Ts 272/21

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 21 września 2026 r. Pozycja 155 POSTANOWIENIE z dnia 7 stycznia 2025 r. Sygn. akt Ts 272/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bartłomiej Sochański , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej D . K . o zbadanie zgodności: 1) art. 285h § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) „w zakresie w jakim nie przyznaje explicite stronie postępowania sądowoadministracyj- nego środka odwoławczego w postaci zażalenia na postanowienie Naczelne- go Sądu Administracyjnego odrzucające skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjne- go” z art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 285a § 2 ustawy wymienionej w punkcie pierwszym „w zakresie w jakim: a) uzależnia przysługiwanie stronie postępowania sądowoadministracyjnego nadzwyczajnego środka zaskarżenia w postaci skargi o stwierdzenie nie- zgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego s ą du administracyjnego nie o d spełnienia jednoznacznych, obiektywnych prze- słanek, lecz od jednostronnej, arbitralnej oceny s ą du czy w sprawie wystą- pił wyjątkowy przypadek; b) przewiduje udzielenie ochrony podstawowym zasadom porządku prawne- go lub konstytucyjnym wolnościom albo prawom człowieka i obywatela pod warunkiem współwystąpienia w sprawie sądowoadministracyjnej wy- jątkowego przypadku” z art. 4 5 ust. 1 Konstytucji , p o s t a n a w i a: o dmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. U ZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 8 listopada 2021 r. (data nadania) D . K . (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu , wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle nastę - pującego stanu faktycznego. OTK ZU B/2026 Ts 272/21 poz. 155 2 Decyzją z 22 stycznia 2018 r. (nr […] ) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B . utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż . z 18 października 2017 r. (nr […] ) określ ającą skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku docho - dowym od osób fizycznych za 2014 rok. Wyrokiem z 25 września 2018 r. (sygn. akt […] ) Wojewódzki Sąd Administracyjny w B . oddalił skargę skarżącego złożoną na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Na powyższe orzeczenie skarżąc y wni ósł skargę o stwierdzenie niezgodności z pra - wem prawomocnego orzeczenia, którą Naczelny Sąd Administracyjn y odrzucił postano - wie niem z 24 lutego 2021 r. (sygn. akt […] ). Zdaniem sądu skarga ta, przysługująca od orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego , stanowi „wyjątkowy przypadek (…) gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela oraz gdy nie jest już możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych (…) w sprawie nie zaistniał [jednak] wyjątkowy przypadek” (s. 3 i 6 postanowienia). Orzeczenie to – doręczone pełnomocnikowi skarżącego 9 kwietnia 2021 r. – wskazane zostało jako ostateczne rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 7 9 ust. 1 Konstytucji. 2. 22 czerwca 2021 r. skarżący wystąpił do Sądu Rejonowego w S . I Wydział Cywilny z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej w związku z postanowieniem Naczelnego S ą du Administracyjnego z 24 lutego 2021 r. (sygn. akt […] ). Sąd, postanowieniem z 6 września 2021 r. (sygn. akt […] ), uwzględnił wniosek skarżącego. W piśmie z 7 października 2021 r. (nr […] ) Okręgowa Rada Adwokacka w B . do spo - rzą dzenia skargi wyznaczyła jako pełnomocnika z urzędu adwokata P . R. Adwokat potwier - dził odebranie wiadomości 19 października 2021 r. 3 . Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 28 grudnia 202 1 r. (dorę - czonym 7 stycznia 202 2 r.) oraz zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 1 mar - ca 2023 r. (doręczonym 8 marca 2023 r.) skarżącego wezwano do usunięcia braków formal - nych wniesionej skargi , tj. m.in.: 1) udokumentowanie daty : a) doręczenia skarżącemu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lutego 2021 r. (sygn. akt […] ) oraz doręczenia adwokatowi P . R . pisma Okręgowej Rady Adwokackiej z 7 października 2021 r. o wyznaczeniu pełnomo - cnikiem z urzędu dla skarżącego , b) złożenia przez skarżącego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi konstytucyjnej od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lutego 2021 r. (sygn. akt […] ); 2) doręczenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem orzeczeń potwierdzających wyczerpanie drogi prawnej (wraz z czterema kopiami): a) decyzji Naczel - nika Urzędu Skarbowego w Ż . z 18 października 2017 r. (nr […] ), b) decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B . z 22 stycznia 2018 r. (nr […] ), c) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B . z 25 września 2018 r. (sygn. akt […] ); 3) doręczenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem: a) posta - nowienia Sądu Rejonowego w S . z 6 września 2021 r. (sygn. akt […] ), b) pisma Sądu Rejonowego w S . z 28 września 2021 r. (sygn. akt […] ), c) postanowienia Naczelnego Sądu Ad mini stracyjnego z 24 lutego 2021 r. (sygn. akt […] ) ; 4) dokładne wyjaśnienie, w jaki sposób kwestionowane przepisy, w zakresie okre - ślonym w skardze konstytucyjnej, naruszają wolności lub prawa skarżącego, o których mowa w petitum skargi; 5) uzasadnienie zarzutu niekonstytucyjności zakwestionowanych przepisów, z powo - ła niem argumentów lub dowodów na ich poparcie. OTK ZU B/2026 Ts 272/21 poz. 155 3 4 . W pismach procesowych z 14 stycznia 2022 r. i 15 marca 2023 r. (dat y nadania) skarżący ustosunkował się do powyższych wezwań. 