Ts 97/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 15 maja 2025 r. Pozycja 137 POSTANOWIENIE z dnia 11 stycznia 20 2 4 r. Sygn. akt Ts 97/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jarosław Wyrembak , po wstępnym rozpoznani u na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M . Z . w sprawie zgodności: art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w spra- wach cywilnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 785 ) oraz art. 17 pkt 1 w związku z art. 19 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilne- go ( Dz. U. z 2019 r. poz. 1460 , ze zm. ) z art. 32 ust. 1 w związku z art. 47, art. 45 ust. 1 i art. 77 , a także z art. 38, art. 41 ust. 1, art. 48 - 51, art. 53 ust. 1, art. 68 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Po lskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego bie gu . UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 18 czerwca 2019 r. (data nadania) M . Z . (dalej: skarżąc y ), reprezentowan y przez adwokata ustanowionego pełnomocnikiem z wyboru , wystąpi ł z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego . 1. Skarżący wystąpił z pozwami do Sądu Okręgowego w K . w dwóch sprawach. W pierwszej sprawie skarżący wystąpił z pozwem przeciwko dwóm odrębnym pod- miotom : Skarbowi Państwa – Komendantowi Miejskiemu Policji w T . oraz przeciwko Gmi- nie T . o zapłatę kwot po 20 000 zł z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobi- stych . Skarżący żądał zadośćuczynienia za naruszenia związane z „ interwencjami policji i pomocy społecznej wraz z ingerencją w stosunki rodzinne” . Postanowieniem z 4 październi- ka 2018 r. (sygn. akt […] ) Sąd Okręgowy w K . I Wydział Cywilny stwierdził swą nie właści- wość i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowe mu w T. W uzasadnieniu wskazał, że z godnie z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilne- go (obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; dalej: k.p.c. ) , sąd o kręgow y jest właściwy rzeczowo do rozpoznawania w pierwszej instancji spraw o prawa niemają tkowe i łącznie z nimi dochodzone roszczenia majątkowe. Sąd zaznaczył jednocześnie , że o właściwości rze- czowej w sprawach, w których strona domaga się wyłącznie ochrony praw majątkowych , OTK ZU B/2025 Ts 97/19 poz. 137 2 decyduje wskazana przez nią wartość przedmiotu sporu. Jeśli wartość ta nie przekracza grani- cy 75 000 zł określonej w art. 17 pkt 4 k.p.c., właściwy rzeczowo do rozpoznania sprawy jest sąd rejonowy. Sąd Okręgowy ustalił , że – w brew tezie skarżącego – jego żądanie nie stanowi- ło roszczenia niemajątkowego w rozumieniu art. 17 pkt 1 k.p.c. , zatem właściwość rzeczową do rozpoznania sprawy należy określić wyłącznie w oparciu o wskazaną przez skarżącego wartość przedmiotu sporu. Skarżący odwołał się od powyższego rozstrzygnięci a do Sądu Apelacyjnego w K . , który p ostanowieniem z 26 lutego 2019 r. (sygn. akt […] ) o ddalił zażale- nie jako bezzasadne . P ozostawi ł jednocześnie rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zaża- leniowego orzeczeniu końcowemu. S ąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego , że żądanie skarżąc ego nie stanowi ło roszczenia nie majątkowe go w rozumieniu art. 17 pkt 1 k.p.c , który – zdaniem Sądu – nie mógł znaleźć zastosowania w analizowanej sprawie . W drugiej sprawie s karżący wystąpił z pozwem przeciwko […] S p. z o.o. – Woje- wódzki Szpital Specjalistyczny w T . o zadośćuczynienie w kwocie 40 000 zł za naruszenie jego dóbr osobistych w związku z leczeniem i śmiercią matki . S praw ę tę Sąd przekazał we- dług właściwości Sąd owi Rejonow emu w T . Zarządzeniem z 23 listopada 2018 r. (sygn. akt […] ) S ąd Rejonowy w T . wezwał skarżącego do uiszczenia opłaty sądowej od pozwu w wy- sokości stosunkowej wynoszącej 2 000 zł (5% wartości przedmiotu sporu) pod rygorem zwro- tu pozwu . Skarżący odwołał się od tego zarządz e nia do Sądu Okręgow ego w K . III Wydział Cywilny Odwoławczy, który p ostanowieniem z 16 stycznia 2019 r. (sygn. akt […] ) oddalił zażalenie. Sąd wskazał , że art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądo- wych w sprawach cywilnych (obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 785, ze zm.; dalej: u.k.s. c. ) przewiduje, że opłatę stałą w wysokości 600 zł pobiera się od pozwu o ochronę dóbr osobi- stych, która – zgodnie z art. 24 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 , ze zm. ) – może polegać na roszczeniach o charakterze niemająt- kowym ( jak np. żądanie s tosownego przeproszenia), na roszczeniach majątkow ych (zadośću- czynienie