. (sygn. akt […] ; dalej: postanowienie Sądu Najwyższego ) otrzymał 5 grudnia 2022 r. Tym samym wskazał, że w jego sprawie posta - nowienie Sądu Najwyższego jest orzeczenie m , o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji . Należy zaznaczyć, że Sąd Najwyższy w powziętym postanowieniu nie odnosił się do twierdzeń skarżącego w zakresie materialnoprawej podstawy orzeczenia sądu drugiej instancji, od którego wniesiono odrzuconą skargę kasacyjną, tj. zastosowania przepisów ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1774; dalej: u.ś.p.) . Jest to uzasadnione charakterem postępowania kasacyjnego, odrębnego od postępowania materialnoprawnego. Merytoryczne rozpoznanie skargi jest możliwe tylko wtedy, gdy do naruszenia konstytucyjnych praw lub wolności doszło na skutek wydania rozstrzygnięcia w sprawie skarżącego, przy czym naruszenie to musi wynikać z zastosowania przez organy orzekające w sprawie przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, któremu skarżący zarzuca niezgodność z Konstytucją. W związku z powyższym skardze należy odmówić nadania dalszego biegu w zakresie , w jakim dotyczy art. 1 ust. 1 pkt 1 u.ś.p. (omyłkowo wskazanego w skardze jako art. 1 pkt 3 u.ś.p.), na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. OTK ZU B/2026 Ts 57/23 poz. 10 4 4 3 . Należy stwierdzić, że skarżący – mimo wezwania – nie usunął w wyznaczonym terminie wszystkich braków formalnych skargi konstytucyjnej, co jest samodzielną podstawą odmowy nadania jej dalszego biegu ( art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK). 3.1. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 30 stycznia 2024 r. skarżą- cy został wezwany do wskazania, które konstytucyjne wolności lub prawa skarżącego wyra- żone w art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji i w jaki sposób zostały naruszone przez zakwestio- nowane art. 1 ust. 1 pkt 1 (omyłkowo oznaczony w złożonej skardze jako art. 1 pkt 3) u.ś.p. w związku z art. 19 § 1 , w związku z art. 398 4 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Ko- deks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296, obecnie obowiązujący – Dz. U. z 2024 r. poz. 1568) oraz uzasadnienie zarzutu niezgodności zaskarżonych przepisów z wolnościami lub prawami skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie . W odpowiedzi, w piśmie procesowym z 13 lutego 202 4 r. , skarżący ograniczył się jedynie do wyrażenia przekonania, że o niekonstytucyjności zaskarżonych przepisów świad- czy brak uzasadnienia różnicowania sytuacji obywateli przymusowo zatrudnionych w bata- lionach budowlanych: w latach 1949 - 1959 oraz w latach 1970 - 1971. Tak lapidarne stwierdzenie nie wyczerpuje wymogu u zasadnieni a zarzutu niezgodno- ści kwestionowanego przepisu ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie, wynikającego z art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK (por. np. postanowienie TK z 29 września 2022 r. , sygn. Ts 120/21, OTK ZU B/2023, poz. 265 ). 3.2. W związku z trzymiesięczny m terminem złożenia skargi konstytucyjnej, o którym mowa w art. 77 ust . 1 u.o.t.p.TK , konieczne jest jednoznaczne ustalenie rozpoczęcia jego bie- gu. Skarżący został wezwany do udokumentowania daty doręczenia orzeczenia wskazanego w skardze jako ostateczne (zob. pkt 3 zarządzenia Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 2 czerwca 2023 r., pkt 3 zarządzenia sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 3 stycznia 2024 r.) . Pełnomocnik skarżącego w pismach z 2 czerwca 2023 r. oraz 13 lutego 2024 r. zło- żył jedynie oświadczenie o dacie doręczenia przedmiotowe go orzeczenia . Nie wyczerpuje to wymogu udokumentowania daty doręczenia wyroku, decyzji lub innego rozstrzygnięcia, wy- nikającego z art. 53 ust. 1 pkt 5 u.o.t.p.TK. 3.3. Należy także zauważyć, że mimo dwukrotnego wezwania do przedłożenia pełno- mocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej (wskazującego na postępowanie sądowe, z którego skarga wynika) oraz do reprezentowania skarżącego w tej sprawie przed Trybunałem Konstytucyjnym (zob. pkt 1 zarządzenia Prezesa Trybunału Kon- stytucyjnego z 2 czerwca 2023 r., pkt 4 zarządzenia sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 30 stycznia 2024 r.), doręczone pełnomocnictwo nie odpowiada wymogom pełnomocnictwa szczególnego, które implicite wynikają z art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 44 ust. 1 w związ- ku z art. 53 ust. 2 pkt 3 u.o.t.p.TK. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżące mu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.