5 . Zdaniem skarżące go brak jest „racjonalnych powodów, aby zażalenie na posta - nowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego odrzucające skargę o stwierdzenie niezgo - dności z prawem prawomocnego orzeczenia nie przysługiwało (…) tylko wyposażenie strony postępowania sądowoadministracyjnego w środek odwoławczy na rozstrzygnięcie sądu w przedmiocie dopuszczalności danego środka zaskarżenia jest w stanie zrealizować gwara - ncje procesowe stanowiące refleks konstytucyjnego standardu prawa do sądu, a szczególnie w sytuacji, gdy przysługiwanie omawianego środka zaskarżenia uzależnione jest od nieo - strego kryterium wyjątkowego przypadku (…). Mając na uwadze, że powołany przepis art. 285h § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje instancji odwoławczej, skarżący stoi zatem na stanowisku, że w ten sposób naruszono jego prawo do sądu określone art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art.176 Konstytucji RP” (s. 2 - 3 pisma procesowego z 15 marca 2023 r.). W ocenie skarżącego „[z]a osłabiające konstytucyjny standard ochrony prawa do sądu poczytywać też należy ograniczenie udzielenia ochrony podstawowym zasadom porządku prawnego lub konstytucyjnym wolnościom albo prawom człowieka i obywatela od współ - wystąpienia w sprawie sądowoadministracyjnej wyjątkowego przypadku, zwłaszcza gdy niewniesienie skargi kasacyjnej było efektem okoliczności, za które skarżący nie ponosi winy. Dlatego skarżący uznaje, że tym samym wskutek zastosowania powołanego przepisu naruszone zostało jego konstytucyjne prawo do sądu określone przepisem art. 45 ust. 1 Kon - stytucji RP” (s. 3 pisma procesowego z 15 marca 2023 r.). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po - stę powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub gdy braki formalne nie zostały usunięte w ustawowym terminie. 2. Przesłanki wniesienia skargi konstytucyjnej zostały określone w art. 79 ust. 1 Kon- stytucji, a doprecyzowane w art. 77 ust. 1 i art. 53 u.o.t.p.TK. Jednym z warunków wniesienia skargi konstytucyjnej jest określone w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK wymaganie złożenia jej po wyczerpaniu przez skarżącego przysługującej mu w sprawie drogi prawnej, o ile jest ona przewidziana, w ciągu 3 miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. Ze względu na ustawowy obowiązek sporządzania skargi konstytucyjnej przez adwo- kata lub radcę prawnego (art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK) skarżący, który nie ma możliwości ponie- sienia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, może wystąpić do sądu rejono- wego o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu (art. 44 ust. 2 u.o.t.p.TK). Z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu należy przy tym wystąpić przed upły- wem trzymiesięcznego terminu złożenia skargi konstytucyjnej. W razie zwrócenia się przez skarżącego do właściwego miejscowo sądu rejonowego o ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu (art. 44 ust. 2 u.o.t.p.TK) bieg terminu wniesienia skargi konstytucyjnej – zgodnie z art. 44 ust. 3 u.o.t.p.TK – ulega wstrzymaniu OTK ZU B/2026 Ts 272/21 poz. 155 4 z dniem złożenia wniosku , a jego wznowienie następuje pierwszego dnia po dniu doręczenia adwokatowi lub radcy prawnemu rozstrzygnięcia właściwego organu o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącego (art. 44 ust. 3 pkt 1 u.o.t.p.TK). W takiej sytuacji termin wniesienia skargi konstytucyjnej obliczany jest na podstawie art. 77 ust. 1 w związku z art. 44 ust. 3 w związku z art. 36 u.o.t.p.TK w związku z art. 165 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 20 23 r. poz. 1 550 , ze zm.) w związku z art. 111 - 114 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2 023 r. poz. 1 6 1 0 , ze zm . ) i wynosi dziewięćdziesiąt dni. 3. Trybunał stwierdza, że skarga konstytucyjna nie spełnia podstawowego wymogu formalnego, ponieważ została wniesiona z naruszeniem ustawowego terminu jej wniesienia. Termin wniesienia skargi konstytucyjnej został określony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. Zgodnie z tym przepisem skarga konstytucyjna może być wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w ciągu 3 miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. W kon - sekwencji, początek biegu tego terminu wyznacza data doręczenia prawomocnego orzeczenia. Wskazane przez skarżącego jako ostateczne rozstrzygnięcie postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lutego 2021 r. (sygn. akt […] ) zostało mu dorę - czone 9 kwietnia 2021 r. Następnego dnia ( tj. 10 kwietnia 2021 r.) rozpoczął bieg trzymie - sięczny termin złożenia skargi konstytucyjnej. Skarżący – zgodnie z informacją zawartą w aktach sprawy – 22 czerwca 2021 r. (data wpływu wniosku do sądu) wystąpił o ustano - wienie dla niego pełnomocnika z urzędu. Tym samym zawieszeniu uległ, liczony jako 90 - dniowy, bieg terminu wniesienia skargi. Wznowienie biegu terminu, zgodnie z art. 44 ust. 3 pkt 1, nastąpiło pierwszego dnia po dn iu doręczenia adwokatowi rozstrzygnięcia sądu o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącego . S koro pismo o wyznaczeniu pełnomocnik a doręczono adwokatowi 19 października 2021 r. , to t ermin ten wznowił bieg 20 października 2021 r. Skarga zaś została wniesiona do Trybunału Konstytucyjnego 8 listopada 2021 r. (data nadania). Skoro od 1 0 kwietnia do 21 czerwca 2021 r. minęło 73 dni, natomiast od 20 paź - dziernika do 8 listopada 2021 r. – 20 dni, tj. łącznie 93 dni , to należy stwierdzić, że skarga została złożona z uchybieniem terminu wskazanego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – odmawia nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Mając powyższe na względzie , Trybunał Konstytucyjny stwierdza jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty doręczenia tego postanowienia.