za doznaną krzywdę) lub na żądani u zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. P owołując się na judykaturę S ąd przyjął , że jeśli pozew zawiera po- łączenie żąd ań majątkowych i niemajątkowych , to opłata sądowa powinna być określona na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 3 u.k.s.c. do roszczeń niemajątkowych oraz na podstawie art. 13 u.k.s. c. do roszczeń majątkowych (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 16 października 2009 r., sygn. akt […] , OSNC, z. 3 z 2010 r., poz. 34). Sąd ustalił więc , że skoro skarżący , w związku z naruszeniem jego dóbr osobistych, dochodził ochrony praw ma- jątkowych domagając się od pozwanego zapłaty zadośćuczynienia w kwocie 40 000 zł, to opłatę sądową od pozwu skalkulować należy zgodnie z art. 13 ust. 1 u.k.s.c. 2 . W świetle uzyskanych w powyższych sprawach orzeczeń , skarżący wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego ze sk argą konstytucyjną , w której zak westion ował zgodność z Konstytucją przepisów u.k.s.c. i k.p.c. „ przez to, że pomijają zadośćuczynienie pieniężne (także zapłatę na cel społeczny) w swoich regulacjach o opłatach sądowych i właściwości sądu (…), ponieważ bezzasadnie różnicują środki ochrony dóbr osobistych ze względu na treść żądania prowadząc do wybiórczego zwiększenia obciążeń finansowych na drodze dostę- pu do sądu (…) ” . 3. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2019 r. , na pod- stawie art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postepowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ) skarżący został wezwany do usunięcia braków fo rmalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) doręczenie czterech poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów wszystkich rozstrzygnięć wydanych w sprawie objętej wniesioną skargą i potwier - dzających wyczerpanie drogi prawnej; OTK ZU B/2025 Ts 97/19 poz. 137 3 2) wskazanie ostatecznego – w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji – orzeczenia wydanego w sprawie objętej wniesioną skargą; 3) udokumentowanie daty doręczenia orzeczenia, o którym mowa w punkcie 2 oraz poinformowanie, czy od tego orzeczenia wniesiony został nadzwyczajny środek zaskarżenia; 4 ) wskazanie, które – wynikające z art. 32 ust. 1 w związku z art. 47, art. 45 ust. 1, art. 77 Konstytucji oraz art. 2 – wolności lub prawa skarżącego, i w jaki sposób , zostały naruszone; 5) wyjaśnienie, czy wzorcem kontroli konstytucyjności kwestionowanych w skardze przepisów są także: art. 38, art. 41 ust. 1, art. 48 - 51, art. 53 ust. 1 i art. 68 ust. 1 Kon stytucji, a jeśli tak, to wskazanie, które wynikające z tych przepisów ustawy zasadniczej wolności lub prawa skarżącego, i w jaki sposób , zostały naruszone; 6) uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanych przepisów ustawy ze wskazanymi konstytucyjnymi wolnościami lub prawami skarżącego. S karżący ustosunkował się do powyższego zarządzeni a pismem z 30 grudnia 2019 r. (data nadania) . Trybunał Kon stytucyjny zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w celu wy- eliminowania spraw, które nie mogą być przedmiotem rozstrzygania merytorycznego. Warunkiem skutecznego wniesienia skargi konstytucyjnej jest nie tylko spełnienie wymagań wynikających z przepisów Konstytucji i u.o.t.p.TK, ale także usunięcie braków formalnych wymienionych w zarządzeniu sędziego Trybunału Konstytucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego zarządzenia. W przypadku nieusunięcia przez skarżącego któregokolwiek z braków w o kreślonym terminie, Trybunał postanawia odmówić nadania skardze konstytu- cyjnej dalszego biegu na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK. 2. Podstawą odmowy nadania badanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu jest nie- usunięcie braków formalnych skargi konstytucyjnej wymienionych w zarządzeniu sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2019 r. 2.1. Trybunał ustalił, że b adana s karga konstytucyjna została wywiedziona przez skar- żącego na tle dwóch postępowań wpadkowych , przebiegających w dwóch odrębnych spra- w ach z powództwa skarżącego . W pierwszym postępowaniu , toczącym się na tle sprawy przeciwko Skarbowi Państwa – Komendantowi Miejskiemu Policji w T . oraz Gminie T . , po- stanowieniem z 26 lutego 2019 r. (sygn. akt […] ) Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny wypowiedział się w przedmiocie właściwości rzeczowej sądu pierwszej instancji. Postanowieniem tym przesądzono, że właściwym do rozpoznania sprawy cywilnej jest Sąd Rejonowy w T . , a nie – jak wnosił skarżący – Sąd Okręgowy w K. P ostanowienie to zostało wskazane w skardze konstytucyjnej jako „pierwsze ostateczne orzeczenie” w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. W drugim postępowaniu wpadkowym , w sprawie przeciwko […] S p. z o.o. – Woje- wódzki Szpital Specjalistyczny w T . , postanowieniem z 16 stycznia 2019 r. (sygn. akt […] ) Sąd Okręgowy w K . III Wydział Cywilny Odwoławczy orzekł o wysokości opłaty sądowej. Sąd p rzesądz ił , że w związku z wniesionym przez skarżącego pozwem, jest on zobowiązany do uiszczenia opłaty sądowej w wysokości stosunkowej, wynoszącej w przypadku skarżącego OTK ZU B/2025 Ts 97/19 poz. 137 4 2000 zł, a nie w wysokości stałej wynoszącej 600 zł. P ostanowienie to zostało wskazane przez skarżącego jako „drugie ostateczne orzeczenie” w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. 2.2. Trybunał Konstytucyjny ustalił, że w badanej skar dze konstytucyjnej kwestion o- wana jest zgodność z Konstytucją zarówno przepisów formalnych o właściwości rzeczowej sądu w procedurze cywilnej , jak i zawartych w odrębnej ustaw ie przepisów dotyczących usta- lania wysokości opłat sądowych . S karżący domagał się zastosowania kwestionowanych prze- pisów w ramach odrębnych postępowań toczących się w dwóch różnych sprawach sądowych. Uzasadnienie badanej s karg i konstytucyjn ej nie zawiera jednak argumentów wskazujących na is tnienie łączności przedmiotowej i faktycznej między powyższymi spraw ami . Wezwany do usunięcia braku formalnego skargi przez wskazanie ostatecznego – w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji – orzeczenia wydanego w sprawie objętej wniesioną skargą, skarżący po- nownie wskazał dwa różne rozstrzygnięcia wydane w dwóch odrębnych sprawach , nadal nie wyjaśniając powiązania rzeczowego, które między nimi zachodzi . Oznacza to tym samym, że s karżący nie usunął formalnego braku skargi wymienionego w punkcie 2 zarządzenia sędzie- go Trybunału Konstytucyjnego (dalej: zarządzenie sędziego TK) . Na marginesie powyższych ustaleń należy zaznaczyć, że skarżący nie wykazał, że za- kwestionowane w skardze przepisy stanowiły podstawę rozstrzygnięć wskazanych w skardze konstytucyjnej jako ostateczne . Jednocześnie nie wyjaśni ł więc , w jakim zakresie niezastoso- wanie kwest ionowanych przepisów prowadzi do naruszenia przysługujących mu konstytucyj- nych praw i wolności. W ątpliwości budzić może ponadto kwestia przymiotu ostateczności uzyskanych przez skarżącego orzeczeń w postępowaniach wpadkowych, na kanwie których wnosi badaną skargę konstytucyjną . Trybunał Konstytucyjny przypomina także, że to na skarżącym spoczywa obowiązek precyzyjnego przedsta wienia stanu faktycznego sprawy, na tle której wnoszona jest skarga konstytucyjna (zob. art. 53 ust. 1 pkt 4 u.o.t.p.TK) . Skarżący m a także obowiąz ek rzetelnego udokumentowania przebiegu sprawy przez dołączenie wszystkich uzyskanych rozstrzygnięć potwierdzających wyczerpanie drogi prawnej, o c zym stanowi art. 53 ust. 1 pkt. 2 u.o.t.p.TK (por. punkt 1 zarządzenia sędziego TK ) . 2.3. Konsekwencją okoliczności, o których mowa powyżej , jest brak możliwości usta- lenia, które – wynikające z przytoczonych w skardze wzorców konstytucyjnych – prawa i wolności skarżącego z ostały naruszone, w jaki sposób i w którym postępowaniu . Uzasad- nienie skargi stanowi bowiem głównie polemikę skarżącego z niekorzystnymi dla niego roz- strzygnięciami sądów. Skarżący kwestionuje w szczególności interp retację zaskarżonych przepisów zastosowa ną przez sądy przy rozpozna wa niu jego jednostkowych spraw. N ie wy- kazuje jednocześnie, by wydane w tych sprawach rozstrzygnięcia stano wiły odzwierciedlenie ustalonej linii w orzecznictwie sądów, której zastosowanie narusza łoby przysługujące mu prawa i wolności konstytucyjne. Wreszcie, wobec niewskazania ostatecznego rozstrzygnięcia wydanego w sprawie objętej badaną skargą, nie sposób ustalić, której ze spraw dotyczy uza- sadnienie wniesionej skargi. N ależy tym samym stwierdzić, że skarżący nie usunął formalne- go braku skargi wymienionego w punkcie 4 zarządzenia sędziego TK . N ie przedstawi ono ponadto precyzyjnego wyjaśnienia kwestii, o której mowa w punkcie 5 zarządzenia sędziego TK . W odniesieniu zaś do punktu 6 zarządzenia skarżący wskazał jedynie , że „uzasadnienie niezgodności przepisów z Konstytucją zostało podane w cz. II uzasadnienia skargi, a naru- szone prawa i wolności w cz. I. j.w.”. 3. W związku z powyższym, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. OTK ZU B/2025 Ts 97/19 poz. 137 5 POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.